https://www.islamical.org/w/index.php?action=history&feed=atom&title=%D9%82%D9%84%D8%B9%D9%87_%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%88%D8%AAقلعه الموت - تاریخچهٔ نسخهها2026-06-06T13:16:07Zتاریخچهٔ نسخهها برای این صفحه در ویکیMediaWiki 1.41.1https://www.islamical.org/w/index.php?title=%D9%82%D9%84%D8%B9%D9%87_%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%88%D8%AA&diff=94953&oldid=prevShahroudi: ابرابزار2024-10-29T03:54:41Z<p>ابرابزار</p>
<p><b>صفحهٔ تازه</b></p><div>{{جعبه اطلاعات جایهای تاریخی ایران<br />
| نام = قلعه الموت<br />
| عرضجغرافیایی = ۳۶٫۴۴۴۹۶۹۲<br />
| طولجغرافیایی = ۵۰٫۵۸۵۶۴۲۶<br />
| تصویر = Alamut Castle.jpg<br />
| اندازه تصویر = ۲۵۰<br />
| عنوان تصویر = دژ الموت<br />
| استان = [[استان قزوین|قزوین]]{{سخ}}{{کوچک|(همچنین تاریخی: [[طبرستان]])}}<br />
| شهرستان = [[شهرستان قزوین|قزوین]]<br />
| بخش = [[بخش رودبار الموت شرقی|رودبار الموت]]<br />
| نامهای دیگر = قلعه حسن<br />
| نامهای قدیمی = دژِ الموت<br />
| نوع بنا = سنگ و گچ<br />
| سالهای مرمت =<br />
| کاربری = دفاعی، نظامی<br />
| کاربری کنونی =<br />
| دیرینگی =<br />
| شماره ثبت = ۷۲۵۲<br />
| تاریخ ثبت ملی = {{جلالی حروف|۱۲|۱۱|۱۳۸۱|پیوند=نه}}<br />
| دوره ساخت اثر = حدود ۸۶۵ میلادی{{sfn|Daftary|2007}}{{یادکرد کوتاهشده ناکامل}}<br />
| بانی اثر = وهسودان پسر مرزبان، فرمانروای [[جستانیان|جستانی]] دیلم<br />
| مالک اثر =<br />
| مالک فعلی اثر =<br />
| شماره ثبت یونسکو =<br />
| تاریخ ثبت یونسکو =<br />
| امکان بازدید =<br />
| آدرس =<br />
| شماره تلفن =<br />
| وبگاه =<br />
| پایین = '''میراث کهن'''<br />
}}<br />
[[پرونده:Alamut2.jpg|بندانگشتی|260px|بقایای قلعه الموت|250px|250px|چپ]]<br />
'''قلعهٔ الَموت''' (الموت: به معنای آشیانهٔ عقاب) یکی از قلعههای تاریخی ایران است که بخشهای زیادی از آن ویران شده و آثاری از آن برجا مانده است. دژ الموت در منطقهٔ [[الموت]] [[قزوین]]، شمال شرقی روستای [[گازرخان]] و در فاصلهٔ حدود ۱۰۵ کیلومتری از قزوین قرار دارد.<br />
<br />
موقعیت قلعه بر فراز صخرهای به بلندای ۲٬۱۶۳ متر از سطح دریا که بلندی صخره از زمینهای پیرامون خود ۲۰۰ متر و گسترهٔ دژ ۲۰٬۰۰۰ متر مربع میباشد که بنا به قول [[عطاملک جوینی]] به شکل شتر خوابیده است. این صخره با شیب تند و پرتگاههای عمیق و خطرناک و غیرقابل دسترسی است که بخشی از معماری استحکامات دژ را تشکیل میدهد. این کوهستان از [[نرمهگردن]] (میانهٔ [[نرمهلات]] و [[گرمارود]]) آغاز شده و به طرف غرب ادامه پیدا کرده است. صخرههای پیرامون قلعه که رنگ سرخ و خاکستری دارند، در جهت شمال شرقی به جنوب غربی کشیده شدهاند.<br />
<br />
== موقعیت و جایگاه ==<br />
الموت از نظر طبیعی صخرهٔ برجگونهای دارای دامنههای شیبدار است؛ قلهٔ آن به حدی بزرگ است که میتوانند بر روی آن ساختمانهایی ایجاد کنند. بدین ترتیب، قلعهٔ الموت که بر روی این کوه بنا شده بود، در منطقهای کوهستانی و استراتژیک قرار داشت و دسترسی به آن ساده نبود. قلعه مشرف به راه کوتاهی بین قزوین و [[استان مازندران|مازندران]] بود و نظارت بر آن، جادهٔ بین [[عراق عجم]] و مازندران را میبست. ساکنان این منطقه جنگجو و دارای گرایش شیعی بودند.<ref>{{پک|دفتری|۱۹۹۷|ف=حسن صباح|ک=دائرةالمعارف بزرگ اسلامی|ص=۶۱۳}}</ref><ref>{{پک|جعفریان|۱۳۸۸|ک=تاریخ تشیع در ایران از آغاز تا طلوع دولت صفوی|ص=۴۵۸}}</ref><br />
<br />
قلعهٔ الموت مقرّ [[حسن صباح]]، بنیانگذار [[اسماعیلیان الموت]]، بود. اسماعیلیان به راحتی در اواخر پاییز سال ۴۸۳ ه.ق / ۱۰۹۰ م قلعه را به دست گرفتند. صباح پس از سال ۴۸۵ ه.ق / ۱۰۹۲ م؛ یعنی در دوران نزاعهای خانگی [[سلجوقیان]]، الموت را به شکل غیرقابل دسترسی سازمان داد؛ استحکامات قلعه را توسعه داد و انبارهای بسیار بزرگی برای آذوقه و تدارکات خود ترتیب داد. گفته شده است او انبارهایی را در دل کوه حفر کرد که مقدار فراوانی غذا در آن نگهداری میشد، بدون این که ضایع شود. همچنین سیستم آبیاری در مزارع اطراف الموت تشکیل داد و قلعه را از نظر طبیعی بینیاز کرد به شکلی که الموت توان مقاومت در برابر محاصرههای طولانیمدت را داشته باشد و تسخیرناپذیر باشد. پس از مدت کوتاهی سپاه سلجوقی به فرماندهی [[امیر یورنتاش]]، که نواحی الموت جزو اقطاع او بود، به قلعهٔ الموت حمله کرد و از این زمان اسماعیلیان ایران وارد مبارزهٔ طولانیمدت با سلجوقیان شدند.<ref>{{پک|خلعتبری|۱۳۸۵|ک=رویارویی سیاسی _ نظامی حسن صباح با سلجوقیان|ص=۱۰۹}}</ref><ref>{{پک|لوئیس|۱۳۶۳|ک=اسماعیلیان در تاریخ|ص=۲۸۶}}</ref><br />
<br />
== منابع ==<br />
{{پانویس|۲}}<br />
{{ویکیانبار-رده|Citadel of Alamut}}<br />
<br />
[[رده:آثار دوره مادها در شهرستان قزوین]]<br />
[[رده:آثار ملی ایران]]<br />
[[رده:استحکامات سده ۷ (میلادی)]]<br />
[[رده:اسماعیلیه]]<br />
[[رده:افسانههای قرون وسطی]]<br />
[[رده:اقامتگاههای رسمی در ایران]]<br />
[[رده:انحلالهای ۱۲۵۶ (میلادی) در آسیا]]<br />
[[رده:بناهای تاریخی شهرستان قزوین]]<br />
[[رده:بنیانگذاریهای ۶۰۲ (میلادی)]]<br />
[[رده:جاذبههای گردشگری استان قزوین]]<br />
[[رده:دژ الموت]]<br />
[[رده:دژهای تاریخی شهرستان قزوین]]<br />
[[رده:ساختمانها و سازهها در استان قزوین]]<br />
[[رده:ساختمانها و سازههای تخریبشده در سده ۱۳ (میلادی)]]<br />
[[رده:ساختمانها و سازههای کاملشده در ۶۰۲ (میلادی)]]<br />
[[رده:ساختمانها و سازههای کاملشده در سده ۷ (میلادی)]]<br />
[[رده:قلعهها در ایران]]<br />
[[رده:قلعههای اسماعیلیان]]<br />
[[رده:قلعههای تاریخی شهرستان قزوین]]<br />
[[رده:قلعههای تخریبشده در ایران]]<br />
[[رده:مراکز اسماعیلیه]]<br />
[[رده:معماری ایرانی]]<br />
[[رده:معماری دهه ۸۴۰ (میلادی)]]<br />
[[رده:منطقههای ایران]]</div>Shahroudi