https://www.islamical.org/w/index.php?action=history&feed=atom&title=%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF%D8%B3%D8%B9%DB%8C%D8%AF_%D8%A7%D8%B1%D8%AF%D9%88%D8%A8%D8%A7%D8%AF%DB%8Cمحمدسعید اردوبادی - تاریخچهٔ نسخهها2026-06-13T07:05:26Zتاریخچهٔ نسخهها برای این صفحه در ویکیMediaWiki 1.41.1https://www.islamical.org/w/index.php?title=%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF%D8%B3%D8%B9%DB%8C%D8%AF_%D8%A7%D8%B1%D8%AF%D9%88%D8%A8%D8%A7%D8%AF%DB%8C&diff=94705&oldid=prevShahroudi: ابرابزار2024-10-28T03:44:41Z<p>ابرابزار</p>
<p><b>صفحهٔ تازه</b></p><div>{{جعبه اطلاعات شاعر و نویسنده<br />
| نام = محمدسعید اردوبادی<br />
| تصویر = USSR stamp M.Ordubadi 1972 4k-3974.jpg<br />
| توضیح تصویر =<br />
| زمینه فعالیت = [[نویسنده]]، [[شاعر]]، [[روزنامهنگار]] و [[نمایشنامهنویس]]<br />
| ملیت = آذربایجانی<br />
| تاریخ تولد = ۲۴ مارس ۱۸۷۲<br />
| محل تولد = [[اردوباد (شهر)|اردوباد]]، [[جمهوری خودمختار نخجوان]]، [[جمهوری آذربایجان]]<br />
| والدین = حاجیآقا فقیر اردوبادی - ننهقیز پناه<ref>{{پک|Axundlu|2012|ف=Ustad Sənətkar|ص=20|زبان=az}}</ref><br />
| تاریخ مرگ =۱ مه ۱۹۵۰<br />
| محل مرگ =[[باکو]]، [[جمهوری آذربایجان]]<br />
| سالهای نویسندگی =<br />
|فیلم (های) ساخته بر اساس اثر(ها)=[[تبریز در مه (مجموعه تلویزیونی)]]<br />
<br />
}}<br />
[[پرونده:Stamps of Azerbaijan, 2012-1048.jpg|بندانگشتی|300 px|چپ|تصویر محمدسعید اردوبادی بر روی تمبر پستی آذربایجان]]<br />
'''محمدسعید اردوبادی''' {{به ترکی آذربایجانی|Məmməd Səid Ordubadi}} فرزند حاجیآقا (۱۸ مه<ref>{{پک|Axundlu|2012|ف=Ustad Sənətkar|ص=20|زبان=az}}</ref>/۲۴ مارس<ref>{{پک|Həşimov|2012|ف=Məmməd Səid Ordubadi...|ص=127|زبان=az}}</ref> ۱۸۷۲، [[اردوباد (شهر)|اردوباد]] - ۱ مه ۱۹۵۰،<ref>{{پک|Axundlu|2012|ف=Ustad Sənətkar|ص=46|زبان=az}}</ref> [[باکو]]) [[نویسنده]]، [[شاعر]]، [[روزنامهنگار]] و [[نمایشنامهنویس]] اهل [[جمهوری آذربایجان]] بود.<ref>{{پک|İbrahimov|2008|ف=Ordubadi Məmməd Səid...|زبان=az}}</ref><br />
<br />
== زندگی ==<br />
پدر وی حاجیآقا متخلص به فقیر نخستین آموزگار و الهامبخش اشعار محمدسعید بوده است. او همراه با پدرش در مجالسهای شعر و ادبیات ترکی شرکت میکرد و از همان دوران کودکی علاقهٔ بسیاری به ادبیات ترکی نشان داده و تمامی اشعار خواندهشده در مجالس شعر را حفظ میکرد.<ref>{{پک|هیئت|۱۳۶۹|ک=آذربایجان ادبیات تاریخینه…|ج=۲|ص=۱۵۰|زبان=azb}}</ref><br />
<br />
== فعالیت ادبی ==<br />
نخستین شعر وی در ۱۳ ژوئن<ref>{{پک|Axundlu|2012|ف=Ustad Sənətkar|ص=22|زبان=az}}</ref> سال ۱۹۰۳ میلادی در ستون ادبیات<ref>{{پک|İbrahimov|2008|ف=Ordubadi Məmməd Səid...|زبان=az}}</ref> روزنامه «روس شرق» چاپ شد.<ref>{{پک|هیئت|۱۳۶۹|ک=آذربایجان ادبیات تاریخینه…|ج=۲|ص=۱۵۰|زبان=azb}}</ref> پس از سه سال تلاش در سال ۱۹۰۶ میلادی نخستین کتاب شعر وی با عنوان «غفلت» و یک سال بعد دومین کتابش با عنوان «وطن و حریت» در تفلیس<ref>{{پک|پاشائیو|۱۳۸۸|ک=آذربایجاندا ادبی مکتبلر|ص=۲۱۰|زبان=azb}}</ref> چاپشد. وی در این کتابها بر عوامل اجتماعی عقبماندگی و جهل مردم اشاره میکند.<ref>{{پک|هیئت|۱۳۶۹|ک=آذربایجان ادبیات تاریخینه…|ج=۲|ص=۱۵۰|زبان=azb}}</ref><br />
<br />
اردوبادی از نخستین روزهای تأسیس روزنامه [[ملانصرالدین (نشریه)|ملانصرالدین]] با آن نشریه همکاری میکرد.<ref>{{پک|هیئت|۱۳۶۹|ک=آذربایجان ادبیات تاریخینه…|ج=۲|ص=۱۵۱|زبان=azb}}</ref> او همچنین با نشریات طنز دیگر نیز با [[تخلص]] «هردم خیال» همکاری داشت.<ref>{{پک|هیئت|۱۳۶۹|ک=آذربایجان ادبیات تاریخینه…|ج=۲|ص=۱۵۲|زبان=azb}}</ref><br />
<br />
وی اولین رمان خود را با نام «بدبخت میلیونچو، یاخود رضاقولوخان فرنگیمآب» در سالهای ۱۹۰۷–۱۹۰۹ نوشت که در سال ۱۹۱۴ منتشر شد.<ref>{{پک|هیئت|۱۳۶۹|ک=آذربایجان ادبیات تاریخینه…|ج=۲|ص=۱۵۲|زبان=azb}}</ref> او در این کتاب زندگی مردم را در تبریز<ref>{{پک|پاشائیو|۱۳۸۸|ک=آذربایجاندا ادبی مکتبلر|ص=۲۱۶|زبان=azb}}</ref> و مناظر طبیعی شهر را بهطور گستردهای به تصویر میکشد.<ref>{{پک|Axundlu|2012|ف=Ustad Sənətkar|ص=35|زبان=az}}</ref><br />
<br />
وی در دوران [[جمهوری سوسیالیستی آذربایجان شوروی]]، در تأسیس مطبوعات، رادیو و [[تئاتر]] همکاری داشت.<ref>{{پک|هیئت|۱۳۶۹|ک=آذربایجان ادبیات تاریخینه…|ج=۲|ص=۱۵۳|زبان=azb}}</ref><br />
<br />
== آثار ==<br />
از محمدسعید اردوبادی در حدود ۶۰۰۰ اثر<ref>{{پک|Həşimov|2012|ف=Məmməd Səid Ordubadi...|ص=128|زبان=az}}</ref> شامل بیش از ۴۰۰۰ اثر طنز و شعر، بیش از ۱۸۰۰ مقاله و نیز تعدادی [[نمایشنامه]] و رمان بر جا مانده است<ref>{{پک|Həbibbəyli|2012|ف=İki çocuğun Avropaya...|ص=3|زبان=az}}</ref> که در میان آنها رمان «[[دومانلی تبریز]]» (۱۹۳۳–۱۹۴۸) نقش برجستهای دارد. این رمان که وقایع [[آذربایجان ایران]] در [[جنبش مشروطه ایران|انقلاب مشروطه]] سالهای ۱۹۰۷–۱۹۱۷ را به تصویر میکشد،<ref>{{پک|Rzayev|2010|ک=Azərbaycan Romanı: Siyasət...|ص=159|زبان=az}}</ref> اولین [[رمان تاریخی]] آذربایجان بهشمار میرود.<ref>{{پک|Rzayev|2010|ک=Azərbaycan Romanı: Siyasət...|ص=236|زبان=az}}</ref><br />
<br />
از دیگر آثار وی میتوان به موارد زیر اشاره کرد:<ref>{{پک|هیئت|۱۳۶۹|ک=آذربایجان ادبیات تاریخینه…|ج=۲|ص=۱۵۴–۱۵۵|زبان=azb}}</ref><ref>{{پک|Həbibbəyli|2012|ف=İki çocuğun Avropaya...|ص=3|زبان=az}}</ref><br />
<br />
=== شعر ===<br />
* غفلت (۱۹۰۶)<br />
* وطن و حریت (۱۹۰۷)<br />
* شعرلر<br />
* منیم شعرلریم<br />
* آنالیق<br />
* لنینه<br />
* کهنه آداملار<br />
* کند آل-ورچیسی<br />
* اکتبر انقلابی<br />
* آذربایجاندا انقلاب<br />
* دمیرچی کاوه<br />
<br />
=== رمان ===<br />
* ایکی چوجوقون اروپا سیاحتی (۱۹۰۸)<br />
* بدبخت میلیونچو، یاخود رضاقولوخان فرنگیمآب (۱۹۱۴)<br />
* دومانلی تبریز (۱۹۳۳–۱۹۴۸)<br />
* دؤیوشن شهر (۱۹۳۶)<br />
* گیزلی باکی (۱۹۴۰)<br />
* قلینچ و قلم (۱۹۴۷)<br />
* دنیا دگیشیر<br />
<br />
=== نمایشنامهها ===<br />
* باغ شاه، یاخود تهران فاجعهسی (۱۹۱۰)<br />
* اندلیسین سون گونلری (۱۹۱۴)<br />
* تیمورلنگ و ایلدریم بایزید<br />
* دینچیلر<br />
* سئوگیلر<br />
* مارال<br />
* بودا بیر معجزه<br />
* بویوک قورولوشدا<br />
<br />
=== اپرا و کمدی موزیکال ===<br />
* کوراوغلو<br />
* نرگس<br />
* صفا<br />
* نظامی<br />
* بئش ماناتلیق گلین<br />
* اورهک چالانلار<br />
<br />
=== ترجمهها ===<br />
* باغچهسرای فونتانی - پوشکین<br />
* [[بوریس گودونوف]] - پوشکین<br />
* یئنی صاباح - م. آکوپیان<br />
<br />
== نمونه آثار ==<br />
محمدسعید اردوبادی در کتاب «وطن و حریت» با به تصویر کشیدن تعدادی از قهرمانان قدیمی بخصوص قهرمانان تاریخ [[قفقاز]] مردم را به جانفشانی در راه وطن فرا میخواند. او در این اشعار کسانی را که در راه تحقق اهداف و آزادی وطن و مردم جان دادهاند و خونها ریختهاند، قهرمان شمرده است.<ref>{{پک|هیئت|۱۳۶۹|ک=آذربایجان ادبیات تاریخینه…|ج=۲|ص=۱۵۱|زبان=azb}}</ref> در شعر «لقمانین وصیتی» او مردم را به مبارزه فرامیخواند و میگوید که برای رسیدن به آزادی وحدت لازم است:<ref>{{پک|Axundlu|2012|ف=Ustad Sənətkar|ص=26|زبان=az}}</ref><br />
<br />
{| class="wikitable" style="margin: 1em auto 1em auto"<br />
! ترجمه فارسی||به زبان [[ترکی آذربایجانی]]||با الفبای لاتین<br />
|-<br />
|<br />
{{شعر}}<br />
{{م|اگر فرزند وطنی، در راهش جانت را فداکن|سبک=border:0;}}<br />
{{م|اگر جان ندهی، انسان نیستی و از زاغ و زغن هم کمتری|سبک=border:0;}}<br />
{{م|ای تو که برای وطنت تلاش میکنی|سبک=border:0;}}<br />
{{م|احسنت! تو مایه مباهات ملت هستی|سبک=border:0;}}<br />
{{م|هر موجودی بایستی حمیت داشته باشد|سبک=border:0;}}<br />
{{م|غیرت ملی باید برای انسانها فریضه باشد…|سبک=border:0;}}<br />
{{پایان شعر}}<br />
|<br />
{{شعر}}<br />
{{م|باش وئر وطن اوغروندا گر ابنای وطن سن|سبک=border:0;}}<br />
{{م|باش وئرمهسن، انسان نهکی، وار زاغ و زغن سن|سبک=border:0;}}<br />
{{م|ای اول کیشی، سن کی وطن آلامی چکن سن|سبک=border:0;}}<br />
{{م|احسن سنه، سن ملته نزهتلی چمن سن|سبک=border:0;}}<br />
{{م|اولسون گرک هر فردی یارانمیشدا حمیت|سبک=border:0;}}<br />
{{م|اینسانلارا فرض اولمالیدیر غیرت-میلت…|سبک=border:0;}}<br />
{{پایان شعر}}<br />
|<br />
{{شعر|سبک=direction:ltr;}}<br />
{{م|Baş ver vətən uğrunda gər əbnayi vətənsən!|سبک=border:0;}}<br />
{{م|Baş verməsən insan nə ki, var zaqü zəgənsən!|سبک=border:0;}}<br />
{{م|Ey ol kişi sən ki, vətən alamı çəkənsən!|سبک=border:0;}}<br />
{{م|Əhsən sənə sən millətə nəzhətli çəmənsən!|سبک=border:0;}}<br />
{{م|Olsun gərək hər fərdi-yaranmışda həmiyyət,|سبک=border:0;}}<br />
{{م|İnsanlara fərz olmalıdır qeyrəti-millət...|سبک=border:0;}}<br />
{{پایان شعر}}<br />
|}<br />
«قلینچ و قلم» آخرین رمان تاریخی محمدسعید اردوبادی است.<ref>{{پک|Axundlu|2012|ف=Ustad Sənətkar|ص=42|زبان=az}}</ref> این اثر که به وقایع آذربایجان در قرن ۱۲ام میپردازد سرشار از ابتکارات بدیع و قوی نویسنده است.<ref>{{پک|Rzayev|2010|ک=Azərbaycan Romanı: Siyasət...|ص=250|زبان=az}}</ref><br />
{| class="wikitable" style="margin: 1em auto 1em auto"<br />
! ترجمه فارسی|| متن اصلی به زبان [[ترکی آذربایجانی]]<ref>{{پک|Ordubadi|2005|ک=Qılınc və qələm|ج=1|ص=31|زبان=az}}</ref><br />
|-<br />
|<br />
سنگهای رود گنجه زلفهای طلایی آفتاب بهاری را با هیجان بسیار شنا میدادند. ابرهای پنبهای بهاری برای آرایش گونههای سرخ گل محمدی آماده میشدند. طبیعت لطیف ماد شمالی در حال اتمام دوختن دامن سبز و گلدار برای باغچهها بود…<br />
|style="direction:ltr"|<br />
Gəncə çayının coşqun ləpələri bahar günəşinin qızıl saçlarını böyük bir həyəcanla çimdirməyə başlamışdı. Bahar fəzasına məxsus pənbə buludlar mayıs gülünün qırmızı yanaqlarını kirşanlamağa hazırlanırdı. Şimalı Midiyanın lətif təbiət bağçaların boyuna biçdiyi yaşıl və çiçəkli donu tikib, bitirmək üzərə idi...<br />
|}<br />
<br />
== پانویس ==<br />
<br />
=== ارجاعات ===<br />
{{پانویس|۲}}<br />
{{درگاه|ادبیات آذربایجانی}}<br />
<br />
=== منابع ===<br />
{{چپچین}}<br />
* {{یادکرد کتاب | نام خانوادگی= Axundlu| نام=Yavuz| نام خانوادگی ویراستار=Həbibbəyli | نام ویراستار=İsa |فصل=Ustad Sənətkar | عنوان =Məmməd Səid Ordubadi Taleyi və Sənəti| ناشر =Əcəmi |زبان=az| سال = 2012| مکان =Naxçıvan|صفحه=20-47}}<br />
* {{یادکرد روزنامه| نام خانوادگی =Həbibbəyli | نام =İsa | عنوان =“İki çocuğun Avropaya səyahəti”: əski əlifbadan latına |روزنامه = Şərq Qapısı| شماره =211 | مکان =Naxçıvan | ناشر = Naxçıvan Muxtar Respublikası Ali Məclisi və Nazirlər Kabineti| سال = 2012| تاریخ =7 noyabr 2012 | زبان =az}}<br />
* {{یادکرد کتاب | نام خانوادگی= Həşimov| نام=Əli| نام خانوادگی ویراستار=Həbibbəyli | نام ویراستار=İsa |فصل=Ustad Sənətkar | عنوان =Məmməd Səid Ordubadi və Üzeyir Hacıbəyovun Otraq Yaradıcılıq Əlaqələri Tarixindən| ناشر =Əcəmi |زبان=az| سال = 2012| مکان =Naxçıvan|صفحه=127-133}}<br />
* {{یادکرد وب |عنوان=Ordubadi Məmməd Səid Hacıağa oğlu |اثر=Cəlil Məmmədquluzadə Ensiklopediyası |نام ویراستار=Nazim |نام خانوادگی ویراستار=İbrahimov |نشانی=http://calilbook.musigi-dunya.az/o/ordubadi_mammed.html |سال=2008 |بازبینی=23 Mar 2013 |ناشر=Azərbaycan Yazıçılar Birliyi |نشانی بایگانی=https://www.webcitation.org/6FL77CCDJ?url=http://calilbook.musigi-dunya.az/o/ordubadi_mammed.html |تاریخ بایگانی=23 مارس 2013 |کد زبان=az}}<br />
* {{یادکرد کتاب | نام خانوادگی= Ordubadi| نام=Məmməd Səid | عنوان =Qılınc və qələm| ناشر =Şərq-Qərb |زبان=az| سال = 2005| مکان =Bakı|جلد=1| شابک = 9952-418-81-4}}<br />
* {{یادکرد کتاب | نام خانوادگی= Rzayev| نام=Yaşar | عنوان =Azərbaycan Romanı: Siyasət və Milli Düşüncə (1930-1955-ci İllər)| ناشر =Elm |زبان=az| سال = 2010| مکان =Bakı| شابک = 978-9952-453-15-7}}<br />
{{پایان چپچین}}<br />
* {{یادکرد کتاب | نام خانوادگی= پاشائیو | نام=میرجلال|مترجم=رضا جلیلینیا، رعنا فرامرزی |پیوند نویسنده= میرجلال پاشایو| عنوان =آذربایجاندا ادبی مکتبلر (۱۹۰۵–۱۹۱۷)| ناشر =نوید اسلام |زبان=azb| سال = ۱۳۸۸| مکان =قم| شابک = 978-964-176-036-8}}<br />
* {{یادکرد کتاب | نام خانوادگی= هیئت | نام=جواد |پیوند نویسنده=جواد هیئت|عنوان =آذربایجان ادبیات تاریخینه بیر باخیش | ناشر =وارلیق |جلد=۲| سال = ۱۳۶۹| مکان =تهران|زبان=azb}}<br />
<br />
{{مستند کردن}}<br />
{{ادبیات آذربایجانی}}<br />
<br />
[[رده:اهالی اردوباد (شهر)]]<br />
[[رده:اهالی باکو]]<br />
[[رده:اهالی جمهوری آذربایجان اهل اتحاد شوروی]]<br />
[[رده:اهالی جمهوری آذربایجان در سده ۱۹ (میلادی)]]<br />
[[رده:اهالی جمهوری آذربایجان در سده ۲۰ (میلادی)]]<br />
[[رده:درگذشتگان ۱۹۵۰ (میلادی)]]<br />
[[رده:روزنامهنگاران اهل جمهوری آذربایجان]]<br />
[[رده:زادگان ۱۸۷۲ (میلادی)]]<br />
[[رده:شاعران آذریزبان]]<br />
[[رده:شاعران اهل جمهوری آذربایجان]]<br />
[[رده:شاعران سده ۱۹ (میلادی) اهل جمهوری آذربایجان]]<br />
[[رده:شاعران سده ۲۰ (میلادی) جمهوری آذربایجان]]<br />
[[رده:کمونیستهای اهل جمهوری آذربایجان]]<br />
[[رده:مسلمان اهل امپراتوری روسیه]]<br />
[[رده:نمایشنامهنویسان اهل جمهوری آذربایجان]]<br />
[[رده:نمایشنامهنویسان سده ۲۰ (میلادی) اهل جمهوری آذربایجان]]<br />
[[رده:نمایشنامهنویسان سده ۱۹ (میلادی) جمهوری آذربایجان]]<br />
[[رده:نویسندگان آذریزبان]]</div>Shahroudi