https://www.islamical.org/w/index.php?action=history&feed=atom&title=%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF_%D8%A8%D9%86_%D8%AD%D9%85%D8%B2%D9%87_%D9%81%D9%86%D8%A7%D8%B1%DB%8Cمحمد بن حمزه فناری - تاریخچهٔ نسخهها2026-06-20T21:48:54Zتاریخچهٔ نسخهها برای این صفحه در ویکیMediaWiki 1.41.1https://www.islamical.org/w/index.php?title=%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF_%D8%A8%D9%86_%D8%AD%D9%85%D8%B2%D9%87_%D9%81%D9%86%D8%A7%D8%B1%DB%8C&diff=92686&oldid=prevShahroudi: ابرابزار2024-10-02T05:15:45Z<p>ابرابزار</p>
<p><b>صفحهٔ تازه</b></p><div>'''محمد بن حمزه فناری''' (زادهٔ ۷۵۱ قمری در [[روم]] - درگذشته ۸۳۴ قمری در [[بروسا]])، معروف به '''ابنفناری'''؛ فرزند حمزه ابن محمد ابن محمد از علمای بزرگ [[عثمانی]] در قرن نهم قمری است و در آن دوران در علوم متداول زمانهٔ خود از جمله [[دانش هیئت|هیئت]]، قراءات، [[معانی]]، [[بیان]]، [[فلسفه]] و [[عرفان]]، سرآمد بود.<br />
<br />
== زندگی ==<br />
ابنفناری پس از آموختن مقدمات، برای ادامه تحصیل به [[مصر]] رفت و پس از چند سال به پایتخت عثمانیان در آن دوره (شهر بروسا در جنوب شرقی [[دریای مرمره]]) بازگشت.<br />
در این دوران وی نزد امپراتور [[عثمانی]] - یلدرم بایزید- تقرب یافت و به منصب قضاوت در [[بروسا]] گمارده شد. او همچنین به عنوان مشاور سیاسی دربار [[عثمانی]] نیز فعالیت داشت. با مرگ یلدرم بایزید و رقابت و درگیری شاهزادگان [[عثمانی]] برای دست یافتن بر تخت سلطنت، عملاً دورهای از فترت بر حکومت [[عثمانی]] حاکم شد و مدارس نیز از بیدادگریهای سپاهیان [[تیمور]] برکنار نماندند؛ در حملهای که به [[بروسا]]، پایتخت و مهمترین مرکز علمی ـ مدرسی عثمانی صورت گرفت، مدارس مورد تعرض قرار گرفتند و تعدادی از مدرسان از جمله، ابن فناری به اسارت درآمدند و نزد [[تیمور]] فرستاده شدند. اگر چه ابن فناری، دعوت امیر [[گورکانی]] برای حضور در دربار وی را نپذیرفت، اما تعدادی از مدرسان برجسته، از جمله محمد جزری به ناچار درخواست [[تیمور]] را پذیرفتند.<ref>{{پک|عبادی|۱۳۹۲|ک=از تقابل تا تعامل|ص=۵۰}}</ref><br />
<br />
== کتابشناسی ==<br />
آثار او عبارتند از:<ref>{{پک|مدرس|۱۳۶۹|ک=ریحانة الادب|ج=۲|ص=۳۵۴و۳۵۵}}</ref>{{col-begin}}<br />
{{col-break}}<br />
* '''عرفان'''<br />
** [[مصباح الانس]] بین المعقول و المشهود<br />
** تعلیقه بر اصطلاحات الصوفیه ملاعبدالرزاق کاشانی<br />
** شرح الرباعی لابن العربی<br />
* '''فقه و اصول'''<br />
** فصول البدائع فی اصول الشرائع<br />
** شرح تلخیص الجامع الکبیر<br />
** عویصات الافکار فی اختیار اولی الابصار<br />
** شرح فرائض سجاوندی<br />
** مرشد المصلی<br />
** مقدمة الصلوة<br />
* '''منطق'''<br />
** الفوائد الفناریه<br />
** شرح کتاب ایساغوجی<br />
{{col-break}}<br />
* '''ادبیات عرب'''<br />
** اساس التصریف<br />
** شرح رسالة الاثیریة<br />
** شرح المصباح فی النحو<br />
** شرح الفوائد الغیاثیة<br />
** حواشی بر شرح چغمینی<br />
** حاشیه بر کتاب حرز الامانی و وجه التهانی<br />
** تعلیقه بر مفتاح العلوم<br />
** حاشیه بر الضوء اللامع<br />
* '''تفسیر قرآن'''<br />
** عین الاعیان فی تفسیر القرآن<br />
* '''کلام'''<br />
** شرح المواقف<br />
{{col-break}}<br />
{{col-end}}<br />
<br />
== شهرت علمی ==<br />
شهرت علمی ابن فناری در زمینه عرفان نظری است. وی علم عرفان نظری را به درجهای رساند که حتی کسانی که واجد شهودهای عرفانی نیستند نیز بتوانند در مورد مبانی آن تحقیق و آثار علمی تولید کنند.<br />
از بررسی آثار وی بر میآید که به ظاهر خود او دارای مکاشفهها و شهودهای عرفانی نبوده است.<ref>{{پک|یزدان پناه|۱۳۹۲|ک=مبانی و اصول عرفان نظری|ص=۵۰}}</ref> از جهتی کار او و صائن الدین ترکه اصفهانی بازگشتی به تبیینها و اصطلاحات عرفانی قرن هفتم فرغانی شمرده میشود که در قرن هشتم [[عبدالرزاق کاشانی]] و قیصری تا حدی از آنها غفلت کرده بودند.<ref>{{پک|امینی نژاد|۱۳۹۲|ک=حکمت عرفانی|ص=۵۰}}</ref> معروفترین اثر وی که قرنها کتاب درسی حوزههای عرفانی بوده است، [[مصباح الانس]] است.<br />
وی در این کتاب مفتاح الغیب صدرالدین قونوی را شرح داده است و از اقوال و آرای عرفای برجسته همچون [[ابن عربی]]، [[جندی]] و در درجه اول [[قونوی]] و [[فرغانی]] استفادههای فراوان میبرد. از این جهت این کتاب دروازهای برای راهیابی و آشنایی با بسیاری از آثار درجه اول عرفانی است.<ref>{{پک|امینی نژاد|۱۳۹۳|ک=آشنائی با مجموعه عرفان اسلامی|ص=۱۹۱}}</ref> ایجاد همزبانی بین فلسفه و عرفان از اهداف اصلی ابن فناری است، او سعی دارد تا مطالب را به صورت استدلالی و در قالبی منطقی یا دست کم قابل پذیرش فیلسوفان ارائه دهد.<ref>{{پک|یزدان پناه|۱۳۹۲|ک=مبانی و اصول عرفان نظری|ص=۵۱}}</ref><br />
<br />
== پانویس ==<br />
<br />
=== ارجاعات ===<br />
{{پانویس|۲}}<br />
<br />
=== منابع ===<br />
* {{یادکرد کتاب | نام خانوادگی = مدرس خیابانی | نام = محمدعلی|پیوند نویسنده= محمدعلی مدرس خیابانی| عنوان = ریحانة الادب |سال = ۱۳۶۹| ناشر = خیام|مکان = تهران|}}<br />
* {{یادکرد کتاب | نام خانوادگی = یزدان پناه | نام = سید یدالله| عنوان = مبانی و اصول عرفان نظری|سال = ۱۳۹۲| ناشر = [[مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی]]|مکان = قم| شابک = 978-964-411-428-1}}<br />
* {{یادکرد کتاب | نام خانوادگی = امینی نژاد | نام = علی| عنوان = حکمت عرفانی | سال = ۱۳۹۰ | ناشر = [[مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی]]|مکان = قم| شابک = 978-964-411-652-0}}<br />
* {{یادکرد کتاب | نام خانوادگی = امینی نژاد | نام = علی| عنوان = آشنایی با مجموعه عرفان اسلامی | سال = ۱۳۹۳ | ناشر = [[مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی]]|مکان = قم| شابک = 978-964-411-314-7}}<br />
* {{یادکرد ژورنال |نام خانوادگی = عبادی|نام = مهدی|عنوان =از تقابل تا تعامل: بررسی تحلیلی مناسبات یلدرم بایزید و مَدْرسیان|ژورنال = پژوهشنامه تاریخ تمدن اسلامی| دوره= ۴۶|شماره =۱|سال =۱۳۹۲ | نشانی = https://jhic.ut.ac.ir/article_62223.html}}<br />
<br />
[[رده:اهالی بورسا]]<br />
[[رده:حنفیها]]<br />
[[رده:دانشمندان اهل عثمانی]]<br />
[[رده:درگذشتگان ۱۴۳۱ (میلادی)]]<br />
[[رده:درگذشتگان ۸۳۴ (قمری)]]<br />
[[رده:روحانیان سنی]]<br />
[[رده:زادگان ۱۳۵۰ (میلادی)]]<br />
[[رده:زادگان ۷۵۱ (قمری)]]<br />
[[رده:عارفان مسلمان]]<br />
[[رده:عالمان مسلمان]]<br />
[[رده:فیلسوفان مسلمان]]<br />
[[رده:ماتریدیه]]<br />
[[رده:مفسران قرآن]]<br />
[[رده:نویسندگان سده ۱۵ (میلادی) اهل امپراتوری عثمانی]]</div>Shahroudi