محمد در هنر، فرهنگ و ادبیات اسلامی - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Shahroudi: ابرابزار

2023-10-30T12:15:27Z

ابرابزار

Shahroudi در ‏۳۰ اکتبر ۲۰۲۳، ساعت ۱۲:۱۰

2023-10-30T12:10:41Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۳۰ اکتبر ۲۰۲۳، ساعت ۱۲:۱۰
خط ۳۳:		خط ۳۳:
	* {{یادکرد دانشنامه\|نام خانوادگی=Nasr\|نام=Seyyed Hossein\|پیوند نویسنده=سید حسین نصر\|مدخل=ʿAlī\|دانشنامه=[[دانشنامه بریتانیکا\|Encyclopædia Britanica]]\|تاریخ بازبینی=22 January 2019\|سال=2012\|پیوند مدخل=https://www.britannica.com/biography/Ali-Muslim-caliph\|زبان=en}}		* {{یادکرد دانشنامه\|نام خانوادگی=Nasr\|نام=Seyyed Hossein\|پیوند نویسنده=سید حسین نصر\|مدخل=ʿAlī\|دانشنامه=[[دانشنامه بریتانیکا\|Encyclopædia Britanica]]\|تاریخ بازبینی=22 January 2019\|سال=2012\|پیوند مدخل=https://www.britannica.com/biography/Ali-Muslim-caliph\|زبان=en}}
	* {{یادکرد دانشنامه\|نام خانوادگی=Nasr\|نام=Seyyed Hossein\|مدخل=Muhammad\|دانشنامه=[[دانشنامه بریتانیکا\|Encyclopædia Britanica]]\|پیوند مدخل=http://www.britannica.com:80/biography/Muhammad\|پیوند بایگانی=https://web.archive.org/web/20160329151530/http://www.britannica.com:80/biography/Muhammad\|تاریخ بایگانی=29 March 2016\|سال=2005\|زبان=en}}		* {{یادکرد دانشنامه\|نام خانوادگی=Nasr\|نام=Seyyed Hossein\|مدخل=Muhammad\|دانشنامه=[[دانشنامه بریتانیکا\|Encyclopædia Britanica]]\|پیوند مدخل=http://www.britannica.com:80/biography/Muhammad\|پیوند بایگانی=https://web.archive.org/web/20160329151530/http://www.britannica.com:80/biography/Muhammad\|تاریخ بایگانی=29 March 2016\|سال=2005\|زبان=en}}
	{{یادکرد دانشنامه\|نام خانوادگی=Schimmel\|نام=Annemarie\|عنوان=MUHAMMAD: The Prophet in popular Muslim piety\|دانشنامه=[[دانشنامه اسلام\|Encyclopaedia of Islam]]\|ویرایش=2rd\|جلد=7\|سال=۱۹۹۳\|ناشر=E. J. Brill\|مکان=Leiden\|شابک=۹۰-۰۴-۰۸۱۱۴-۳\|صفحه=۳۷۶–۳۷۷\|کد زبان=en}}
			* {{یادکرد دانشنامه\|نام خانوادگی=Schimmel\|نام=Annemarie\|عنوان=MUHAMMAD: The Prophet in popular Muslim piety\|دانشنامه=[[دانشنامه اسلام\|Encyclopaedia of Islam]]\|ویرایش=2rd\|جلد=7\|سال=۱۹۹۳\|ناشر=E. J. Brill\|مکان=Leiden\|شابک=۹۰-۰۴-۰۸۱۱۴-۳\|صفحه=۳۷۶–۳۷۷\|کد زبان=en}}
	* {{یادکرد کتاب\|نام خانوادگی=Schimmel\|نام=Annemarie\|عنوان=And Muhammad Is His Messenger\|سال=۱۹۸۴\|زبان=en}}		* {{یادکرد کتاب\|نام خانوادگی=Schimmel\|نام=Annemarie\|عنوان=And Muhammad Is His Messenger\|سال=۱۹۸۴\|زبان=en}}
	* {{یادکرد دانشنامه\|نام خانوادگی=Campo\|مکان=New York\|ناشر=imprint of Infobase Publishing\|سال=۲۰۰۹\|دانشنامه=Encyclopedia of Islam\|نام=Juan E\|مقاله=Muhammad\|entry-url-access=subscription\|زبان=en\|نام ویراستار=J. Gordon\|نام خانوادگی ویراستار=Melton\|شابک=978-0-8160-5454-1}}		* {{یادکرد دانشنامه\|نام خانوادگی=Campo\|مکان=New York\|ناشر=imprint of Infobase Publishing\|سال=۲۰۰۹\|دانشنامه=Encyclopedia of Islam\|نام=Juan E\|مقاله=Muhammad\|entry-url-access=subscription\|زبان=en\|نام ویراستار=J. Gordon\|نام خانوادگی ویراستار=Melton\|شابک=978-0-8160-5454-1}}
	{{یادکرد دانشنامه\|نام خانوادگی=Donzel\|نام=E. Van\|دانشنامه=Islamic Desk Reference: compiled from the Encyclopaedia of Islam\|سال=1994\|ناشر=[[انتشارات بریل\|E. J. Brill]]\|جلد=7\|شابک=978-90-04-09738-4\|زبان=en}}
			* {{یادکرد دانشنامه\|نام خانوادگی=Donzel\|نام=E. Van\|دانشنامه=Islamic Desk Reference: compiled from the Encyclopaedia of Islam\|سال=1994\|ناشر=[[انتشارات بریل\|E. J. Brill]]\|جلد=7\|شابک=978-90-04-09738-4\|زبان=en}}
	* {{یادکرد کتاب\|نام خانوادگی=Glassé\|نام=Cyril\|نام خانوادگی۲=Smith\|نام۲=Huston\|عنوان=The new Encyclopaedia of Islam\|سال=2003\|ناشر=Rowman Altamira\|شابک=9780759101906\|زبان=en}}		* {{یادکرد کتاب\|نام خانوادگی=Glassé\|نام=Cyril\|نام خانوادگی۲=Smith\|نام۲=Huston\|عنوان=The new Encyclopaedia of Islam\|سال=2003\|ناشر=Rowman Altamira\|شابک=9780759101906\|زبان=en}}

خط ۴۴:		خط ۴۶:
	[[رده:ادبیات اسلامی]]		[[رده:ادبیات اسلامی]]
	[[رده:محمد]]		[[رده:محمد]]
			[[رده:هنر اسلامی]]
			[[رده:فرهنگ اسلامی]]

Shahroudi در ‏۳۰ اکتبر ۲۰۲۳، ساعت ۱۲:۰۷

2023-10-30T12:07:48Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۳۰ اکتبر ۲۰۲۳، ساعت ۱۲:۰۷
خط ۱:		خط ۱:
	{{محمد۲}}		{{محمد۲}}
	برخلاف ادیان [[مسیحیت]] و [[بودیسم]]، که عمده هنرهای مذهبی آنان شمایلی (iconic) است، [[هنر اسلامی\|هنرهای اسلامی]] به‌طور اکید، غیر شمایلی (aniconic) بوده و مسلمانان از به تصویر کشیدن خداوند و ~~محمد،~~ منع شده‌اند.		'''محمد در هنر، فرهنگ و ادبیات اسلامی''' به عنوان یکی از مهمترین موضوعات مذهبی شناخته می‌شود و در دوران‌های مختلف مورد توجه ادیبان و هنرمندان [[مسلمان]] قرار گرفته است. برخلاف ادیان [[مسیحیت]] و [[بودیسم]]، که عمده هنرهای مذهبی آنان شمایلی (iconic) است، [[هنر اسلامی\|هنرهای اسلامی]] به‌طور اکید، غیر شمایلی (aniconic) بوده و مسلمانان از به تصویر کشیدن [[خدا\|خداوند]] و [[محمد]]، منع شده‌اند.

	== در هنر ==		== در هنر ==
	برخلاف ادیان [[مسیحیت]] و [[آیین بودایی\|بودایی]]، که عمده هنرهای مذهبی آنان شمایلی<ref group="یادداشت">به انگلیسی: iconic</ref> است، [[هنر اسلامی\|هنرهای اسلامی]] به‌طور اکید، غیر شمایلی<ref group="یادداشت">به انگلیسی: aniconic</ref> بوده و مسلمانان از به تصویر کشیدن خداوند و محمد، منع شده‌اند. اما این بدان معنا نیست که محمد در هنرهای اسلامی به اشکال دیگری حضور نداشته‌باشد. اسامی او، به خصوص نام «محمد»، به صورت [[خوش‌نویسی در جهان اسلام\|خوشنویسی]] در سرتاسر جهان اسلام و به‌خصوص در [[مسجد]]های ~~باشکوه~~ [[امپراتوری عثمانی]]، به‌چشم می‌خورد. همچنین [[نگارگری ایرانی\|مینیاتورهای ایرانی]]، [[نگارگری ترکی\|ترکی]] و [[نگارگری مغولی\|مغولی]] بسیاری با سبک‌های خاص، وجود دارد که پیکر محمد در آن‌ها ترسیم و صورت او اغلب مخفی یا محو و در هاله‌ای از نور ترسیم شده‌است.<ref>{{پک\|Nasr\|2005\|ف=Muhammad\|ک=Britannica\|زبان=en}}</ref> معجزات او از موضوع‌های مینیاتورهای اسلامی است؛ در یک مینیاتور مربوط به قرن ۱۹ م یک پادشاه [[هند\|هندی]] در حال تماشای [[شق‌القمر]] در منطقه هند به تصویر کشیده شده‌است.<ref>{{پک\|Schimmel\|1993\|ف=Muḥammad: The Prophet in popular Muslim piety\|ک=Encyclopaedia of Islam\|زبان=en}}</ref> عبارت محمد ~~رسول‌الله~~ به عنوان یکی از شعارهای ~~اسلام،~~ به صورت کتیبه و نقوش اسلامی، بخشی از [[هنر اسلامی]] را شکل داده‌است. در طول دوره‌های مختلف، هنرمندان اسلامی، به نمادپردازی نام محمد اقدام کرده‌اند و سعی نمودند تا در لطیف‌ترین و زیباترین شکل ممکن، آن را ترسیم کنند. طرح [[شمسه (تذهیب)\|شمسه]] نیز با وجود آنکه معانی و مفاهیم نمادین مختلفی برای آن گزارش شده‌است، در برخی آثار به عنوان نماد محمد گزارش شده‌است. هنرمندان [[خراسان\|خراسانی]]، اولین نقوش شمسه را با نگارش نام محمد شکل داده‌اند.<ref>{{پک\|خزایی\|۱۳۸۷\|ک=کتاب ماه هنر\|ف=شمسه؛ نقش حضرت محمد (ص)}}</ref>		برخلاف ادیان [[مسیحیت]] و [[آیین بودایی\|بودایی]]، که عمده هنرهای مذهبی آنان شمایلی<ref group="یادداشت">به انگلیسی: iconic</ref> است، [[هنر اسلامی\|هنرهای اسلامی]] به‌طور اکید، غیر شمایلی<ref group="یادداشت">به انگلیسی: aniconic</ref> بوده و مسلمانان از به تصویر کشیدن خداوند و محمد، منع شده‌اند. اما این بدان معنا نیست که محمد در هنرهای اسلامی به اشکال دیگری حضور نداشته‌باشد. اسامی او، به خصوص نام «محمد»، به صورت [[خوش‌نویسی در جهان اسلام\|خوشنویسی]] در سرتاسر [[جهان اسلام]] و به‌خصوص در [[مسجد]]های [[امپراتوری عثمانی]]، به‌چشم می‌خورد. همچنین [[نگارگری ایرانی\|مینیاتورهای ایرانی]]، [[نگارگری ترکی\|ترکی]] و [[نگارگری مغولی\|مغولی]] بسیاری با سبک‌های خاص، وجود دارد که پیکر محمد در آن‌ها ترسیم و صورت او اغلب مخفی یا محو و در هاله‌ای از نور ترسیم شده‌است.<ref>{{پک\|Nasr\|2005\|ف=Muhammad\|ک=Britannica\|زبان=en}}</ref> معجزات او از موضوع‌های [[مینیاتور اسلامی\|مینیاتورهای اسلامی]] است؛ در یک مینیاتور مربوط به قرن ۱۹ م یک پادشاه [[هند\|هندی]] در حال تماشای [[شق‌القمر]] در منطقه هند به تصویر کشیده شده‌است.<ref>{{پک\|Schimmel\|1993\|ف=Muḥammad: The Prophet in popular Muslim piety\|ک=Encyclopaedia of Islam\|زبان=en}}</ref>

			عبارت [[محمد رسول الله]] به عنوان یکی از شعارهای [[اسلام]]، به صورت کتیبه و نقوش اسلامی، بخشی از [[هنر اسلامی]] را شکل داده‌است. در طول دوره‌های مختلف، هنرمندان اسلامی، به نمادپردازی نام محمد اقدام کرده‌اند و سعی نمودند تا در لطیف‌ترین و زیباترین شکل ممکن، آن را ترسیم کنند. طرح [[شمسه (تذهیب)\|شمسه]] نیز با وجود آنکه معانی و مفاهیم نمادین مختلفی برای آن گزارش شده‌است، در برخی آثار به عنوان نماد محمد گزارش شده‌است. هنرمندان [[خراسان\|خراسانی]]، اولین نقوش شمسه را با نگارش نام محمد شکل داده‌اند.<ref>{{پک\|خزایی\|۱۳۸۷\|ک=کتاب ماه هنر\|ف=شمسه؛ نقش حضرت محمد (ص)}}</ref>

	== در ادبیات ==		== در ادبیات ==
	با ظهور اسلام و نخستین پیروزی‌هایش، اسلام در [[شعر عربی\|شعر عرب]] بازتاب یافت. با قدرت یافتن محمد، جمعی از شاعران عرب برای جلب توجه و کسب صله، به سوی او شتافتند. با این وجود اشعاری که از آن دوران گزارش شده‌اند، لزوماً مربوط به آن دوران نبوده و احتمال جعل در آنها وجود دارد. کهن‌ترین شعر در موضوع اسلام، مربوط به ~~اعشی،~~ شاعر دوران محمد است که در شعر او تنها به «محمد» و «نبی» اشاره شده‌است.<ref>{{پک\|آذرنوش\|۱۳۸۸\|ک=دایرةالمعارف بزرگ اسلامی\|ف=تأثیر اسلام در ادبیات ملل مسلمان‌}}</ref> حسان بن ~~ثابت،~~ شاعر پرآوازه عرب بود که در دوره حیات محمد در مدینه به او پیوست. اشعار او در وصف پیامبر اسلام، بخشی از منابع تاریخی دربارهٔ زندگانی محمد به حساب می‌آید. موضوع اشعار او ستایش محمد، وصف اوصاف او و گزارش [[فهرست غزوه‌های محمد\|جنگ‌های محمد]] بود.<ref>{{پک\|Schimmel\|۱۹۸۴\|ک=And Muhammad Is His Messenger\|ص=۹\|زبان=en}}</ref>		با ظهور اسلام و نخستین پیروزی‌هایش، اسلام در [[شعر عربی\|شعر عرب]] بازتاب یافت. با قدرت یافتن محمد، جمعی از شاعران عرب برای جلب توجه و کسب صله، به سوی او شتافتند. با این وجود اشعاری که از آن دوران گزارش شده‌اند، لزوماً مربوط به آن دوران نبوده و احتمال جعل در آنها وجود دارد. کهن‌ترین شعر در موضوع اسلام، مربوط به [[اعشی]]، شاعر دوران محمد است که در شعر او تنها به «محمد» و «نبی» اشاره شده‌است.<ref>{{پک\|آذرنوش\|۱۳۸۸\|ک=دایرةالمعارف بزرگ اسلامی\|ف=تأثیر اسلام در ادبیات ملل مسلمان‌}}</ref> [[حسان بن ثابت]]، شاعر پرآوازه عرب بود که در دوره حیات [[محمد در مدینه]] به او پیوست. اشعار او در وصف پیامبر اسلام، بخشی از منابع تاریخی دربارهٔ زندگانی محمد به حساب می‌آید. موضوع اشعار او ستایش محمد، وصف اوصاف او و گزارش [[فهرست غزوه‌های محمد\|جنگ‌های محمد]] بود.<ref>{{پک\|Schimmel\|۱۹۸۴\|ک=And Muhammad Is His Messenger\|ص=۹\|زبان=en}}</ref>
	{{جعبه گفتاورد\|عنوان=نشید [[طلع البدر علینا]]\|گفتاورد={{وسط‌چین}}		{{جعبه گفتاورد\|عنوان=نشید [[طلع البدر علینا]]\|گفتاورد={{وسط‌چین}}
	----		----
	{{شعر}}{{ب\|طَلَعَ الْبَدْرُ عَلَینا من ثنیات الوداع\|وجب الشکر علینا ما دعا لله داع}}{{ب\|أیها المبعوث فینا جئت بالأمر المطاع\|جئت شرّفت المدینة مرحباً یا خیر داع}}{{پایان شعر}}{{سخ}}<small>منسوب به انصار که در هنگام ورود محمد به مدینه خواندند</small>		{{شعر}}{{ب\|طَلَعَ الْبَدْرُ عَلَینا من ثنیات الوداع\|وجب الشکر علینا ما دعا لله داع}}{{ب\|أیها المبعوث فینا جئت بالأمر المطاع\|جئت شرّفت المدینة مرحباً یا خیر داع}}{{پایان شعر}}{{سخ}}<small>منسوب به انصار که در هنگام ورود محمد به مدینه خواندند</small>
	{{پایان وسط‌چین}}\|عرض=\|حاشیه=2px\|تراز=راست}}		{{پایان وسط‌چین}}\|عرض=\|حاشیه=2px\|تراز=راست}}
	حجم قابل توجهی از ادبیات اسلامی به شرح فضایل محمد اختصاص یافته‌است.<ref>{{پک\|Campo\|۲۰۰۹\|ف=Muhammad\|ک=Encyclopedia of Islam\|زبان=en}}</ref> زندگی‌نامه او در اشعار و ادبیات تمام مناطق مسلمان رسوخ کرده‌است؛ شعرهای عامیانه از آفریقا تا ترکیه و ~~اندونزی،~~ همگی از توصیف گسترده محمد و معجزه‌های او سخن گفته‌اند. موضوع شق‌القمر از موضوع‌های مورد علاقه در ادبیات هندی است.<ref>{{پک\|Schimmel\|1993\|ف=Muḥammad: The Prophet in popular Muslim piety\|ک=Encyclopaedia of Islam\|زبان=en}}</ref> معراج نیز به‌طور گسترده‌ای در [[ادبیات عربی]]، [[ادبیات اندونزیایی]]، کشورهای غرب و شرق آفریقا و [[نگارگری ایرانی\|مینیاتورهای ایرانی]] — که به «[[معراج‌نامه (نگارگری)\|معراج‌نامه]]» معروفند — به‌کار رفته‌است.<ref>{{پک\|Donzel\|1994\|ک=Islamic Desk Reference\|ص=269\|زبان=en}}</ref><ref>{{پک\|Glassé\|Smith\|2003\|ک=The new Encyclopaedia of Islam\|ص=346\|زبان=en}}</ref> روابط او با حیوانات و سخن گفتن با آنها از موضوعاتی است که در ادبیات‌های اسلامی مورد توجه قرار گرفته‌است. داستان ضمانت آهو توسط او و سخن گفتن با زنبور از مهم‌ترین این وقایع هستند. اینکه محمد نور اولیه خلقت است، نیز از موضوعات داستان‌ها و شعرهای اسلامی است.<ref>{{پک\|Schimmel\|1993\|ف=Muḥammad: The Prophet in popular Muslim piety\|ک=Encyclopaedia of Islam\|زبان=en}}</ref> در ادبیات مسلمانان، محمد نمادی منحصر به فرد از یک سیاستمدار، قهرمان انقلابی و یک استراتژیست نظامی درخشان به تصویر کشیده شده‌است.<ref>{{پک\|Campo\|۲۰۰۹\|ف=Muhammad\|ک=Encyclopedia of Islam\|زبان=en}}</ref> از محمد در آهنگ‌ها و اشعار مختلفی تمجید شده‌است.<ref>{{پک\|Campo\|۲۰۰۹\|ف=Muhammad\|ک=Encyclopedia of Islam\|زبان=en}}</ref> جلوه محمد در اشعار فارسی، تا پیش از عصر ~~مشروطه،~~ عمدتاً در موضوع‌های ~~بعثت،~~ معراج و حوادث زندگانی و سخنان او خلاصه می‌شد. ~~فردوسی،~~ از سخنان محمد در جای‌جای شاهنامه بهره برده‌است. ~~نظامی،~~ ماجرای معراج را و مولوی وقایع زندگی محمد را به شعر درآورده‌اند. پس از انقلاب مشروطه و همزمان با تغییرهایی در نوع نگرش به شعر و ادبیات فارسی، شعر معاصر از ترسیم عوالم ماورایی به سمت جوهره‌های زمینی سوق داده شد. این عصر، محمد را در چهار بعد مورد توجه قرار داد: بعد مدحی، بعد حادثه‌ای، بعد روایتی و بعد تصویری.<ref>{{پک\|بزرگ بیگدلی\|صادقی\|۱۳۸۶\|ک=پژوهش زبان و ادبیات فارسی\|ف=بازتاب شخصیت پیامبر در شعر معاصر فارسی}}</ref>		حجم قابل توجهی از ادبیات اسلامی به شرح فضایل محمد اختصاص یافته‌است.<ref>{{پک\|Campo\|۲۰۰۹\|ف=Muhammad\|ک=Encyclopedia of Islam\|زبان=en}}</ref> زندگی‌نامه او در اشعار و ادبیات تمام مناطق مسلمان رسوخ کرده‌است؛ شعرهای عامیانه از [[آفریقا]] تا [[ترکیه]] و [[اندونزی]]، همگی از توصیف گسترده محمد و معجزه‌های او سخن گفته‌اند. موضوع شق‌القمر از موضوع‌های مورد علاقه در ادبیات هندی است.<ref>{{پک\|Schimmel\|1993\|ف=Muḥammad: The Prophet in popular Muslim piety\|ک=Encyclopaedia of Islam\|زبان=en}}</ref> [[معراج]] نیز به‌طور گسترده‌ای در [[ادبیات عربی]]، [[ادبیات اندونزیایی]]، کشورهای غرب و شرق آفریقا و [[نگارگری ایرانی\|مینیاتورهای ایرانی]] — که به «[[معراج‌نامه (نگارگری)\|معراج‌نامه]]» معروفند — به‌کار رفته‌است.<ref>{{پک\|Donzel\|1994\|ک=Islamic Desk Reference\|ص=269\|زبان=en}}</ref><ref>{{پک\|Glassé\|Smith\|2003\|ک=The new Encyclopaedia of Islam\|ص=346\|زبان=en}}</ref> روابط او با حیوانات و سخن گفتن با آنها از موضوعاتی است که در ادبیات‌های اسلامی مورد توجه قرار گرفته‌است. داستان [[ضمانت آهو]] توسط او و سخن گفتن با [[زنبور در اسلام\|زنبور]] از مهم‌ترین این وقایع هستند. اینکه محمد نور اولیه خلقت است، نیز از موضوعات داستان‌ها و شعرهای اسلامی است.<ref>{{پک\|Schimmel\|1993\|ف=Muḥammad: The Prophet in popular Muslim piety\|ک=Encyclopaedia of Islam\|زبان=en}}</ref>

			در ادبیات مسلمانان، محمد نمادی منحصر به فرد از یک سیاستمدار، قهرمان انقلابی و یک استراتژیست نظامی درخشان به تصویر کشیده شده‌است.<ref>{{پک\|Campo\|۲۰۰۹\|ف=Muhammad\|ک=Encyclopedia of Islam\|زبان=en}}</ref> از محمد در آهنگ‌ها و اشعار مختلفی تمجید شده‌است.<ref>{{پک\|Campo\|۲۰۰۹\|ف=Muhammad\|ک=Encyclopedia of Islam\|زبان=en}}</ref> جلوه محمد در اشعار فارسی، تا پیش از [[عصر مشروطه]]، عمدتاً در موضوع‌های [[بعثت]]، معراج و حوادث زندگانی و سخنان او خلاصه می‌شد. [[فردوسی]]، از سخنان محمد در جای‌جای [[شاهنامه]] بهره برده‌است. [[نظامی گنجوی\|نظامی]]، ماجرای معراج را و [[مولوی]] وقایع زندگی محمد را به شعر درآورده‌اند. پس از [[انقلاب مشروطه]] و همزمان با تغییرهایی در نوع نگرش به شعر و ادبیات فارسی، شعر معاصر از ترسیم عوالم ماورایی به سمت جوهره‌های زمینی سوق داده شد. این عصر، محمد را در چهار بعد مورد توجه قرار داد: بعد مدحی، بعد حادثه‌ای، بعد روایتی و بعد تصویری.<ref>{{پک\|بزرگ بیگدلی\|صادقی\|۱۳۸۶\|ک=پژوهش زبان و ادبیات فارسی\|ف=بازتاب شخصیت پیامبر در شعر معاصر فارسی}}</ref>

	== در فرهنگ اسلامی ==		== در فرهنگ اسلامی ==
	مسلمانان از قرن دوازدهم میلادی، روز «میلاد محمد» را جشن می‌گیرند؛ این جشن‌ها بعدها توسط [[سلفی\|محافظه‌کاران دینی]]، محکوم به [[بدعت در اسلام\|بدعت]] شد. همچنین مدفن او، زیارتگاه حاجیانی است که در طول سفر، به شهر مدینه وارد می‌شوند. [[صلوات\|صلوات بر محمد]]، از رسوم مسلمانان است که به عقیده آنان، سبب جلب [[شفاعت]] محمد در [[رستاخیز\|قیامت]] می‌شود.<ref>{{پک\|Campo\|۲۰۰۹\|ف=Muhammad\|ک=Encyclopedia of Islam\|زبان=en}}</ref><ref>{{پک\|Schimmel\|۱۹۸۴\|ک=And Muhammad Is His Messenger\|ص=۱۴۴–۱۴۵\|زبان=en}}</ref>		مسلمانان از قرن دوازدهم میلادی، روز «میلاد محمد» را جشن می‌گیرند؛ این جشن‌ها بعدها توسط [[سلفی\|محافظه‌کاران دینی]]، محکوم به [[بدعت در اسلام\|بدعت]] شد. همچنین [[مدفن محمد\|مدفن]] او، زیارتگاه حاجیانی است که در طول سفر، به شهر [[مدینه]] وارد می‌شوند. [[صلوات\|صلوات بر محمد]]، از رسوم مسلمانان است که به عقیده آنان، سبب جلب [[شفاعت]] محمد در [[رستاخیز\|قیامت]] می‌شود.<ref>{{پک\|Campo\|۲۰۰۹\|ف=Muhammad\|ک=Encyclopedia of Islam\|زبان=en}}</ref><ref>{{پک\|Schimmel\|۱۹۸۴\|ک=And Muhammad Is His Messenger\|ص=۱۴۴–۱۴۵\|زبان=en}}</ref>
	==پانویس==		==پانویس==
	===یادداشت‌ها===		===یادداشت‌ها===

Aboammar: Aboammar صفحهٔ محمد در فرهنگ و ادبیات اسلامی را به محمد در هنر، فرهنگ و ادبیات اسلامی منتقل کرد

2023-10-29T13:55:27Z

Aboammar صفحهٔ محمد در فرهنگ و ادبیات اسلامی را به محمد در هنر، فرهنگ و ادبیات اسلامی منتقل کرد

→ نسخهٔ قدیمی‌تر	نسخهٔ ‏۲۹ اکتبر ۲۰۲۳، ساعت ۱۳:۵۵
(بدون تفاوت)

Aboammar: صفحه‌ای تازه حاوی «{{محمد۲}} برخلاف ادیان مسیحیت و بودیسم، که عمده هنرهای مذهبی آنان شمایلی (iconic) است، هنرهای اسلامی به‌طور اکید، غیر شمایلی (aniconic) بوده و مسلمانان از به تصویر کشیدن خداوند و محمد، منع شده‌اند. == در هنر == برخلاف ادیان مسیحیت و ...» ایجاد کرد

2023-10-29T13:51:28Z

صفحه‌ای تازه حاوی «{{محمد۲}} برخلاف ادیان مسیحیت و بودیسم، که عمده هنرهای مذهبی آنان شمایلی (iconic) است، هنرهای اسلامی به‌طور اکید، غیر شمایلی (aniconic) بوده و مسلمانان از به تصویر کشیدن خداوند و محمد، منع شده‌اند. == در هنر == برخلاف ادیان مسیحیت و ...» ایجاد کرد

صفحهٔ تازه

{{محمد۲}}
برخلاف ادیان [[مسیحیت]] و [[بودیسم]]، که عمده هنرهای مذهبی آنان شمایلی (iconic) است، [[هنر اسلامی|هنرهای اسلامی]] به‌طور اکید، غیر شمایلی (aniconic) بوده و مسلمانان از به تصویر کشیدن خداوند و محمد، منع شده‌اند.

== در هنر ==
برخلاف ادیان [[مسیحیت]] و [[آیین بودایی|بودایی]]، که عمده هنرهای مذهبی آنان شمایلی<ref group="یادداشت">به انگلیسی: iconic</ref> است، [[هنر اسلامی|هنرهای اسلامی]] به‌طور اکید، غیر شمایلی<ref group="یادداشت">به انگلیسی: aniconic</ref> بوده و مسلمانان از به تصویر کشیدن خداوند و محمد، منع شده‌اند. اما این بدان معنا نیست که محمد در هنرهای اسلامی به اشکال دیگری حضور نداشته‌باشد. اسامی او، به خصوص نام «محمد»، به صورت [[خوش‌نویسی در جهان اسلام|خوشنویسی]] در سرتاسر جهان اسلام و به‌خصوص در [[مسجد]]های باشکوه [[امپراتوری عثمانی]]، به‌چشم می‌خورد. همچنین [[نگارگری ایرانی|مینیاتورهای ایرانی]]، [[نگارگری ترکی|ترکی]] و [[نگارگری مغولی|مغولی]] بسیاری با سبک‌های خاص، وجود دارد که پیکر محمد در آن‌ها ترسیم و صورت او اغلب مخفی یا محو و در هاله‌ای از نور ترسیم شده‌است.<ref>{{پک|Nasr|2005|ف=Muhammad|ک=Britannica|زبان=en}}</ref> معجزات او از موضوع‌های مینیاتورهای اسلامی است؛ در یک مینیاتور مربوط به قرن ۱۹ م یک پادشاه [[هند|هندی]] در حال تماشای [[شق‌القمر]] در منطقه هند به تصویر کشیده شده‌است.<ref>{{پک|Schimmel|1993|ف=Muḥammad: The Prophet in popular Muslim piety|ک=Encyclopaedia of Islam|زبان=en}}</ref> عبارت محمد رسول‌الله به عنوان یکی از شعارهای اسلام، به صورت کتیبه و نقوش اسلامی، بخشی از [[هنر اسلامی]] را شکل داده‌است. در طول دوره‌های مختلف، هنرمندان اسلامی، به نمادپردازی نام محمد اقدام کرده‌اند و سعی نمودند تا در لطیف‌ترین و زیباترین شکل ممکن، آن را ترسیم کنند. طرح [[شمسه (تذهیب)|شمسه]] نیز با وجود آنکه معانی و مفاهیم نمادین مختلفی برای آن گزارش شده‌است، در برخی آثار به عنوان نماد محمد گزارش شده‌است. هنرمندان [[خراسان|خراسانی]]، اولین نقوش شمسه را با نگارش نام محمد شکل داده‌اند.<ref>{{پک|خزایی|۱۳۸۷|ک=کتاب ماه هنر|ف=شمسه؛ نقش حضرت محمد (ص)}}</ref>

== در ادبیات ==
با ظهور اسلام و نخستین پیروزی‌هایش، اسلام در [[شعر عربی|شعر عرب]] بازتاب یافت. با قدرت یافتن محمد، جمعی از شاعران عرب برای جلب توجه و کسب صله، به سوی او شتافتند. با این وجود اشعاری که از آن دوران گزارش شده‌اند، لزوماً مربوط به آن دوران نبوده و احتمال جعل در آنها وجود دارد. کهن‌ترین شعر در موضوع اسلام، مربوط به اعشی، شاعر دوران محمد است که در شعر او تنها به «محمد» و «نبی» اشاره شده‌است.<ref>{{پک|آذرنوش|۱۳۸۸|ک=دایرةالمعارف بزرگ اسلامی|ف=تأثیر اسلام در ادبیات ملل مسلمان‌}}</ref> حسان بن ثابت، شاعر پرآوازه عرب بود که در دوره حیات محمد در مدینه به او پیوست. اشعار او در وصف پیامبر اسلام، بخشی از منابع تاریخی دربارهٔ زندگانی محمد به حساب می‌آید. موضوع اشعار او ستایش محمد، وصف اوصاف او و گزارش [[فهرست غزوه‌های محمد|جنگ‌های محمد]] بود.<ref>{{پک|Schimmel|۱۹۸۴|ک=And Muhammad Is His Messenger|ص=۹|زبان=en}}</ref>
{{جعبه گفتاورد|عنوان=نشید [[طلع البدر علینا]]|گفتاورد={{وسط‌چین}}
----
{{شعر}}{{ب|طَلَعَ الْبَدْرُ عَلَینا من ثنیات الوداع|وجب الشکر علینا ما دعا لله داع}}{{ب|أیها المبعوث فینا جئت بالأمر المطاع|جئت شرّفت المدینة مرحباً یا خیر داع}}{{پایان شعر}}{{سخ}}<small>منسوب به انصار که در هنگام ورود محمد به مدینه خواندند</small>
{{پایان وسط‌چین}}|عرض=|حاشیه=2px|تراز=راست}}
حجم قابل توجهی از ادبیات اسلامی به شرح فضایل محمد اختصاص یافته‌است.<ref>{{پک|Campo|۲۰۰۹|ف=Muhammad|ک=Encyclopedia of Islam|زبان=en}}</ref> زندگی‌نامه او در اشعار و ادبیات تمام مناطق مسلمان رسوخ کرده‌است؛ شعرهای عامیانه از آفریقا تا ترکیه و اندونزی، همگی از توصیف گسترده محمد و معجزه‌های او سخن گفته‌اند. موضوع شق‌القمر از موضوع‌های مورد علاقه در ادبیات هندی است.<ref>{{پک|Schimmel|1993|ف=Muḥammad: The Prophet in popular Muslim piety|ک=Encyclopaedia of Islam|زبان=en}}</ref> معراج نیز به‌طور گسترده‌ای در [[ادبیات عربی]]، [[ادبیات اندونزیایی]]، کشورهای غرب و شرق آفریقا و [[نگارگری ایرانی|مینیاتورهای ایرانی]] — که به «[[معراج‌نامه (نگارگری)|معراج‌نامه]]» معروفند — به‌کار رفته‌است.<ref>{{پک|Donzel|1994|ک=Islamic Desk Reference|ص=269|زبان=en}}</ref><ref>{{پک|Glassé|Smith|2003|ک=The new Encyclopaedia of Islam|ص=346|زبان=en}}</ref> روابط او با حیوانات و سخن گفتن با آنها از موضوعاتی است که در ادبیات‌های اسلامی مورد توجه قرار گرفته‌است. داستان ضمانت آهو توسط او و سخن گفتن با زنبور از مهم‌ترین این وقایع هستند. اینکه محمد نور اولیه خلقت است، نیز از موضوعات داستان‌ها و شعرهای اسلامی است.<ref>{{پک|Schimmel|1993|ف=Muḥammad: The Prophet in popular Muslim piety|ک=Encyclopaedia of Islam|زبان=en}}</ref> در ادبیات مسلمانان، محمد نمادی منحصر به فرد از یک سیاستمدار، قهرمان انقلابی و یک استراتژیست نظامی درخشان به تصویر کشیده شده‌است.<ref>{{پک|Campo|۲۰۰۹|ف=Muhammad|ک=Encyclopedia of Islam|زبان=en}}</ref> از محمد در آهنگ‌ها و اشعار مختلفی تمجید شده‌است.<ref>{{پک|Campo|۲۰۰۹|ف=Muhammad|ک=Encyclopedia of Islam|زبان=en}}</ref> جلوه محمد در اشعار فارسی، تا پیش از عصر مشروطه، عمدتاً در موضوع‌های بعثت، معراج و حوادث زندگانی و سخنان او خلاصه می‌شد. فردوسی، از سخنان محمد در جای‌جای شاهنامه بهره برده‌است. نظامی، ماجرای معراج را و مولوی وقایع زندگی محمد را به شعر درآورده‌اند. پس از انقلاب مشروطه و همزمان با تغییرهایی در نوع نگرش به شعر و ادبیات فارسی، شعر معاصر از ترسیم عوالم ماورایی به سمت جوهره‌های زمینی سوق داده شد. این عصر، محمد را در چهار بعد مورد توجه قرار داد: بعد مدحی، بعد حادثه‌ای، بعد روایتی و بعد تصویری.<ref>{{پک|بزرگ بیگدلی|صادقی|۱۳۸۶|ک=پژوهش زبان و ادبیات فارسی|ف=بازتاب شخصیت پیامبر در شعر معاصر فارسی}}</ref>

== در فرهنگ اسلامی ==
مسلمانان از قرن دوازدهم میلادی، روز «میلاد محمد» را جشن می‌گیرند؛ این جشن‌ها بعدها توسط [[سلفی|محافظه‌کاران دینی]]، محکوم به [[بدعت در اسلام|بدعت]] شد. همچنین مدفن او، زیارتگاه حاجیانی است که در طول سفر، به شهر مدینه وارد می‌شوند. [[صلوات|صلوات بر محمد]]، از رسوم مسلمانان است که به عقیده آنان، سبب جلب [[شفاعت]] محمد در [[رستاخیز|قیامت]] می‌شود.<ref>{{پک|Campo|۲۰۰۹|ف=Muhammad|ک=Encyclopedia of Islam|زبان=en}}</ref><ref>{{پک|Schimmel|۱۹۸۴|ک=And Muhammad Is His Messenger|ص=۱۴۴–۱۴۵|زبان=en}}</ref>
==پانویس==
===یادداشت‌ها===
{{پانویس|گروه=یادداشت|اندازه=کوچک|۲}}

===ارجاعات===
{{پانویس|۳|اندازه=ریز}}

===منابع===
* {{یادکرد ژورنال|نام۱=محمد|نام خانوادگی۱=خزایی|شماره=صد و بیستم|صفحات=۵۶–۶|عنوان=شمسه؛ نقش حضرت محمد (ص) در هنر اسلامی ایران|تاریخ=۱۳۸۷|ژورنال=کتاب ماه هنر|پیوند=https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/369075}}
* {{یادکرد دانشنامه|نام خانوادگی=آذرنوش|نام=آذرتاش|پیوند نویسنده=آذرتاش آذرنوش|ویراستار=|مقاله=تأثیر اسلام در ادبیات ملل مسلمان|دانشنامه=[[دائرةالمعارف بزرگ اسلامی]]|عنوان جلد=دایرةالمعارف بزرگ اسلامی|سال=۱۳۸۸|ناشر=[[مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی]]|مکان=تهران|پیوند مدخل=https://www.cgie.org.ir/fa/article/237217}}
* {{یادکرد ژورنال|نام۱=سعید|نام خانوادگی۱=بزرگ بیگدلی|نام۲=مریم|نام خانوادگی۲=صادقی|شماره=نه|صفحات=۲۵۳–۲۸۰|عنوان=بازتاب شخصیت پیامبر در شعر معاصر فارسی|تاریخ=۱۳۸۶|ژورنال=پژوهش زبان و ادبیات فارسی|پیوند=https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/418531}}

* {{یادکرد دانشنامه|نام خانوادگی=Nasr|نام=Seyyed Hossein|پیوند نویسنده=سید حسین نصر|مدخل=ʿAlī|دانشنامه=[[دانشنامه بریتانیکا|Encyclopædia Britanica]]|تاریخ بازبینی=22 January 2019|سال=2012|پیوند مدخل=https://www.britannica.com/biography/Ali-Muslim-caliph|زبان=en}}
* {{یادکرد دانشنامه|نام خانوادگی=Nasr|نام=Seyyed Hossein|مدخل=Muhammad|دانشنامه=[[دانشنامه بریتانیکا|Encyclopædia Britanica]]|پیوند مدخل=http://www.britannica.com:80/biography/Muhammad|پیوند بایگانی=https://web.archive.org/web/20160329151530/http://www.britannica.com:80/biography/Muhammad|تاریخ بایگانی=29 March 2016|سال=2005|زبان=en}}
{{یادکرد دانشنامه|نام خانوادگی=Schimmel|نام=Annemarie|عنوان=MUHAMMAD: The Prophet in popular Muslim piety|دانشنامه=[[دانشنامه اسلام|Encyclopaedia of Islam]]|ویرایش=2rd|جلد=7|سال=۱۹۹۳|ناشر=E. J. Brill|مکان=Leiden|شابک=۹۰-۰۴-۰۸۱۱۴-۳|صفحه=۳۷۶–۳۷۷|کد زبان=en}}
* {{یادکرد کتاب|نام خانوادگی=Schimmel|نام=Annemarie|عنوان=And Muhammad Is His Messenger|سال=۱۹۸۴|زبان=en}}
* {{یادکرد دانشنامه|نام خانوادگی=Campo|مکان=New York|ناشر=imprint of Infobase Publishing|سال=۲۰۰۹|دانشنامه=Encyclopedia of Islam|نام=Juan E|مقاله=Muhammad|entry-url-access=subscription|زبان=en|نام ویراستار=J. Gordon|نام خانوادگی ویراستار=Melton|شابک=978-0-8160-5454-1}}
{{یادکرد دانشنامه|نام خانوادگی=Donzel|نام=E. Van|دانشنامه=Islamic Desk Reference: compiled from the Encyclopaedia of Islam|سال=1994|ناشر=[[انتشارات بریل|E. J. Brill]]|جلد=7|شابک=978-90-04-09738-4|زبان=en}}
* {{یادکرد کتاب|نام خانوادگی=Glassé|نام=Cyril|نام خانوادگی۲=Smith|نام۲=Huston|عنوان=The new Encyclopaedia of Islam|سال=2003|ناشر=Rowman Altamira|شابک=9780759101906|زبان=en}}

{{محمد}}

[[رده:ادبیات اسلامی]]
[[رده:محمد]]