محمد فضولی - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Shahroudi: +رده:درگذشتگان ۹۶۳ (قمری)، +رده:درگذشتگان ۹۷۰ (قمری)، +رده:درگذشتگان ۹۷۱ (قمری) (هات‌کت)، ابرابزار

2023-09-04T04:22:06Z

+رده:درگذشتگان ۹۶۳ (قمری)، +رده:درگذشتگان ۹۷۰ (قمری)، +رده:درگذشتگان ۹۷۱ (قمری) (هات‌کت)، ابرابزار

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۴ سپتامبر ۲۰۲۳، ساعت ۰۴:۲۲
خط ۱۲۷:		خط ۱۲۷:
	[[رده:خوشنویسان اهل عراق]]		[[رده:خوشنویسان اهل عراق]]
	[[رده:درگذشتگان ۱۵۵۶ (میلادی)\|فضولی، محمد]]		[[رده:درگذشتگان ۱۵۵۶ (میلادی)\|فضولی، محمد]]
			[[رده:درگذشتگان ۹۶۳ (قمری)]]
			[[رده:درگذشتگان ۹۷۰ (قمری)]]
			[[رده:درگذشتگان ۹۷۱ (قمری)]]
	[[رده:زادگان ۱۴۹۵ (میلادی)\|فضولی، محمد]]		[[رده:زادگان ۱۴۹۵ (میلادی)\|فضولی، محمد]]
	[[رده:زادگان ۸۸۵ (قمری)]]		[[رده:زادگان ۸۸۵ (قمری)]]

Shahroudi: ±رده:مدیحه‌سرایان صفوی←رده:مدیحه‌سرایان صفویان، ±رده:مدیحه‌سرایان عثمانی←رده:مدیحه‌سرایان عثمانیان (هات‌کت)

2023-09-04T04:17:28Z

±رده:مدیحه‌سرایان صفوی←رده:مدیحه‌سرایان صفویان، ±رده:مدیحه‌سرایان عثمانی←رده:مدیحه‌سرایان عثمانیان (هات‌کت)

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۴ سپتامبر ۲۰۲۳، ساعت ۰۴:۱۷
خط ۱۵۶:		خط ۱۵۶:
	[[رده:مدفونان در آرامگاه]]		[[رده:مدفونان در آرامگاه]]
	[[رده:مدفونان در حرم امام حسین]]		[[رده:مدفونان در حرم امام حسین]]
	[[رده:مدیحه‌سرایان ~~صفوی~~]]		[[رده:مدیحه‌سرایان صفویان]]
	[[رده:مدیحه‌سرایان ~~عثمانی~~]]		[[رده:مدیحه‌سرایان عثمانیان]]
	[[رده:هنرمندان اهل عراق]]		[[رده:هنرمندان اهل عراق]]

Shahroudi: − 2 رده، + 20 رده، ±رده:زادگان ۱۴۸۰ (میلادی)←رده:زادگان ۱۴۹۵ (میلادی) (هات‌کت)، ابرابزار

2023-09-04T04:15:36Z

− 2 رده، + 20 رده، ±رده:زادگان ۱۴۸۰ (میلادی)←رده:زادگان ۱۴۹۵ (میلادی) (هات‌کت)، ابرابزار

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۴ سپتامبر ۲۰۲۳، ساعت ۰۴:۱۵
خط ۱۱۵:		خط ۱۱۵:
	[[رده:ادبیات امپراتوری عثمانی]]		[[رده:ادبیات امپراتوری عثمانی]]
	[[رده:افراد آذری‌تبار]]		[[رده:افراد آذری‌تبار]]
			[[رده:اهالی بغداد]]
			[[رده:اهالی تبریز]]
	[[رده:اهالی جمهوری آذربایجان در سده ۱۵ (میلادی)]]		[[رده:اهالی جمهوری آذربایجان در سده ۱۵ (میلادی)]]
	[[رده:اهالی جمهوری آذربایجان در سده ۱۶ (میلادی)]]		[[رده:اهالی جمهوری آذربایجان در سده ۱۶ (میلادی)]]
			[[رده:اهالی حله]]
	[[رده:اهالی عثمانی در سده ۱۵ (میلادی)]]		[[رده:اهالی عثمانی در سده ۱۵ (میلادی)]]
	[[رده:اهالی عثمانی در سده ۱۶ (میلادی)]]		[[رده:اهالی عثمانی در سده ۱۶ (میلادی)]]
			[[رده:اهالی کربلا]]
			[[رده:اهالی نجف]]
	[[رده:ترک‌های عثمانی]]		[[رده:ترک‌های عثمانی]]
	[[رده:خوشنویسان اهل عراق]]		[[رده:خوشنویسان اهل عراق]]
	[[رده:درگذشتگان ۱۵۵۶ (میلادی)\|فضولی، محمد]]		[[رده:درگذشتگان ۱۵۵۶ (میلادی)\|فضولی، محمد]]
	[[رده:زادگان ~~۱۴۸۰~~ (میلادی)\|فضولی، محمد]]		[[رده:زادگان ۱۴۹۵ (میلادی)\|فضولی، محمد]]
	[[رده:زادگان ~~۱۴۸۳~~ (~~میلادی~~)]]		[[رده:زادگان ۸۸۵ (قمری)]]
	[[رده:زادگان ~~۱۴۹۴~~ (~~میلادی~~)]]		[[رده:زادگان ۸۸۸ (قمری)]]
			[[رده:زادگان ۸۹۴ (قمری)]]
			[[رده:زادگان ۹۰۰ (قمری)]]
			[[رده:زادگان ۹۱۰ (قمری)]]
	[[رده:زبان فارسی در عراق]]		[[رده:زبان فارسی در عراق]]
	[[رده:شاعران آذری‌زبان]]		[[رده:شاعران آذری‌زبان]]
خط ۱۳۳:		خط ۱۴۱:
	[[رده:شاعران سده ۱۶ (میلادی) اهل امپراتوری عثمانی]]		[[رده:شاعران سده ۱۶ (میلادی) اهل امپراتوری عثمانی]]
	[[رده:شاعران سده ۱۶ (میلادی) اهل ایران]]		[[رده:شاعران سده ۱۶ (میلادی) اهل ایران]]
			[[رده:شاعران شیعه دوازده‌امامی]]
			[[رده:شاعران صوفی]]
	[[رده:شاعران عربی\|فضولی، محمد]]		[[رده:شاعران عربی\|فضولی، محمد]]
	[[رده:شاعران فارسی‌زبان اهل ایران\|فضولی، محمد]]		[[رده:شاعران فارسی‌زبان اهل ایران\|فضولی، محمد]]
خط ۱۴۰:		خط ۱۵۰:
	[[رده:شاعران مرد اهل امپراتوری عثمانی]]		[[رده:شاعران مرد اهل امپراتوری عثمانی]]
	[[رده:شیعیان اهل عراق]]		[[رده:شیعیان اهل عراق]]
			[[رده:شیعیان دوازده‌امامی]]
			[[رده:فیلسوفان شیعه دوازده‌امامی]]
			[[رده:فیلسوفان مسلمان]]
			[[رده:متکلمان شیعه دوازده‌امامی]]
			[[رده:مدفونان در آرامگاه]]
			[[رده:مدفونان در حرم امام حسین]]
			[[رده:مدیحه‌سرایان صفوی]]
			[[رده:مدیحه‌سرایان عثمانی]]
	[[رده:هنرمندان اهل عراق]]		[[رده:هنرمندان اهل عراق]]

Shahroudi در ‏۴ سپتامبر ۲۰۲۳، ساعت ۰۴:۰۰

2023-09-04T04:00:33Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۴ سپتامبر ۲۰۲۳، ساعت ۰۴:۰۰
خط ۸۱:		خط ۸۱:
	== پانویس ==		== پانویس ==
	=== ارجاعات ===		=== ارجاعات ===
	{{پانویس\|~~عرض~~=~~30em~~}}		{{پانویس\|۳\|اندازه=ریز}}

	=== منابع ===		=== منابع ===
			{{آغاز پانویس\|35em}}
	'''فارسی'''		'''فارسی'''
	* {{یادکرد کتاب\|نام خانوادگی=احمدی بیرجندی\|نام=احمد\|عنوان=مدایح رضوی در شعر فارسی\|سال=۱۳۷۷\|مکان=مشهد\|نام۲=علی\|نام خانوادگی۲=نقوی‌زاده\|ناشر=بنیاد پژوهش‌های اسلامی\|پیوند=https://noorlib.ir/book/view/10274}}		* {{یادکرد کتاب\|نام خانوادگی=احمدی بیرجندی\|نام=احمد\|عنوان=مدایح رضوی در شعر فارسی\|سال=۱۳۷۷\|مکان=مشهد\|نام۲=علی\|نام خانوادگی۲=نقوی‌زاده\|ناشر=بنیاد پژوهش‌های اسلامی\|پیوند=https://noorlib.ir/book/view/10274}}
خط ۹۶:		خط ۹۷:

	'''انگلیسی'''		'''انگلیسی'''
			{{چپ‌چین}}
	* {{یادکرد دانشنامه\|نام خانوادگی=The Editors of Encyclopaedia\|ناشر=britannica.com\|سال=۲۰۰۸\|دانشنامه=[[دانشنامه بریتانیکا\|Encyclopaedia britannica]]\|نام=\|مدخل=Mehmed bin Süleyman Fuzuli\|پیوند مدخل=https://www.britannica.com/biography/Mehmed-bin-Suleyman-Fuzuli\|entry-url-access=subscription\|زبان=en}}		* {{یادکرد دانشنامه\|نام خانوادگی=The Editors of Encyclopaedia\|ناشر=britannica.com\|سال=۲۰۰۸\|دانشنامه=[[دانشنامه بریتانیکا\|Encyclopaedia britannica]]\|نام=\|مدخل=Mehmed bin Süleyman Fuzuli\|پیوند مدخل=https://www.britannica.com/biography/Mehmed-bin-Suleyman-Fuzuli\|entry-url-access=subscription\|زبان=en}}
	* {{یادکرد دانشنامه\|نام خانوادگی=The Editors of Encyclopaedia\|ناشر=iranicaonline.org\|سال=۲۰۱۲\|دانشنامه=[[دانشنامه ایرانیکا\|Encyclopaedia Iranica]]\|نام=\|مدخل=FOŻŪLĪ, MOḤAMMAD\|پیوند مدخل=https://www.iranicaonline.org/articles/fozuli\|entry-url-access=subscription\|زبان=en}}		* {{یادکرد دانشنامه\|نام خانوادگی=The Editors of Encyclopaedia\|ناشر=iranicaonline.org\|سال=۲۰۱۲\|دانشنامه=[[دانشنامه ایرانیکا\|Encyclopaedia Iranica]]\|نام=\|مدخل=FOŻŪLĪ, MOḤAMMAD\|پیوند مدخل=https://www.iranicaonline.org/articles/fozuli\|entry-url-access=subscription\|زبان=en}}
			{{پایان}}
			{{پایان پانویس}}

	== برای مطالعه بیشتر ==		== برای مطالعه بیشتر ==
	* {{یادکرد \|کتاب=زندگی و شعر محمد فضولی، شاعر عصر صفوی \|نویسنده =مشرف، مریم \|ناشر =انتشارات روزنه \|شهر=تهران \|سال=۱۳۸۰}}		* {{یادکرد \|کتاب=زندگی و شعر محمد فضولی، شاعر عصر صفوی \|نویسنده =مشرف، مریم \|ناشر =انتشارات روزنه \|شهر=تهران \|سال=۱۳۸۰}}

	{{ترتیب‌پیش‌فرض:فضولی، محمد}}		{{ترتیب‌پیش‌فرض:فضولی، محمد}}
	{{ادبیات آذربایجانی}}		{{ادبیات آذربایجانی}}
	{{ادبیات ترکیه}}		{{ادبیات ترکیه}}
	{{ادبیات عربی}}		{{ادبیات عربی}}
			{{درجه‌بندی\|نیازمند پیوند=خیر\|نیازمند رده=خیر\|نیازمند جعبه اطلاعات=خیر\|نیازمند تصویر=خیر\|نیازمند استانداردسازی=خیر\|نیازمند ویراستاری=خیر\|مقابله نشده با دانشنامه‌ها=خیر\|تاریخ خوبیدگی=\|تاریخ برگزیدگی=\|توضیحات=}}

	[[رده:آذری‌های ترکیه]]		[[رده:آذری‌های ترکیه]]
	[[رده:ادبیات امپراتوری عثمانی]]		[[رده:ادبیات امپراتوری عثمانی]]

Shahroudi: ابرابزار

2023-09-04T03:58:18Z

ابرابزار

نمایش تغییرات

Shahroudi در ‏۴ سپتامبر ۲۰۲۳، ساعت ۰۳:۵۷

2023-09-04T03:57:10Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۴ سپتامبر ۲۰۲۳، ساعت ۰۳:۵۷
خط ۱:		خط ۱:
	{{جعبه زندگینامه		{{جعبه زندگینامه
	\|~~نام_شخص~~= محمد فضولی		\| پیشوند افتخاری = ملا
	\|نام_تصویر= Fuzûlî.jpg		\| نام = محمد فضولی
	~~\|عرض_تصویر=~~		\| نام_تصویر = Fuzûlî.jpg
	\|توضیح_تصویر=		\| توضیح_تصویر = تصویر مینیاتوری از فضولی در اثری متعلق به قرن شانزدهم، از آثار آشیک چلبی
	~~\|نام دیگر=محمدبن سلیمان~~		\| فرزندان = فضلی بغدادی
	~~\|ملیت=ایرانی، عثمانی~~		\| پدر = سلیمان اوغلو
	~~\|سال‌های فعالیت=~~		\| زمینه فعالیت = [[شاعر]]
	~~\|همسر=~~		\| تاریخ_تولد = بین ۸۸۵ - ۹۱۰ ه۔ق
	\|فرزندان= فضلی بغدادی		\| محل_تولد = [[کربلا]]، [[حله]]، [[نجف]]، [[بغداد]] یا [[تبریز]]
	\|~~والدین~~= سلیمان ~~(پدر)~~		\| تاریخ_مرگ = ۹۶۳ یا ۹۷۰ یا ۹۷۱ ه۔ق
	~~\|وبگاه=~~		\| محل_مرگ = [[کربلا]]
	\|زمینه فعالیت= [[شاعر]]		\| علت مرگ = ابتلا به طاعون
	\|تاریخ_تولد= [[۸۸۵ ~~(قمری)]]<ref name="ایرانیکا">{{یادکرد وب~~ \| ~~نشانی = http://www.Britannicaonline.org/newsite/articles/unicode/v10f2/v10f211.html \| عنوان = فضولی، محمد \| تاریخ بازدید = ۲۸ آوریل ۲۰۰۸ \| سال = \| ناشر~~ = [[~~دانشنامه ایرانیکا~~]] \| زبان = انگلیسی}}{{پیوند مرده\|date=اکتبر ۲۰۱۹ \|bot=InternetArchiveBot}}</ref>{{سخ}}حدود [[۱۴۸۰ (میلادی)\|۱۴۸۰]] میلادی.<ref name="ایرانیکا"/>		\| آرامگاه = [[کربلا]]، [[حرم امام حسین]]
	~~\|محل_تولد=~~ [[حله]] ([[~~کربلا (شهر)\|کربلا~~]]، [[~~نجف~~]]~~) در~~ [[~~عراق\|عراق کنونی~~]].		\| دین = [[اسلام]]
	\|تاریخ_مرگ=[[۹۶۳ ~~(قمری)~~\|~~۹۶۳]] هجری قمری<ref name~~=~~"ایرانیکا"/>{{سخ}}~~[[~~۱۵۵۶ (میلادی)\|۱۵۵۶~~]] ~~میلادی.<ref name~~=~~"ایرانیکا"/>~~		\| denomination = [[شیعه]]
	\|~~محل_مرگ~~=[[~~بغداد~~]]~~.<ref>تجلیل ۱</ref>~~ [[~~کربلا (شهر)\|کربلا~~]]~~،<ref name~~=~~autogenerated2>~~[[~~دائرةالمعارف فارسی~~]] ~~جلد دوم ۱۹۱۱</ref>~~ [[~~امپراتوری عثمانی~~]]~~، (عراق کنونی)~~
	~~\|گفتاورد=~~
	~~\|imdb_id =~~
	}}		}}
	'''محمد فضولی''' ({{lang-az\|Məhəmməd Füzuli}}، {{lang-tr\|Fuzûlî}}) یا '''ملامحمد بن سلیمان بغدادی''' ([[~~۱۴۸۳ (میلادی)\|۱۴۸۳~~]]-[[~~۱۵۵۶ (میلادی)\|۱۵۵۶~~]]) شاعر و ~~ادیب آذربایجانی~~ است. او را ~~«بزرگترین شاعر~~ ترکی ~~آذربایجانی~~ در ~~سدهٔ دهم» می‌دانند. پدر وی ساکن~~ [[~~حله~~]] در [[~~عراق~~]] ~~امروزی بود~~ و ~~محمد فضولی~~ در ~~آن‌جا به‌دنیا آمد~~ و در ~~بغداد پرورش یافت~~ از ~~این روی،~~ سه زبان ~~ترکی، فارسی و~~ عربی ~~را به خوبی می‌دانست~~ و ~~به هر سه زبان شعر سروده‌است.~~ او را ~~یکی~~ از ~~پایه‌گذاران~~ [[~~سبک هندی~~]] ~~می‌دانند.~~		'''محمد فضولی''' ({{lang-az\|Məhəmməd Füzuli}}، {{lang-tr\|Fuzûlî}}) یا '''ملامحمد بن سلیمان بغدادی''' (۸۸۵ ه۔ق در [[کربلا]] — ۹۷۰ ه۔ق در [[کربلا]]) از شاعر و ادیبان مشهور مسلمان است که در [[عراق]] می‌زیست. اصالت او را ترکی و به نقلی کردی گزارش کرده‌اند۔

			از زندگانی شخصی او اطلاعات اندکی وجود دارد و تنها از زندگانی‌اش در [[بغداد]] خبر داده‌اند۔ او مدیحه‌سرایی دو پادشاه بزرگ مسلمان، [[شاه اسماعیل اول]] صفوی و [[شاه سلیمان یکم]] عثمانی را کرده است۔ از برای او اثری در موضوع فلسفه و اعتقادات گزارش شده است که نشان از مشرب فلسفی او دارد۔ وی در موضوع شعر، شاعری شناخته شده در زبان ترکی است که بر شاعران بعدی خود اثر گذاشته است۔ بیش از ۳۰ کتاب برای فضولی گزارش شده است که در سه زبان فارسی، عربی و ترکی نوشته شده است۔

			منابع در خصوص مذهب او دچار اختلافند۔ برخی او را [[شیعه امامیه]]، برخی از پیروان [[حروفیه]] و در برخی منابع از صوفیان [[بکتاشیه]] شمرده شده است۔ با این وجود بیشتر منابع او را شیعه می‌دانند۔

	== نام و تبار ==		== نام و تبار ==

Shahroudi در ‏۴ سپتامبر ۲۰۲۳، ساعت ۰۳:۳۶

2023-09-04T03:36:34Z

نمایش تغییرات

Shahroudi در ‏۴ سپتامبر ۲۰۲۳، ساعت ۰۲:۵۳

2023-09-04T02:53:36Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۴ سپتامبر ۲۰۲۳، ساعت ۰۲:۵۳
خط ۲۲:		خط ۲۲:

	== نام و تبار ==		== نام و تبار ==
	منابع نام او را محمد بن سلیمان فضولی و به اختصار فضولی گزارش کرده‌اند۔<ref>{{پک\|1=The Editors of Encyclopaedia Britannica\|2=۲۰۱۲\|ف=Mehmed bin Süleyman Fuzuli\|ک=Encyclopaedia Britannica\|زبان=en}}</ref> از وی با نام کامل محمد بن سلیمان فضولی بغدادی یاد شده است۔<ref>{{پک\|1=رحمان‌زاده صوفیانی\|2=۱۳۹۳\|ک=عربی‌سریان آذری‌زبان\|ص=۲۸۳}}</ref> از او با لفب ملامحمد فضولی نیز یاد شده است۔<ref>{{پک\|1=تقی‌زاده داوری\|2=جباری\|3=۱۳۸۹\|ک=شیعیان جمهوری آذربایجان\|ص=۲۳۷}}</ref> هرچند او در کربلا و یا به نقلی در ایران به دنیا آمده است، اما چون به در بغداد زیسته، به بغدادی شهرت یافته است۔<ref>{{پک\|1=فقیه محمدی جلالی\|2=خامه‌یار\|3=۱۳۹۳\|ک=زیارتگاه‌های عراق\|ص=۲۰۸\|ج=۱}}</ref>		منابع نام او را محمد بن سلیمان فضولی و به اختصار فضولی گزارش کرده‌اند۔<ref>{{پک\|1=The Editors of Encyclopaedia Britannica\|2=۲۰۱۲\|ف=Mehmed bin Süleyman Fuzuli\|ک=Encyclopaedia Britannica\|زبان=en}}</ref> از وی با نام کامل محمد بن سلیمان فضولی بغدادی یاد شده است۔<ref>{{پک\|1=رحمان‌زاده صوفیانی\|2=۱۳۹۳\|ک=عربی‌سریان آذری‌زبان\|ص=۲۸۳}}</ref> از او با لفب ملامحمد فضولی نیز یاد شده است۔<ref>{{پک\|1=رضوی\|2=۱۳۹۷\|ک=کلام اسلامی\|ف=کارکرد علمی حکیم ملا محمد فضولی\|ص=۷۴}}</ref><ref>{{پک\|1=تقی‌زاده داوری\|2=جباری\|3=۱۳۸۹\|ک=شیعیان جمهوری آذربایجان\|ص=۲۳۷}}</ref> هرچند او در کربلا و یا به نقلی در ایران به دنیا آمده است، اما چون به در بغداد زیسته، به بغدادی شهرت یافته است۔<ref>{{پک\|1=فقیه محمدی جلالی\|2=خامه‌یار\|3=۱۳۹۳\|ک=زیارتگاه‌های عراق\|ص=۲۰۸\|ج=۱}}</ref>

	پدر وی، سلیمان اوغلو نام داشت که اصالتی تبریزی داشت۔ با این همه در اینکه محمد بن سلیمان، کرد بوده است یا ترک، اختلاف نظر وجود دارد۔<ref>{{پک\|1=رحمان‌زاده صوفیانی\|2=۱۳۹۳\|ک=عربی‌سریان آذری‌زبان\|ص=۲۸۳}}</ref><ref>{{پک\|1=حرزالدین\|2=۱۳۷۱\|ک=مراقد المعارف\|ص=۱۷۸\|ج=۲}}</ref> پدرش ساکن [[حله]] در [[عراق]] امروزی بود و محمد فضولی در آن‌جا به‌دنیا آمد و در بغداد پرورش یافت از این روی، سه زبان [[زبان ترکی آذربایجانی\|ترکی]]، [[زبان فارسی\|فارسی]] و [[زبان عربی\|عربی]] را به خوبی می‌دانست۔<ref name="autogenerated3">پورنامداریان «غزل‌های فارسی فضولی (مقاله)»</ref> خانواده او را یک خانواده مذهبی و از مقامات وقت توصیف کرده‌اند۔<ref>{{پک\|1=The Editors of Encyclopaedia Britannica\|2=۲۰۱۲\|ف=Mehmed bin Süleyman Fuzuli\|ک=Encyclopaedia Britannica\|زبان=en}}</ref>		پدر وی، سلیمان اوغلو نام داشت که اصالتی تبریزی داشت۔ با این همه در اینکه محمد بن سلیمان، کرد بوده است یا ترک، اختلاف نظر وجود دارد۔<ref>{{پک\|1=رحمان‌زاده صوفیانی\|2=۱۳۹۳\|ک=عربی‌سریان آذری‌زبان\|ص=۲۸۳}}</ref><ref>{{پک\|1=حرزالدین\|2=۱۳۷۱\|ک=مراقد المعارف\|ص=۱۷۸\|ج=۲}}</ref> خانواده او را یک خانواده مذهبی و از مقامات وقت توصیف کرده‌اند۔<ref>{{پک\|1=The Editors of Encyclopaedia Britannica\|2=۲۰۱۲\|ف=Mehmed bin Süleyman Fuzuli\|ک=Encyclopaedia Britannica\|زبان=en}}</ref> گفته می‌شود که او در خاندانی شیعه به دنیا آمده است۔ این خاندان، به ایل بیات شناخته می‌شوند و در سرتاسر بلاد اسلامی گسترده بودند۔ از سلیمان (پدر محمد) نیز به عنوان یکی از عالمان این ایل یاد شده است۔<ref>{{پک\|1=رضوی\|2=۱۳۹۷\|ک=کلام اسلامی\|ف=کارکرد علمی حکیم ملا محمد فضولی\|ص=۷۰-۷۱}}</ref>

	== زندگی‌نامه ==		== زندگی‌نامه ==
	''[[دانشنامه بریتانیکا]]'' گزارش می‌کند که فضولی در سال [[۱۴۹۵ میلادی]] مصادف با سال [[۹۰۰ قمری\|۹۰۰ ه۔ق]] زاده شد۔<ref>{{پک\|1=تقی‌زاده داوری\|2=جباری\|3=۱۳۸۹\|ک=شیعیان جمهوری آذربایجان\|ص=۲۳۷}}</ref><ref>{{پک\|1=The Editors of Encyclopaedia Britannica\|2=۲۰۱۲\|ف=Mehmed bin Süleyman Fuzuli\|ک=Encyclopaedia Britannica\|زبان=en}}</ref> اما در برخی منابع سال ولادتش، ۸۸۸ ه۔ق عنوان شده است۔<ref>{{پک\|1=رحمان‌زاده صوفیانی\|2=۱۳۹۳\|ک=عربی‌سریان آذری‌زبان\|ص=۲۸۳}}</ref> حرزالدین محمد گزارش می‌کند که او در سال ۸۹۴ ه۔ق در ایران متولد شد۔<ref>{{پک\|1=حرزالدین\|2=۱۳۷۱\|ک=مراقد المعارف\|ص=۱۷۵\|ج=۲}}</ref> تولد او را در شهرهای حله و بغداد هم گزارش کرده‌اند۔<ref>{{پک\|1=فقیه محمدی جلالی\|2=خامه‌یار\|3=۱۳۹۳\|ک=زیارتگاه‌های عراق\|ص=۲۰۸\|ج=۱}}</ref> با این حال در ''بریتانیکا'' و دیگر منابع آمده است که او متولد [[کربلا]] بوده است۔<ref>{{پک\|1=رحمان‌زاده صوفیانی\|2=۱۳۹۳\|ک=عربی‌سریان آذری‌زبان\|ص=۲۸۳}}</ref><ref>{{پک\|1=The Editors of Encyclopaedia Britannica\|2=۲۰۱۲\|ف=Mehmed bin Süleyman Fuzuli\|ک=Encyclopaedia Britannica\|زبان=en}}</ref> گفته شده که وی در بغداد پرورش یافت از این روی، سه زبان [[زبان ترکی آذربایجانی\|ترکی]]، [[زبان فارسی\|فارسی]] و [[زبان عربی\|عربی]] را به خوبی می‌دانست و به هر سه زبان شعر سروده‌است.<ref name="autogenerated3" />		''[[دانشنامه بریتانیکا]]'' گزارش می‌کند که فضولی در سال [[۱۴۹۵ میلادی]] مصادف با سال [[۹۰۰ قمری\|۹۰۰ ه۔ق]] زاده شد۔<ref>{{پک\|1=تقی‌زاده داوری\|2=جباری\|3=۱۳۸۹\|ک=شیعیان جمهوری آذربایجان\|ص=۲۳۷}}</ref><ref>{{پک\|1=The Editors of Encyclopaedia Britannica\|2=۲۰۱۲\|ف=Mehmed bin Süleyman Fuzuli\|ک=Encyclopaedia Britannica\|زبان=en}}</ref> اما در برخی منابع سال ولادتش، ۸۸۸ ه۔ق عنوان شده است۔<ref>{{پک\|1=رحمان‌زاده صوفیانی\|2=۱۳۹۳\|ک=عربی‌سریان آذری‌زبان\|ص=۲۸۳}}</ref> حرزالدین محمد گزارش می‌کند که او در سال ۸۹۴ ه۔ق در ایران متولد شد۔<ref>{{پک\|1=حرزالدین\|2=۱۳۷۱\|ک=مراقد المعارف\|ص=۱۷۵\|ج=۲}}</ref> در تاریخ تولد او دو قول دیگر وجود دارد۔ یان ریپکا او را متولد ۸۸۵ ه۔ق و [[اسماعیل بغدادی\|بغدادی]] او را متولد ۹۱۰ ه۔ق دانسته است۔<ref>{{پک\|1=رضوی\|2=۱۳۹۷\|ک=کلام اسلامی\|ف=کارکرد علمی حکیم ملا محمد فضولی\|ص=۷۰}}</ref> تولد او را در شهرهای حله و بغداد هم گزارش کرده‌اند۔<ref>{{پک\|1=فقیه محمدی جلالی\|2=خامه‌یار\|3=۱۳۹۳\|ک=زیارتگاه‌های عراق\|ص=۲۰۸\|ج=۱}}</ref> با این حال در ''بریتانیکا'' و دیگر منابع آمده است که او متولد [[کربلا]] بوده است۔<ref>{{پک\|1=رحمان‌زاده صوفیانی\|2=۱۳۹۳\|ک=عربی‌سریان آذری‌زبان\|ص=۲۸۳}}</ref><ref>{{پک\|1=The Editors of Encyclopaedia Britannica\|2=۲۰۱۲\|ف=Mehmed bin Süleyman Fuzuli\|ک=Encyclopaedia Britannica\|زبان=en}}</ref> گفته شده که وی در بغداد پرورش یافت از این روی، سه زبان [[زبان ترکی آذربایجانی\|ترکی]]، [[زبان فارسی\|فارسی]] و [[زبان عربی\|عربی]] را به خوبی می‌دانست و به هر سه زبان شعر سروده‌است.<ref name="autogenerated3">پورنامداریان «غزل‌های فارسی فضولی (مقاله)»</ref>

	<ref name=":0">[http://original.britannica.com/eb/article-9035730/Mehmed-bin-Suleyman-Fuzuli دانشنامهٔ بریتانیکا]، بازدید: اکتبر ۲۰۰۸.</ref><ref name=":1">[http://www.Britannicaonline.org/articles/azerbaijan-viii Encyclopædia Britannica. G. Doerfer. Azeri Turkish]</ref><ref name=":2">[http://www.Britannicaonline.org/articles/azerbaijan-x Encyclopædia Britannica. H. Javadi and K. Burill. Azeri Literature]</ref><ref name=":3">[http://books.google.com/books?id=RTYLVhJG8e8C&pg=PA130&dq#v=onepage&q&f=false A. M. A Shushtery. Outlines of Islamic Culture - Volume I: Historical and Cultural Aspects. READ BOOKS, 2007. p. 130]</ref>		<ref name=":0">[http://original.britannica.com/eb/article-9035730/Mehmed-bin-Suleyman-Fuzuli دانشنامهٔ بریتانیکا]، بازدید: اکتبر ۲۰۰۸.</ref><ref name=":1">[http://www.Britannicaonline.org/articles/azerbaijan-viii Encyclopædia Britannica. G. Doerfer. Azeri Turkish]</ref><ref name=":2">[http://www.Britannicaonline.org/articles/azerbaijan-x Encyclopædia Britannica. H. Javadi and K. Burill. Azeri Literature]</ref><ref name=":3">[http://books.google.com/books?id=RTYLVhJG8e8C&pg=PA130&dq#v=onepage&q&f=false A. M. A Shushtery. Outlines of Islamic Culture - Volume I: Historical and Cultural Aspects. READ BOOKS, 2007. p. 130]</ref>
خط ۴۲:		خط ۴۲:
	محل دفن او را حرم امام حسین در کربلا دانسته‌اند۔<ref>{{پک\|1=تقی‌زاده داوری\|2=جباری\|3=۱۳۸۹\|ک=شیعیان جمهوری آذربایجان\|ص=۲۳۷}}</ref> محل دفن او در مرقد عبدالمومن دده بکتاشی در نزدیکی باب القبله حرم امام حسین بود۔<ref>{{پک\|1=حرزالدین\|2=۱۳۷۱\|ک=مراقد المعارف\|ص=۱۷۸\|ج=۲}}</ref> این بنا بعدها در طرح توسعه حرم امام حسین تخریب شد و پس از آن، دولت ترکیه طی توافقی با دولت عراق، یادبودی را به یاد عبدالمومن دده و فضولی در کنار بازار سوق القبله در نزدیکی خیابان ابن‌فهد ساخت۔<ref>{{پک\|1=فقیه محمدی جلالی\|2=خامه‌یار\|3=۱۳۹۳\|ک=زیارتگاه‌های عراق\|ص=۲۰۸\|ج=۱}}</ref>		محل دفن او را حرم امام حسین در کربلا دانسته‌اند۔<ref>{{پک\|1=تقی‌زاده داوری\|2=جباری\|3=۱۳۸۹\|ک=شیعیان جمهوری آذربایجان\|ص=۲۳۷}}</ref> محل دفن او در مرقد عبدالمومن دده بکتاشی در نزدیکی باب القبله حرم امام حسین بود۔<ref>{{پک\|1=حرزالدین\|2=۱۳۷۱\|ک=مراقد المعارف\|ص=۱۷۸\|ج=۲}}</ref> این بنا بعدها در طرح توسعه حرم امام حسین تخریب شد و پس از آن، دولت ترکیه طی توافقی با دولت عراق، یادبودی را به یاد عبدالمومن دده و فضولی در کنار بازار سوق القبله در نزدیکی خیابان ابن‌فهد ساخت۔<ref>{{پک\|1=فقیه محمدی جلالی\|2=خامه‌یار\|3=۱۳۹۳\|ک=زیارتگاه‌های عراق\|ص=۲۰۸\|ج=۱}}</ref>

	== مذهب ==		== مذهب و باورهای مذهبی ==
	او را حکیم و فیلسوف نیز خوانده‌اند۔<ref>{{پک\|1=تقی‌زاده داوری\|2=جباری\|3=۱۳۸۹\|ک=شیعیان جمهوری آذربایجان\|ص=۲۳۷}}</ref> منابع در خصوص مذهب وی دچار اختلافند اما در اینکه او مسلمان بوده است، تردیدی ندارند۔ در منابع مختلف او به تشیع شناخته شده است اما برخی منابع او را از [[حروفیان]] می‌دانند۔<ref>{{پک\|1=رحمان‌زاده صوفیانی\|2=۱۳۹۳\|ک=عربی‌سریان آذری‌زبان\|ص=۲۸۳}}</ref> محمد حرزالدین در کتاب مراقد المعارف، وی را از مسلمانان صوفی مذهب پیرو طریقت بکتاشیه می‌داند۔<ref>{{پک\|1=حرزالدین\|2=۱۳۷۱\|ک=مراقد المعارف\|ص=۱۷۵\|ج=۲}}</ref> در آثار او، مدح امامان شیعه وجود دارد که نشانه از شیعه بودن اوست۔<ref>{{پک\|1=تقی‌زاده داوری\|2=جباری\|3=۱۳۸۹\|ک=شیعیان جمهوری آذربایجان\|ص=۲۳۷}}</ref><ref>{{پک\|1=احمدی بیرجندی\|2=نقوی‌زاده\|3=۱۳۷۷\|ک=مدایح رضوی در شعر فارسی\|ص=۵۵}}</ref><ref>{{پک\|1=حرزالدین\|2=۱۳۷۱\|ک=مراقد المعارف\|ص=۱۷۹\|ج=۲}}</ref>		او را متلکم،<ref>{{پک\|1=رضوی\|2=۱۳۹۷\|ک=کلام اسلامی\|ف=کارکرد علمی حکیم ملا محمد فضولی\|ص=۷۴}}</ref> حکیم و فیلسوف نیز خوانده‌اند۔<ref>{{پک\|1=تقی‌زاده داوری\|2=جباری\|3=۱۳۸۹\|ک=شیعیان جمهوری آذربایجان\|ص=۲۳۷}}</ref> منابع در خصوص مذهب وی دچار اختلافند اما در اینکه او مسلمان بوده است، تردیدی ندارند۔ در منابع مختلف او به تشیع شناخته شده است اما برخی منابع او را از [[حروفیان]] می‌دانند۔<ref>{{پک\|1=رحمان‌زاده صوفیانی\|2=۱۳۹۳\|ک=عربی‌سریان آذری‌زبان\|ص=۲۸۳}}</ref> محمد حرزالدین در کتاب مراقد المعارف، وی را از مسلمانان صوفی مذهب پیرو طریقت بکتاشیه می‌داند۔<ref>{{پک\|1=حرزالدین\|2=۱۳۷۱\|ک=مراقد المعارف\|ص=۱۷۵\|ج=۲}}</ref> در آثار او، مدح امامان شیعه وجود دارد که نشانه از شیعه بودن اوست۔<ref>{{پک\|1=تقی‌زاده داوری\|2=جباری\|3=۱۳۸۹\|ک=شیعیان جمهوری آذربایجان\|ص=۲۳۷}}</ref><ref>{{پک\|1=احمدی بیرجندی\|2=نقوی‌زاده\|3=۱۳۷۷\|ک=مدایح رضوی در شعر فارسی\|ص=۵۵}}</ref><ref>{{پک\|1=حرزالدین\|2=۱۳۷۱\|ک=مراقد المعارف\|ص=۱۷۹\|ج=۲}}</ref> از این رو به امامیه نسبت داده شده است۔ او در کتاب مطلع الاعتقاد خود که در موضوع کلام اسلامی نوشته شده است، روشی عقل‌گرایانه را پیش گرفته که نشان از مشرب فلسفی اوست۔ او در این اثر از عقل‌ستیزی و همینطور نقل‌ستیزی پرهیز کرده است و با این وجود، عقل را در شناخت خدا ناکافی می‌داند۔<ref>{{پک\|1=رضوی\|2=۱۳۹۷\|ک=کلام اسلامی\|ف=کارکرد علمی حکیم ملا محمد فضولی\|ص=۸۴}}</ref>

	== جایگاه در ادبیات ==		== جایگاه در ادبیات ==
خط ۱۷۷:		خط ۱۷۷:
	* {{یادکرد کتاب\|نام خانوادگی=حرزالدین\|نام=محمد\|عنوان=مراقد المعارف\|سال=۱۳۷۱\|مکان=قم\|ناشر=سعید بن جبیر\|پیوند نویسنده=\|پیوند=https://noorlib.ir/book/view/10865}}		* {{یادکرد کتاب\|نام خانوادگی=حرزالدین\|نام=محمد\|عنوان=مراقد المعارف\|سال=۱۳۷۱\|مکان=قم\|ناشر=سعید بن جبیر\|پیوند نویسنده=\|پیوند=https://noorlib.ir/book/view/10865}}
	* {{یادکرد کتاب\|نام خانوادگی=رحمان‌زاده صوفیانی\|نام=جعفر\|عنوان=عربی‌سرایان آذری‌زبان\|سال=۱۳۹۳\|مکان=قم\|ناشر=مجمع ذخائر اسلامی\|پیوند نویسنده=\|پیوند=https://noorlib.ir/book/view/40726}}		* {{یادکرد کتاب\|نام خانوادگی=رحمان‌زاده صوفیانی\|نام=جعفر\|عنوان=عربی‌سرایان آذری‌زبان\|سال=۱۳۹۳\|مکان=قم\|ناشر=مجمع ذخائر اسلامی\|پیوند نویسنده=\|پیوند=https://noorlib.ir/book/view/40726}}
			* {{یادکرد ژورنال\|نام خانوادگی=رضوی\|نام=رسول\|عنوان=کارکرد علمی حکیم ملا محمد فضولی در سیر تطور کلام امامیه و انتقال تراث علمی حوزه حلّه\|ژورنال=کلام اسلامی\|مکان=قم\|شماره=۱۰۸\|تاریخ=۱۳۹۷\|صفحه=۶۹-۹۰\|پیوند=https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1554149\|دسترسی پیوند=آبونمان\|توسط=[[نورمگز]]}}
	* {{یادکرد کتاب\|نام خانوادگی=عارف\|نام=محمد\|عنوان=ادبیات آذربایجان\|سال=۱۹۵۸\|مکان=باکو \|ناشر=بی‌نا\|پیوند نویسنده=\|پیوند=https://noorlib.ir/book/view/106919}}		* {{یادکرد کتاب\|نام خانوادگی=عارف\|نام=محمد\|عنوان=ادبیات آذربایجان\|سال=۱۹۵۸\|مکان=باکو \|ناشر=بی‌نا\|پیوند نویسنده=\|پیوند=https://noorlib.ir/book/view/106919}}
	* {{یادکرد کتاب\|نام خانوادگی=فقیه محمدی جلالی\|نام=محمدمهدی\|عنوان=زیارتگاه‌های عراق (معرفی زیارتگاه های مشهور در کشور عراق)\|سال=۱۳۹۳\|مکان=تهران\|ناشر=سازمان حج و زیارت\|پیوند=https://noorlib.ir/book/view/41727\|نام۲=احمد\|نام خانوادگی۲=خامه‌یار}}		* {{یادکرد کتاب\|نام خانوادگی=فقیه محمدی جلالی\|نام=محمدمهدی\|عنوان=زیارتگاه‌های عراق (معرفی زیارتگاه های مشهور در کشور عراق)\|سال=۱۳۹۳\|مکان=تهران\|ناشر=سازمان حج و زیارت\|پیوند=https://noorlib.ir/book/view/41727\|نام۲=احمد\|نام خانوادگی۲=خامه‌یار}}

Shahroudi در ‏۴ سپتامبر ۲۰۲۳، ساعت ۰۲:۲۶

2023-09-04T02:26:02Z

نمایش تغییرات

Shahroudi در ‏۳ سپتامبر ۲۰۲۳، ساعت ۱۷:۴۰

2023-09-03T17:40:03Z

نمایش تغییرات

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۴ سپتامبر ۲۰۲۳، ساعت ۰۲:۵۳
خط ۲۲:		خط ۲۲:

	== نام و تبار ==		== نام و تبار ==
	منابع نام او را محمد بن سلیمان فضولی و به اختصار فضولی گزارش کرده‌اند۔<ref>{{پک\|1=The Editors of Encyclopaedia Britannica\|2=۲۰۱۲\|ف=Mehmed bin Süleyman Fuzuli\|ک=Encyclopaedia Britannica\|زبان=en}}</ref> از وی با نام کامل محمد بن سلیمان فضولی بغدادی یاد شده است۔<ref>{{پک\|1=رحمان‌زاده صوفیانی\|2=۱۳۹۳\|ک=عربی‌سریان آذری‌زبان\|ص=۲۸۳}}</ref> از او با لفب ملامحمد فضولی نیز یاد شده است۔<ref>{{پک\|1=تقی‌زاده داوری\|2=جباری\|3=۱۳۸۹\|ک=شیعیان جمهوری آذربایجان\|ص=۲۳۷}}</ref> هرچند او در کربلا و یا به نقلی در ایران به دنیا آمده است، اما چون به در بغداد زیسته، به بغدادی شهرت یافته است۔<ref>{{پک\|1=فقیه محمدی جلالی\|2=خامه‌یار\|3=۱۳۹۳\|ک=زیارتگاه‌های عراق\|ص=۲۰۸\|ج=۱}}</ref>		منابع نام او را محمد بن سلیمان فضولی و به اختصار فضولی گزارش کرده‌اند۔<ref>{{پک\|1=The Editors of Encyclopaedia Britannica\|2=۲۰۱۲\|ف=Mehmed bin Süleyman Fuzuli\|ک=Encyclopaedia Britannica\|زبان=en}}</ref> از وی با نام کامل محمد بن سلیمان فضولی بغدادی یاد شده است۔<ref>{{پک\|1=رحمان‌زاده صوفیانی\|2=۱۳۹۳\|ک=عربی‌سریان آذری‌زبان\|ص=۲۸۳}}</ref> از او با لفب ملامحمد فضولی نیز یاد شده است۔<ref>{{پک\|1=رضوی\|2=۱۳۹۷\|ک=کلام اسلامی\|ف=کارکرد علمی حکیم ملا محمد فضولی\|ص=۷۴}}</ref><ref>{{پک\|1=تقی‌زاده داوری\|2=جباری\|3=۱۳۸۹\|ک=شیعیان جمهوری آذربایجان\|ص=۲۳۷}}</ref> هرچند او در کربلا و یا به نقلی در ایران به دنیا آمده است، اما چون به در بغداد زیسته، به بغدادی شهرت یافته است۔<ref>{{پک\|1=فقیه محمدی جلالی\|2=خامه‌یار\|3=۱۳۹۳\|ک=زیارتگاه‌های عراق\|ص=۲۰۸\|ج=۱}}</ref>

	پدر وی، سلیمان اوغلو نام داشت که اصالتی تبریزی داشت۔ با این همه در اینکه محمد بن سلیمان، کرد بوده است یا ترک، اختلاف نظر وجود دارد۔<ref>{{پک\|1=رحمان‌زاده صوفیانی\|2=۱۳۹۳\|ک=عربی‌سریان آذری‌زبان\|ص=۲۸۳}}</ref><ref>{{پک\|1=حرزالدین\|2=۱۳۷۱\|ک=مراقد المعارف\|ص=۱۷۸\|ج=۲}}</ref> پدرش ساکن [[حله]] در [[عراق]] امروزی بود و محمد فضولی در آن‌جا به‌دنیا آمد و در بغداد پرورش یافت از این روی، سه زبان [[زبان ترکی آذربایجانی\|ترکی]]، [[زبان فارسی\|فارسی]] و [[زبان عربی\|عربی]] را به خوبی می‌دانست۔<ref name="autogenerated3">پورنامداریان «غزل‌های فارسی فضولی (مقاله)»</ref> خانواده او را یک خانواده مذهبی و از مقامات وقت توصیف کرده‌اند۔<ref>{{پک\|1=The Editors of Encyclopaedia Britannica\|2=۲۰۱۲\|ف=Mehmed bin Süleyman Fuzuli\|ک=Encyclopaedia Britannica\|زبان=en}}</ref>		پدر وی، سلیمان اوغلو نام داشت که اصالتی تبریزی داشت۔ با این همه در اینکه محمد بن سلیمان، کرد بوده است یا ترک، اختلاف نظر وجود دارد۔<ref>{{پک\|1=رحمان‌زاده صوفیانی\|2=۱۳۹۳\|ک=عربی‌سریان آذری‌زبان\|ص=۲۸۳}}</ref><ref>{{پک\|1=حرزالدین\|2=۱۳۷۱\|ک=مراقد المعارف\|ص=۱۷۸\|ج=۲}}</ref> خانواده او را یک خانواده مذهبی و از مقامات وقت توصیف کرده‌اند۔<ref>{{پک\|1=The Editors of Encyclopaedia Britannica\|2=۲۰۱۲\|ف=Mehmed bin Süleyman Fuzuli\|ک=Encyclopaedia Britannica\|زبان=en}}</ref> گفته می‌شود که او در خاندانی شیعه به دنیا آمده است۔ این خاندان، به ایل بیات شناخته می‌شوند و در سرتاسر بلاد اسلامی گسترده بودند۔ از سلیمان (پدر محمد) نیز به عنوان یکی از عالمان این ایل یاد شده است۔<ref>{{پک\|1=رضوی\|2=۱۳۹۷\|ک=کلام اسلامی\|ف=کارکرد علمی حکیم ملا محمد فضولی\|ص=۷۰-۷۱}}</ref>

	== زندگی‌نامه ==		== زندگی‌نامه ==
	''[[دانشنامه بریتانیکا]]'' گزارش می‌کند که فضولی در سال [[۱۴۹۵ میلادی]] مصادف با سال [[۹۰۰ قمری\|۹۰۰ ه۔ق]] زاده شد۔<ref>{{پک\|1=تقی‌زاده داوری\|2=جباری\|3=۱۳۸۹\|ک=شیعیان جمهوری آذربایجان\|ص=۲۳۷}}</ref><ref>{{پک\|1=The Editors of Encyclopaedia Britannica\|2=۲۰۱۲\|ف=Mehmed bin Süleyman Fuzuli\|ک=Encyclopaedia Britannica\|زبان=en}}</ref> اما در برخی منابع سال ولادتش، ۸۸۸ ه۔ق عنوان شده است۔<ref>{{پک\|1=رحمان‌زاده صوفیانی\|2=۱۳۹۳\|ک=عربی‌سریان آذری‌زبان\|ص=۲۸۳}}</ref> حرزالدین محمد گزارش می‌کند که او در سال ۸۹۴ ه۔ق در ایران متولد شد۔<ref>{{پک\|1=حرزالدین\|2=۱۳۷۱\|ک=مراقد المعارف\|ص=۱۷۵\|ج=۲}}</ref> تولد او را در شهرهای حله و بغداد هم گزارش کرده‌اند۔<ref>{{پک\|1=فقیه محمدی جلالی\|2=خامه‌یار\|3=۱۳۹۳\|ک=زیارتگاه‌های عراق\|ص=۲۰۸\|ج=۱}}</ref> با این حال در ''بریتانیکا'' و دیگر منابع آمده است که او متولد [[کربلا]] بوده است۔<ref>{{پک\|1=رحمان‌زاده صوفیانی\|2=۱۳۹۳\|ک=عربی‌سریان آذری‌زبان\|ص=۲۸۳}}</ref><ref>{{پک\|1=The Editors of Encyclopaedia Britannica\|2=۲۰۱۲\|ف=Mehmed bin Süleyman Fuzuli\|ک=Encyclopaedia Britannica\|زبان=en}}</ref> گفته شده که وی در بغداد پرورش یافت از این روی، سه زبان [[زبان ترکی آذربایجانی\|ترکی]]، [[زبان فارسی\|فارسی]] و [[زبان عربی\|عربی]] را به خوبی می‌دانست و به هر سه زبان شعر سروده‌است.<ref name="autogenerated3" />		''[[دانشنامه بریتانیکا]]'' گزارش می‌کند که فضولی در سال [[۱۴۹۵ میلادی]] مصادف با سال [[۹۰۰ قمری\|۹۰۰ ه۔ق]] زاده شد۔<ref>{{پک\|1=تقی‌زاده داوری\|2=جباری\|3=۱۳۸۹\|ک=شیعیان جمهوری آذربایجان\|ص=۲۳۷}}</ref><ref>{{پک\|1=The Editors of Encyclopaedia Britannica\|2=۲۰۱۲\|ف=Mehmed bin Süleyman Fuzuli\|ک=Encyclopaedia Britannica\|زبان=en}}</ref> اما در برخی منابع سال ولادتش، ۸۸۸ ه۔ق عنوان شده است۔<ref>{{پک\|1=رحمان‌زاده صوفیانی\|2=۱۳۹۳\|ک=عربی‌سریان آذری‌زبان\|ص=۲۸۳}}</ref> حرزالدین محمد گزارش می‌کند که او در سال ۸۹۴ ه۔ق در ایران متولد شد۔<ref>{{پک\|1=حرزالدین\|2=۱۳۷۱\|ک=مراقد المعارف\|ص=۱۷۵\|ج=۲}}</ref> در تاریخ تولد او دو قول دیگر وجود دارد۔ یان ریپکا او را متولد ۸۸۵ ه۔ق و [[اسماعیل بغدادی\|بغدادی]] او را متولد ۹۱۰ ه۔ق دانسته است۔<ref>{{پک\|1=رضوی\|2=۱۳۹۷\|ک=کلام اسلامی\|ف=کارکرد علمی حکیم ملا محمد فضولی\|ص=۷۰}}</ref> تولد او را در شهرهای حله و بغداد هم گزارش کرده‌اند۔<ref>{{پک\|1=فقیه محمدی جلالی\|2=خامه‌یار\|3=۱۳۹۳\|ک=زیارتگاه‌های عراق\|ص=۲۰۸\|ج=۱}}</ref> با این حال در ''بریتانیکا'' و دیگر منابع آمده است که او متولد [[کربلا]] بوده است۔<ref>{{پک\|1=رحمان‌زاده صوفیانی\|2=۱۳۹۳\|ک=عربی‌سریان آذری‌زبان\|ص=۲۸۳}}</ref><ref>{{پک\|1=The Editors of Encyclopaedia Britannica\|2=۲۰۱۲\|ف=Mehmed bin Süleyman Fuzuli\|ک=Encyclopaedia Britannica\|زبان=en}}</ref> گفته شده که وی در بغداد پرورش یافت از این روی، سه زبان [[زبان ترکی آذربایجانی\|ترکی]]، [[زبان فارسی\|فارسی]] و [[زبان عربی\|عربی]] را به خوبی می‌دانست و به هر سه زبان شعر سروده‌است.<ref name="autogenerated3">پورنامداریان «غزل‌های فارسی فضولی (مقاله)»</ref>

	<ref name=":0">[http://original.britannica.com/eb/article-9035730/Mehmed-bin-Suleyman-Fuzuli دانشنامهٔ بریتانیکا]، بازدید: اکتبر ۲۰۰۸.</ref><ref name=":1">[http://www.Britannicaonline.org/articles/azerbaijan-viii Encyclopædia Britannica. G. Doerfer. Azeri Turkish]</ref><ref name=":2">[http://www.Britannicaonline.org/articles/azerbaijan-x Encyclopædia Britannica. H. Javadi and K. Burill. Azeri Literature]</ref><ref name=":3">[http://books.google.com/books?id=RTYLVhJG8e8C&pg=PA130&dq#v=onepage&q&f=false A. M. A Shushtery. Outlines of Islamic Culture - Volume I: Historical and Cultural Aspects. READ BOOKS, 2007. p. 130]</ref>		<ref name=":0">[http://original.britannica.com/eb/article-9035730/Mehmed-bin-Suleyman-Fuzuli دانشنامهٔ بریتانیکا]، بازدید: اکتبر ۲۰۰۸.</ref><ref name=":1">[http://www.Britannicaonline.org/articles/azerbaijan-viii Encyclopædia Britannica. G. Doerfer. Azeri Turkish]</ref><ref name=":2">[http://www.Britannicaonline.org/articles/azerbaijan-x Encyclopædia Britannica. H. Javadi and K. Burill. Azeri Literature]</ref><ref name=":3">[http://books.google.com/books?id=RTYLVhJG8e8C&pg=PA130&dq#v=onepage&q&f=false A. M. A Shushtery. Outlines of Islamic Culture - Volume I: Historical and Cultural Aspects. READ BOOKS, 2007. p. 130]</ref>
خط ۴۲:		خط ۴۲:
	محل دفن او را حرم امام حسین در کربلا دانسته‌اند۔<ref>{{پک\|1=تقی‌زاده داوری\|2=جباری\|3=۱۳۸۹\|ک=شیعیان جمهوری آذربایجان\|ص=۲۳۷}}</ref> محل دفن او در مرقد عبدالمومن دده بکتاشی در نزدیکی باب القبله حرم امام حسین بود۔<ref>{{پک\|1=حرزالدین\|2=۱۳۷۱\|ک=مراقد المعارف\|ص=۱۷۸\|ج=۲}}</ref> این بنا بعدها در طرح توسعه حرم امام حسین تخریب شد و پس از آن، دولت ترکیه طی توافقی با دولت عراق، یادبودی را به یاد عبدالمومن دده و فضولی در کنار بازار سوق القبله در نزدیکی خیابان ابن‌فهد ساخت۔<ref>{{پک\|1=فقیه محمدی جلالی\|2=خامه‌یار\|3=۱۳۹۳\|ک=زیارتگاه‌های عراق\|ص=۲۰۸\|ج=۱}}</ref>		محل دفن او را حرم امام حسین در کربلا دانسته‌اند۔<ref>{{پک\|1=تقی‌زاده داوری\|2=جباری\|3=۱۳۸۹\|ک=شیعیان جمهوری آذربایجان\|ص=۲۳۷}}</ref> محل دفن او در مرقد عبدالمومن دده بکتاشی در نزدیکی باب القبله حرم امام حسین بود۔<ref>{{پک\|1=حرزالدین\|2=۱۳۷۱\|ک=مراقد المعارف\|ص=۱۷۸\|ج=۲}}</ref> این بنا بعدها در طرح توسعه حرم امام حسین تخریب شد و پس از آن، دولت ترکیه طی توافقی با دولت عراق، یادبودی را به یاد عبدالمومن دده و فضولی در کنار بازار سوق القبله در نزدیکی خیابان ابن‌فهد ساخت۔<ref>{{پک\|1=فقیه محمدی جلالی\|2=خامه‌یار\|3=۱۳۹۳\|ک=زیارتگاه‌های عراق\|ص=۲۰۸\|ج=۱}}</ref>

	== مذهب ==		== مذهب و باورهای مذهبی ==
	او را حکیم و فیلسوف نیز خوانده‌اند۔<ref>{{پک\|1=تقی‌زاده داوری\|2=جباری\|3=۱۳۸۹\|ک=شیعیان جمهوری آذربایجان\|ص=۲۳۷}}</ref> منابع در خصوص مذهب وی دچار اختلافند اما در اینکه او مسلمان بوده است، تردیدی ندارند۔ در منابع مختلف او به تشیع شناخته شده است اما برخی منابع او را از [[حروفیان]] می‌دانند۔<ref>{{پک\|1=رحمان‌زاده صوفیانی\|2=۱۳۹۳\|ک=عربی‌سریان آذری‌زبان\|ص=۲۸۳}}</ref> محمد حرزالدین در کتاب مراقد المعارف، وی را از مسلمانان صوفی مذهب پیرو طریقت بکتاشیه می‌داند۔<ref>{{پک\|1=حرزالدین\|2=۱۳۷۱\|ک=مراقد المعارف\|ص=۱۷۵\|ج=۲}}</ref> در آثار او، مدح امامان شیعه وجود دارد که نشانه از شیعه بودن اوست۔<ref>{{پک\|1=تقی‌زاده داوری\|2=جباری\|3=۱۳۸۹\|ک=شیعیان جمهوری آذربایجان\|ص=۲۳۷}}</ref><ref>{{پک\|1=احمدی بیرجندی\|2=نقوی‌زاده\|3=۱۳۷۷\|ک=مدایح رضوی در شعر فارسی\|ص=۵۵}}</ref><ref>{{پک\|1=حرزالدین\|2=۱۳۷۱\|ک=مراقد المعارف\|ص=۱۷۹\|ج=۲}}</ref>		او را متلکم،<ref>{{پک\|1=رضوی\|2=۱۳۹۷\|ک=کلام اسلامی\|ف=کارکرد علمی حکیم ملا محمد فضولی\|ص=۷۴}}</ref> حکیم و فیلسوف نیز خوانده‌اند۔<ref>{{پک\|1=تقی‌زاده داوری\|2=جباری\|3=۱۳۸۹\|ک=شیعیان جمهوری آذربایجان\|ص=۲۳۷}}</ref> منابع در خصوص مذهب وی دچار اختلافند اما در اینکه او مسلمان بوده است، تردیدی ندارند۔ در منابع مختلف او به تشیع شناخته شده است اما برخی منابع او را از [[حروفیان]] می‌دانند۔<ref>{{پک\|1=رحمان‌زاده صوفیانی\|2=۱۳۹۳\|ک=عربی‌سریان آذری‌زبان\|ص=۲۸۳}}</ref> محمد حرزالدین در کتاب مراقد المعارف، وی را از مسلمانان صوفی مذهب پیرو طریقت بکتاشیه می‌داند۔<ref>{{پک\|1=حرزالدین\|2=۱۳۷۱\|ک=مراقد المعارف\|ص=۱۷۵\|ج=۲}}</ref> در آثار او، مدح امامان شیعه وجود دارد که نشانه از شیعه بودن اوست۔<ref>{{پک\|1=تقی‌زاده داوری\|2=جباری\|3=۱۳۸۹\|ک=شیعیان جمهوری آذربایجان\|ص=۲۳۷}}</ref><ref>{{پک\|1=احمدی بیرجندی\|2=نقوی‌زاده\|3=۱۳۷۷\|ک=مدایح رضوی در شعر فارسی\|ص=۵۵}}</ref><ref>{{پک\|1=حرزالدین\|2=۱۳۷۱\|ک=مراقد المعارف\|ص=۱۷۹\|ج=۲}}</ref> از این رو به امامیه نسبت داده شده است۔ او در کتاب مطلع الاعتقاد خود که در موضوع کلام اسلامی نوشته شده است، روشی عقل‌گرایانه را پیش گرفته که نشان از مشرب فلسفی اوست۔ او در این اثر از عقل‌ستیزی و همینطور نقل‌ستیزی پرهیز کرده است و با این وجود، عقل را در شناخت خدا ناکافی می‌داند۔<ref>{{پک\|1=رضوی\|2=۱۳۹۷\|ک=کلام اسلامی\|ف=کارکرد علمی حکیم ملا محمد فضولی\|ص=۸۴}}</ref>

	== جایگاه در ادبیات ==		== جایگاه در ادبیات ==
خط ۱۷۷:		خط ۱۷۷:
	* {{یادکرد کتاب\|نام خانوادگی=حرزالدین\|نام=محمد\|عنوان=مراقد المعارف\|سال=۱۳۷۱\|مکان=قم\|ناشر=سعید بن جبیر\|پیوند نویسنده=\|پیوند=https://noorlib.ir/book/view/10865}}		* {{یادکرد کتاب\|نام خانوادگی=حرزالدین\|نام=محمد\|عنوان=مراقد المعارف\|سال=۱۳۷۱\|مکان=قم\|ناشر=سعید بن جبیر\|پیوند نویسنده=\|پیوند=https://noorlib.ir/book/view/10865}}
	* {{یادکرد کتاب\|نام خانوادگی=رحمان‌زاده صوفیانی\|نام=جعفر\|عنوان=عربی‌سرایان آذری‌زبان\|سال=۱۳۹۳\|مکان=قم\|ناشر=مجمع ذخائر اسلامی\|پیوند نویسنده=\|پیوند=https://noorlib.ir/book/view/40726}}		* {{یادکرد کتاب\|نام خانوادگی=رحمان‌زاده صوفیانی\|نام=جعفر\|عنوان=عربی‌سرایان آذری‌زبان\|سال=۱۳۹۳\|مکان=قم\|ناشر=مجمع ذخائر اسلامی\|پیوند نویسنده=\|پیوند=https://noorlib.ir/book/view/40726}}
			* {{یادکرد ژورنال\|نام خانوادگی=رضوی\|نام=رسول\|عنوان=کارکرد علمی حکیم ملا محمد فضولی در سیر تطور کلام امامیه و انتقال تراث علمی حوزه حلّه\|ژورنال=کلام اسلامی\|مکان=قم\|شماره=۱۰۸\|تاریخ=۱۳۹۷\|صفحه=۶۹-۹۰\|پیوند=https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1554149\|دسترسی پیوند=آبونمان\|توسط=[[نورمگز]]}}
	* {{یادکرد کتاب\|نام خانوادگی=عارف\|نام=محمد\|عنوان=ادبیات آذربایجان\|سال=۱۹۵۸\|مکان=باکو \|ناشر=بی‌نا\|پیوند نویسنده=\|پیوند=https://noorlib.ir/book/view/106919}}		* {{یادکرد کتاب\|نام خانوادگی=عارف\|نام=محمد\|عنوان=ادبیات آذربایجان\|سال=۱۹۵۸\|مکان=باکو \|ناشر=بی‌نا\|پیوند نویسنده=\|پیوند=https://noorlib.ir/book/view/106919}}
	* {{یادکرد کتاب\|نام خانوادگی=فقیه محمدی جلالی\|نام=محمدمهدی\|عنوان=زیارتگاه‌های عراق (معرفی زیارتگاه های مشهور در کشور عراق)\|سال=۱۳۹۳\|مکان=تهران\|ناشر=سازمان حج و زیارت\|پیوند=https://noorlib.ir/book/view/41727\|نام۲=احمد\|نام خانوادگی۲=خامه‌یار}}		* {{یادکرد کتاب\|نام خانوادگی=فقیه محمدی جلالی\|نام=محمدمهدی\|عنوان=زیارتگاه‌های عراق (معرفی زیارتگاه های مشهور در کشور عراق)\|سال=۱۳۹۳\|مکان=تهران\|ناشر=سازمان حج و زیارت\|پیوند=https://noorlib.ir/book/view/41727\|نام۲=احمد\|نام خانوادگی۲=خامه‌یار}}