https://www.islamical.org/w/index.php?action=history&feed=atom&title=%D9%85%D8%B3%D8%AA%D9%88%D8%B1%D9%87_%DA%A9%D8%B1%D8%AF%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86%DB%8Cمستوره کردستانی - تاریخچهٔ نسخهها2026-09-02T00:10:36Zتاریخچهٔ نسخهها برای این صفحه در ویکیMediaWiki 1.41.1https://www.islamical.org/w/index.php?title=%D9%85%D8%B3%D8%AA%D9%88%D8%B1%D9%87_%DA%A9%D8%B1%D8%AF%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86%DB%8C&diff=167565&oldid=prevSeyed Ehsan: +رده:زادگان ۱۲۲۰ (قمری)، +رده:درگذشتگان ۱۲۶۴ (قمری)، +رده:شاعران زن اهل ایران، +رده:شاعران کرد اهل ایران، +رده:اهالی سنندج، +رده:خوشنویسان اهل ایران (هاتکت)، ابرابزار2026-01-30T13:17:08Z<p>+<a href="/fa/%D8%B1%D8%AF%D9%87:%D8%B2%D8%A7%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D9%86_%DB%B1%DB%B2%DB%B2%DB%B0_(%D9%82%D9%85%D8%B1%DB%8C)" title="رده:زادگان ۱۲۲۰ (قمری)">رده:زادگان ۱۲۲۰ (قمری)</a>، +<a href="/fa/%D8%B1%D8%AF%D9%87:%D8%AF%D8%B1%DA%AF%D8%B0%D8%B4%D8%AA%DA%AF%D8%A7%D9%86_%DB%B1%DB%B2%DB%B6%DB%B4_(%D9%82%D9%85%D8%B1%DB%8C)" title="رده:درگذشتگان ۱۲۶۴ (قمری)">رده:درگذشتگان ۱۲۶۴ (قمری)</a>، +<a href="/fa/%D8%B1%D8%AF%D9%87:%D8%B4%D8%A7%D8%B9%D8%B1%D8%A7%D9%86_%D8%B2%D9%86_%D8%A7%D9%87%D9%84_%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86" title="رده:شاعران زن اهل ایران">رده:شاعران زن اهل ایران</a>، +<a href="/fa/%D8%B1%D8%AF%D9%87:%D8%B4%D8%A7%D8%B9%D8%B1%D8%A7%D9%86_%DA%A9%D8%B1%D8%AF_%D8%A7%D9%87%D9%84_%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86" title="رده:شاعران کرد اهل ایران">رده:شاعران کرد اهل ایران</a>، +<a href="/w/index.php?title=%D8%B1%D8%AF%D9%87:%D8%A7%D9%87%D8%A7%D9%84%DB%8C_%D8%B3%D9%86%D9%86%D8%AF%D8%AC&action=edit&redlink=1" class="new" title="رده:اهالی سنندج (صفحه وجود ندارد)">رده:اهالی سنندج</a>، +<a href="/fa/%D8%B1%D8%AF%D9%87:%D8%AE%D9%88%D8%B4%D9%86%D9%88%DB%8C%D8%B3%D8%A7%D9%86_%D8%A7%D9%87%D9%84_%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86" title="رده:خوشنویسان اهل ایران">رده:خوشنویسان اهل ایران</a> (<a href="/fa/%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%DB%8C%DA%A9%D8%A7%D9%84:%D9%87%D8%A7%D8%AA%E2%80%8C%DA%A9%D8%AA" title="اسلامیکال:هاتکت">هاتکت</a>)، ابرابزار</p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۳۰ ژانویهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۱۳:۱۷</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l23">خط ۲۳:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۲۳:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== منابع ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== منابع ==</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>{{پانویس|۲}}</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>{{پانویس|۲}}</div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده:اهالی سنندج]]</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده:خوشنویسان اهل ایران]]</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده:درگذشتگان ۱۲۶۴ (قمری)]]</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده:زادگان ۱۲۲۰ (قمری)]]</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده:شاعران زن اهل ایران]]</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده:شاعران کرد اهل ایران]]</ins></div></td></tr>
</table>Seyed Ehsanhttps://www.islamical.org/w/index.php?title=%D9%85%D8%B3%D8%AA%D9%88%D8%B1%D9%87_%DA%A9%D8%B1%D8%AF%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86%DB%8C&diff=167564&oldid=prevSeyed Ehsan: ابرابزار2026-01-30T13:15:13Z<p>ابرابزار</p>
<p><b>صفحهٔ تازه</b></p><div>'''ماهشرف اردلان'''، مشهور به '''مستوره کردستانی''' (۱۲۲۰–۱۲۶۴ قمری)، شاعر، خوشنویس و مورخ [[ایران|ایرانیِ]] [[کرد]] بود. او در [[سنندج]] زاده شد و در محیطی فرهنگی پرورش یافت. مستوره به زبانهای کردی، [[فارسی]] و [[زبان عربی|عربی]] تسلط داشت و در کنار شعر و خوشنویسی، در تاریخنگاری و نگارش متون شرعی نیز فعالیت کرد. آثار او از منابع مهم دربارهٔ تاریخ [[کردستان]] و از نمونههای شاخص مشارکت زنان در تولید دانش مکتوب در دوره [[قاجار]] بهشمار میآید.<br />
<br />
== زندگی ==<br />
ماهشرف اردلان در سال ۱۲۲۰ قمری در سنندج به دنیا آمد. پدر او ابوالحسنبیگ قادری و مادرش ملکالنساء وزیری بود.<ref>{{یادکرد کتاب |نام=امید |نام خانوادگی=قنبری |عنوان=زندگینامه و خدمات علمی و فرهنگی مستوره کردستانی |ناشر=انجمن آثار و مفاخر فرهنگی |سال=۱۳۸۵ |صفحه=۸}}</ref> خانواده او، برخلاف عرف رایج آن دوره، زمینه آموزش علوم دینی و ادبی را برایش فراهم کردند و به تربیت و تحصیل او توجه نشان دادند.<ref>{{یادکرد کتاب |نام=محمدابراهیم |نام خانوادگی=زارعی |عنوان=نقش اجتماعی ـ فرهنگی زنان دوره قاجار، مطالعه موردی: ماه شرف خانم مستوره اردلان |ناشر=پژوهشگاه میراث فرهنگی و گردشگری |سال=۱۳۹۶ |صفحه=۳۲۸–۳۳۹}}</ref><br />
<br />
او زبانهای کردی، فارسی و عربی را فراگرفت، به مطالعه دیوانهای شاعران متقدم و متون تاریخی پرداخت و در [[مسائل شرعی]] نیز آموزش دید. مستوره بعدها رسالهای در مباحث شرعی نگاشت و در تاریخنویسی نیز به شهرت رسید.<ref>{{یادکرد کتاب |نام=امید |نام خانوادگی=قنبری |عنوان=زندگینامه و خدمات علمی و فرهنگی مستوره کردستانی |ناشر=انجمن آثار و مفاخر فرهنگی |سال=۱۳۸۵ |صفحه=۸}}</ref> وی با خسروخان اردلان ازدواج کرد.<ref>{{یادکرد کتاب |نام=امید |نام خانوادگی=قنبری |عنوان=زندگینامه و خدمات علمی و فرهنگی مستوره کردستانی |ناشر=انجمن آثار و مفاخر فرهنگی |سال=۱۳۸۵ |صفحه=۸}}</ref> ازدواج او هفت سال به طول انجامید. پس از درگذشت خسروخان، مستوره ازدواج مجدد نکرد.<ref>{{یادکرد کتاب |نام=محمدابراهیم |نام خانوادگی=زارعی |عنوان=نقش اجتماعی ـ فرهنگی زنان دوره قاجار، مطالعه موردی: ماه شرف خانم مستوره اردلان |ناشر=پژوهشگاه میراث فرهنگی و گردشگری |سال=۱۳۹۶ |صفحه=۳۲۸–۳۳۹}}</ref><br />
<br />
پس از مرگ خسروخان و تحولات سیاسی منطقه، خانواده اردلان به سلیمانیه مهاجرت کردند. مستوره نیز در سال ۱۲۶۳ قمری به سلیمانیه رفت و در همانجا بیمار شد.<ref>{{یادکرد کتاب |نام=امید |نام خانوادگی=قنبری |عنوان=زندگینامه و خدمات علمی و فرهنگی مستوره کردستانی |ناشر=انجمن آثار و مفاخر فرهنگی |سال=۱۳۸۵ |صفحه=۷–۸}}</ref> او در محرم ۱۲۶۴ قمری درگذشت و در نزدیکی سلیمانیه به خاک سپرده شد.<ref>{{یادکرد کتاب |نام=امید |نام خانوادگی=قنبری |عنوان=زندگینامه و خدمات علمی و فرهنگی مستوره کردستانی |ناشر=انجمن آثار و مفاخر فرهنگی |سال=۱۳۸۵ |صفحه=۹}}</ref><br />
<br />
== فعالیتهای فرهنگی ==<br />
مستوره با شاعران همعصر خود ارتباط داشت و در محافل ادبی مشارکت میکرد. او با برخی از شاعران و ادیبان کرد و فارسیزبان زمان خود به مشاعره میپرداخت و به سرایش شعر کردی نیز تشویق میشد.<ref>{{یادکرد کتاب |نام=امید |نام خانوادگی=قنبری |عنوان=زندگینامه و خدمات علمی و فرهنگی مستوره کردستانی |ناشر=انجمن آثار و مفاخر فرهنگی |سال=۱۳۸۵ |صفحه=۱۱–۱۲}}</ref> در اشعار او مضامین اجتماعی و عرفانی بازتاب یافته و نگاه انتقادی به ناپایداری جهان مادی دیده میشود.<ref>{{یادکرد کتاب |نام=امید |نام خانوادگی=قنبری |عنوان=زندگینامه و خدمات علمی و فرهنگی مستوره کردستانی |ناشر=انجمن آثار و مفاخر فرهنگی |سال=۱۳۸۵ |صفحه=۱۱–۱۲}}</ref><br />
<br />
مستوره در [[خوشنویسی]] نیز فعالیت داشت و به نگارش خطوط مختلف از جمله [[نستعلیق]] و [[خط نسخ|نسخ]] میپرداخت.<ref>{{یادکرد کتاب |نام=امید |نام خانوادگی=قنبری |عنوان=زندگینامه و خدمات علمی و فرهنگی مستوره کردستانی |ناشر=انجمن آثار و مفاخر فرهنگی |سال=۱۳۸۵ |صفحه=۱۷}}</ref><br />
<br />
== آثار ==<br />
مستوره به فارسی و کردی شعر میسرود. شمار اشعار او در منابع اولیه بسیار بیشتر ذکر شده، اما بخش قابل توجهی از آنها از میان رفته و آنچه باقی مانده در قالب دیوان گردآوری شده است.<ref>{{یادکرد کتاب |نام=علیاکبر |نام خانوادگی=منشی |عنوان=حدیقه ناصریه و مرآت الظفر |ناشر=توکلی |سال=۱۳۸۴ |صفحه=۲۱۱}}</ref> دیوان او در دورههای بعد تصحیح و منتشر شد.<ref>{{یادکرد کتاب |نام=فخری |نام خانوادگی=وزیری |عنوان=کارنامه زنان مشهور ایران |ناشر=وزارت آموزش و پرورش |سال=۱۳۵۲ |صفحه=۹۵–۹۶}}</ref><br />
<br />
از دیگر آثار منسوب به او میتوان به کتاب تاریخی «تاریخ اردلان» اشاره کرد که وقایع کردستان را تا سالهای پایانی زندگی او دربرمیگیرد.<ref>{{یادکرد کتاب |نام=مستوره |نام خانوادگی=کردستانی |عنوان=عقاید |ناشر=غریقی |سال=۱۳۹۸ |صفحه=۳۰}}</ref> همچنین رسالهای در مباحث شرعی به او نسبت داده شده است که نشاندهنده آشنایی او با منابع فقهی رایج زمان خود است.<ref>{{یادکرد کتاب |نام=نوید |نام خانوادگی=نقشبندی |عنوان=شریعتمداری یک شاعر |ناشر=انجمن آثار و مفاخر فرهنگی |سال=۱۳۸۵ |صفحه=۱۵۹–۱۶۰}}</ref><br />
<br />
== مستوره کردستانی در آثار دیگران ==<br />
زندگی و آثار مستوره موضوع پژوهشها و آثار ادبی بعدی قرار گرفته است و برخی نویسندگان معاصر زندگی او را در قالب آثار پژوهشی یا ادبی بازپردازی کردهاند.<ref>{{یادکرد وب |عنوان=روایت برگهایی از تاریخ سر به مهر |نشانی=https://www.ibna.ir/fa/longint/258885}}</ref><br />
<br />
== منابع ==<br />
{{پانویس|۲}}</div>Seyed Ehsan