https://www.islamical.org/w/index.php?action=history&feed=atom&title=%D9%85%D8%B3%D8%AC%D8%AF_%D8%AC%D8%A7%D9%85%D8%B9_%D8%AF%D9%85%D8%A7%D9%88%D9%86%D8%AFمسجد جامع دماوند - تاریخچهٔ نسخهها2026-06-23T03:40:58Zتاریخچهٔ نسخهها برای این صفحه در ویکیMediaWiki 1.41.1https://www.islamical.org/w/index.php?title=%D9%85%D8%B3%D8%AC%D8%AF_%D8%AC%D8%A7%D9%85%D8%B9_%D8%AF%D9%85%D8%A7%D9%88%D9%86%D8%AF&diff=94000&oldid=prevShahroudi: ابرابزار2024-10-22T07:17:50Z<p>ابرابزار</p>
<p><b>صفحهٔ تازه</b></p><div>{{coord|35|43|00.9|N|52|04|11.7|E|display=title}}<br />
{{جعبه اطلاعات جایهای تاریخی ایران<br />
| نام = مسجد جامع دماوند<br />
| روینقشه = آری<br />
| عرضجغرافیایی =<br />
| طولجغرافیایی =<br />
| تصویر =Masjed_jame_damavand.jpg<br />
| اندازه تصویر = 250<br />
| عنوان تصویر =<br />
| استان =<br />
| شهرستان = [[شهرستان دماوند]]<br />
| بخش =<br />
| نام محلی =<br />
| نامهای دیگر =<br />
| نامهای قدیمی =<br />
| نوع بنا =<br />
| سالهای مرمت = آخرین مرمت ۱۳۳۷<br />
| کاربری = [[مذهبی]]<br />
| کاربری کنونی =<br />
| دیرینگی = [[دوره سلجوقی]]<br />
| شماره ثبت = ۲۳۰<br />
| تاریخ ثبت ملی = {{جلالی حروف|۱۵|۰۹|۱۳۱۴|پیوند=نه}}<br />
| دوره ساخت اثر =<br />
| بانی اثر =<br />
| مالک اثر =<br />
| مالک فعلی اثر =<br />
| شماره ثبت یونسکو =<br />
| تاریخ ثبت یونسکو =<br />
| امکان بازدید =<br />
| شماره تلفن =<br />
| وبگاه =<br />
| پانویس =}}<br />
'''مسجد جامع دماوند''' در شرق [[شهر دماوند]] مشرف به شهر در موقعیتی که مسجد جامع فعلی قرار گرفته، واقع شده بود. مسجد جامع فعلی بر روی مسجد قدیمی بنا شده این مسجد در [[فهرست آثار ملی ایران]] با شماره ۲۳۰ به ثبت رسیده است.<br />
<br />
== سابقه تاریخی مسجد ==<br />
شواهد و آثار باقیمانده، نشانگر آن است که مسجد عتیق دماوند به دوره [[سلجوقیان]] بازمیگردد، اما با توجه به اینکه در منطقه دماوند بارها زلزله رخ داده و بنای مسجد جامع آسیب دیده و تعمیر و مرمت شده، به احتمال مسجد پایه و اساسی قدیمی تر داشته است و احتمال تغییر کاربری آن از [[آتشکده]] به مسجد با توجه به شواهدی از جمله جهت تقریبی محراب به سمت قبله و دیوار جنوبی به جهت این که محراب به سوی قبله باشد، دیوار آن نامنظم ساخته شده است.<ref name="damavand">[http://damavandnameh.ir/showT.aspx?Lang=F&ID=735F5D40515E4972585B دماوندنامه]</ref> این مسجد به علت تغییرات، تصرفات، تخریب و بازسازی که در سال ۱۳۳۷ انجام گرفت، ارزش تاریخی خود را از دست داده است و فقط مناره مدور آجری و یکی از ستونهای داخل شبستان و [[در]] شرقی مسجد را بر جای گذاشتهاند که از نظر [[سبک معماری]] و قدمت کندهکاری، ارزش خود را حفظ نموده است، بر روی منار و در شرقی آثاری از خطوط [[کوفی]] و عربی برجای مانده است.<ref>{{پک|علمداری|۱۳۷۹|ک=فرهنگ عامیانه دماوند|ص=۱۷}}</ref> برخی از تعمیراتی که در مسجد صورت گرفته و قبل از خرابی مسجد بر روی درها و کتیبهها بوده در سالهای ۸۲۱و ۹۲۷و ۱۰۲۴و ۱۰۸۱ هجری انجام پذیرفته است.<ref>{{پک|علمداری|۱۳۷۹|ک=فرهنگ عامیانه دماوند|ص=۱۸}}</ref> هماکنون چندی از کتیبهها در مسجد باقی مانده است و از سرنوشت سایر کتیبهها از جمله کتیبههای دوران [[سلاجقه]] و کتیبه مربوط به طاعون زمان [[فتحعلی شاه]] اطلاعی در دست نیست.<ref>{{پک|علمداری|۱۳۷۹|ک=فرهنگ عامیانه دماوند|ص=۱۸}}</ref><br />
[[پرونده:Masjed jame damavand 1903.jpg|بندانگشتی|مسجد جامع دماوند در سال ۱۲۸۲]]<br />
<br />
=== متن کتیبه سنگی دوره صفویه ===<br />
متن این کتیبه به شرح زیر است:<br />
«سواد فرمان شاه عباس حکم جهان مطاع شد. آنچه در این وقت شفقت به عنایت شاهان دربارهٔ شیعیان الکا دماوند و خوار و فیروزکوه از ابتدای توشقان ئیل مالوجهات ایشان در رسد یکماهه شهر رمضان سوای توجیهاتی که باجاره داده میشود به تخفیف و تصدیق مقرر داشتیم. مستوفیان عظام دیوان اعلی این رقم عطیه را در دفاتر خود ثبت نموده، تغییر و تبدیل به قواعد آن راه ندهد و آنچه تیمول و مواجب همه ساله مقرر بر طرف دانند و آنچه مقرر است حواله میشود. مالوجهات شهر مذکور را سال به سال کم نموده تتمه را ارباب حوالات نمایند، تیولداران الکا مذکورات مسطور و مقرر داشته رسد یکماهه شهر مذکور را از تیول خود برطرف دانند و طلبی ننمایند. کلانتر و مدخدایان الکا مذکوره به حقیقت رسیده، اگر سنی در میان شیعیان بوده یا مردم محلی از محلات آن جا باشند تخفیفات آن داده نمیشود و نسخه منفتح آن درست داشته به دفتر خانه همایون فرستند که در دفاتر ثبت نمایند و دانسته باشند که اگر پنهان نموده باشند در دنیا بازخواست خواهد شد و در آخرت در خدمت حضرت امیرالمؤمنین امام المتقین شرمنده خواهد بود و تغییرکننده تخفیف مذکور به لعنت الهی و نفرین حضرت رسالت پناهی گرفتار گردد و باید که دستور دوام الشرف را بر سنگ نقش نموده و بر در مسجدجامع نصب نمایندو در دعاگویی دوام دولت [[قاهره]] تقصیر نکنند؛ فی شهر شعبان سنه اربع و عشرین و الف.»<ref name="damavand"/><br />
<br />
=== متن کتیبه مفقود شده زمان قاجار ===<br />
«سنه هزار و دویست و چهل و هفت از تقاضاء سپهر کج رفتار و تأثیر نجوم ثوابت و سایر قهار در اکثر بلاد ایران ناخوشی مرض طاعون حدوث یافت و نخل حیات بسیاری از اهالی آن جا، از پای درآمدند و واقعه هایله به دماوند سرایت نموده و قریب به هزار نفس، بلکه متجاوز از قضیه و قراء داعی حق را لبیک، اجابت گفتند و از آن جمله باعث و ساعی خیرات و مبرات معمار و بانی مساجد و سایر موقوفات مرحمت و غفران از پناه الواصل الی جوار الله و جهل الجنه مثواه اعنی حاجی الحرمین الشریفین حاجی زین العابدین جالکائی المقلب به باباجهد انصاری و ابناء او ابوالقاسم و ابوالحسن و عبدالمناف مع حبیبه و همشیره و هما حاجی خانم و خدیجه خانم با جمعی از متعلقات به جانب خلد برین خرامیدند.»<ref name="damavand"/><br />
<br />
== نگارخانه ==<br />
<gallery><br />
پرونده:مسجد جامع دماوند-داخل.jpg|کاشی کاری داخلی<br />
پرونده:مسجد جامع دماوند- منار تاریخی.jpg|مناره تاریخی مسجد<br />
پرونده:مسجد جامع دماوند- دورنما.jpg|دورنمای مسجد جامع دماوند<br />
</gallery><br />
<br />
== پانویس ==<br />
<br />
=== ارجاعات ===<br />
{{پانویس|۲}}<br />
<br />
=== منابع ===<br />
* {{یادکرد کتاب |نام خانوادگی = علمداری |نام = مهدی |سال = ۱۳۷۹ |کتاب = فرهنگ عامیانه دماوند |ناشر = فیض کاشانی |شابک=964-403-082-6}}<br />
* {{یادکرد کتاب |نام خانوادگی = نصرتی |نام = مسعود |سال = ۱۳۸۱ |کتاب = تاریخ دماوند و آثار تاریخی آن |ناشر = تربت |شابک=964-403-112-1}}<br />
<br />
{{مسجدهای ایران}}<br />
<br />
{{ترتیبپیشفرض:دماوند، مسجد جامع}}<br />
[[رده:آثار دوره سلجوقیان در شهرستان دماوند]]<br />
[[رده:جاذبههای گردشگری استان تهران]]<br />
[[رده:ساختمانهای مذهبی دارای گنبد]]<br />
[[رده:ساختمانهای مسجد دارای گنبد]]<br />
[[رده:مسجدهای استان تهران]]<br />
[[رده:مسجدهای ایران]]<br />
[[رده:مسجدهای تاریخی شهرستان دماوند]]<br />
[[رده:مسجدهای جامع]]</div>Shahroudi