مضاربه - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Balali در ‏۲۸ فوریهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۰۲:۳۵

2026-02-28T02:35:13Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۸ فوریهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۰۲:۳۵
خط ۱:		خط ۱:
	'''مضاربه''' پيماني است كه به سبب آن يکي از دو طرف قرارداد سرمايه‌اش را در اختيار طرف ديگر گذاشته تا با آن تجارت كند و در سود با يكديگر شريك باشند؛ صاحب سرمايه، مالك و عامل مضارب ناميده مي‌شود.<ref name=":0">{{یادکرد وب\|وبگاه=فقاهت\|نشانی=https://lib.eshia.ir/10246/5/6/%D9%85%D8%B6%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D9%87\|عنوان=شناسايي، طبقه‌بندي و اولويت‌بندي ريسک‌هاي اوراق بهادار مضاربه با تأکيد بر فقه اماميه با رويکرد مدلسازي تصميم گيري چند معياره}}</ref>		'''مضاربه''' از ابزارهای مالی است که به سبب آن یک طرف قرارداد‌، با در اختیار‌گذاشتن سرمایه‌اش به طرف دیگر برای تجارت‌، در سود آن شریک می‌شود.

			== تعریف ==

			=== تعربف مضاربه ===
			مضاربه پيماني است كه به سبب آن يکي از دو طرف قرارداد سرمايه‌اش را در اختيار طرف ديگر گذاشته تا با آن تجارت كند و در سود با يكديگر شريك باشند؛ صاحب سرمايه، مالك و عامل مضارب ناميده مي‌شود.<ref name=":0">{{یادکرد وب\|وبگاه=فقاهت\|نشانی=https://lib.eshia.ir/10246/5/6/%D9%85%D8%B6%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D9%87\|عنوان=شناسايي، طبقه‌بندي و اولويت‌بندي ريسک‌هاي اوراق بهادار مضاربه با تأکيد بر فقه اماميه با رويکرد مدلسازي تصميم گيري چند معياره}}</ref>
	{\| class="toccolours" id="WSerie_Islam" cellpadding="1" width="160px" style="float: left; margin: 0 0.5em 0.5em; text-align:center; border: 1px solid #007f00; font-size: 90%;clear:right;"		{\| class="toccolours" id="WSerie_Islam" cellpadding="1" width="160px" style="float: left; margin: 0 0.5em 0.5em; text-align:center; border: 1px solid #007f00; font-size: 90%;clear:right;"
	\| style="color:#ffffff; background-color:#007f00;" \|'''[[اقتصاد اسلامی\|<span style="color: white; text-decoration: underline;">{{درشت\|اقتصاد اسلامی}}</span>]]'''		\| style="color:#ffffff; background-color:#007f00;" \|'''[[اقتصاد اسلامی\|<span style="color: white; text-decoration: underline;">{{درشت\|اقتصاد اسلامی}}</span>]]'''
خط ۶:		خط ۱۱:
	\|}		\|}

	== تعریف اوراق مضاربه ==		=== تعریف اوراق مضاربه ===
	اوراق مضاربه یکی از ابزارهای مالی منطبق با [[شریعت اسلامی\|شریعت]] در [[بانکداری اسلامی]] و [[بازار سرمایه]] ایران است که بر پایه [[عقد مضاربه]] طراحی شده‌اند. این اوراق به منظور تأمین مالی پروژه‌های تجاری و بازرگانی منتشر می‌شوند و دارندگان اوراق به عنوان تأمین‌کنندگان سرمایه (مالک) و ناشر به عنوان عامل (مضارب) در سود حاصل از فعالیت تجاری مشارکت می‌کنند.<ref name=":0" />		اوراق مضاربه یکی از ابزارهای مالی منطبق با [[شریعت اسلامی\|شریعت]] در [[بانکداری اسلامی]] و [[بازار سرمایه]] ایران است که بر پایه [[عقد مضاربه]] طراحی شده‌اند. این اوراق به منظور تأمین مالی پروژه‌های تجاری و بازرگانی منتشر می‌شوند و دارندگان اوراق به عنوان تأمین‌کنندگان سرمایه (مالک) و ناشر به عنوان عامل (مضارب) در سود حاصل از فعالیت تجاری مشارکت می‌کنند.<ref name=":0" />

	== ~~قلمرو اوراق~~ مضاربه ==		== مضاربه در فقه ==
	اوراق مضاربه از حیث قلمرو، تابع قرارداد [[مضاربه]] است. میان [[فقیه\|فقیهان]] [[شیعه]] و [[اهل سنت]] در تبیین قلمرو عقد مضاربه اختلاف نظر وجود دارد.<ref name=":0" />		اوراق مضاربه از حیث قلمرو، تابع قرارداد [[مضاربه]] است. میان [[فقیه\|فقیهان]] [[شیعه]] و [[اهل سنت]] در تبیین قلمرو عقد مضاربه اختلاف نظر وجود دارد.<ref name=":0" />

خط ۲۹:		خط ۳۴:
	# '''ضامن''': تضمین‌کننده بازپرداخت اصل و سود اوراق		# '''ضامن''': تضمین‌کننده بازپرداخت اصل و سود اوراق

	== ماهیت حقوقی ==		== مضاربه در حقوق ==

			=== ماهیت حقوقی ===

	=== عقد مضاربه به عنوان قرارداد پایه ===		==== عقد مضاربه به عنوان قرارداد پایه ====
	[[عقد مضاربه]] که قرارداد پایه اوراق مضاربه محسوب می‌شود، در [[فقه امامیه]] و [[حقوق ایران]] عقدی جایز، عهدی و معوض به شمار می‌آید. این عقد از ساختار ساده‌ای برخوردار نیست و رابطه میان [[مضارب]] و مالک سرمایه، رابطه‌ای مرکب و چندلایه است. عقد مضاربه خود از چند عقد گوناگون شامل [[وکالت]]، [[شرکت (حقوق)\|شرکت]] و [[امانت]] تشکیل شده است. بر همین اساس، شناخت ماهیت اوراق مضاربه مستلزم توجه به جنبه ترکیبی عقد مضاربه است.<ref name=":0" />		[[عقد مضاربه]] که قرارداد پایه اوراق مضاربه محسوب می‌شود، در [[فقه امامیه]] و [[حقوق ایران]] عقدی جایز، عهدی و معوض به شمار می‌آید. این عقد از ساختار ساده‌ای برخوردار نیست و رابطه میان [[مضارب]] و مالک سرمایه، رابطه‌ای مرکب و چندلایه است. عقد مضاربه خود از چند عقد گوناگون شامل [[وکالت]]، [[شرکت (حقوق)\|شرکت]] و [[امانت]] تشکیل شده است. بر همین اساس، شناخت ماهیت اوراق مضاربه مستلزم توجه به جنبه ترکیبی عقد مضاربه است.<ref name=":0" />

	=== ماهیت چندگانه اوراق مضاربه ===		==== ماهیت چندگانه اوراق مضاربه ====
	ماهیت حقوقی اوراق مضاربه، ماهیتی چندگانه دارد و شامل روابط حقوقی میان دارندگان اوراق (سرمایه‌گذاران)، بانی (ناشر) و واسط (عامل انتشار) است. این روابط به شرح زیر قابل تبیین است:		ماهیت حقوقی اوراق مضاربه، ماهیتی چندگانه دارد و شامل روابط حقوقی میان دارندگان اوراق (سرمایه‌گذاران)، بانی (ناشر) و واسط (عامل انتشار) است. این روابط به شرح زیر قابل تبیین است:

خط ۴۳:		خط ۵۰:
	* رابطه مشارکت میان بانی و سرمایه‌گذاران: این رابطه در خصوص تقسیم سود حاصل از فعالیت تجاری میان طرفین برقرار می‌شود.<ref name=":0" />		* رابطه مشارکت میان بانی و سرمایه‌گذاران: این رابطه در خصوص تقسیم سود حاصل از فعالیت تجاری میان طرفین برقرار می‌شود.<ref name=":0" />

	== ارزیابی ساختار حقوقی ==		=== ارزیابی ساختار حقوقی ===
	می‌توان گفت اوراق مضاربه از بُعد حقوقی، مجموعه‌ای از روابط حقوقی مبتنی بر [[قانون ایران]] و [[فقه امامیه]] است. در مواردی که این روابط با کاستی‌هایی مواجه بوده، راهکارهای حقوقی برای جبران آنها پیش‌بینی شده است. فرایند انتشار این اوراق از جهت حقوقی بدون نقص ارزیابی می‌شود و سازوکار تنظیم روابط حقوقی میان طرفهای درگیر قابل انعطاف و تنظیم‌پذیر است.<ref name=":0" />		می‌توان گفت اوراق مضاربه از بُعد حقوقی، مجموعه‌ای از روابط حقوقی مبتنی بر [[قانون ایران]] و [[فقه امامیه]] است. در مواردی که این روابط با کاستی‌هایی مواجه بوده، راهکارهای حقوقی برای جبران آنها پیش‌بینی شده است. فرایند انتشار این اوراق از جهت حقوقی بدون نقص ارزیابی می‌شود و سازوکار تنظیم روابط حقوقی میان طرفهای درگیر قابل انعطاف و تنظیم‌پذیر است.<ref name=":0" />

	== تضمین اجرای تعهدات ==		=== تضمین اجرای تعهدات ===
	برای اجرایی کردن اوراق مضاربه، می‌توان از ضمانت‌های اجرایی حقوقی بهره گرفت. این ضمانت‌ها شامل الزام هر دو طرف (بانی و سرمایه‌گذاران) به پایبندی به تعهدات خود، با به‌کارگیری قواعد و اصول حقوقی موجود در نظام حقوقی ایران است.<ref name=":0" />		برای اجرایی کردن اوراق مضاربه، می‌توان از ضمانت‌های اجرایی حقوقی بهره گرفت. این ضمانت‌ها شامل الزام هر دو طرف (بانی و سرمایه‌گذاران) به پایبندی به تعهدات خود، با به‌کارگیری قواعد و اصول حقوقی موجود در نظام حقوقی ایران است.<ref name=":0" />

Balali در ‏۲۲ فوریهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۰۵:۱۷

2026-02-22T05:17:18Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۲ فوریهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۰۵:۱۷
خط ۱:		خط ۱:
	'''مضاربه''' پيماني است كه به سبب آن يکي از دو طرف قرارداد سرمايه‌اش را در اختيار طرف ديگر گذاشته تا با آن تجارت كند و در سود با يكديگر شريك باشند؛ صاحب سرمايه، مالك و عامل مضارب ناميده مي‌شود.<ref name=":0">{{یادکرد وب\|وبگاه=\|نشانی=\|عنوان=}}</ref>		'''مضاربه''' پيماني است كه به سبب آن يکي از دو طرف قرارداد سرمايه‌اش را در اختيار طرف ديگر گذاشته تا با آن تجارت كند و در سود با يكديگر شريك باشند؛ صاحب سرمايه، مالك و عامل مضارب ناميده مي‌شود.<ref name=":0">{{یادکرد وب\|وبگاه=فقاهت\|نشانی=https://lib.eshia.ir/10246/5/6/%D9%85%D8%B6%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D9%87\|عنوان=شناسايي، طبقه‌بندي و اولويت‌بندي ريسک‌هاي اوراق بهادار مضاربه با تأکيد بر فقه اماميه با رويکرد مدلسازي تصميم گيري چند معياره}}</ref>
	{\| class="toccolours" id="WSerie_Islam" cellpadding="1" width="160px" style="float: left; margin: 0 0.5em 0.5em; text-align:center; border: 1px solid #007f00; font-size: 90%;clear:right;"		{\| class="toccolours" id="WSerie_Islam" cellpadding="1" width="160px" style="float: left; margin: 0 0.5em 0.5em; text-align:center; border: 1px solid #007f00; font-size: 90%;clear:right;"
	\| style="color:#ffffff; background-color:#007f00;" \|'''[[اقتصاد اسلامی\|<span style="color: white; text-decoration: underline;">{{درشت\|اقتصاد اسلامی}}</span>]]'''		\| style="color:#ffffff; background-color:#007f00;" \|'''[[اقتصاد اسلامی\|<span style="color: white; text-decoration: underline;">{{درشت\|اقتصاد اسلامی}}</span>]]'''
خط ۳۵:		خط ۳۵:

	=== ماهیت چندگانه اوراق مضاربه ===		=== ماهیت چندگانه اوراق مضاربه ===
	ماهیت حقوقی اوراق مضاربه، ماهیتی چندگانه دارد و شامل روابط حقوقی میان دارندگان اوراق (سرمایه‌گذاران)، بانی (ناشر) و واسط (عامل انتشار) است. این روابط به شرح زیر قابل تبیین است:~~<ref name=":0" />~~		ماهیت حقوقی اوراق مضاربه، ماهیتی چندگانه دارد و شامل روابط حقوقی میان دارندگان اوراق (سرمایه‌گذاران)، بانی (ناشر) و واسط (عامل انتشار) است. این روابط به شرح زیر قابل تبیین است:

	* رابطه وکالت میان بانی و واسط: این رابطه به منظور بستن پیمان مضاربه با سرمایه‌گذاران، دریافت وجوه از آنها و واگذاری آن به بانی برقرار می‌شود.		* رابطه وکالت میان بانی و واسط: این رابطه به منظور بستن پیمان مضاربه با سرمایه‌گذاران، دریافت وجوه از آنها و واگذاری آن به بانی برقرار می‌شود.
	* رابطه وکالت میان واسط و سرمایه‌گذاران: این رابطه برای دریافت سود حاصل از فعالیت تجاری از بانی و تقسیم آن میان دارندگان ~~اراق~~ ایجاد می‌گردد.		* رابطه وکالت میان واسط و سرمایه‌گذاران: این رابطه برای دریافت سود حاصل از فعالیت تجاری از بانی و تقسیم آن میان دارندگان اوراق ایجاد می‌گردد.
	* رابطه وکالت میان دارندگان اوراق و بانی: به موجب این رابطه، بانی به عنوان وکیل سرمایه‌گذاران، سرمایه را در امر تجارت به کار می‌گیرد و سود حاصل را تقسیم می‌کند		* رابطه وکالت میان دارندگان اوراق و بانی: به موجب این رابطه، بانی به عنوان وکیل سرمایه‌گذاران، سرمایه را در امر تجارت به کار می‌گیرد و سود حاصل را تقسیم می‌کند.
	* رابطه امانت میان بانی و صاحبان سرمایه: در این رابطه، بانی به عنوان امین، مسئولیت نگهداری و استفاده مناسب از سرمایه را بر عهده دارد.		* رابطه امانت میان بانی و صاحبان سرمایه: در این رابطه، بانی به عنوان امین، مسئولیت نگهداری و استفاده مناسب از سرمایه را بر عهده دارد.
	* رابطه مشارکت میان بانی و سرمایه‌گذاران: این رابطه در خصوص تقسیم سود حاصل از فعالیت تجاری میان طرفین برقرار می‌شود. <ref name=":0" />		* رابطه مشارکت میان بانی و سرمایه‌گذاران: این رابطه در خصوص تقسیم سود حاصل از فعالیت تجاری میان طرفین برقرار می‌شود.<ref name=":0" />
	* ارز

	== ~~ابی~~ ساختار حقوقی ==		== ارزیابی ساختار حقوقی ==
	می‌توان گفت اوراق مضاربه از بُعد حقوقی، مجموعه‌ای از روابط حقوقی مبتنی بر [[قانون ایران]] و [[فقه امامیه]] است. در مواردی که این روابط با کاستی‌هایی مواجه بوده، راهکارهای حقوقی برای جبران آنها پیش‌بینی شده است. فرایند انتشار این اوراق از جهت حقوقی بدون نقص ارزیابی می‌شود و سازوکار تنظیم روابط حقوقی میان طرفهای درگیر قابل انعطاف و تنظیم‌پذیر است.<ref name=":0" />		می‌توان گفت اوراق مضاربه از بُعد حقوقی، مجموعه‌ای از روابط حقوقی مبتنی بر [[قانون ایران]] و [[فقه امامیه]] است. در مواردی که این روابط با کاستی‌هایی مواجه بوده، راهکارهای حقوقی برای جبران آنها پیش‌بینی شده است. فرایند انتشار این اوراق از جهت حقوقی بدون نقص ارزیابی می‌شود و سازوکار تنظیم روابط حقوقی میان طرفهای درگیر قابل انعطاف و تنظیم‌پذیر است.<ref name=":0" />

خط ۱۲۲:		خط ۱۲۱:
	[[رده:اصطلاحات فقهی]]		[[رده:اصطلاحات فقهی]]
	[[رده:حقوق اموال و مالکیت]]		[[رده:حقوق اموال و مالکیت]]
	~~[[رده:اصطلاحات اقتصاد اسلامی]]~~

Balali در ‏۲۲ فوریهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۰۵:۱۶

2026-02-22T05:16:00Z

Balali در ‏۲۱ فوریهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۱۲:۳۶

2026-02-21T12:36:41Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۱ فوریهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۱۲:۳۶
خط ۱۲۱:		خط ۱۲۱:
	[[رده:اصطلاحات فقهی]]		[[رده:اصطلاحات فقهی]]
	[[رده:حقوق اموال و مالکیت]]		[[رده:حقوق اموال و مالکیت]]
			[[رده:اصطلاحات اقتصاد اسلامی]]

Balali در ‏۲۱ فوریهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۱۲:۳۵

2026-02-21T12:35:54Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۱ فوریهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۱۲:۳۵
خط ۱۱۹:		خط ۱۱۹:
	* [[حقوق قراردادها]]		* [[حقوق قراردادها]]
	}}		}}
			[[رده:اصطلاحات فقهی]]
			[[رده:حقوق اموال و مالکیت]]

Balali در ‏۲۱ فوریهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۱۲:۳۲

2026-02-21T12:32:18Z

@@ خط ۱۷: / خط ۱۷: @@
 === دیدگاه فقیهان اهل سنت ===
 مشهور فقیهان متأخر اهل سنت، توسعه قلمرو مضاربه به همه بخش‌های اقتصادی را پذیرفته‌اند.<ref name=":0" />
 == ماهیت حقوقی ==

Balali در ‏۲۱ فوریهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۱۲:۳۱

2026-02-21T12:31:02Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۱ فوریهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۱۲:۳۱
خط ۱:		خط ۱:
	'''مضاربه''' پيماني است كه به سبب آن يکي از دو طرف قرارداد سرمايه‌اش را در اختيار طرف ديگر گذاشته تا با آن تجارت كند و در سود با يكديگر شريك باشند؛ صاحب سرمايه، مالك و عامل مضارب ناميده مي‌شود.<ref name=":0">{{یادکرد وب\|وبگاه=فقاهت\|نشانی=https://lib.eshia.ir/10246/5/6/%D9%85%D8%B6%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D9%87\|عنوان=شناسايي، طبقه‌بندي و اولويت‌بندي ريسک‌هاي اوراق بهادار مضاربه با تأکيد بر فقه اماميه با رويکرد مدلسازي تصميم گيري چند معياره}}</ref>		'''مضاربه''' پيماني است كه به سبب آن يکي از دو طرف قرارداد سرمايه‌اش را در اختيار طرف ديگر گذاشته تا با آن تجارت كند و در سود با يكديگر شريك باشند؛ صاحب سرمايه، مالك و عامل مضارب ناميده مي‌شود.<ref name=":0">{{یادکرد وب\|وبگاه=فقاهت\|نشانی=https://lib.eshia.ir/10246/5/6/%D9%85%D8%B6%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D9%87\|عنوان=شناسايي، طبقه‌بندي و اولويت‌بندي ريسک‌هاي اوراق بهادار مضاربه با تأکيد بر فقه اماميه با رويکرد مدلسازي تصميم گيري چند معياره}}</ref>
			{\| class="toccolours" id="WSerie_Islam" cellpadding="1" width="160px" style="float: left; margin: 0 0.5em 0.5em; text-align:center; border: 1px solid #007f00; font-size: 90%;clear:right;"
			\| style="color:#ffffff; background-color:#007f00;" \|'''[[اقتصاد اسلامی\|<span style="color: white; text-decoration: underline;">{{درشت\|اقتصاد اسلامی}}</span>]]'''
			\|-
			\|[[مضاربه]] • [[مزارعه]]{{سخ}} [[قرض‌الحسنه]] • [[جعاله]]{{سخ}} [[سلف‌خری\|سَلَف‌خری]] • [[مساقات]]{{سخ}} [[هبه (بخشش)\|هِبه]] • [[جزیه]]{{سخ}} [[زکات]] • [[خمس]]{{سخ}} [[صدقه]] • [[وقف]]{{سخ}} [[بیت‌المال]]{{سخ}} [[صکوک]] • [[رباخواری\|رِبا]]{{سخ}} [[بانکداری اسلامی]]
			\|}

	== تعریف اوراق مضاربه ==		== تعریف اوراق مضاربه ==

Balali در ‏۲۱ فوریهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۱۲:۳۰

2026-02-21T12:30:11Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۱ فوریهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۱۲:۳۰
خط ۳۶:		خط ۳۶:

	=== ارجاعات ===		=== ارجاعات ===
			{{منابع}}{{Navbox
	{{Navbox
	\|name=معاملات		\|name=معاملات
	\|title= معاملات در اسلام		\|title= معاملات در اسلام

Balali در ‏۲۱ فوریهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۱۲:۲۹

2026-02-21T12:29:07Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۱ فوریهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۱۲:۲۹
خط ۳۶:		خط ۳۶:

	=== ارجاعات ===		=== ارجاعات ===

			{{Navbox
			\|name=معاملات
			\|title= معاملات در اسلام
			\|state=expanded
			\|listclass=hlist
			\|above=

			\|group1=مفاهیم و اصول کلی
			\|list1=
			* [[شریعت اسلام]]
			* [[حلال و حرام]]
			* [[قواعد فقهی]]
			* [[نیت]]
			* [[عقود اسلامی\|عقود (قراردادها)]]

			\|group3=معاملات و امورِ معمولی جایز / حلال
			\|list3=
			* [[مبايعه]]
			* [[اجاره]]
			* [[مشارکت مدنی\|مشارکت (مشروع)]]
			* [[صکوک]]

			\|group4=معاملات و مصادیقِ ممنوع / حرام
			\|list4=
			* [[ربا]]
			* [[غرر]]
			* [[قمار]]
			* [[کلاهبرداری]]
			* [[محرمات (اسلام)\|محرمات مرتبط با معامله]]

			\|group5=انواع عقود و ابزارهای اسلامی
			\|list5=
			* [[مضاربه]]
			* [[مشارکت]]
			* [[مرابحه]]
			* [[اجاره به شرط تملیک\|اجاره به شرط تملیک]]
			* [[اجاره (اسلام)\|ایجاره / اجاره]]
			* [[استصناع]]
			* [[سلم]]
			* [[تعاونی مالی اسلامی]]
			* [[تأمین مالی اسلامی]]

			\|group6=فقه مذاهب / دیدگاه‌های حقوقی
			\|list6=

			\|group7=مسائل معاصر و چالش‌ها
			\|list7=
			* [[بانکداری اسلامی]]
			* [[بیمه اسلامی\|تکافل و بیمه]]
			* [[ارزهای دیجیتال]]
			* [[سیاست پولی اسلام]]
			* [[نرخ بهره]]

			\|group8=مراجع و متون کلیدی
			\|list8=

			\|group9=پژوهش و منابع آموزشی
			\|list9=
			* [[سیاست‌های شرعی بانک‌ها]]

			\|group10=مطالب مرتبط
			\|list10=
			* [[فقه المعاملات]]
			* [[اقتصاد اسلامی]]
			* [[اخلاق تجارت]]
			* [[حقوق قراردادها]]
			}}

Balali: صفحه‌ای تازه حاوی «'''مضاربه''' پيماني است كه به سبب آن يکي از دو طرف قرارداد سرمايه‌اش را در اختيار طرف ديگر گذاشته تا با آن تجارت كند و در سود با يكديگر شريك باشند؛ صاحب سرمايه، مالك و عامل مضارب ناميده مي‌شود.{{یادکرد وب|وبگاه=فقاهت|نشانی=https://lib.eshia.ir/10246/5...» ایجاد کرد

2026-02-21T12:27:20Z

صفحه‌ای تازه حاوی «'''مضاربه''' پيماني است كه به سبب آن يکي از دو طرف قرارداد سرمايه‌اش را در اختيار طرف ديگر گذاشته تا با آن تجارت كند و در سود با يكديگر شريك باشند؛ صاحب سرمايه، مالك و عامل مضارب ناميده مي‌شود.<ref name=":0">{{یادکرد وب|وبگاه=فقاهت|نشانی=https://lib.eshia.ir/10246/5...» ایجاد کرد

صفحهٔ تازه

'''مضاربه''' پيماني است كه به سبب آن يکي از دو طرف قرارداد سرمايه‌اش را در اختيار طرف ديگر گذاشته تا با آن تجارت كند و در سود با يكديگر شريك باشند؛ صاحب سرمايه، مالك و عامل مضارب ناميده مي‌شود.<ref name=":0">{{یادکرد وب|وبگاه=فقاهت|نشانی=https://lib.eshia.ir/10246/5/6/%D9%85%D8%B6%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D9%87|عنوان=شناسايي، طبقه‌بندي و اولويت‌بندي ريسک‌هاي اوراق بهادار مضاربه با تأکيد بر فقه اماميه با رويکرد مدلسازي تصميم گيري چند معياره}}</ref>

== تعریف اوراق مضاربه ==
اوراق مضاربه یکی از ابزارهای مالی منطبق با [[شریعت اسلامی|شریعت]] در [[بانکداری اسلامی]] و [[بازار سرمایه]] ایران است که بر پایه [[عقد مضاربه]] طراحی شده‌اند. این اوراق به منظور تأمین مالی پروژه‌های تجاری و بازرگانی منتشر می‌شوند و دارندگان اوراق به عنوان تأمین‌کنندگان سرمایه (مالک) و ناشر به عنوان عامل (مضارب) در سود حاصل از فعالیت تجاری مشارکت می‌کنند.<ref name=":0" />

== قلمرو اوراق مضاربه ==
اوراق مضاربه از حیث قلمرو، تابع قرارداد [[مضاربه]] است. میان [[فقیه|فقیهان]] [[شیعه]] و [[اهل سنت]] در تبیین قلمرو عقد مضاربه اختلاف نظر وجود دارد.<ref name=":0" />

=== دیدگاه فقیهان شیعه ===
به باور مشهور فقیهان شیعه، مضاربه به تجارت و بازرگانی اختصاص دارد و سایر فعالیت‌های اقتصادی مانند [[زراعت]]، [[باغداری]]، [[دامپروری]] و [[صنعت]] را شامل نمی‌شود. در مقابل، برخی فقیهان شیعه قائل به توسعه قلمرو مضاربه به تمامی بخش‌های اقتصادی هستند.<ref name=":0" />

=== دیدگاه فقیهان اهل سنت ===
مشهور فقیهان متأخر اهل سنت، توسعه قلمرو مضاربه به همه بخش‌های اقتصادی را پذیرفته‌اند.<ref name=":0" />

== ماهیت حقوقی ==

=== عقد مضاربه به عنوان قرارداد پایه ===
[[عقد مضاربه]] که قرارداد پایه اوراق مضاربه محسوب می‌شود، در [[فقه امامیه]] و [[حقوق ایران]] عقدی جایز، عهدی و معوض به شمار می‌آید. این عقد از ساختار ساده‌ای برخوردار نیست و رابطه میان [[مضارب]] و مالک سرمایه، رابطه‌ای مرکب و چندلایه است. عقد مضاربه خود از چند عقد گوناگون شامل [[وکالت]]، [[شرکت (حقوق)|شرکت]] و [[امانت]] تشکیل شده است. بر همین اساس، شناخت ماهیت اوراق مضاربه مستلزم توجه به جنبه ترکیبی عقد مضاربه است.<ref name=":0" />

=== ماهیت چندگانه اوراق مضاربه ===
ماهیت حقوقی اوراق مضاربه، ماهیتی چندگانه دارد و شامل روابط حقوقی میان دارندگان اوراق (سرمایه‌گذاران)، بانی (ناشر) و واسط (عامل انتشار) است. این روابط به شرح زیر قابل تبیین است:

* رابطه وکالت میان بانی و واسط: این رابطه به منظور بستن پیمان مضاربه با سرمایه‌گذاران، دریافت وجوه از آنها و واگذاری آن به بانی برقرار می‌شود.
* رابطه وکالت میان واسط و سرمایه‌گذاران: این رابطه برای دریافت سود حاصل از فعالیت تجاری از بانی و تقسیم آن میان دارندگان اوراق ایجاد می‌گردد.
* رابطه وکالت میان دارندگان اوراق و بانی: به موجب این رابطه، بانی به عنوان وکیل سرمایه‌گذاران، سرمایه را در امر تجارت به کار می‌گیرد و سود حاصل را تقسیم می‌کند.
* رابطه امانت میان بانی و صاحبان سرمایه: در این رابطه، بانی به عنوان امین، مسئولیت نگهداری و استفاده مناسب از سرمایه را بر عهده دارد.
* رابطه مشارکت میان بانی و سرمایه‌گذاران: این رابطه در خصوص تقسیم سود حاصل از فعالیت تجاری میان طرفین برقرار می‌شود.<ref name=":0" />

== ارزیابی ساختار حقوقی ==
می‌توان گفت اوراق مضاربه از بُعد حقوقی، مجموعه‌ای از روابط حقوقی مبتنی بر [[قانون ایران]] و [[فقه امامیه]] است. در مواردی که این روابط با کاستی‌هایی مواجه بوده، راهکارهای حقوقی برای جبران آنها پیش‌بینی شده است. فرایند انتشار این اوراق از جهت حقوقی بدون نقص ارزیابی می‌شود و سازوکار تنظیم روابط حقوقی میان طرفهای درگیر قابل انعطاف و تنظیم‌پذیر است.<ref name=":0" />

== تضمین اجرای تعهدات ==
برای اجرایی کردن اوراق مضاربه، می‌توان از ضمانت‌های اجرایی حقوقی بهره گرفت. این ضمانت‌ها شامل الزام هر دو طرف (بانی و سرمایه‌گذاران) به پایبندی به تعهدات خود، با به‌کارگیری قواعد و اصول حقوقی موجود در نظام حقوقی ایران است.<ref name=":0" />

== پانویس ==

=== ارجاعات ===

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۲ فوریهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۰۵:۱۶
خط ۱:		خط ۱:
	'''مضاربه''' پيماني است كه به سبب آن يکي از دو طرف قرارداد سرمايه‌اش را در اختيار طرف ديگر گذاشته تا با آن تجارت كند و در سود با يكديگر شريك باشند؛ صاحب سرمايه، مالك و عامل مضارب ناميده مي‌شود.<ref name=":0">{{یادکرد وب\|وبگاه=~~فقاهت~~\|نشانی=~~https://lib.eshia.ir/10246/5/6/%D9%85%D8%B6%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D9%87~~\|عنوان=شناسايي، طبقه‌بندي و اولويت‌بندي ريسک‌هاي اوراق بهادار مضاربه با تأکيد بر فقه اماميه با رويکرد مدلسازي تصميم گيري چند معياره}}</ref>		'''مضاربه''' پيماني است كه به سبب آن يکي از دو طرف قرارداد سرمايه‌اش را در اختيار طرف ديگر گذاشته تا با آن تجارت كند و در سود با يكديگر شريك باشند؛ صاحب سرمايه، مالك و عامل مضارب ناميده مي‌شود.<ref name=":0">{{یادکرد وب\|وبگاه=\|نشانی=\|عنوان=}}</ref>
	{\| class="toccolours" id="WSerie_Islam" cellpadding="1" width="160px" style="float: left; margin: 0 0.5em 0.5em; text-align:center; border: 1px solid #007f00; font-size: 90%;clear:right;"		{\| class="toccolours" id="WSerie_Islam" cellpadding="1" width="160px" style="float: left; margin: 0 0.5em 0.5em; text-align:center; border: 1px solid #007f00; font-size: 90%;clear:right;"
	\| style="color:#ffffff; background-color:#007f00;" \|'''[[اقتصاد اسلامی\|<span style="color: white; text-decoration: underline;">{{درشت\|اقتصاد اسلامی}}</span>]]'''		\| style="color:#ffffff; background-color:#007f00;" \|'''[[اقتصاد اسلامی\|<span style="color: white; text-decoration: underline;">{{درشت\|اقتصاد اسلامی}}</span>]]'''
خط ۳۵:		خط ۳۵:

	=== ماهیت چندگانه اوراق مضاربه ===		=== ماهیت چندگانه اوراق مضاربه ===
	ماهیت حقوقی اوراق مضاربه، ماهیتی چندگانه دارد و شامل روابط حقوقی میان دارندگان اوراق (سرمایه‌گذاران)، بانی (ناشر) و واسط (عامل انتشار) است. این روابط به شرح زیر قابل تبیین است:		ماهیت حقوقی اوراق مضاربه، ماهیتی چندگانه دارد و شامل روابط حقوقی میان دارندگان اوراق (سرمایه‌گذاران)، بانی (ناشر) و واسط (عامل انتشار) است. این روابط به شرح زیر قابل تبیین است:<ref name=":0" />

	* رابطه وکالت میان بانی و واسط: این رابطه به منظور بستن پیمان مضاربه با سرمایه‌گذاران، دریافت وجوه از آنها و واگذاری آن به بانی برقرار می‌شود.		* رابطه وکالت میان بانی و واسط: این رابطه به منظور بستن پیمان مضاربه با سرمایه‌گذاران، دریافت وجوه از آنها و واگذاری آن به بانی برقرار می‌شود.
	* رابطه وکالت میان واسط و سرمایه‌گذاران: این رابطه برای دریافت سود حاصل از فعالیت تجاری از بانی و تقسیم آن میان دارندگان ~~اوراق~~ ایجاد می‌گردد.		* رابطه وکالت میان واسط و سرمایه‌گذاران: این رابطه برای دریافت سود حاصل از فعالیت تجاری از بانی و تقسیم آن میان دارندگان اراق ایجاد می‌گردد.
	* رابطه وکالت میان دارندگان اوراق و بانی: به موجب این رابطه، بانی به عنوان وکیل سرمایه‌گذاران، سرمایه را در امر تجارت به کار می‌گیرد و سود حاصل را تقسیم می‌کند.		* رابطه وکالت میان دارندگان اوراق و بانی: به موجب این رابطه، بانی به عنوان وکیل سرمایه‌گذاران، سرمایه را در امر تجارت به کار می‌گیرد و سود حاصل را تقسیم می‌کند
	* رابطه امانت میان بانی و صاحبان سرمایه: در این رابطه، بانی به عنوان امین، مسئولیت نگهداری و استفاده مناسب از سرمایه را بر عهده دارد.		* رابطه امانت میان بانی و صاحبان سرمایه: در این رابطه، بانی به عنوان امین، مسئولیت نگهداری و استفاده مناسب از سرمایه را بر عهده دارد.
	* رابطه مشارکت میان بانی و سرمایه‌گذاران: این رابطه در خصوص تقسیم سود حاصل از فعالیت تجاری میان طرفین برقرار می‌شود.<ref name=":0" />		* رابطه مشارکت میان بانی و سرمایه‌گذاران: این رابطه در خصوص تقسیم سود حاصل از فعالیت تجاری میان طرفین برقرار می‌شود. <ref name=":0" />
			* ارز

	== ~~ارزیابی~~ ساختار حقوقی ==		== ابی ساختار حقوقی ==
	می‌توان گفت اوراق مضاربه از بُعد حقوقی، مجموعه‌ای از روابط حقوقی مبتنی بر [[قانون ایران]] و [[فقه امامیه]] است. در مواردی که این روابط با کاستی‌هایی مواجه بوده، راهکارهای حقوقی برای جبران آنها پیش‌بینی شده است. فرایند انتشار این اوراق از جهت حقوقی بدون نقص ارزیابی می‌شود و سازوکار تنظیم روابط حقوقی میان طرفهای درگیر قابل انعطاف و تنظیم‌پذیر است.<ref name=":0" />		می‌توان گفت اوراق مضاربه از بُعد حقوقی، مجموعه‌ای از روابط حقوقی مبتنی بر [[قانون ایران]] و [[فقه امامیه]] است. در مواردی که این روابط با کاستی‌هایی مواجه بوده، راهکارهای حقوقی برای جبران آنها پیش‌بینی شده است. فرایند انتشار این اوراق از جهت حقوقی بدون نقص ارزیابی می‌شود و سازوکار تنظیم روابط حقوقی میان طرفهای درگیر قابل انعطاف و تنظیم‌پذیر است.<ref name=":0" />