معاویه (فرقه) - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Wq7070 در ‏۶ سپتامبر ۲۰۲۵، ساعت ۱۱:۴۸

2025-09-06T11:48:42Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۶ سپتامبر ۲۰۲۵، ساعت ۱۱:۴۸
خط ۱۵:		خط ۱۵:
	پس از درگذشت [[ابوهاشم بن محمد بن حنفیه]]، میان [[حارثیه]] و [[روندیه]]، بر سر جانشینی ابوهاشم، اختلاف پیش‌آمد. روندیه امامت را متعلق به [[محمد بن علی بن عبدالله قرشی\|محمد بن علی]] می‌دانستند و حارثیه، امامت را از آن عبدالله بن معاویه. سرانجام هر دو طرف پذیرفتند تا به حکمیت شخصی به نام ابوریحان (یا [[ابوریاح]])<ref>{{پک\|1=حبیبی مظاهری\|2=۱۳۶۷\|ک=دایرةالمعارف بزرگ اسلامی\|ف=جناحیه}}</ref> — از علمای بزرگ کیسانیه — پایبند باشند. ابوریاح رای به امامت محمد بن علی داد و همین امر سبب شد تا گروه بسیاری از حارثیه، به روندیه گرایش پیدا کنند که بعدها به ریاحیه شناخته شدند.<ref>{{پک\|1=خمینی\|2=۱۳۹۶\|ک=فرهنگ جامع فرق اسلامی\|ف=ریاحیه}}</ref> همچنین گروهی از پیروان کیسانیه، پس از درگذشت ابوهاشم، با توجه به ادعای [[عبدالله بن عمرو بن حرب]]، به امامت او باور پیدا کردند؛ که در نهایت به [[حربیه]] شهرت یافتند. کمی بعد، پیروان حربیه، به کذب ادعای عبدالله بن عمرو بن حرب مبنی بر وصیت ابوهاشم به امامت او، علم پیدا کرده و در نتیجه به [[حارثیه]] (همان معاویه) پیوستند.<ref>{{پک\|1=خمینی\|2=۱۳۹۶\|ک=فرهنگ جامع فرق اسلامی\|ف=حربیه}}</ref> منابع فرقه‌شناسی گزارش می‌کنند که گروهی از [[مغیریه]]، از رهبر خود، [[مغیرة بن سعید]] اعلام برائت کردند و از این رو به دنبال امامی برای خود بودند که پس از آشنایی با عبدالله بن معاویه، به فرقه او یعنی حارثیه گرویدند. این گروه به جناحیه شناخته می‌شوند.<ref>{{پک\|1=خمینی\|2=۱۳۹۶\|ک=فرهنگ جامع فرق اسلامی\|ف=جناحیه}}</ref>		پس از درگذشت [[ابوهاشم بن محمد بن حنفیه]]، میان [[حارثیه]] و [[روندیه]]، بر سر جانشینی ابوهاشم، اختلاف پیش‌آمد. روندیه امامت را متعلق به [[محمد بن علی بن عبدالله قرشی\|محمد بن علی]] می‌دانستند و حارثیه، امامت را از آن عبدالله بن معاویه. سرانجام هر دو طرف پذیرفتند تا به حکمیت شخصی به نام ابوریحان (یا [[ابوریاح]])<ref>{{پک\|1=حبیبی مظاهری\|2=۱۳۶۷\|ک=دایرةالمعارف بزرگ اسلامی\|ف=جناحیه}}</ref> — از علمای بزرگ کیسانیه — پایبند باشند. ابوریاح رای به امامت محمد بن علی داد و همین امر سبب شد تا گروه بسیاری از حارثیه، به روندیه گرایش پیدا کنند که بعدها به ریاحیه شناخته شدند.<ref>{{پک\|1=خمینی\|2=۱۳۹۶\|ک=فرهنگ جامع فرق اسلامی\|ف=ریاحیه}}</ref> همچنین گروهی از پیروان کیسانیه، پس از درگذشت ابوهاشم، با توجه به ادعای [[عبدالله بن عمرو بن حرب]]، به امامت او باور پیدا کردند؛ که در نهایت به [[حربیه]] شهرت یافتند. کمی بعد، پیروان حربیه، به کذب ادعای عبدالله بن عمرو بن حرب مبنی بر وصیت ابوهاشم به امامت او، علم پیدا کرده و در نتیجه به [[حارثیه]] (همان معاویه) پیوستند.<ref>{{پک\|1=خمینی\|2=۱۳۹۶\|ک=فرهنگ جامع فرق اسلامی\|ف=حربیه}}</ref> منابع فرقه‌شناسی گزارش می‌کنند که گروهی از [[مغیریه]]، از رهبر خود، [[مغیرة بن سعید]] اعلام برائت کردند و از این رو به دنبال امامی برای خود بودند که پس از آشنایی با عبدالله بن معاویه، به فرقه او یعنی حارثیه گرویدند. این گروه به جناحیه شناخته می‌شوند.<ref>{{پک\|1=خمینی\|2=۱۳۹۶\|ک=فرهنگ جامع فرق اسلامی\|ف=جناحیه}}</ref>

	پس از مرگ رهبر فرقه، پیروان او دچار اختلاف در جانشین شدند. گروهی به مهدویت او قائل شدند و معتقد بودند که در کوهی از کوه‌های اصفهان پنهان خواهد بود و بعد از خروجش، مردم را به مردی از بنی‌هاشم خواهد خواند و تا آن روز، زنده خواهد بود. این طایفه، معاویه را همان [[مهدی موعود]] می‌دانند. طایفه دیگر، کسانی بودند که به جانشینی ابن حرب معتقد شدند.<ref>{{پک\|1=حبیبی مظاهری\|2=۱۳۶۷\|ک=دایرةالمعارف بزرگ اسلامی\|ف=جناحیه}}</ref><ref>{{پک\|1=مشکور\|2=۱۳۷۲\|ک=فرهنگ فرق اسلامی\|ص=۴۱۴}}</ref> پس از مرگ عبدالله، گروهی دیگر به امامت [[عبدالله بن حارث]] باور پیدا کردند که به حارثیه مشهور شدند. آنطور که از گزارش [[ابن حجر عسقلانی]] در خصوص حارثیه برداشت می‌شود، پس از چندی، پیروان این فرقه مجدد به فرقه معاویه عدول کردند. رهبر این فرقه سخنانی را به [[جابر بن عبدالله انصاری]] و [[جابر بن یزید جعفی]] نسبت می‌داد. او ادعای بزرگی را برای عبدالله بن معاویه مدعی می‌شد.<ref>{{پک\|1=خمینی\|2=۱۳۹۶\|ک=فرهنگ جامع فرق اسلامی\|ف=حارثیه}}</ref><ref>{{پک\|1=حبیبی مظاهری\|2=۱۳۶۷\|ک=دایرةالمعارف بزرگ اسلامی\|ف=جناحیه}}</ref> فرقه دیگری که پس از درگذشت عبدالله بن معاویه شکل گرفت، فرقه اسحاقیه بود. پیروان این فرقه جانشین عبدالله را شخصی به نام [[اسحاق بن زید بن حارث]] — یکی از اصحاب عبدالله — می‌دانند.<ref>{{پک\|1=خمینی\|2=۱۳۹۶\|ک=فرهنگ جامع فرق اسلامی\|ف=اسحاقیه}}</ref> برخی این فرقه را منشعب شده از طایفه جناحیه می‌دانند.<ref>{{پک\|1=خمینی\|2=۱۳۹۶\|ک=فرهنگ جامع فرق اسلامی\|ف=جناحیه}}</ref> با این وجود، بنابر گزارش ''[[دایرةالمعارف بزرگ اسلامی]]''، اسحاقیه، همان حارثیه و اسحاق بن زید بن حارث را همان عبدالله بن عمرو بن حارث است که به اشتباه چنین گزارش شده است. جمعی از پیروان عبدالله بن معاویه، پس از مرگ او و عدم وصیتش به امامت شخصی دیگر، در میان فرقه‌های دیگر مردد و سرگردان ماندند.<ref>{{پک\|1=حبیبی مظاهری\|2=۱۳۶۷\|ک=دایرةالمعارف بزرگ اسلامی\|ف=جناحیه}}</ref>		پس از مرگ رهبر فرقه، پیروان او دچار اختلاف در جانشین شدند. گروهی به مهدویت او قائل شدند و معتقد بودند که در کوهی از کوه‌های [[اصفهان]] پنهان خواهد بود و بعد از خروجش، مردم را به مردی از بنی‌هاشم خواهد خواند و تا آن روز، زنده خواهد بود. این طایفه، معاویه را همان [[مهدی موعود]] می‌دانند. طایفه دیگر، کسانی بودند که به جانشینی ابن حرب معتقد شدند.<ref>{{پک\|1=حبیبی مظاهری\|2=۱۳۶۷\|ک=دایرةالمعارف بزرگ اسلامی\|ف=جناحیه}}</ref><ref>{{پک\|1=مشکور\|2=۱۳۷۲\|ک=فرهنگ فرق اسلامی\|ص=۴۱۴}}</ref> پس از مرگ عبدالله، گروهی دیگر به امامت [[عبدالله بن حارث]] باور پیدا کردند که به حارثیه مشهور شدند. آنطور که از گزارش [[ابن حجر عسقلانی]] در خصوص حارثیه برداشت می‌شود، پس از چندی، پیروان این فرقه مجدد به فرقه معاویه عدول کردند. رهبر این فرقه سخنانی را به [[جابر بن عبدالله انصاری]] و [[جابر بن یزید جعفی]] نسبت می‌داد. او ادعای بزرگی را برای عبدالله بن معاویه مدعی می‌شد.<ref>{{پک\|1=خمینی\|2=۱۳۹۶\|ک=فرهنگ جامع فرق اسلامی\|ف=حارثیه}}</ref><ref>{{پک\|1=حبیبی مظاهری\|2=۱۳۶۷\|ک=دایرةالمعارف بزرگ اسلامی\|ف=جناحیه}}</ref> فرقه دیگری که پس از درگذشت عبدالله بن معاویه شکل گرفت، فرقه اسحاقیه بود. پیروان این فرقه جانشین عبدالله را شخصی به نام [[اسحاق بن زید بن حارث]] — یکی از اصحاب عبدالله — می‌دانند.<ref>{{پک\|1=خمینی\|2=۱۳۹۶\|ک=فرهنگ جامع فرق اسلامی\|ف=اسحاقیه}}</ref> برخی این فرقه را منشعب شده از طایفه جناحیه می‌دانند.<ref>{{پک\|1=خمینی\|2=۱۳۹۶\|ک=فرهنگ جامع فرق اسلامی\|ف=جناحیه}}</ref> با این وجود، بنابر گزارش ''[[دایرةالمعارف بزرگ اسلامی]]''، اسحاقیه، همان حارثیه و اسحاق بن زید بن حارث را همان عبدالله بن عمرو بن حارث است که به اشتباه چنین گزارش شده است. جمعی از پیروان عبدالله بن معاویه، پس از مرگ او و عدم وصیتش به امامت شخصی دیگر، در میان فرقه‌های دیگر مردد و سرگردان ماندند.<ref>{{پک\|1=حبیبی مظاهری\|2=۱۳۶۷\|ک=دایرةالمعارف بزرگ اسلامی\|ف=جناحیه}}</ref>

	== پانویس ==		== پانویس ==

Shahroudi: انتقال از رده:مذاهب زیرشاخه شیعه به رده:مذاهب زیرشاخه تشیع رده‌انبوه

2023-04-18T12:44:48Z

انتقال از رده:مذاهب زیرشاخه شیعه به رده:مذاهب زیرشاخه تشیع رده‌انبوه

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۸ آوریل ۲۰۲۳، ساعت ۱۲:۴۴
خط ۳۶:		خط ۳۶:
	[[رده:فرقه‌های معتقد به تناسخ]]		[[رده:فرقه‌های معتقد به تناسخ]]
	[[رده:فرقه‌های معتقد به حلول]]		[[رده:فرقه‌های معتقد به حلول]]
	[[رده:مذاهب زیرشاخه ~~شیعه~~]]		[[رده:مذاهب زیرشاخه تشیع]]
	[[رده:مذاهب زیرشاخه کیسانیه]]		[[رده:مذاهب زیرشاخه کیسانیه]]

Shahroudi: /* پانویس */

2023-03-05T22:13:54Z

پانویس

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۵ مارس ۲۰۲۳، ساعت ۲۲:۱۳
خط ۲۰:		خط ۲۰:
	=== ارجاعات ===		=== ارجاعات ===
	{{پانویس\|۳\|اندازه=ریز}}		{{پانویس\|۳\|اندازه=ریز}}
	و
	=== منابع ===		=== منابع ===
	* {{یادکرد دانشنامه\|نام خانوادگی=حبیبی مظاهری\|نام=مسعود\|پیوند نویسنده=\|مقاله=جناحیه\|دانشنامه=[[دایرةالمعارف بزرگ اسلامی]]\|عنوان جلد=دایرةالمعارف بزرگ اسلامی\|سال=۱۳۶۷\|ناشر=[[مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی]]\|مکان=تهران\|پیوند مدخل=http://lib.eshia.ir/12293/11/48\|کوشش=موسوی بجنوری، محمدکاظم\|شابک=‎۹-۶۶-۷۰۲۵-۹۶۴-۹۸۷\|شابک نادرست=بله}}		* {{یادکرد دانشنامه\|نام خانوادگی=حبیبی مظاهری\|نام=مسعود\|پیوند نویسنده=\|مقاله=جناحیه\|دانشنامه=[[دایرةالمعارف بزرگ اسلامی]]\|عنوان جلد=دایرةالمعارف بزرگ اسلامی\|سال=۱۳۶۷\|ناشر=[[مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی]]\|مکان=تهران\|پیوند مدخل=http://lib.eshia.ir/12293/11/48\|کوشش=موسوی بجنوری، محمدکاظم\|شابک=‎۹-۶۶-۷۰۲۵-۹۶۴-۹۸۷\|شابک نادرست=بله}}

Shahroudi: /* پانویس */

2023-03-05T22:13:11Z

پانویس

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۵ مارس ۲۰۲۳، ساعت ۲۲:۱۳
خط ۲۰:		خط ۲۰:
	=== ارجاعات ===		=== ارجاعات ===
	{{پانویس\|۳\|اندازه=ریز}}		{{پانویس\|۳\|اندازه=ریز}}
			و
	=== منابع ===		=== منابع ===
	* {{یادکرد دانشنامه\|نام خانوادگی=حبیبی مظاهری\|نام=مسعود\|پیوند نویسنده=\|مقاله=جناحیه\|دانشنامه=[[دایرةالمعارف بزرگ اسلامی]]\|عنوان جلد=دایرةالمعارف بزرگ اسلامی\|سال=۱۳۶۷\|ناشر=[[مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی]]\|مکان=تهران\|پیوند مدخل=http://lib.eshia.ir/12293/11/48\|کوشش=موسوی بجنوری، محمدکاظم\|شابک=‎۹-۶۶-۷۰۲۵-۹۶۴-۹۸۷\|شابک نادرست=بله}}		* {{یادکرد دانشنامه\|نام خانوادگی=حبیبی مظاهری\|نام=مسعود\|پیوند نویسنده=\|مقاله=جناحیه\|دانشنامه=[[دایرةالمعارف بزرگ اسلامی]]\|عنوان جلد=دایرةالمعارف بزرگ اسلامی\|سال=۱۳۶۷\|ناشر=[[مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی]]\|مکان=تهران\|پیوند مدخل=http://lib.eshia.ir/12293/11/48\|کوشش=موسوی بجنوری، محمدکاظم\|شابک=‎۹-۶۶-۷۰۲۵-۹۶۴-۹۸۷\|شابک نادرست=بله}}
خط ۳۰:		خط ۳۰:
	* {{یادکرد دانشنامه\|نام خانوادگی=خمینی\|نام=حسن\|مقاله=اسحاقیه (غلاة شیعه)\|دانشنامه=فرهنگ جامع فرق اسلامی\|عنوان جلد=فرهنگ جامع فرق اسلامی\|سال=۱۳۹۶\|ناشر=اطلاعات\|مکان=تهران\|شابک=978-964-423-923-6}}		* {{یادکرد دانشنامه\|نام خانوادگی=خمینی\|نام=حسن\|مقاله=اسحاقیه (غلاة شیعه)\|دانشنامه=فرهنگ جامع فرق اسلامی\|عنوان جلد=فرهنگ جامع فرق اسلامی\|سال=۱۳۹۶\|ناشر=اطلاعات\|مکان=تهران\|شابک=978-964-423-923-6}}
	* {{یادکرد کتاب\|نام خانوادگی=مشکور\|نام=محمدجواد\|عنوان=فرهنگ فرق اسلامی\|سال=۱۳۷۲\|مکان=مشهد\|ناشر=بنیاد پژوهش‌های اسلامی\|کوشش=مدیرشانه‌چی، کاظم\|ویراستار=حسینی، محمدجواد\|پیوند=https://noorlib.ir/book/view/1272/فرهنگ-فرق-اسلامی?pageNumber=4&viewType=pdf}}		* {{یادکرد کتاب\|نام خانوادگی=مشکور\|نام=محمدجواد\|عنوان=فرهنگ فرق اسلامی\|سال=۱۳۷۲\|مکان=مشهد\|ناشر=بنیاد پژوهش‌های اسلامی\|کوشش=مدیرشانه‌چی، کاظم\|ویراستار=حسینی، محمدجواد\|پیوند=https://noorlib.ir/book/view/1272/فرهنگ-فرق-اسلامی?pageNumber=4&viewType=pdf}}

			{{درجه‌بندی\|نیازمند پیوند=خیر\|نیازمند رده=خیر\|نیازمند جعبه اطلاعات=خیر\|نیازمند تصویر=بله\|نیازمند استانداردسازی=خیر\|نیازمند ویراستاری=خیر\|مقابله نشده با دانشنامه‌ها=تاحدودی\|تاریخ خوبیدگی=\|تاریخ برگزیدگی=\|توضیحات=دانشنامه بزرگ اسلام و دایرةالمعارف بزرگ اسلامی، به طور کامل پوشش داده نشده‌اند}}

	[[رده:فرقه‌های اسلامی منقرض شده]]		[[رده:فرقه‌های اسلامی منقرض شده]]

Shahroudi: +رده:فرقه‌های اسلامی منقرض شده; +رده:مذاهب زیرشاخه کیسانیه; +رده:مذاهب زیرشاخه شیعه; +رده:فرقه‌های معتقد به تناسخ; +رده:فرقه‌های معتقد به حلول using HotCat، اصلاح نویسه‌های عربی، اصلاح فاصلهٔ مجازی، اصلاح ارقام، اصلاح سجاوندی، اصلاح املا، ابرابزار، اصلاح نشانی وب

2023-03-05T22:05:33Z

+رده:فرقه‌های اسلامی منقرض شده; +رده:مذاهب زیرشاخه کیسانیه; +رده:مذاهب زیرشاخه شیعه; +رده:فرقه‌های معتقد به تناسخ; +رده:فرقه‌های معتقد به حلول using HotCat، اصلاح نویسه‌های عربی، اصلاح فاصلهٔ مجازی، اصلاح ارقام، اصلاح سجاوندی، اصلاح املا، ابرابزار، اصلاح نشانی وب

نمایش تغییرات

Shahroudi در ‏۵ مارس ۲۰۲۳، ساعت ۲۲:۰۳

2023-03-05T22:03:53Z

نمایش تغییرات

Shahroudi: صفحه‌ای تازه حاوی «معاویه، از فرقه‌های انشعابی از شیعیان کیسانیه بودند که به امامت عبدالله بن معاویه باور داشتند۔ از عقاید خاص این فرقه، باور به تناسخ و حلول روح است۔ باور به الوهیت، حلیت زنا و لواط، مهدویت معاویه از جمله عقاید این فرقه برشمرده شده‌است۔ == مشخ...» ایجاد کرد

2023-03-05T21:52:32Z

صفحه‌ای تازه حاوی «معاویه، از فرقه‌های انشعابی از شیعیان کیسانیه بودند که به امامت عبدالله بن معاویه باور داشتند۔ از عقاید خاص این فرقه، باور به تناسخ و حلول روح است۔ باور به الوهیت، حلیت زنا و لواط، مهدویت معاویه از جمله عقاید این فرقه برشمرده شده‌است۔ == مشخ...» ایجاد کرد

صفحهٔ تازه

معاویه، از فرقه‌های انشعابی از شیعیان کیسانیه بودند که به امامت عبدالله بن معاویه باور داشتند۔ از عقاید خاص این فرقه، باور به تناسخ و حلول روح است۔ باور به الوهیت، حلیت زنا و لواط، مهدویت معاویه از جمله عقاید این فرقه برشمرده شده‌است۔

== مشخصات فرقه ==
معاویه، از فرقه منتسب به کیسانیه هستند۔<ref>{{پک|1=خمینی|2=۱۳۹۶|ک=فرهنگ جامع فرق اسلامی|ف=معاویه}}</ref> به عقیده حسن خمینی، حارثیه و جناحیه و طیاریه همان فرقه معاویه هستند۔<ref>{{پک|1=خمینی|2=۱۳۹۶|ک=فرهنگ جامع فرق اسلامی|ف=ریاحیه}}</ref><ref>{{پک|1=خمینی|2=۱۳۹۶|ک=فرهنگ جامع فرق اسلامی|ف=معاویه}}</ref><ref>{{پک|1=خمینی|2=۱۳۹۶|ک=فرهنگ جامع فرق اسلامی|ف=طیاریه}}</ref> علت نام‌گذاری این فرقه به جناحیه و طیاریه، انتساب این فرقه به عبدالله بن معاویه، یکی از نوادگان جعفر بن ابی‌طالب است۔ جعفر بن ابی‌طالب به ذوالجناحین و جعفر طیار شهره بود و این نام‌ها اقتباسی از القاب اوست۔<ref>{{پک|1=حبیبی مظاهری|2=۱۳۶۷|ک=دایرةالمعارف بزرگ اسلامی|ف=جناحیه}}</ref><ref>{{پک|1=خمینی|2=۱۳۹۶|ک=فرهنگ جامع فرق اسلامی|ف=طیاریه}}</ref><ref>{{پک|1=خمینی|2=۱۳۹۶|ک=فرهنگ جامع فرق اسلامی|ف=جناحیه}}</ref> برخی دیگر از منابع، دلیل مشهور شدن این طایفه به جناحیه را استناد آنان به آیه ۹۳ از سوره مائده می‌دانند که کلمه «جناح» در آن به کار رفته‌است۔<ref>{{پک|1=حبیبی مظاهری|2=۱۳۶۷|ک=دایرةالمعارف بزرگ اسلامی|ف=جناحیه}}</ref> تنها محمد بن احمد خوارزمی در مفاتیح العلوم از وجود فرقه‌ای به نام طیاریه سخن به میان آورده‌است۔<ref>{{پک|1=خمینی|2=۱۳۹۶|ک=فرهنگ جامع فرق اسلامی|ف=طیاریه}}</ref> فرقه‌های حربیه، مغیریه، حارثیه و ریاحیه، از زیرشاخه‌های انشعابی این فرقه به‌شمار رفته‌اند۔<ref>{{پک|1=مشکور|2=۱۳۷۲|ک=فرهنگ فرق اسلامی|ص=۴۱۴}}</ref><ref>{{پک|1=خمینی|2=۱۳۹۶|ک=فرهنگ جامع فرق اسلامی|ف=معاویه}}</ref>

=== رهبر فرقه ===
رهبر فرقه، شخصی به نام عبدالله طالبی است۔ نام کامل او را عبدالله بن معاویه بن عبدالله بن جعفر بن ابی‌طالب گزارش کرده‌اند۔<ref>{{پک|1=خمینی|2=۱۳۹۶|ک=فرهنگ جامع فرق اسلامی|ف=معاویه}}</ref><ref>{{پک|1=مشکور|2=۱۳۷۲|ک=فرهنگ فرق اسلامی|ص=۴۱۴}}</ref> نسب او هاشمی بود از بزرگان بنی‌هاشم در قرن دوم به‌شمار رفته است۔<ref>{{پک|1=خمینی|2=۱۳۹۶|ک=فرهنگ جامع فرق اسلامی|ف=عبدالله بن معاویه}}</ref> او را از دلیران و شعرای عرب برشمرده‌اند۔ او از جنگجویان خونریز قلمداد شده‌است۔<ref>{{پک|1=مشکور|2=۱۳۷۲|ک=فرهنگ فرق اسلامی|ص=۴۱۴}}</ref> عبدالله در اواخر حکومت امویان، دست به شورش زد و توانست در سال ۱۲۷ ه۔ق به کوفه وارد شود۔ گروهی از مردم کوفه با او بیعت کردند، اما سرآخر، عبدالله بن عمر بن عبدالعزیز — والی وقت کوفه — بر او که مدعی خلافت بود، شورید و وی مجبور شد به سمت مدائن در حرکت شود۔ عبدالله بن معاویه توانست با کمک منصور عباسی که بعدها خلیفه عباسی شد، مدائن را تسخیر کند۔ او به نام خود سکه زد و شهرهای اصفهان، قم، نهاوند،<ref>{{پک|1=خمینی|2=۱۳۹۶|ک=فرهنگ جامع فرق اسلامی|ف=اسحاقیه}}</ref> حلوان، ری و ولایت جبال نیز به تصرف خود درآورد۔<ref>{{پک|1=مشکور|2=۱۳۷۲|ک=فرهنگ فرق اسلامی|ص=۴۱۴}}</ref> در نهایت هبیره، امیر کوفه به مصاف او رفت۔ عبدالله در نبرد با هبیره شکست خورد و به شیراز گریخت و از آنجا نیز عازم هرات شد۔<ref>{{پک|1=خمینی|2=۱۳۹۶|ک=فرهنگ جامع فرق اسلامی|ف=اسحاقیه}}</ref> در پایان او در سال ۱۳۱ ه۔ق در زندان ابومسلم خراسانی کشته شد۔<ref>{{پک|1=مشکور|2=۱۳۷۲|ک=فرهنگ فرق اسلامی|ص=۴۱۴}}</ref> سال مرگ او ۱۲۹ ه۔ق نیز گزارش شده‌است۔<ref>{{پک|1=خمینی|2=۱۳۹۶|ک=فرهنگ جامع فرق اسلامی|ف=اسحاقیه}}</ref>

=== عقاید ===
اعتقاد به تناسخ ارواح، از جمله عقاید این فرقه عنوان شده‌است۔ این فرقه بر این عقیده‌اند که روح خداوند در جسم آدم حلول کرده‌است و پس از آن، به پیامبران بعدی منتقل شده‌است تا آنکه به جسم محمد درآمده‌است۔ پس از آن، روح به جسم علی بن ابی‌طالب و محمد حنفیه حلول کرده است۔ سرآخر روح به جسم عبدالله بن معاویه، رهبر فرقه درآمد۔ اینکه دنیا هیچگاه به پایان نرسد و حلیت زنا و لواط، از عقاید این فرقه است۔<ref>{{پک|1=مشکور|2=۱۳۷۲|ک=فرهنگ فرق اسلامی|ص=۴۱۴}}</ref> اینکه «انبیاء دارای مقام الوهیت هستند، به رهبر این فرقه نسبت داده شده‌است۔<ref>{{پک|1=خمینی|2=۱۳۹۶|ک=فرهنگ جامع فرق اسلامی|ف=معاویه}}</ref>

== انشعاب‌ها ==
پس از درگذشت ابوهاشم بن محمد بن حنفیه، میان حارثیه و روندیه، بر سر جانشینی ابوهاشم، اختلاف پیش‌آمد۔ روندیه امامت را متعلق به محمد بن علی می‌دانستند و حارثیه، امامت را از آن عبدالله بن معاویه۔ سرانجام هر دو طرف پذیرفتند تا به حکمیت شخصی به نام ابوریحان (یا ابوریاح)<ref>{{پک|1=حبیبی مظاهری|2=۱۳۶۷|ک=دایرةالمعارف بزرگ اسلامی|ف=جناحیه}}</ref> — از علمای بزرگ کیسانیه — پایبند باشند۔ ابورحیان رای به امامت محمد بن علی داد و همین امر سبب شد تا گروه بسیاری از حارثیه، به روندیه گرایش پیدا کنند که بعدها به ریاحیه شناخته شدند۔<ref>{{پک|1=خمینی|2=۱۳۹۶|ک=فرهنگ جامع فرق اسلامی|ف=ریاحیه}}</ref> همچنین گروهی از پیروان کیسانیه، پس از درگذشت ابوهاشم، با توجه به ادعای عبدالله بن عمرو بن حرب، به امامت او باور پیدا کردند؛ که در نهایت به حربیه شهرت یافتند۔ کمی بعد، پیروان حربیه، به کذب ادعای عبدالله بن عمرو بن حرب مبنی بر وصیت ابوهاشم به امامت او، علم پیدا کرده و در نتیجه به حارثیه (همان معاویه) پیوستند۔<ref>{{پک|1=خمینی|2=۱۳۹۶|ک=فرهنگ جامع فرق اسلامی|ف=حربیه}}</ref> منابع فرقه‌شناسی گزارش می‌کنند که گروهی از مغیریه، از رهبر خود، مغیرة بن سعید اعلام برائت کردند و از این رو به دنبال امامی برای خود بودند که پس از آشنایی با عبدالله بن معاویه، به فرقه او یعنی حارثیه گرویدند۔ این گروه به جناحیه شناخته می‌شوند۔<ref>{{پک|1=خمینی|2=۱۳۹۶|ک=فرهنگ جامع فرق اسلامی|ف=جناحیه}}</ref>

پس از مرگ رهبر فرقه، پیروان او دچار اختلاف در جانشین شدند۔ گروهی به مهدویت او قائل شدند و معتقد بودند که در کوهی از کوه‌های اصفهان پنهان خواهد بود و بعد از خروجش، مردم را به مردی از بنی‌هاشم خواهد خواند و تا آن روز، زنده خواهد بود۔ این طایفه، معاویه را همان مهدی موعود می‌دانند۔ طایفه دیگر، کسانی بودند که به جانشینی ابن حرب معتقد شدند۔<ref>{{پک|1=حبیبی مظاهری|2=۱۳۶۷|ک=دایرةالمعارف بزرگ اسلامی|ف=جناحیه}}</ref><ref>{{پک|1=مشکور|2=۱۳۷۲|ک=فرهنگ فرق اسلامی|ص=۴۱۴}}</ref> پس از مرگ عبدالله، گروهی دیگر به امامت عبدالله بن حارث باور پیدا کردند که به حارثیه مشهور شدند۔ آنطور که از گزارش ابن حجر عسقلانی در خصوص حارثیه برداشت می‌شود، پس از چندی، پیروان این فرقه مجدد به فرقه معاویه عدول کردند۔ رهبر این فرقه سخنانی را به جابر بن عبدالله انصاری و جابر بن یزید جعفی نسبت می‌داد۔ او ادعای بزرگی را برای عبدالله بن معاویه مدعی می‌شد۔<ref>{{پک|1=خمینی|2=۱۳۹۶|ک=فرهنگ جامع فرق اسلامی|ف=حارثیه}}</ref><ref>{{پک|1=حبیبی مظاهری|2=۱۳۶۷|ک=دایرةالمعارف بزرگ اسلامی|ف=جناحیه}}</ref> فرقه دیگری که پس از درگذشت عبدالله بن معاویه شکل گرفت، فرقه اسحاقیه بود۔ پیروان این فرقه جانشین عبدالله را شخصی به نام اسحاق بن زید بن حارث — یکی از اصحاب عبدالله — می‌دانند۔<ref>{{پک|1=خمینی|2=۱۳۹۶|ک=فرهنگ جامع فرق اسلامی|ف=اسحاقیه}}</ref> برخی این فرقه را منشعب شده از طایفه جناحیه می‌دانند۔<ref>{{پک|1=خمینی|2=۱۳۹۶|ک=فرهنگ جامع فرق اسلامی|ف=جناحیه}}</ref> با این وجود، بنابر گزارش دایرةالمعارف بزرگ اسلامی، اسحاقیه، همان حارثیه و اسحاق بن زید بن حارث را همان عبدالله بن عمرو بن حارث است که به اشتباه چنین گزارش شده‌است۔ جمعی از پیروان عبدالله بن معاویه، پس از مرگ او و عدم وصیتش به امامت شخصی دیگر، در میان فرقه‌های دیگر مردد و سرگردان ماندند۔<ref>{{پک|1=حبیبی مظاهری|2=۱۳۶۷|ک=دایرةالمعارف بزرگ اسلامی|ف=جناحیه}}</ref>

== پانویس ==

=== ارجاعات ===
{{پانویس|۳|اندازه=ریز}}

=== منابع ===

* {{یادکرد دانشنامه|نام خانوادگی=حبیبی مظاهری|نام=مسعود|پیوند نویسنده=|مقاله=جناحیه|دانشنامه=[[دایرةالمعارف بزرگ اسلامی]]|عنوان جلد=دایرةالمعارف بزرگ اسلامی|سال=۱۳۶۷|ناشر=[[مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی]]|مکان=تهران|پیوند مدخل=http://lib.eshia.ir/12293/11/48|کوشش=موسوی بجنوری، محمدکاظم|شابک=‎۹-۶۶-۷۰۲۵-۹۶۴-۹۸۷|شابک نادرست=بله}}
* {{یادکرد دانشنامه|نام خانوادگی=خمینی|نام=حسن|مقاله=معاویه|دانشنامه=فرهنگ جامع فرق اسلامی|عنوان جلد=فرهنگ جامع فرق اسلامی|سال=۱۳۹۶|ناشر=اطلاعات|مکان=تهران|شابک=978-964-423-923-6}}
* {{یادکرد دانشنامه|نام خانوادگی=خمینی|نام=حسن|مقاله=ریاحیه (راوندیه)|دانشنامه=فرهنگ جامع فرق اسلامی|عنوان جلد=فرهنگ جامع فرق اسلامی|سال=۱۳۹۶|ناشر=اطلاعات|مکان=تهران|شابک=978-964-423-923-6}}
* {{یادکرد دانشنامه|نام خانوادگی=خمینی|نام=حسن|مقاله=حارثیه (حربیه)|دانشنامه=فرهنگ جامع فرق اسلامی|عنوان جلد=فرهنگ جامع فرق اسلامی|سال=۱۳۹۶|ناشر=اطلاعات|مکان=تهران|شابک=978-964-423-923-6}}
* {{یادکرد دانشنامه|نام خانوادگی=خمینی|نام=حسن|مقاله=حربیه|دانشنامه=فرهنگ جامع فرق اسلامی|عنوان جلد=فرهنگ جامع فرق اسلامی|سال=۱۳۹۶|ناشر=اطلاعات|مکان=تهران|شابک=978-964-423-923-6}}
* {{یادکرد دانشنامه|نام خانوادگی=خمینی|نام=حسن|مقاله=طیاریه|دانشنامه=فرهنگ جامع فرق اسلامی|عنوان جلد=فرهنگ جامع فرق اسلامی|سال=۱۳۹۶|ناشر=اطلاعات|مکان=تهران|شابک=978-964-423-923-6}}
* {{یادکرد دانشنامه|نام خانوادگی=خمینی|نام=حسن|مقاله=اسحاقیه (غلاة شیعه)|دانشنامه=فرهنگ جامع فرق اسلامی|عنوان جلد=فرهنگ جامع فرق اسلامی|سال=۱۳۹۶|ناشر=اطلاعات|مکان=تهران|شابک=978-964-423-923-6}}
* {{یادکرد کتاب|نام خانوادگی=مشکور|نام=محمدجواد|عنوان=فرهنگ فرق اسلامی|سال=۱۳۷۲|مکان=مشهد|ناشر=بنیاد پژوهش‌های اسلامی|کوشش=مدیرشانه‌چی، کاظم|ویراستار=حسینی، محمدجواد|پیوند=https://noorlib.ir/book/view/1272/%D9%81%D8%B1%D9%87%D9%86%DA%AF-%D9%81%D8%B1%D9%82-%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%DB%8C?pageNumber=4&viewType=pdf}}