https://www.islamical.org/w/index.php?action=history&feed=atom&title=%D9%85%D8%B9%D8%AC%D8%B2%D9%87_%D9%86%D8%B8%D9%85_%D8%AF%D8%B1_%D9%82%D8%B1%D8%A2%D9%86 2026-09-01T05:18:42Z تاریخچهٔ نسخه‌ها برای این صفحه در ویکی MediaWiki 1.41.1 https://www.islamical.org/w/index.php?title=%D9%85%D8%B9%D8%AC%D8%B2%D9%87_%D9%86%D8%B8%D9%85_%D8%AF%D8%B1_%D9%82%D8%B1%D8%A2%D9%86&diff=173631&oldid=prev 2026-04-13T16:52:18Z

<p>Shahroudi صفحهٔ <a href="/fa/%D8%A7%D8%B9%D8%AC%D8%A7%D8%B2_%D9%86%D8%B8%D9%85_%D8%AF%D8%B1_%D9%82%D8%B1%D8%A2%D9%86" class="mw-redirect" title="اعجاز نظم در قرآن">اعجاز نظم در قرآن</a> را به <a href="/fa/%D9%85%D8%B9%D8%AC%D8%B2%D9%87_%D9%86%D8%B8%D9%85_%D8%AF%D8%B1_%D9%82%D8%B1%D8%A2%D9%86" title="معجزه نظم در قرآن">معجزه نظم در قرآن</a> منتقل کرد</p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="1" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="1" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۱۳ آوریل ۲۰۲۶، ساعت ۱۶:۵۲</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-notice" lang="fa"><div class="mw-diff-empty">(بدون تفاوت)</div> </td></tr></table>

Shahroudi https://www.islamical.org/w/index.php?title=%D9%85%D8%B9%D8%AC%D8%B2%D9%87_%D9%86%D8%B8%D9%85_%D8%AF%D8%B1_%D9%82%D8%B1%D8%A2%D9%86&diff=158045&oldid=prev 2025-10-29T04:24:43Z

<p></p> <a href="https://www.islamical.org/w/index.php?title=%D9%85%D8%B9%D8%AC%D8%B2%D9%87_%D9%86%D8%B8%D9%85_%D8%AF%D8%B1_%D9%82%D8%B1%D8%A2%D9%86&amp;diff=158045&amp;oldid=156354">نمایش تغییرات</a>

Shahroudi https://www.islamical.org/w/index.php?title=%D9%85%D8%B9%D8%AC%D8%B2%D9%87_%D9%86%D8%B8%D9%85_%D8%AF%D8%B1_%D9%82%D8%B1%D8%A2%D9%86&diff=156354&oldid=prev 2025-10-19T17:13:59Z

<p></p> <a href="https://www.islamical.org/w/index.php?title=%D9%85%D8%B9%D8%AC%D8%B2%D9%87_%D9%86%D8%B8%D9%85_%D8%AF%D8%B1_%D9%82%D8%B1%D8%A2%D9%86&amp;diff=156354&amp;oldid=156056">نمایش تغییرات</a>

Morningview https://www.islamical.org/w/index.php?title=%D9%85%D8%B9%D8%AC%D8%B2%D9%87_%D9%86%D8%B8%D9%85_%D8%AF%D8%B1_%D9%82%D8%B1%D8%A2%D9%86&diff=156056&oldid=prev 2025-10-18T15:31:43Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۱۸ اکتبر ۲۰۲۵، ساعت ۱۵:۳۱</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l30">خط ۳۰:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۳۰:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>از مباحث مهم و پردامنه در علوم قرآن که با مسائل اعتقادی و علم کلام نیز پیوند خورده است و دانشهای گوناگون از جمله علوم ادبی را به خدمت می‌گیرد، مبحث «اعجاز قرآن» است. گفتنی است که پیش از جرجانی نیز اصطلاح «نظم القرآن» در مبحث اعجاز به کار رفته بود. جاحظ نخستین کسی است که «نظم» و «تألیف» قرآن را برهانی عظیم دانسته است ابنندیم نیز از چندین مؤلف یاد کرده است، از جمله از جاحظ و ابناِخشید) متوفی ۳۲۶(و ابوعلی حسنبن علیبن نصر که کتابهایی با عنوان نظمالقرآن داشتهاند.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>از مباحث مهم و پردامنه در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>علوم قرآن<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>که با مسائل اعتقادی و علم کلام نیز پیوند خورده است و دانشهای گوناگون از جمله علوم ادبی را به خدمت می‌گیرد، مبحث «اعجاز قرآن» است. گفتنی است که پیش از جرجانی نیز اصطلاح «نظم القرآن» در مبحث اعجاز به کار رفته بود. جاحظ نخستین کسی است که «نظم» و «تألیف» قرآن را برهانی عظیم دانسته است ابنندیم نیز از چندین مؤلف یاد کرده است، از جمله از جاحظ و ابناِخشید) متوفی ۳۲۶(و ابوعلی حسنبن علیبن نصر که کتابهایی با عنوان نظمالقرآن داشتهاند.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>محمدبن زید واسطی معتزلی) متوفی ۳۰۷(نیز کتابی با عنوان اعجازالقرآن فی نظمه و تألیفه داشته است خَطّّابی) متوفی ۳۸۸(نیز اعجاز قرآن را در نظم آن دانسته است. باقلاّ نی) متوفی ۴۰۳(هم تصریح کرده که اعجاز قرآن در حروف آن نیست، بلکه در نظم، انضمام و چینش آنهاست. قاضی عبدالجبار معتزلی) متوفی ۴۱۵(نیز فصاحت را نه در اجزای کلام به تنهایی، بلکه در پیوند آنها می‌داند.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>محمدبن زید واسطی معتزلی) متوفی ۳۰۷(نیز کتابی با عنوان اعجازالقرآن فی نظمه و تألیفه داشته است خَطّّابی) متوفی ۳۸۸(نیز اعجاز قرآن را در نظم آن دانسته است. باقلاّ نی) متوفی ۴۰۳(هم تصریح کرده که اعجاز قرآن در حروف آن نیست، بلکه در نظم، انضمام و چینش آنهاست. قاضی عبدالجبار معتزلی) متوفی ۴۱۵(نیز فصاحت را نه در اجزای کلام به تنهایی، بلکه در پیوند آنها می‌داند.</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l36">خط ۳۶:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۳۷:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در واقع، این بحث به‌طور پراکنده در آثار دانشمندان پیش از جرجانی مطرح بوده، ولی مبتکر این نظریه، جرجانی است که زمینهساز علم معانی، بهعنوان دانشی مستقل شد که معتقد است جرجانی، بیشتر، نظر پیشینیان را تنظیم کرده و مبتکر این نظریه نبوده است؛ اما نکته مهم این است که کار جرجانی در نظریه نظم، از چنان کمال و استحکامی برخوردار است که اختلاف بااو نتوانستهاند چیز مهمی بر نظریه وی بیفزایند.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در واقع، این بحث به‌طور پراکنده در آثار دانشمندان پیش از جرجانی مطرح بوده، ولی مبتکر این نظریه، جرجانی است که زمینهساز علم معانی، بهعنوان دانشی مستقل شد که معتقد است جرجانی، بیشتر، نظر پیشینیان را تنظیم کرده و مبتکر این نظریه نبوده است؛ اما نکته مهم این است که کار جرجانی در نظریه نظم، از چنان کمال و استحکامی برخوردار است که اختلاف بااو نتوانستهاند چیز مهمی بر نظریه وی بیفزایند.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>اکنون در میان پژوهشگران نقد ادبی، دو نام عبدالقاهر و نظریة النّّظم چنان به هم پیوند خورده است. اهمیت این نظریه درآن است که نقطهٔ عطف و تحول عظیمی در سیر علم بلاغت و نقد به‌شمار می‌آید؛ زیرا پیش از عبدالقاهر، نظرگاه و تفکر غالب در ارزیابی متون ادبی معطوف به اجزای منفرد کلام بود؛ ولی عبدالقاهربرخلاف این دیدگاه غالب به اث۴ر ادبی به عنوان یک کلّ به هم پیوسته نگاه می‌کرد و برای اجزای کلام، پیش از آنکه به ترکیب و تألیف کلام درآید، وزن و ارزشی قائل نبود. فشردهٔ این نظریه چنان‌که خود در دلائل الإعجاز به آن تصریح کرده است چنین است: بلاغت در اجزای منفرد کلام نیست؛ بلکه باید بلاغت را در حُسن تألیف اجزای کلام جست و این حُسن نظم جز با اراده و قصد معانی نحو به دست نمی‌آید.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>اکنون در میان پژوهشگران نقد ادبی، دو نام عبدالقاهر و نظریة النّّظم چنان به هم پیوند خورده است. اهمیت این نظریه درآن است که نقطهٔ عطف و تحول عظیمی در سیر علم بلاغت و نقد به‌شمار می‌آید؛ زیرا پیش از عبدالقاهر، نظرگاه و تفکر غالب در ارزیابی متون ادبی معطوف به اجزای منفرد کلام بود؛ ولی عبدالقاهربرخلاف این دیدگاه غالب به اث۴ر ادبی به عنوان یک کلّ به هم پیوسته نگاه می‌کرد و برای اجزای کلام، پیش از آنکه به ترکیب و تألیف کلام درآید، وزن و ارزشی قائل نبود. فشردهٔ این نظریه چنان‌که خود در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>دلائل الإعجاز<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>به آن تصریح کرده است چنین است: بلاغت در اجزای منفرد کلام نیست؛ بلکه باید بلاغت را در حُسن تألیف اجزای کلام جست و این حُسن نظم جز با اراده و قصد معانی نحو به دست نمی‌آید.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>همواره این پرسش مطرح بوده است که چه ویژگیها و برجستگیهایی در قرآن کریم نهفته است که مسئله نظمدر <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اعجازقرآن </del>را برای انسان‌ها روشن سا خته است؟ در پاسخ به آن و چند و چون اعجاز قرآن، آثار بسیاری تا کنون سامان یافته است و در باره چرایی معجز بودن آن در نظریه نظم در مقاله حاضربا بررسی در کتاب د لائل اعجازواثبات اعجاز کتاب آسمانی و تأثیر نظریه نظم جرجانی پرداخته شده است.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>همواره این پرسش مطرح بوده است که چه ویژگیها و برجستگیهایی در قرآن کریم نهفته است که مسئله نظمدر <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[اعجاز قرآن]] </ins>را برای انسان‌ها روشن سا خته است؟ در پاسخ به آن و چند و چون <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[تحدی در قرآن|</ins>اعجاز قرآن،<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>آثار بسیاری تا کنون سامان یافته است و در باره چرایی معجز بودن آن در نظریه نظم در مقاله حاضربا بررسی در کتاب د لائل اعجازواثبات اعجاز کتاب آسمانی و تأثیر نظریه نظم جرجانی پرداخته شده است.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در قرآن کریم بیش از ده مورد می‌بینیم که خداوند می‌فرماید: ما قرآن را به زبان عربی نازل کردیم. با آنکه خود عرب زبانان و مخاطبان این آیات می‌دانستند که این کتاب به زبان عربی است نه زبان دیگری؛ توصیف قرآن به وصف «عربیّ» مفهومی وسیع تر دارد و شایسته نیست فقط به همان زبان قوم عرب محدود شود؛ بلکه بنابر نظر برخی مفسران، وصف «عربی» بر روشنی و وضوح و فصاحت قرآن دلالت می‌کند؛ بنابراین، بحث دربارهٔ وجه اعجاز قرآن به تفسیر و تعلیل فصاحت سخن کشیده شد. این کاوش به پیدایش نظریه‌های مهمی در این زمینه منجر شد. یکی از مهم‌ترین این نظریه‌ها <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">«نظریه نظم» </del>عبدالقاهر جرجانی است. جرجانی در دلائل الإعجاز دربارهی این نظریه به تفصیل سخن گفته است.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در قرآن کریم بیش از ده مورد می‌بینیم که خداوند می‌فرماید: ما قرآن را به زبان عربی نازل کردیم. با آنکه خود عرب زبانان و مخاطبان این آیات می‌دانستند که این کتاب به زبان عربی است نه زبان دیگری؛ توصیف قرآن به وصف «عربیّ» مفهومی وسیع تر دارد و شایسته نیست فقط به همان زبان قوم عرب محدود شود؛ بلکه بنابر نظر برخی مفسران، وصف «عربی» بر روشنی و وضوح و فصاحت قرآن دلالت می‌کند؛ بنابراین، بحث دربارهٔ <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>وجه اعجاز قرآن<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>به تفسیر و تعلیل فصاحت سخن کشیده شد. این کاوش به پیدایش نظریه‌های مهمی در این زمینه منجر شد. یکی از مهم‌ترین این نظریه‌ها <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">«[[نظریه نظم]]» </ins>عبدالقاهر جرجانی است. جرجانی در دلائل الإعجاز دربارهی این نظریه به تفصیل سخن گفته است.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>مقالاتی نیز در برخی مباحث مربوط به حوزة اعجاز در دست اقدام داشتند. و مطالب جدید در حال پژوهش بوده و هست نیز یادکردنی است.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>مقالاتی نیز در برخی مباحث مربوط به حوزة اعجاز در دست اقدام داشتند. و مطالب جدید در حال پژوهش بوده و هست نیز یادکردنی است.</div></td></tr> </table>

Montazeralfaraj https://www.islamical.org/w/index.php?title=%D9%85%D8%B9%D8%AC%D8%B2%D9%87_%D9%86%D8%B8%D9%85_%D8%AF%D8%B1_%D9%82%D8%B1%D8%A2%D9%86&diff=154712&oldid=prev 2025-10-11T04:53:04Z

<p></p> <a href="https://www.islamical.org/w/index.php?title=%D9%85%D8%B9%D8%AC%D8%B2%D9%87_%D9%86%D8%B8%D9%85_%D8%AF%D8%B1_%D9%82%D8%B1%D8%A2%D9%86&amp;diff=154712&amp;oldid=154641">نمایش تغییرات</a>

Bahar https://www.islamical.org/w/index.php?title=%D9%85%D8%B9%D8%AC%D8%B2%D9%87_%D9%86%D8%B8%D9%85_%D8%AF%D8%B1_%D9%82%D8%B1%D8%A2%D9%86&diff=154641&oldid=prev 2025-10-10T16:46:17Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۱۰ اکتبر ۲۰۲۵، ساعت ۱۶:۴۶</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">خط ۱:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱:</td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>واکاوی اعجاز نظم در <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">قرآن </del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>واکاوی اعجاز نظم در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">قرآنالهه خلیلی </ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> </table>

Bahar https://www.islamical.org/w/index.php?title=%D9%85%D8%B9%D8%AC%D8%B2%D9%87_%D9%86%D8%B8%D9%85_%D8%AF%D8%B1_%D9%82%D8%B1%D8%A2%D9%86&diff=154639&oldid=prev 2025-10-10T16:42:11Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۱۰ اکتبر ۲۰۲۵، ساعت ۱۶:۴۲</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l61">خط ۶۱:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۶۱:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>)فخر الدین رازی ،۱۴۱۷ ص ۶۰۶،(نیز دو اثر بلاغی جرجانی را در کتاب نهایة الایجاز و درایة الاعجاز خلاصه کرد و ضمن اینکه به بهرهگیری از آراء جرجانی اعتراف نمود، تأکید کرد که تنها با حذف زوائد و مطالب تکراری، تقسیمبندی تازهای ارائه نموده است) همان۷۵ ،۷۴(.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>)فخر الدین رازی ،۱۴۱۷ ص ۶۰۶،(نیز دو اثر بلاغی جرجانی را در کتاب نهایة الایجاز و درایة الاعجاز خلاصه کرد و ضمن اینکه به بهرهگیری از آراء جرجانی اعتراف نمود، تأکید کرد که تنها با حذف زوائد و مطالب تکراری، تقسیمبندی تازهای ارائه نموده است) همان۷۵ ،۷۴(.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>برای نمونه، هنگامی که خطیب<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">) </del>قزوینی ۱۳۸۹ ص، ۷۳۹(در تعریف بلاغت، از مطابقت سخن با اقتضای حال، سخن به میان می‌آورد، تأکید می‌کند که این مطابقت همان چیزی است که جرجانی آن را نظم نامیده است) همان ص ۱۲<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">(</del>.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>برای نمونه، هنگامی که <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">&lt;ref&gt;{{پک|</ins>خطیب <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">قزوینی|۱۳۸۹|ج=۱|ص=ص، ۷۳۹}}&lt;/ref&gt; </ins>قزوینی ۱۳۸۹ ص، ۷۳۹(در تعریف بلاغت، از مطابقت سخن با اقتضای حال، سخن به میان می‌آورد، تأکید می‌کند که این مطابقت همان چیزی است که جرجانی آن را نظم نامیده است)<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">&lt;ref&gt;{{پک|خطیب قزوینی|۱۳۸۹|ص=۱۲|ج=۱}}&lt;/ref&gt; </ins>همان ص ۱۲.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>تفسیر جرجانی از نظم «آیة ۱۰۰ سورة انعام» «وَجَعَلُوا للِّهِ شُرَکَاءَ الْجِنَّ وَخَلَقَهُمْ وَخَرَقُوا لَهُ بَنِینَ وَبَناَتٍ بِغَیْرِ عِلْمٍ سُبْحَانَهُ وَتَعَالَی عَمَّّا یَصِفُونَ» و توضیحی که دربارة چند لایه بودن معنا و تفاوت «مقصود کلی» و «مقصود خاص» یک‌کلام ارائه کرده است) جرجانی ۱۹۸۴ص، ۲۲۱ (</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>تفسیر جرجانی از نظم «آیة ۱۰۰ سورة انعام» «وَجَعَلُوا للِّهِ شُرَکَاءَ الْجِنَّ وَخَلَقَهُمْ وَخَرَقُوا لَهُ بَنِینَ وَبَناَتٍ بِغَیْرِ عِلْمٍ سُبْحَانَهُ وَتَعَالَی عَمَّّا یَصِفُونَ» و توضیحی که دربارة چند لایه بودن معنا و تفاوت «مقصود کلی» و «مقصود خاص» یک‌کلام ارائه کرده است) جرجانی ۱۹۸۴ص، ۲۲۱ (</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l83">خط ۸۳:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۸۳:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>۱-نظمی که عبدالقاهر از سخن می‌گوید، نظمی است که در ورای آن، قصد و ارادهٔ گوینده را ببینیم و در سامان دادنِ آن فکر و اندیشه به کار رفته باشد. نظمی که در آن جز توالی و ترتیب حروف در نطق و تلفظ، امر دیگری اعتبار نشده است، مقصود عبدالقاهر نیست. وی در شرح این دقیقه، به مسئله ای اشاره می‌کند که علاقه مندان به مطالعات زبان‌شناسی از زبان فردینان دو سوسور زبان‌شناس نامور این عصر بسیار شنیده‌اند. عبدالقاهر می‌گوید باید بین نظم در حروف کلمه و نظم کلمات در یک ترکیب اسنادی و جمله تفاوت قائل شد. نظم و ترتیب در حروف کلمه چیزی جز توالی در تلفظ نیست. نظمی است که به اقتضای معنا نیست و نظم دهنده در آن اندیشه ای را به کار نبسته است. واضع لغت در «ضرب» می‌توانست ترتیب حروف را به هم بزند و به جای آن «ربض» را در همان معنا به کار ببرد و هیچ مشکلی هم که موجب تباهی باشد رخ نمی‌داد) جرجانی ۱۹۸۴، ص۴۰(این دیدگاه همان است که سوسور از آن به اختیاری بودن لغت یاد می‌کند) سو سور ۱۳۸۷، ص ۹۸(اصولیین نیز در مبحث دلالت الفاظ، از آن به اعتباطی بودن لغت نام می‌برند.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>۱-نظمی که عبدالقاهر از سخن می‌گوید، نظمی است که در ورای آن، قصد و ارادهٔ گوینده را ببینیم و در سامان دادنِ آن فکر و اندیشه به کار رفته باشد. نظمی که در آن جز توالی و ترتیب حروف در نطق و تلفظ، امر دیگری اعتبار نشده است، مقصود عبدالقاهر نیست. وی در شرح این دقیقه، به مسئله ای اشاره می‌کند که علاقه مندان به مطالعات زبان‌شناسی از زبان فردینان دو سوسور زبان‌شناس نامور این عصر بسیار شنیده‌اند. عبدالقاهر می‌گوید باید بین نظم در حروف کلمه و نظم کلمات در یک ترکیب اسنادی و جمله تفاوت قائل شد. نظم و ترتیب در حروف کلمه چیزی جز توالی در تلفظ نیست. نظمی است که به اقتضای معنا نیست و نظم دهنده در آن اندیشه ای را به کار نبسته است. واضع لغت در «ضرب» می‌توانست ترتیب حروف را به هم بزند و به جای آن «ربض» را در همان معنا به کار ببرد و هیچ مشکلی هم که موجب تباهی باشد رخ نمی‌داد) جرجانی ۱۹۸۴، ص۴۰(این دیدگاه همان است که سوسور از آن به اختیاری بودن لغت یاد می‌کند) سو سور ۱۳۸۷، ص ۹۸(اصولیین نیز در مبحث دلالت الفاظ، از آن به اعتباطی بودن لغت نام می‌برند.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>۲- نکتهٔ دیگری که عبدالقاهر بر آن تأکید می‌کند این است که برتری و امتیاز سخن به زیبایی نظم و حسن همجواری کلمات در شبکه ای منسجم و درهم تنیده از روابط نحوی و آگاهی گوینده از جایگاه صحیح کلمات در ترکیب مربوط است. وجه امتیاز گویندگان را نباید در آگاهی آنها از معانی وضعی و قاموسی الفاظ بدانیم. نظم و هماهنگی ای که در الفاظ سخن فصیح مشاهده می‌کنیم، حاکی از نظم و تنسیق معانی در ضمیر متکلم است. به قول شاعر: «صورتی در زیر دارد آنچه در بالادستی» و تا افکار و اندیشه‌ها در ضمیر و نفس او شکل نگیرد، هماهنگی در الفاظ آشکار نمی‌شود. وجدان نیز به این مسئله گواهی می‌دهد. بسیار اتفاق می‌افتد که آدمی از بیان مطلبی در درون خود احساس ناتوانی می‌کند؛ دلیل این ناتوانی این است که معانی در ذهنش روشن نیست و نتوانسته است به آنها نظم و ترتیبی منطقی و پذیرفتنی بدهد. از اینجا می‌توان دریافت که از نگاه عبدالقاهر، نقش گوینده و صاحب اثر در شکل‌گیری اسلوب، پررنگ است و سخن مشهور بوفن، نویسندهٔ فرانسوی، را به ذهن تداعی می‌کند که گفته است: «سبک خود انسان است») زرین کوب، ۱۳۷۱، ص ۱۷۶(البته مفهوم اسلوب در نگاه عبدالقاهر، به گستردگی مفهوم امروزی آن نیست.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>۲- نکتهٔ دیگری که عبدالقاهر بر آن تأکید می‌کند این است که برتری و امتیاز سخن به زیبایی نظم و حسن همجواری کلمات در شبکه ای منسجم و درهم تنیده از روابط نحوی و آگاهی گوینده از جایگاه صحیح کلمات در ترکیب مربوط است. وجه امتیاز گویندگان را نباید در آگاهی آنها از معانی وضعی و قاموسی الفاظ بدانیم. نظم و هماهنگی ای که در الفاظ سخن فصیح مشاهده می‌کنیم، حاکی از نظم و تنسیق معانی در ضمیر متکلم است. به قول شاعر: «صورتی در زیر دارد آنچه در بالادستی» و تا افکار و اندیشه‌ها در ضمیر و نفس او شکل نگیرد، هماهنگی در الفاظ آشکار نمی‌شود. وجدان نیز به این مسئله گواهی می‌دهد. بسیار اتفاق می‌افتد که آدمی از بیان مطلبی در درون خود احساس ناتوانی می‌کند؛ دلیل این ناتوانی این است که معانی در ذهنش روشن نیست و نتوانسته است به آنها نظم و ترتیبی منطقی و پذیرفتنی بدهد. از اینجا می‌توان دریافت که از نگاه عبدالقاهر، نقش گوینده و صاحب اثر در شکل‌گیری اسلوب، پررنگ است و سخن مشهور بوفن، نویسندهٔ فرانسوی، را به ذهن تداعی می‌کند که گفته است: «سبک خود انسان است»)<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">&lt;ref&gt;{{پک|زرین کوب|۱۳۷۱|ص=۱۷۶|ج=۱}}&lt;/ref&gt; </ins>زرین کوب، ۱۳۷۱، ص ۱۷۶(البته مفهوم اسلوب در نگاه عبدالقاهر، به گستردگی مفهوم امروزی آن نیست.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>عبدالقاهر خطای انصار لفظ را که هر فضیلتی را در سخن به الفاظ منتسب می‌کنند ناشی از این می‌داند که آنها در ارزیابی سخن، حال مخاطب و شنونده را در نظر می‌گیرند. و چون شنونده جز از راه الفاظ به معانی نمی‌رسد، گمان می‌برد که معانی تابع الفاظ است. حال آنکه برعکس است. به این دلیل که گاه معنای سخن تغییر می‌کند بدون اینکه در الفاظ و ترتیب آن تغییری ایجاد شود و اگر معانی تابع الفاظ بود، این چنین نبود. برای مثال در این مصرع که شیخ ابوعلی فارسی در کتاب التّذّکرة فی علوم القرآن آورده است: «نم و إن لم أنم کرای کراکا»، در توضیح آن می‌گوید اصل آن «کراک کرای» بوده است؛ یعنی بخواب اگرچه من نخوابیده‌ام؛ زیرا خواب تو به منزلهٔ خواب من است. در اینجا می‌بینیم که ابوعلی فارسی برای نظم ظاهریِ الفاظ عبارت را تفسیر نکرده است؛ بلکه نخست مقصود گوینده را در نظر گرفته و ظاهر عبارت را بر مبنای معنای نهفته در ضمیر گویندهٔ سخن تأویل کرده است. به عبارت دیگر، الفاظ را تابع نظم درونی معانی کرده است) جرجانی، ۱۹۸۴، ص۲۵۸(در توضیح این مطلب، ذکر سخن فایده نخواهد بود. او در حاشیهٔ مطوّّل می‌نویسد: نسبت به گوینده، الفاظ مظروف معانی محسوب می‌شود؛ زیرا گوینده نخست معانی را در نظر می‌گیرد و الفاظ مناسب را برای آن انتخاب می‌کند. ولی اگر حال شنونده و گیرندهٔ پیام را در نظر گیریم، معانی مظروف است و الفاظ ظرف؛ زیرا شنونده سعی می‌کند معنا را از میان آن بیرون کشد.)جرجانی ۱۹۸۴، ص، ۲۴(</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>عبدالقاهر خطای انصار لفظ را که هر فضیلتی را در سخن به الفاظ منتسب می‌کنند ناشی از این می‌داند که آنها در ارزیابی سخن، حال مخاطب و شنونده را در نظر می‌گیرند. و چون شنونده جز از راه الفاظ به معانی نمی‌رسد، گمان می‌برد که معانی تابع الفاظ است. حال آنکه برعکس است. به این دلیل که گاه معنای سخن تغییر می‌کند بدون اینکه در الفاظ و ترتیب آن تغییری ایجاد شود و اگر معانی تابع الفاظ بود، این چنین نبود. برای مثال در این مصرع که شیخ ابوعلی فارسی در کتاب التّذّکرة فی علوم القرآن آورده است: «نم و إن لم أنم کرای کراکا»، در توضیح آن می‌گوید اصل آن «کراک کرای» بوده است؛ یعنی بخواب اگرچه من نخوابیده‌ام؛ زیرا خواب تو به منزلهٔ خواب من است. در اینجا می‌بینیم که ابوعلی فارسی برای نظم ظاهریِ الفاظ عبارت را تفسیر نکرده است؛ بلکه نخست مقصود گوینده را در نظر گرفته و ظاهر عبارت را بر مبنای معنای نهفته در ضمیر گویندهٔ سخن تأویل کرده است. به عبارت دیگر، الفاظ را تابع نظم درونی معانی کرده است) جرجانی، ۱۹۸۴، ص۲۵۸(در توضیح این مطلب، ذکر سخن فایده نخواهد بود. او در حاشیهٔ مطوّّل می‌نویسد: نسبت به گوینده، الفاظ مظروف معانی محسوب می‌شود؛ زیرا گوینده نخست معانی را در نظر می‌گیرد و الفاظ مناسب را برای آن انتخاب می‌کند. ولی اگر حال شنونده و گیرندهٔ پیام را در نظر گیریم، معانی مظروف است و الفاظ ظرف؛ زیرا شنونده سعی می‌کند معنا را از میان آن بیرون کشد.)جرجانی ۱۹۸۴، ص، ۲۴(</div></td></tr> </table>

Bahar https://www.islamical.org/w/index.php?title=%D9%85%D8%B9%D8%AC%D8%B2%D9%87_%D9%86%D8%B8%D9%85_%D8%AF%D8%B1_%D9%82%D8%B1%D8%A2%D9%86&diff=154638&oldid=prev 2025-10-10T16:18:50Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۱۰ اکتبر ۲۰۲۵، ساعت ۱۶:۱۸</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l73">خط ۷۳:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۷۳:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>نظمی که از روی فکر و روش صورت می‌پذیرد و دیگری، نظمی که گوینده در ورای آن فکر و روش چندانی را به کار نمی‌برد؛ بلکه به کلماتش نظم می‌دهد. درست مانند کسی که می‌خواهد مرواریدهایی را به رشته درآورد بی آنکه نظم و شیوه ای خاص در نظر داشته باشد؛ بلکه هدفش از این کار فقط و فقط عدم پراکندگی آن هاست و به صورت و هیئت آن توجهی ندارد. در اینجا اگر حسن و مزیتی باشد، به خود ماهیت الفاظ برمی گردد. اگر گفته شود آیا این چنین کلامی بر صواب و خالی از عیب نیست؟ و نفس این صواب و صحت فضیلت به‌شمار نمی‌رود؟ می‌گوییم صواب و صحت به این معنا مدّّنظر ما نیست؛ زیرا ما در اینجا درصدد درستی سخن و دوری آن از لحن و خطا نیستیم تا این صحت را در فضیلت و برتری کلام اعتبار کنید) جرجانی ۱۹۸۴، ص. ۷۶٬۷۷(.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>نظمی که از روی فکر و روش صورت می‌پذیرد و دیگری، نظمی که گوینده در ورای آن فکر و روش چندانی را به کار نمی‌برد؛ بلکه به کلماتش نظم می‌دهد. درست مانند کسی که می‌خواهد مرواریدهایی را به رشته درآورد بی آنکه نظم و شیوه ای خاص در نظر داشته باشد؛ بلکه هدفش از این کار فقط و فقط عدم پراکندگی آن هاست و به صورت و هیئت آن توجهی ندارد. در اینجا اگر حسن و مزیتی باشد، به خود ماهیت الفاظ برمی گردد. اگر گفته شود آیا این چنین کلامی بر صواب و خالی از عیب نیست؟ و نفس این صواب و صحت فضیلت به‌شمار نمی‌رود؟ می‌گوییم صواب و صحت به این معنا مدّّنظر ما نیست؛ زیرا ما در اینجا درصدد درستی سخن و دوری آن از لحن و خطا نیستیم تا این صحت را در فضیلت و برتری کلام اعتبار کنید) جرجانی ۱۹۸۴، ص. ۷۶٬۷۷(.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در واقع، عبدالقاهر می‌خواهد بین شأن عالِم نحوی و شأن عالِم بلاغی تفاوت قائل شود. عالم نحوی در اندیشهٔ بیان حدّّاقل شرایط صحّّت کلام است؛ اما اهتمام اهل بلاغت به حسن و زیبایی است. در دیدگاه عبدالقاهر، منظور از معانی نحو همین ظواهر اعرابی نیست که بر افواه نحویان جاری است و بیشتر آن را مربوط به الفاظ و از صفات آن می‌دانند؛ بلکه وقتی در بیان هنری، از فضیلت و برتری گوینده ای بر گویندهٔ دیگر سخن گفته می‌شود، بعد از تحقّّق شرایط صحّّت کلام است. افزون بر آن، اصولاً تفاضل و برتری در اعراب محال است؛ زیرا قابل تصوّّر نیست که رفع و نصب در کلامی نسبت به رفع و نصب در کلامی دیگر مزیت داشته باشد. آنچه می‌توان تصور کرد این است که دو سخن در مسئلهٔ اعراب خللی داشته باشند و بگوییم این یکی از آن دیگری صحیح تر است یا از نظر اعرابی، یکی صحیح <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">و </del>دیگری نادرست باشد. در این صورت، برتری در اعراب نخواهد بود؛ بلکه برتری اعراب بر عدم اعراب خواهد بود.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در واقع، عبدالقاهر می‌خواهد بین شأن عالِم نحوی و شأن عالِم بلاغی تفاوت قائل شود. عالم نحوی در اندیشهٔ بیان حدّّاقل شرایط صحّّت کلام است؛ اما اهتمام اهل بلاغت به حسن و زیبایی است. در دیدگاه عبدالقاهر، منظور از معانی نحو همین ظواهر اعرابی نیست که بر افواه نحویان جاری است و بیشتر آن را مربوط به الفاظ و از صفات آن می‌دانند؛ بلکه وقتی در بیان هنری، از فضیلت و برتری گوینده ای بر گویندهٔ دیگر سخن گفته می‌شود، بعد از تحقّّق شرایط صحّّت کلام است. افزون بر آن، اصولاً تفاضل و برتری در اعراب محال است؛ زیرا قابل تصوّّر نیست که رفع و نصب در کلامی نسبت به رفع و نصب در کلامی دیگر مزیت داشته باشد. آنچه می‌توان تصور کرد این است که دو سخن در مسئلهٔ اعراب خللی داشته باشند و بگوییم این یکی از آن دیگری صحیح تر است یا از نظر اعرابی، یکی صحیح دیگری نادرست باشد. در این صورت، برتری در اعراب نخواهد بود؛ بلکه برتری اعراب بر عدم اعراب خواهد بود.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>از نگاه عبدالقاهر، کلمات در معانی وضعی و قاموسی شان همچون مواد خامی در اختیار صنعتگر و هنرمند هستند. اگر این مواد خام مرغوب اند- اگر چه این مرغوبیت اهمیت دارد و مزیّتّ به‌شمار می‌آید- نباید آن را به مهارت گوینده در سخنوری نسبت داد؛ همان گونه که مرغوبیّّت مواد خامی را که در اختیار صاحب حرفه ای یا هنرمندی چون نجّّار یا زرگر قرار می‌گیرد، نباید به مهارت آن صاحب حرفه یا هنرمند منتسب کرد. باید به دنبال ویژگی‌هایی بود که گوینده به واسطهٔ آن ویژگی‌ها، گوینده نامیده شده است. گوینده در معانی وضعی الفاظ خارج از ترکیب کلام دخالتی ندارد؛ بنابراین حسن یا قبح الفاظ را خارج از نظم و ساختار کلام، نباید به او منسوب کرد. امتیاز و برتری گوینده در توانایی و مهارت او در حُسن تشکیل و تألیف اجزای کلام معلوم می‌شود. او از طریق همین ترکیب و اسلوب کلام، در کلمات و معانی آن تصرّّف می‌کند و هر ویژگی برخاسته از این ناحیه را باید به او منسوب کرد) جرجانی، ۱۹۸۴، ص ۳۶۵(</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>از نگاه عبدالقاهر، کلمات در معانی وضعی و قاموسی شان همچون مواد خامی در اختیار صنعتگر و هنرمند هستند. اگر این مواد خام مرغوب اند- اگر چه این مرغوبیت اهمیت دارد و مزیّتّ به‌شمار می‌آید- نباید آن را به مهارت گوینده در سخنوری نسبت داد؛ همان گونه که مرغوبیّّت مواد خامی را که در اختیار صاحب حرفه ای یا هنرمندی چون نجّّار یا زرگر قرار می‌گیرد، نباید به مهارت آن صاحب حرفه یا هنرمند منتسب کرد. باید به دنبال ویژگی‌هایی بود که گوینده به واسطهٔ آن ویژگی‌ها، گوینده نامیده شده است. گوینده در معانی وضعی الفاظ خارج از ترکیب کلام دخالتی ندارد؛ بنابراین حسن یا قبح الفاظ را خارج از نظم و ساختار کلام، نباید به او منسوب کرد. امتیاز و برتری گوینده در توانایی و مهارت او در حُسن تشکیل و تألیف اجزای کلام معلوم می‌شود. او از طریق همین ترکیب و اسلوب کلام، در کلمات و معانی آن تصرّّف می‌کند و هر ویژگی برخاسته از این ناحیه را باید به او منسوب کرد) جرجانی، ۱۹۸۴، ص ۳۶۵(</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l141">خط ۱۴۱:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱۴۱:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:درگذشتگان]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:درگذشتگان]]</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:۳۲۶]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:۳۲۶]]</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده:مؤلف]]</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده:مولفان]]</ins></div></td></tr> </table>

Bahar https://www.islamical.org/w/index.php?title=%D9%85%D8%B9%D8%AC%D8%B2%D9%87_%D9%86%D8%B8%D9%85_%D8%AF%D8%B1_%D9%82%D8%B1%D8%A2%D9%86&diff=154637&oldid=prev 2025-10-10T16:09:07Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۱۰ اکتبر ۲۰۲۵، ساعت ۱۶:۰۹</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">خط ۱:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱:</td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>واکاوی اعجاز نظم در قرآن</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>واکاوی اعجاز نظم در قرآن  </div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>چکیده</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>چکیده</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l136">خط ۱۳۶:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱۳۷:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== پانویس ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== پانویس ==</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>&lt;references /&gt;</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>&lt;references /&gt;</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده:۳۰۷]]</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده:۳۰۷ (قمری)]]</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:درگذشتگان]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:درگذشتگان]]</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده:۳۲۶]]</ins></div></td></tr> </table>

Bahar https://www.islamical.org/w/index.php?title=%D9%85%D8%B9%D8%AC%D8%B2%D9%87_%D9%86%D8%B8%D9%85_%D8%AF%D8%B1_%D9%82%D8%B1%D8%A2%D9%86&diff=154629&oldid=prev 2025-10-10T12:01:11Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۱۰ اکتبر ۲۰۲۵، ساعت ۱۲:۰۱</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l106">خط ۱۰۶:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱۰۶:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>نتیجه‌گیری</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>نتیجه‌گیری</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>نظریهٔ نظم عبدالقاهر جرجانی در تاریخ نقد و بلاغت عربی چندان بی‌سابقه نیست. پیش از او جاحظ به اهمیت ساختار و تأثیر آن در فصاحت اشاره کرده و با اندک تفصیل بیشتر، قاضی عبدالجبّّار معتزلی تأثیر نظم را در اثبات اعجاز قرآن تبین کرده است. ولی نکته سنجی‌ها و ژرف نگری‌های جرجانی در گسترش ابعاد این نظریه به همراه ارائهٔ شواهد بسیار از قرآن و متون ادبی، موجب شده است این نظریه به نام وی شهرت یابد.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>نظریهٔ نظم عبدالقاهر جرجانی در تاریخ نقد و بلاغت عربی چندان بی‌سابقه نیست. پیش از او جاحظ به اهمیت ساختار و تأثیر آن در فصاحت اشاره کرده و با اندک تفصیل بیشتر، قاضی عبدالجبّّار معتزلی تأثیر نظم را در اثبات اعجاز قرآن تبین کرده است. ولی نکته سنجی‌ها و ژرف نگری‌های جرجانی در گسترش ابعاد این نظریه به همراه ارائهٔ شواهد بسیار از قرآن و متون ادبی، موجب شده است این نظریه به نام وی شهرت یابد.بر اساس نظریهٔ نظم، فصاحت کلام به ساختار و اسلوب کلام برمی گردد که در واقع همان ارادهٔ معانی نحوی از سوی گوینده است. ملاک و معیار برتری گوینده ای بر گویندهٔ دیگر در علم به معانی وضعی لغات نیست؛ بلکه این معیار را باید در میزان مهارت گوینده در تشخیص مواضع کاربرد کلمات و حسن تألیف اجزای کلام جست و جو کرد.ترتیب و نظم کلام تابع نظم و ترتیب آنها در نفس گوینده است.مقصود عبدالقاهر از نحو، مفهومی فراتر از مفهوم رایج آن در کتاب‌های نحو است. در نگاه او، نحو به مجموعه ای از قوانین نحو و علم و معانی و بیان اطلاق می‌شود که در تولید معانی برخاسته از ساختار کلام مؤثر است.وقتی می‌گوییم عبدالقاهر جانب معنا را ترجیح داده است، مقصود معنای ثانوی و اضافی است. اگر منظور از</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"># </del>بر اساس نظریهٔ نظم، فصاحت کلام به ساختار و اسلوب کلام برمی گردد که در واقع همان ارادهٔ معانی نحوی از سوی گوینده است. ملاک و معیار برتری گوینده ای بر گویندهٔ دیگر در علم به معانی وضعی لغات نیست؛ بلکه این معیار را باید در میزان مهارت گوینده در تشخیص مواضع کاربرد کلمات و حسن تألیف اجزای کلام جست و جو کرد.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"># </del>ترتیب و نظم کلام تابع نظم و ترتیب آنها در نفس گوینده است.</div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"># </del>مقصود عبدالقاهر از نحو، مفهومی فراتر از مفهوم رایج آن در کتاب‌های نحو است. در نگاه او، نحو به مجموعه ای از قوانین نحو و علم و معانی و بیان اطلاق می‌شود که در تولید معانی برخاسته از ساختار کلام مؤثر است.</div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"># </del>وقتی می‌گوییم عبدالقاهر جانب معنا را ترجیح داده است، مقصود معنای ثانوی و اضافی است. اگر منظور از</div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>«معنا» اغراض کلی و اصل مراد باشد؛ برای آن نقشی در فصاحت و زیبایی کلام قائل نیست.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>«معنا» اغراض کلی و اصل مراد باشد؛ برای آن نقشی در فصاحت و زیبایی کلام قائل نیست.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> </table>

Bahar