مقنع - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Shahroudi: ابرابزار

2023-04-26T11:51:15Z

ابرابزار

Shahroudi در ‏۲۶ آوریل ۲۰۲۳، ساعت ۱۱:۴۹

2023-04-26T11:49:44Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۶ آوریل ۲۰۲۳، ساعت ۱۱:۴۹
خط ۴۴:		خط ۴۴:
	\| پانویس =		\| پانویس =
	}}		}}
	'''هاشم بن حکیم''' معروف به '''المُقَنّع'''، نظامی و فعال مذهبی اهل مرو بود. پدرش یکی از کارگزاران امیر خراسان و خود او نیز از فرماندهان تحت امر [[ابومسلم خراسانی]] بود. مقنع پس از قتل ابومسلم، به دربار امیر بعدی خراسان راه یافت و پیشکار [[عبدالجبار بن عبدالرحمن\|عبد الجبار الازدی]] شد و در سال ۱۴۱ هجری در شورشی که عبدالجبار علیه [[منصور (خلیفه)\|منصور عباسی]] برپا کرده بود، شرکت کرد. همچنین او در همین زمان به تبلیغ آیین خود پرداخت و خود را [[پیامبر]] معرفی کرد ولی پس از شکست قیامش، به دستور منصور دستگیر و زندانی شد. مقنع پس از رها شدن از زندان، دوباره به تبلیغ آیین خود پرداخت؛ اما در این مرحله او خود را [[خدا]] خوانده و با استفاده از تجربیات خودش در زمان انقلاب [[عباسیان]]، پیروان وفادارش را به عنوان «[[داعی]]» به نواحی اطراف خراسان فرستاد و آنان توانستند افراد زیادی را به سوی آیین مقنع جذب کنند. وقتی خبر تحرکات مقنع و پیروانش به امیر خراسان رسید، او دستور دستگیری مقنع را صادر کرد و مقنع پس از آن مجبور به ترک مرو شد و در ماوراءالنهر سکنی گزید.		'''هاشم بن حکیم''' معروف به '''مُقَنّع''' (به عربی: '''المُقَنّع''')، نظامی و فعال مذهبی اهل مرو بود. پدرش یکی از کارگزاران امیر [[خراسان]] و خود او نیز از فرماندهان تحت امر [[ابومسلم خراسانی]] بود. مقنع پس از قتل ابومسلم، به دربار امیر بعدی خراسان راه یافت و پیشکار [[عبدالجبار بن عبدالرحمن\|عبد الجبار الازدی]] شد و در سال ۱۴۱ هجری در شورشی که عبدالجبار علیه [[منصور (خلیفه)\|منصور عباسی]] برپا کرده بود، شرکت کرد. همچنین او در همین زمان به تبلیغ آیین خود پرداخت و خود را [[پیامبر]] معرفی کرد ولی پس از شکست قیامش، به دستور منصور دستگیر و زندانی شد. مقنع پس از رها شدن از زندان، دوباره به تبلیغ آیین خود پرداخت؛ اما در این مرحله او خود را [[خدا]] خوانده و با استفاده از تجربیات خودش در زمان انقلاب [[عباسیان]]، پیروان وفادارش را به عنوان «[[داعی]]» به نواحی اطراف خراسان فرستاد و آنان توانستند افراد زیادی را به سوی آیین مقنع جذب کنند.

	او پس از فرار از مرو، در منطقه سنام که به علت داشتن موقعیت جغرافیایی کوهستانی تقریباً نفوذ ناپذیر ~~بود، در قلعه‌ای با دو حصار بیرونی و درونی~~ ساکن شد. او توانست با افزایش تعداد پیروانش، بر بسیاری از سرداران عرب پیروز شود؛ ~~به طوری که در سال ۱۵۷ هجری شورش طرفداران مقنع در منطقه فراگیر شد و آنان در سال ۱۵۸ هجری~~ توانستند سمرقند را فتح کنند. خلیفه [[مهدی عباسی]] نیز [[جبرئیل بن یحیی]] را برای سرکوب مقنع به خراسان اعزام کند. جبرئیل بن یحیی در ماه‌ها جنگ سخت، توانست ابتدا پیروان مقنع را در نرخش شکست دهد و پس از آن به سوی سغد حرکت کرد و پس از شکست دادن [[سپیدجامگان]] در چندین جنگ به سوی سمرقند حرکت کرد و توانست آنجا را نیز از شورشیان باز پس گیرد.		او پس از فرار از مرو، در منطقه سنام که به علت داشتن موقعیت جغرافیایی کوهستانی تقریباً نفوذ ناپذیر بود ساکن شد. او توانست با افزایش تعداد پیروانش، بر بسیاری از سرداران عرب پیروز شود؛ او توانستند سمرقند را فتح کنند. خلیفه [[مهدی عباسی]] نیز [[جبرئیل بن یحیی]] را برای سرکوب مقنع به خراسان اعزام کند. جبرئیل بن یحیی در ماه‌ها جنگ سخت، توانست ابتدا پیروان مقنع را در نرخش شکست دهد و پس از آن به سوی سغد حرکت کرد و پس از شکست دادن [[سپیدجامگان]] در چندین جنگ به سوی سمرقند حرکت کرد و توانست آنجا را نیز از شورشیان باز پس گیرد. خلیفه با فرستادن [[معاذ بن مسلم]] به مرو به او فرمان داد شورش مقنع را سرکوب کند، معاذ بن مسلم با آمادگی فراوان به مرو رفت و همچنین مقنع نیز برای نبرد خود و سپاهش را آماده کرده بود، ولی عقب‌نشینی مقنع به درون قلعه‌اش که برای این روزها آماده شده بود از موفقیت معاذ جلوگیری کرد، پس از دو سال جنگ بی‌نتیجه، خلیفه [[مسیب بن زهیر]] را به مرو فرستاد. مسیب پس از مدتی توانست به کمک [[سعید بن حرشی]] به داخل قلعه راه پیدا کنند و به محاصره و شورش مقنع پایان دهند.

	مقنع مجدداً توانست سمرقند را فتح کند، اما این فتح چندان دوام نداشت چرا که نیروهای خلیفه باز توانستند سمرقند را بازپس گیرند. خلیفه با فرستادن [[معاذ بن مسلم]] به مرو به او فرمان داد شورش مقنع را سرکوب کند، معاذ بن مسلم با آمادگی فراوان به مرو رفت و همچنین مقنع نیز برای نبرد خود و سپاهش را آماده کرده بود، ولی عقب‌نشینی مقنع به درون قلعه‌اش که برای این روزها آماده شده بود از موفقیت معاذ جلوگیری کرد، پس از دو سال جنگ بی‌نتیجه، خلیفه [[مسیب بن زهیر]] را به مرو فرستاد. مسیب پس از مدتی توانست به کمک [[سعید بن حرشی]] به داخل قلعه راه پیدا کنند و به محاصره و شورش مقنع پایان دهند.		پیروان مقنع را [[سپیدجامگان]] معرفی کرده‌اند و این از آن جهت است که آن‌ها در مخالفت با [[عباسیان]] جامه‌های سپید بر تن داشتند. علل موفقیت مقنع در خراسان این بود که در این خطه از [[سرزمین‌های اسلامی]]، دین‌ها و عقاید متفاوتی رواج داشت و مقنع در قطعه و مکانی ساکن شده بود که از لحاظ موقعیت جغرافیایی تقریباً غیرقابل نفوذ بود. همچنین ایجاد طبقات اجتماعی در [[خلافت عباسی]] و دشواری‌های ایجاد شده برای مردم طبقات پایین یک نوع دل‌زدگی از [[اسلام]] را پدیدآورده بود. سپیدجامگان به [[تناسخ]] اعتقاد داشته، [[نماز]] نمی‌خواندند و [[روزه]] نمی‌گرفتند۔ اگرچه مقنع سرکوب شد ولی تا سال‌های طولانی پیروان او در اطراف خراسان و ماوراءالنهر حضور داشتند.

	منابع اسلامی دلایل متفاوتی را برای اینکه چرا او به «المقنع» شهرت داشت عنوان کرده‌اند، از جمله این که کسی نمی‌تواند «[[نور الهی]]» را ببیند یا از آن جهت که او برای مخفی کردن چهرهٔ نازیبای خود مجبور به استفاده از نقاب بود. پیروان مقنع را [[سپیدجامگان]] معرفی کرده‌اند و این از آن جهت است که آن‌ها در مخالفت با [[عباسیان]] جامه‌های سپید بر تن داشتند. علل موفقیت مقنع در خراسان این بود که در این خطه از [[سرزمین‌های اسلامی]]، دین‌ها و عقاید متفاوتی رواج داشت و مقنع در قطعه و مکانی ساکن شده بود که از لحاظ موقعیت جغرافیایی تقریباً غیرقابل نفوذ بود. همچنین ایجاد طبقات اجتماعی در [[خلافت عباسی]] و دشواری‌های ایجاد شده برای مردم طبقات پایین یک نوع دل‌زدگی از [[اسلام]] را پدیدآورده بود. به علاوه مقنع مردی درس خوانده بود و با استفاده از دانش‌هایی مثل ریاضیات و جادو توانست معجزاتی از جمله [[ماه نخشب]] را برای خود ایجاد کند که همین [[معجزه]] در جذب پیروان بسیار برای مقنع مؤثر بود و باعث شد که او و پیروانش به مدت ۱۴ یا ۱۲ سال برای خلافت دردسر درست کنند. سپیدجامگان به [[تناسخ]] اعتقاد داشته، [[نماز]] نمی‌خواندند و [[روزه]] ~~نمی‌گرفتند ولی امانت‌داران مورد اعتمادی بودند.~~
	اگرچه مقنع سرکوب شد ولی تا سال‌های طولانی پیروان او در اطراف خراسان و ماوراءالنهر حضور داشتند.

	== پیشینه تاریخی ==		== پیشینه تاریخی ==
خط ۱۷۴:		خط ۱۷۱:

	{{فرماندهان خونخواه ابومسلم خراسانی}}		{{فرماندهان خونخواه ابومسلم خراسانی}}
	{{درجه‌بندی\|نیازمند پیوند=خیر\|نیازمند رده=خیر\|نیازمند جعبه اطلاعات=خیر\|نیازمند تصویر=خیر\|نیازمند استانداردسازی=خیر\|نیازمند ویراستاری=~~بله~~\|مقابله نشده با دانشنامه‌ها=~~تاحدودی~~\|تاریخ خوبیدگی=\|تاریخ برگزیدگی=\|توضیحات=}}		{{درجه‌بندی\|نیازمند پیوند=خیر\|نیازمند رده=خیر\|نیازمند جعبه اطلاعات=خیر\|نیازمند تصویر=خیر\|نیازمند استانداردسازی=خیر\|نیازمند ویراستاری=خیر\|مقابله نشده با دانشنامه‌ها=خیر\|تاریخ خوبیدگی=\|تاریخ برگزیدگی=\|توضیحات=}}
	[[رده:اهالی ایران در سده ۸ (میلادی)]]		[[رده:اهالی ایران در سده ۸ (میلادی)]]
	[[رده:اهالی خلافت عباسیان در سده ۸ (میلادی)]]		[[رده:اهالی خلافت عباسیان در سده ۸ (میلادی)]]

Shahroudi: تمیزکاری کامل

2023-04-26T11:42:20Z

تمیزکاری کامل

نمایش تغییرات

Shahroudi: /* سرگذشت */ تمیزکاری تا اول پس از مقنع

2023-04-26T10:18:42Z

سرگذشت: تمیزکاری تا اول پس از مقنع

نمایش تغییرات

Shahroudi: /* نام و تبار */

2023-04-26T02:11:07Z

نام و تبار

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۶ آوریل ۲۰۲۳، ساعت ۰۲:۱۱
خط ۶۲:		خط ۶۲:

	== نام و تبار ==		== نام و تبار ==
	نام مقنع در بیشتر منابع هاشم بن حکیم (به انگلیسی: Hāšem-e Ḥakim) ذکر شده است. در واقع شکل فارسی خواندن نام او یعنی هاشم حکیم که عموماً به معنی هاشم پسر حکیم است، و گاهی به معنی هاشم فرزانه و دانا تلقی می‌شود.<ref>{{پک\|کرون\|۱۳۹۱\|ک=مقنع و سپیدجامگان\|ص=۱۳}}</ref> نام او در ~~منابع مختلف یه صورت‌های متفاوتی آورده شده است مثلاً~~ [[ابن‌خلکان]] نام او ~~را هاشم~~ و ~~عطا ذکر کرده است اما~~ او ~~یادآور شده که نام او در بیشتر منابع~~ عطا ~~بوده است.~~<ref>{{پک\|پرویز\|۱۳۵۱\|ک=قیام ایرانیان در راه تجدید مجد و عظمت ایران\|ص=۷۱}}</ref> [[~~ابن‌اثیر~~]] او را ~~حکیم و~~ [[~~جاحظ~~]] او را ~~عطا نامیده است۔~~<ref>{{پک\|کرون\|۱۳۹۱\|ک=مقنع و سپیدجامگان\|ص=۱۳}}</ref> [[نظام الملک]] نامی ~~برای او عنوان نکرده~~ و او را «سگ» خطاب می‌کند~~. [[یعقوبی]]، [[طبری]] و [[مطهر بن طاهر مقدسی\|مقدسی]] نیز او را هاشم نامیده‌اند~~.<ref>{{پک\|فرای\|۱۳۶۳\|ک=تاریخ ایران کمبریج از اسلام تا سلاجقه\|ص=۴۳۰}}</ref>		نام مقنع در بیشتر منابع هاشم بن حکیم یا به صورت هاشمِ حکیم (به انگلیسی: Hāšem-e Ḥakim) ذکر شده است.<ref>{{پک\|کرون\|۱۳۹۱\|ک=مقنع و سپیدجامگان\|ص=۱۳}}</ref> برای او علاوه بر هاشم، عطا نیز به عنوان نام گزارش شده‌است۔ در این میان کسانی چون [[ابن‌خلکان]]، هر دو نام را برای او گزارش کرده‌اند و کسانی چون [[جاحظ]] او را عطا نامیده است۔<ref>{{پک\|پرویز\|۱۳۵۱\|ک=قیام ایرانیان در راه تجدید مجد و عظمت ایران\|ص=۷۱}}</ref> [[یعقوبی]]، [[طبری]] و [[مطهر بن طاهر مقدسی\|مقدسی]] نیز او را هاشم خطاب کرده‌اند.<ref>{{پک\|فرای\|۱۳۶۳\|ک=تاریخ ایران کمبریج از اسلام تا سلاجقه\|ص=۴۳۰}}</ref> در این میان [[ابن‌اثیر]] او را با نام حکیم خطاب کرده‌است۔<ref>{{پک\|کرون\|۱۳۹۱\|ک=مقنع و سپیدجامگان\|ص=۱۳}}</ref> [[نظام الملک]] نیز برای خطاب او، نامی نیاورده‌است و او را با عبارت «سگ» خطاب می‌کند.<ref>{{پک\|فرای\|۱۳۶۳\|ک=تاریخ ایران کمبریج از اسلام تا سلاجقه\|ص=۴۳۰}}</ref>

	شهرت او مقنع است. تاریخ نگاران اسلام اتفاق نظری دربارهٔ این که چرا او را به این نام ~~می‌خوانند~~ ندارند. ~~دربارهٔ شهرت او به مقنع ذکر شده است~~ که او همیشه نقابی بر روی چهره ~~داشت~~<ref>{{پک\|زرین کوب\|۱۳۳۶\|ک=دو قرن سکوت\|ص=۱۵۸}}</ref> ~~تا کسی نتواند صورت او را ببیند.~~ این نقاب یا از ابریشم سبز یا پوششی زرین بود.<ref>{{پک\|دنیل\|۱۳۶۷\|ک=تاریخ سیاسی و اجتماعی خراسان در زمان حکومت عباسیان\|ص=۱۴۸}}</ref> دوستداران و پیروانش ~~بیان کردند~~ این ~~پوشش~~ به علت ~~آن بود تا~~ جلوگیری ~~کند~~ از درخشش نور الهی و ~~دشمنانشان~~ را پوششی برای پوشاندن نقض عضو او می‌دانستند.<ref>{{پک\|دنیل\|۱۳۶۷\|ک=تاریخ سیاسی و اجتماعی خراسان در زمان حکومت عباسیان\|ص=۱۴۵}}</ref> [[مستوفی]] ~~بیان داشت~~ که او در ~~جنگ~~ یک چشم خود را از دست داده بود و در [[مجمع التواریخ\|''مجمع التواریخ'']] آمده است که او به جذام مبتلا بود .[[نرخشی]] بیان داشت چون او بسیار زشت بود و سرش کَل داشت و یک چشمش کور ~~بود~~ به‌طور مداوم از نقاب استفاده می‌کرد. [[مقریزی]] مطلبی مشابه با نرخشی را ~~بیان داشت اما با این تفاوت~~ که روزی پیروانش از او ~~خواسته~~ تا رخسار او را بی‌نقاب ~~ببینند~~ وی به آنان وعده داد که اگر بتوانند بی‌آنکه ~~بسوزند~~ به چهره او نگاه ~~کند~~ او را خواهند ~~دید،~~ مقنع جلوی خود آینه‌ای که در معرض اشعه آفتاب ~~بور~~ قرار داد و چون پیروانش وارد ~~شدند~~ عدهٔ سوختند و تعدادی دور شدند و فریب خورده که او خداست و چشمان انسان‌های زمینی تاب دیدن او را ندارند. ~~در بیان الادیان علت را ناقص بودن چشمش در اثر جراحت در جنگ ذکر کرده، البته~~ بعید ~~نیست~~ که او این کار را در تقلید از روحانیون زرتشتی انجام داده باشد، چرا که موبدان زرتشتی در هنگام مراسم مذهبی روبندی به نام پنام به صورت خود می‌بستند تا نفس آنان به آتش مقدس برخورد نکند.<ref>{{پک\|الهامی\|۱۳۶۴\|ک=مقاله دویست سال پیکار برای استقلال و آزادی (۴): ظهور پیامبر نقابدار خراسان\|ص=۳۰}}</ref>		شهرت او بیشتر با عنوان مقنع است. تاریخ نگاران اسلام اتفاق نظری دربارهٔ این که چرا او را به این نام می‌خوانند، ندارند. گفته‌اند که او همیشه نقابی بر روی چهره داشته تا کسی نتواند صورت او را ببیند. و از همین رو وی را مقنع نامیدند۔<ref>{{پک\|زرین کوب\|۱۳۳۶\|ک=دو قرن سکوت\|ص=۱۵۸}}</ref> این نقاب یا از ابریشم سبز یا پوششی زرین بود.<ref>{{پک\|دنیل\|۱۳۶۷\|ک=تاریخ سیاسی و اجتماعی خراسان در زمان حکومت عباسیان\|ص=۱۴۸}}</ref> دوستداران و پیروانش بر این باور بودند که این پوشش، به علت جلوگیری از درخشش «[[نور الهی]]» است و دشمنانش، نقاب او را پوششی برای پوشاندن نقض عضو وی می‌دانستند.<ref>{{پک\|دنیل\|۱۳۶۷\|ک=تاریخ سیاسی و اجتماعی خراسان در زمان حکومت عباسیان\|ص=۱۴۵}}</ref> [[مستوفی]] گزارش کرده‌است که او در جنگ، یک چشم خود را از دست داده بود و در [[مجمع التواریخ\|''مجمع التواریخ'']] آمده است که او به جذام مبتلا بود. [[نرخشی]] بیان داشت چون او بسیار زشت بود و سرش کَل داشت و یک چشمش کور بود، به‌طور مداوم از نقاب استفاده می‌کرد. [[مقریزی]] مطلبی مشابه با نرخشی را نوشته‌است۔ همو گزارش می‌کند که روزی پیروانش از او خواستند تا رخسار او را بی‌نقاب ببینند، وی به آنان وعده داد که اگر بتوانند بی‌آنکه بسوزند، به چهره او نگاه کند، او را خواهند دید۔ مقنع جلوی خود آینه‌ای که در معرض اشعه آفتاب بود را قرار داد و چون پیروانش وارد شدند، عدهٔ سوختند و تعدادی دور شدند و فریب خورده که او خداست و چشمان انسان‌های زمینی تاب دیدن او را ندارند. برخی بعید ندانستند که او این کار را در تقلید از روحانیون زرتشتی انجام داده باشد۔<ref>{{پک\|الهامی\|۱۳۶۴\|ک=مقاله دویست سال پیکار برای استقلال و آزادی (۴): ظهور پیامبر نقابدار خراسان\|ص=۳۰}}</ref>

	بنا بر گزارش‌های ~~ابن‌خلکان~~ نام ~~پدرش~~ دادویه بوده ~~است،~~<ref>{{پک\|فرای\|۱۳۶۳\|ک=تاریخ ایران کمبریج از اسلام تا سلاجقه\|ص=۴۳۰}}</ref> و این نام نشان دهنده ~~این است که پدرش~~ اصل و نسب [[زرتشتی]] ~~داشته‌است۔~~<ref>{{پک\|فرای\|۱۳۶۳\|ک=تاریخ ایران کمبریج از اسلام تا سلاجقه\|ص=۴۳۰}}</ref> همچنین گفته شده که پدرش از نظامیان امیر خراسان احتمالاً [[~~ابو داود خالد\|~~ابوداود خالد]] ~~بوده که~~ معاصر با [[منصور (خلیفه)\|ابوجعفر دوانقی]] بود. او از اهالی بلخ و اهل روستای ~~مرو~~ و دهی که به نام کازه یا کازک نامیده می‌شد ~~گزارش شده‌است؛ هرچند~~ مورخان نام کازه را متفاوت ذکر کردند به طوری که [[مطهر بن طاهر مقدسی\|مقدسی]] کاره، [[ابوریحان]] کاوه کیمردان و [[یاقوت حموی\|یاقوت]] کازه نوشته‌اند.<ref>{{پک\|صدیقی\|۱۳۷۲\|ک=جنبش‌های دینی ایران در قرن‌های دوم و سوم هجری\|ص=۲۱۴}}</ref>		بنا بر گزارش‌های ابن‌خلکان، نام پدر مقنع، دادویه بوده است۔<ref>{{پک\|فرای\|۱۳۶۳\|ک=تاریخ ایران کمبریج از اسلام تا سلاجقه\|ص=۴۳۰}}</ref> به عقیده فرای، این نام نشان دهنده اصل و نسب [[زرتشتی]] برای پدر اوست۔<ref>{{پک\|فرای\|۱۳۶۳\|ک=تاریخ ایران کمبریج از اسلام تا سلاجقه\|ص=۴۳۰}}</ref> همچنین گفته شده که پدرش از نظامیان امیر خراسان احتمالاً [[ابوداود خالد]] — معاصر با [[منصور (خلیفه)\|ابوجعفر دوانقی]] — بود. او از اهالی بلخ و اهل روستای مرو، و دهی که به نام کازه یا کازک نامیده می‌شد بود۔ مورخان نام کازه را متفاوت ذکر کردند به طوری که [[مطهر بن طاهر مقدسی\|مقدسی]] کاره، [[ابوریحان بیرونی\|ابوریحان]] کاوه کیمردان و [[یاقوت حموی\|یاقوت]] کازه نوشته‌اند.<ref>{{پک\|صدیقی\|۱۳۷۲\|ک=جنبش‌های دینی ایران در قرن‌های دوم و سوم هجری\|ص=۲۱۴}}</ref>

	== سرگذشت ==		== سرگذشت ==

Shahroudi: تمیزکاری تا اول نام و تبار

2023-04-26T01:52:13Z

تمیزکاری تا اول نام و تبار

نمایش تغییرات

Shahroudi: تمیزکاری اولیه

2023-04-26T01:16:07Z

تمیزکاری اولیه

نمایش تغییرات

Shahroudi در ‏۱۶ مارس ۲۰۲۳، ساعت ۰۳:۲۲

2023-03-16T03:22:11Z

نمایش تغییرات

Shahroudi: اصلاح نویسه‌های عربی، اصلاح فاصلهٔ مجازی، اصلاح ارقام، اصلاح سجاوندی، اصلاح املا، ابرابزار، اصلاح نشانی وب

2023-03-16T02:48:57Z

اصلاح نویسه‌های عربی، اصلاح فاصلهٔ مجازی، اصلاح ارقام، اصلاح سجاوندی، اصلاح املا، ابرابزار، اصلاح نشانی وب

نمایش تغییرات

Shahroudi در ‏۱۶ مارس ۲۰۲۳، ساعت ۰۲:۴۷

2023-03-16T02:47:13Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۶ مارس ۲۰۲۳، ساعت ۰۲:۴۷
خط ۲۱۲:		خط ۲۱۲:

	== پانویس ==		== پانویس ==

			=== ارجاعات ===
	{{پانویس\|۳}}		{{پانویس\|۳}}

	== منابع ==		=== منابع ===
	{{آغاز پانویس\|30em}}		{{آغاز پانویس\|30em}}
	; منابع فارسی		; منابع فارسی