https://www.islamical.org/w/index.php?action=history&feed=atom&title=%D9%85%D9%84%D8%A7_%D8%B9%D9%84%DB%8C%E2%80%8C%D8%AE%D8%A7%D9%86_%D8%B9%D8%B1%D8%A8%E2%80%8C%D9%BE%D9%88%D8%B1ملا علیخان عربپور - تاریخچهٔ نسخهها2026-06-27T12:32:04Zتاریخچهٔ نسخهها برای این صفحه در ویکیMediaWiki 1.41.1https://www.islamical.org/w/index.php?title=%D9%85%D9%84%D8%A7_%D8%B9%D9%84%DB%8C%E2%80%8C%D8%AE%D8%A7%D9%86_%D8%B9%D8%B1%D8%A8%E2%80%8C%D9%BE%D9%88%D8%B1&diff=95244&oldid=prevShahroudi: ابرابزار2024-10-31T03:23:49Z<p>ابرابزار</p>
<p><b>صفحهٔ تازه</b></p><div>{{Infobox<br />
|name = '''ملا علی خان عرب پور بویراحمد گرمسسری'''<br />
|bodystyle =<br />
|title =<br />
|titlestyle =<br />
|above =<br />
|abovestyle =<br />
|imagestyle =<br />
|captionstyle =<br />
|image = [[File:شیوخ بنی طرف.jpg|250px]]<br />
|caption = '''ملا علی خان عرب پور با مدالهای شاهنشاهی پهلوی'''<br />
|image2 = [[File:دیدار سران عشایر جنوب با محمدرضا شاه پهلوی.jpg|250px]]<br />
|caption2 = '''دیدار سران عشایر جنوب با شاه ایران'''<br />
|image3 =<br />
|caption3 =<br />
|headerstyle = background:#ccf;<br />
|labelstyle =<br />
|datastyle =<br />
|header1 = شناسنامه<br />
|label1 = نام کامل<br />
|data1 =<br />
|header2 =<br />
|label2 = خاندان<br />
|data2 = '''کربلایی علی خان عرب'''<br />
|header3 =<br />
|label3 = مقام<br />
|data3 = '''از سران عشایر بویراحمد گرمسیر'''<br />
|header4 = '''دریافت مدال افتخار (درجه یک) شاه ایران'''<br />
|label4 =<br />
|data4 =<br />
|header5 =<br />
|label5 = زادروز<br />
|data5 = [[۱۳۰۷ (خورشیدی)|۱۳۰۷]] برابر با '''[[۱۹۲۸ میلادی]]'''<br />
|header6 =<br />
|label6 = زادگاه<br />
|data6 = [[دهستان لیشتر]]<br />
|header7 =<br />
|label7 = تاریخ درگذشت<br />
|data7 = [[۱۳۸۰ (خورشیدی)|۲۷ تیر ۱۳۸۰]] برابر با '''۱۸ [[ژوئیه]] [[۲۰۰۱ میلادی]]'''<br />
|header8 =<br />
|label8 = محل درگذشت<br />
|data8 = [[دهستان لیشتر]]<br />
|header9 =<br />
|label9 = پدر<br />
|data9 = '''ملا علی'''<br />
|header10 =<br />
|label10 = مادر<br />
|data10 = '''بی بی زلیخا'''<br />
|header11 =<br />
|label11 = پس از<br />
|data11 = '''ملا علی ۱۳۳۰ هجری شمسی'''<br />
|header12 =<br />
|label12 =<br />
|data12 =<br />
|header13 =<br />
|label13 =<br />
|data13 =<br />
|header14 =<br />
|label14 =<br />
|data14 =<br />
|header15 =<br />
|label15 =<br />
|data15 =<br />
|header16 =<br />
|label16 =<br />
|data16 =<br />
|header17 =<br />
|label17 =<br />
|data17 =<br />
|header18 = '''رئیس عشایر عرب بویراحمد گرمسیر'''<br />
|label18 =<br />
|data18 =<br />
|header19 =<br />
|label19 =<br />
|data19 =<br />
|header20 =<br />
|label20 =<br />
|data20 =<br />
|header21 =<br />
|label21 = دین<br />
|data21 = [[اسلام]]، [[شیعه]]<br />
|header22 =<br />
|label22 = ملیت<br />
|data22 = [[ایرانی]]<br />
|header23 =<br />
|label23 =<br />
|data23 =<br />
|header24 = دودمان<br />
|label24 =<br />
|data24 =<br />
|header25 =<br />
|label25 = [[بنی طرف]]<br />
|data25 = '''از قبیلههای بزرگ عرب قحطانی و یمنیتبار'''<br />
|header26 =<br />
|label26 =<br />
|data26 =<br />
|header27 =<br />
|label27 =<br />
|data27 =<br />
|belowstyle =<br />
|below =<br />
}}<br />
<br />
'''ملاعلیخان عربپور بویراحمد گرمسیری''' (۱۳۰۷ – ۲۷ تیر ۱۳۸۰) از رجال [[سیاست|سیاسی]] دوره [[محمدرضا پهلوی|پهلوی دوم]] که به دلیل خدمات خود در حوزهٔ بویراحمد گرمسیر از استان کهگیلویه و بویراحمد، مدال افتخار [[محمدرضا پهلوی|شاه ایران]] را دریافت کرد. وی از سران عشایر [[جنوب ایران|جنوب کشور]] بود که از سال ۱۳۳۰ هجری شمسی همزمان با فوت پدرش رسماً ریاست عشایر عرب را در بویراحمد گرمسیر عهدهدار شد.<ref>{{پک|صریحی|۱۳۹۷|ک=گذری بر تاریخ عربهای لیشتر در بویراحمد گرمسیر|ص=۱۶۰}}</ref> آغاز حیات سیاسی وی مصادف با کش و قوسهای سیاسی [[جبهه ملی ایران|جبههٔ ملی]] و [[محمدرضا پهلوی|محمد رضا شاه پهلوی]] بود.[[پرونده:سران عشایر.jpg|بندانگشتی|250px|چپ| سران عشایر [[کهگیلویه و بویراحمد]]، [[عربهای خوزستان|قبایل عرب خوزستان]]، [[بختیاری (قوم)|بختیاری]]، [[قشقایی]] و [[استان لرستان|لرستان]] (پاییز سال ۱۳۴۶ هجری خورشیدی)]]<br />
<br />
[[پرونده:دیدار سران عشایر جنوب با محمد رضا شاه پهلوی، تهران، نیاوران، ۱۳۴۶ خورشیدی.jpg|بندانگشتی|250px|چپ| دیدار سران عشایر [[کهگیلویه و بویراحمد]] با محمد رضا شاه پهلوی، تهران، نیاوران، ۱۳۴۶ خورشیدی<ref>{{پک|طاهری بویراحمدی|۱۳۹۴|ک=ممیرو|ص=۴۰۳}}</ref>]]<br />
<br />
== زندگی ==<br />
=== تولد و خانواده ===<br />
ملا علیخان عربپور از قبیلهٔ [[بنیطرف|عرب بنیطُرف]] و پسر دوم ملا علی پسر کربلایی علیخان عرب بود که در سال [[۱۳۰۷ (خورشیدی)|۱۳۰۷ هجری شمسی]] از مادری به نام بیبی زلیخا دیده به جهان گشود. پدربزرگش کربلایی علیخان عرب بعد از کشتهشدن [[کریم خان بهادرالسلطنه بویراحمدی|کریمخان بهادرالسلطنهٔ بویراحمدی]]<ref>{{پک|اکبری|۱۳۸۱|ک=رجال بویر احمد}}</ref><ref>{{پک|مجیدی کرایی|۱۳۹۲|ک=جغرافیا طبیعی و تاریخی کهگیلویه و بویراحمد}}</ref> که از حامیان و هم پیمانان اصلی او بود و متعاقباً با رخ دادن ناامنیهایی در خاک [[چرام]]، توانست سند ملک [[دهستان لیشتر|لیشتر]] (بویراحمد گرمسیر) را بواسطهٔ روابط خویشاوندی که با خوانین بویراحمدی داشت، دریافت کند.<ref>{{پک|تقوی مقدم|۱۳۷۷|ک=تاریخ سیاسی کهگیلویه}}</ref> بعد از وضعیت بحرانی رخ داده در [[استان کهگیلویه و بویراحمد|کهگیلویه و بویراحمد]] او توانست عشایر عرب را مجدداً در دشت لیشتر گرد آوری کند (تیره بنی طرف و زیدانی) و کربلایی علی خان عرب را آغازگر ورود قوم عرب به [[دهستان لیشتر]] امروزی میدانند.<ref>{{پک|باور|۱۳۲۴|ک=کهگیلویه و ایلات آن|ص=۱۳۳}}</ref><br />
<br />
از آثار نامی به جا مانده از کربلایی علی خان عرب در استان [[استان کهگیلویه و بویراحمد|کهگیلویه و بویراحمد]] میتوان به گُدار عرب، کَرهٔ عرب، آسیاب کل علی خان و نَسق املاک زراعی که بواسطهٔ [[مرتضیقلی خان صمصام|مرتضی قلیخان صمصام السلطنه]] پسر [[صمصامالسلطنه|نجف قُلیخان بختیاری]] مشهور به [[صمصامالسلطنه|صَمصامالسلطنه]] به وی اهدا گردید نام برد.<br />
عمویش ملا قنبر که مردی سیاستمدار و باهوش بود بعد از کربلایی علی خان عرب جانشین و ریاست ادراهٔ امور عشایر عرب را بر عهده گرفت. با وفات ملا قنبر، پدرش ملا علی عرب پور رهبر جامعهٔ عشایر دشت لیشتر شد که مردی بسیار تندرو و هیچگاه با خوانین بویراحمد گرمسیر سرسازش نداشت.<ref>{{پک|آذر پیوند|۱۳۹۵|ک=موانع تاریخی توسعه نیافتگی استان کهگیلویه و بویراحمد|ص=۱۸۷}}</ref> در سال ۱۳۳۰ هجری خورشیدی بعد از درگذشت پدرش، '''ملا علی خان''' رئیس قبایل عرب بویراحمد گرمسیر شد.<ref>{{پک|صریحی|۱۳۹۷|ک=گذری بر تاریخ عربهای لیشتر در بویراحمد گرمسیر|ص=۱۰۰}}</ref><br />
<br />
=== دودمان ===<br />
ملا علیخان از عشیره [[بنیطرف|بنی طُرف]] بود<ref>{{پک|آذر پیوند|۱۳۹۴|ک=تاریخچهٔ آموزش و پرورش سنتی و کلاسیک استان کهگیلویه و بویراحمد|ص=۸۹}}</ref> که از قبایل پرجمعیت عرب [[استان خوزستان]]، درناحیه [[شهرستان دشت آزادگان|دشت آزادگان]]، [[سوسنگرد]]، [[بستان (دشت آزادگان)|بستان]]، [[هویزه]] و به ویژه روستاهای [[اهواز]] فعلی ساکن هستند و از معروفترین و برجستهترین قبایل عربی ایران و دیگر کشورهای عرب میباشد و اجداد ایشان به دلایل سیاسی که در مباحث تاریخی وجود دارد نفی بلد شدند و امروزه در [[دهستان لیشتر]] از توابع [[شهرستان گچساران]] سکونت دارند. عشیره بنی طُرف به [[طی (قبیله)|قبیلهٔ طی]] در [[یمن]] منسوب است که از قبیلههای بزرگ عرب [[قحطانیه|قحطانی]] و یمنیتبار است (اهل این قبیله را [[طی (قبیله)|طایی]] میخوانند).<ref>{{پک|صریحی|۱۳۹۷|ک=گذری بر تاریخ عربهای لیشتر در بویراحمد گرمسیر|ص=۱۶}}</ref><br />
<br />
== سیاست اصلاحات ارضی بر جامعهٔ لیشتر ==<br />
'''ملا علیخان عربپور''' با اجرای صحیح اصلاحات ارضی و تقسیم عادلانهٔ املاک زراعی و مراتع [[دهستان لیشتر|دشت لیشتر]]، موجب شد که مردم حاصل زحمات و دسترنج خودشان را بدون واسطه دریافت کنند. رغبت و تشویق مردم برای درآمد بیشتر از کشاورزی و دامداری سبب شد که کسب و کارشان بهبود بیابد و از همین رو، زندگی یکجانشینی را به عشایری ترجیح دادند. یکی از سیاستهای اصلاحات ارضی در [[دهستان لیشتر|دشت لیشتر]] این بود که دست چپاولگران برای همیشه کوتاه و مردم تا به امروز با داشتن املاک زراعی و مراتع برای چرای دامشان، [[دهستان لیشتر]] را گسترش دهند.<ref>{{یادکرد وب|نشانی=https://rc.majlis.ir/|عنوان=ایجاد و تشکیل تعداد 6 دهستان شامل روستاها، مزارع و مکانها در شهرستان گچساران تابع استان بویراحمد و کهگیلویه|ناشر=مرکز پژوهشهای مجلس شورای اسلامی|بازبینی=۹ دسامبر ۲۰۲۱|archive-date=۳ مه ۲۰۱۸|archive-url=https://web.archive.org/web/20180503050302/http://rc.majlis.ir/|url-status=dead}}</ref> با سیاست ملا علی خان در اصلاحات ارضی [[دهستان لیشتر|دشت لیشتر]]، موجب متمرکز شدن عربهای لیشتر شد که بعداً روستایی بنام [[علیآباد (گچساران)|علیآباد لیشتر]]<ref>{{پک|صریحی|۱۳۹۷|ک=گذری بر تاریخ عربهای لیشتر در بویراحمد گرمسیر|ص=۱۴۵}}</ref> با بیشترین تعداد خانوار به عنوان مرکز [[دهستان لیشتر]] شکل گرفت.<ref>{{یادکرد وب|نشانی = https://khatkesh.net/rule/تغییر-نام-روستای-لیشتر-عربها-از-توابع-مرکزی-شهرستان-گچساران-به-علی-آباد/90541|عنوان = تغییر نام روستای لیشتر عربها از توابع مرکزی شهرستان گچساران به علیآباد|ناشر = شورای انقلاب اسلامی ایران}}</ref><br />
<br />
== دریافت [[نشانهای افتخار در ایران|مدال افتخار]] از [[محمدرضا پهلوی|شاه ایران]] ==<br />
'''ملا علیخان عربپور''' در سال ۱۳۴۶ هجری شمسی، بمناسبت [[تاجگذاری محمدرضا پهلوی|تاج گذاری]] [[محمدرضا شاه پهلوی]] همراه با دیگر سران عشایر [[جنوب ایران|جنوب کشور]] به [[تهران]] دعوت شدند. وی به پاس خدمات خود در حوزهٔ بویراحمد گرمسیر از [[محمدرضا پهلوی|شاه]]، [[نشانهای افتخار در ایران|مدال افتخار (درجه یک)]] دریافت کرد.<ref>{{یادکرد وب|نام خانوادگی= صریحی|عنوان= کتاب گذری بر تاریخ عربهای لیشتر در بویراحمد گرمسیر|نشانی= http://opac.nlai.ir/|بازبینی= |اثر= |تاریخ= ۱۳۹۷|ناشر= ویهان|نشانی بایگانی= https://web.archive.org/web/20220203204053/http://opac.nlai.ir/|تاریخ بایگانی= ۳ فوریه ۲۰۲۲|کد زبان= |url-status= dead}}</ref><br />
<br />
== پانویس ==<br />
<br />
=== ارجاعات ===<br />
{{پانویس|۲}}<br />
<br />
=== منابع ===<br />
* {{یادکرد کتاب|نام خانوادگی = باور|نام = محمود|عنوان = ''کتاب کهگیلویه و ایلات آن''|ناشر = گچ ساران|شهر = تهران|سال = ۱۳۲۴|}}<br />
* {{یادکرد کتاب|نام خانوادگی = تقوی مقدم|نام = سید مصطفی|عنوان = ''کتاب تاریخ سیاسی کهگیلویه''|ناشر = | شهر = تهران|سال = ۱۳۷۷|}}<br />
* {{یادکرد کتاب|نام خانوادگی = اکبری|نام = سید حامد|عنوان = ''کتاب رجال بویر احمد''|ناشر = فاطمیه|شهر = یاسوج|سال = ۱۳۸۱|}}<br />
* {{یادکرد کتاب|نام خانوادگی = مجیدی کرایی|نام = نورمحمد|عنوان = ''کتاب جغرافیا طبیعی و تاریخی کهگیلویه و بویراحمد''|ناشر = آرون|شهر = تهران|سال = ۱۳۹۲|}}<br />
* {{یادکرد کتاب|نام خانوادگی = آذر پیوند|نام = اله بخش|عنوان = ''کتاب تاریخچهٔ آموزش و پرورش سنتی و کلاسیک استان کهگیلویه و بویراحمد''|ناشر چویل= |شهر = یاسوج|سال = ۱۳۹۴|}}<br />
* {{یادکرد کتاب|نام خانوادگی = طاهری بویراحمدی|نام = عطا|عنوان = ''کتاب ممیرو''|ناشر = فرهنگ مانا|شهر = تهران|سال = ۱۳۹۴|}}<br />
* {{یادکرد کتاب|نام خانوادگی = آذر پیوند|نام = اله بخش و |نام خانوادگی = آذر پیوند|نام = احمد|عنوان = ''کتاب موانع توسعه نیافتگی استان کهگیلویه و بویراحمد''|ناشر = چویل|شهر = یاسوج|سال = ۱۳۹۵|}}<br />
* {{یادکرد کتاب|نام خانوادگی = صریحی|نام = جهانمرد|عنوان = ''کتاب گذری بر تاریخ عربهای لیشتر در بویراحمد گرمسیر''|ناشر = ویهان |شهر = تهران|سال = ۱۳۹۷|}}<br />
<br />
{{ترتیبپیشفرض:عربپور، ملا علی خان}}<br />
[[رده:افراد ایرانی عربتبار]]<br />
[[رده:افراد ایرانی یمنیتبار]]<br />
[[رده:درگذشتگان ۱۳۸۰]]<br />
[[رده:درگذشتگان ۲۰۰۱ (میلادی)]]<br />
[[رده:دریافتکنندگان نشان ۲۸ مرداد]]<br />
[[رده:زادگان ۱۳۰۷]]<br />
[[رده:زادگان ۱۹۲۸ (میلادی)]]<br />
[[رده:سیاستمداران شیعه دوازدهامامی]]<br />
[[رده:سیاستمداران عرب ایرانی]]</div>Shahroudi