https://www.islamical.org/w/index.php?action=history&feed=atom&title=%D9%85%D9%86%D9%87%D8%A7%D8%AC_%D8%B3%D8%B1%D8%A7%D8%AC
منهاج سراج - تاریخچهٔ نسخهها
2026-06-06T11:27:56Z
تاریخچهٔ نسخهها برای این صفحه در ویکی
MediaWiki 1.41.1
https://www.islamical.org/w/index.php?title=%D9%85%D9%86%D9%87%D8%A7%D8%AC_%D8%B3%D8%B1%D8%A7%D8%AC&diff=86414&oldid=prev
Shahroudi: − 2 رده، + 7 رده (هاتکت)، ابرابزار
2024-07-27T10:51:20Z
<p>− 2 رده، + 7 رده (<a href="/fa/%D9%88%D9%BE:%D9%87%D8%A7%D8%AA%E2%80%8C%DA%A9%D8%AA" class="mw-redirect" title="وپ:هاتکت">هاتکت</a>)، ابرابزار</p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۲۷ ژوئیهٔ ۲۰۲۴، ساعت ۱۰:۵۱</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">خط ۱:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>{{اشتباه نشود|ابوعبید جوزجانی}}</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>{{اشتباه نشود|ابوعبید جوزجانی}}</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''ابوعمرو عثمان بن سراجالدین محمد جوزجانی'''، مشهور به '''منهاج سراج''' ملقب به '''صدر جهان''' است. او قاضی، شاعر و مورخِ [[ایران|ایرانی]] دربار [[غوریان]] و سلاطین [[هند]] در سده هفتم، مؤلف کتاب [[طبقات ناصری<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">|'</del>'<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">طبقات ناصری</del>'<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">']] </del>است. از مطالب کتابش آشکار است که او در سال ۵۸۹ قمری زاده شده است.<ref>{{پک|منهاج سراج|۱۳۶۳|ک=طبقات ناصری ج۲|ص=۲۳۹}}</ref> زادگاه او جوزجان بخشی از [[افغانستان]] امروزی است. اما برخی از مورخان محل تولد او را [[لاهور]] و برخی دیگر فیروزکوه (پایتخت غوریان) میدانند.<ref>{{پک|منهاج سراج|۱۳۶۳|ک=طبقات ناصری ج۲|ص=۲۴۱}}</ref></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''ابوعمرو عثمان بن سراجالدین محمد جوزجانی'''، مشهور به '''منهاج سراج''' ملقب به '''صدر جهان''' است. او قاضی، شاعر و مورخِ [[ایران|ایرانی]] دربار [[غوریان]] و سلاطین [[هند]] در سده هفتم، مؤلف کتاب <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">''</ins>[[طبقات ناصری<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]]</ins>'' است. از مطالب کتابش آشکار است که او در سال ۵۸۹ قمری زاده شده است.<ref>{{پک|منهاج سراج|۱۳۶۳|ک=طبقات ناصری ج۲|ص=۲۳۹}}</ref> زادگاه او جوزجان بخشی از [[افغانستان]] امروزی است. اما برخی از مورخان محل تولد او را [[لاهور]] و برخی دیگر فیروزکوه (پایتخت غوریان) میدانند.<ref>{{پک|منهاج سراج|۱۳۶۳|ک=طبقات ناصری ج۲|ص=۲۴۱}}</ref></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== زندگی ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== زندگی ==</div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l8">خط ۸:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۸:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== آثار ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== آثار ==</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>مِنهاج سِراج جوزجانی علاوه بر تاریخنگاری، به عربی و فارسی نیز [[شعر]] میگفت. او منظومهای [[ناصری نامه<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">|''ناصری نامه</del>''<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </del>را در مدح سلطان [[ناصرالدین محمودشاه]] سرود که اکنون در دست نیست.<ref>{{پک|ذبیحالله صفا|۱۳۸۷|ک=تاریخ ادبیات در ایران ودرقلمرو زبان پارسی|ص=۱۱۷۶–۱۱۷۸}}</ref> [[شهرت]] جوزجانی بیشتر به سبب [[طبقات ناصری|کتاب ''طبقات ناصری'']] او است. او این اثر را در ۶۵۳ به نام [[ناصرالدین محمود]] آغاز کرد و در ۶۵۸ به پایان رساند. این کتاب تاریخ عمومی، شامل ۲۳ طبقه است که بخشهای مهم آن، تاریخ غزنویان، غوریان، [[خوارزمشاهیان]] و سلاطین هند است؛ ضمن اینکه تاریخ حمله مغولان به [[ماوراءالنهر]] و هند (قسمت آخر) اختصاصاً دربارهٔ استیلای مغول، از ابتدای خروج تاتار تا [[فتح بغداد]]، نوشته شده که بر اساس مشاهدات مؤلف است و اطلاعات تاریخی باارزشی دارد. طبقات ناصری همزمان با [[تاریخ جهانگشای جوینی<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">|</del>''<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تاریخ جهانگشای جوینی'']] </del>نوشته شده است. [[ضیاءالدین برنی]] نیز کتاب خود، [[فیروز شاه سوری|''تاریخ فیروز شاهی'']]، را در تکمیل ''طبقات ناصری'' نوشته است.<ref>{{پک|ضیاءالدین برنی|۱۹۵۷|ک=تاریخ فیروز شاهی|ص=۲۴–۲۵}}</ref></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>مِنهاج سِراج جوزجانی علاوه بر تاریخنگاری، به عربی و فارسی نیز [[شعر]] میگفت. او منظومهای <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">''</ins>[[ناصری نامه<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]]</ins>'' را در مدح سلطان [[ناصرالدین محمودشاه]] سرود که اکنون در دست نیست.<ref>{{پک|ذبیحالله صفا|۱۳۸۷|ک=تاریخ ادبیات در ایران ودرقلمرو زبان پارسی|ص=۱۱۷۶–۱۱۷۸}}</ref> [[شهرت]] جوزجانی بیشتر به سبب [[طبقات ناصری|کتاب ''طبقات ناصری'']] او است. او این اثر را در ۶۵۳ به نام [[ناصرالدین محمود]] آغاز کرد و در ۶۵۸ به پایان رساند. این کتاب تاریخ عمومی، شامل ۲۳ طبقه است که بخشهای مهم آن، تاریخ غزنویان، غوریان، [[خوارزمشاهیان]] و سلاطین هند است؛ ضمن اینکه تاریخ حمله مغولان به [[ماوراءالنهر]] و هند (قسمت آخر) اختصاصاً دربارهٔ استیلای مغول، از ابتدای خروج تاتار تا [[فتح بغداد]]، نوشته شده که بر اساس مشاهدات مؤلف است و اطلاعات تاریخی باارزشی دارد. طبقات ناصری همزمان با <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">''</ins>[[تاریخ جهانگشای جوینی<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]]</ins>'' نوشته شده است. [[ضیاءالدین برنی]] نیز کتاب خود، [[فیروز شاه سوری|''تاریخ فیروز شاهی'']]، را در تکمیل ''طبقات ناصری'' نوشته است.<ref>{{پک|ضیاءالدین برنی|۱۹۵۷|ک=تاریخ فیروز شاهی|ص=۲۴–۲۵}}</ref></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== پانویس ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== پانویس ==</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>=== ارجاعات ===</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>=== ارجاعات ===</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>{{پانویس|۲}}</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>{{پانویس|۲}}</div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l17">خط ۱۷:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱۶:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>=== منابع ===</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>=== منابع ===</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* {{یادکرد کتاب |نام خانوادگی=شریفی |نام=محمد|ویراستار= محمدرضا جعفری |کتاب=فرهنگ ادبیات فارسی|سال=۱۳۸۷ |ناشر=فرهنگ نشر نو و انتشارات معین|شهر=تهران |شابک=978-964-7443-41-8}}</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* {{یادکرد کتاب |نام خانوادگی=شریفی |نام=محمد|ویراستار= محمدرضا جعفری |کتاب=فرهنگ ادبیات فارسی|سال=۱۳۸۷ |ناشر=فرهنگ نشر نو و انتشارات معین|شهر=تهران |شابک=978-964-7443-41-8}}</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* {{یادکرد کتاب |نام خانوادگی=صفا |نام=ذبیحالله|ویراستار= <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"> </del>|کتاب=تاریخ ادبیات در ایران و در قلمرو زبان پارسی|سال=۱۳۸۷ |ناشر=|شهر=تهران |شابک=}}</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* {{یادکرد کتاب |نام خانوادگی=صفا |نام=ذبیحالله|ویراستار= |کتاب=تاریخ ادبیات در ایران و در قلمرو زبان پارسی|سال=۱۳۸۷ |ناشر=|شهر=تهران |شابک=}}</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* {{یادکرد کتاب |نام خانوادگی=برنی |نام=ضیاءالدین|ویراستار= <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"> </del>|کتاب=تاریخ فیروزشاهی|سال=۱۹۵۷ |ناشر=شیخ عبدالرشید|شهر=بیجا |شابک=}}</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* {{یادکرد کتاب |نام خانوادگی=برنی |نام=ضیاءالدین|ویراستار= |کتاب=تاریخ فیروزشاهی|سال=۱۹۵۷ |ناشر=شیخ عبدالرشید|شهر=بیجا |شابک=}}</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* {{یادکرد کتاب |نام خانوادگی=دهلوی |نام=عبدالحق|ویراستار= <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"> </del>|کتاب=اخبار الخیار فی الاسرار الابرار|سال=۱۳۳۲ |ناشر=محمد عبدالاحد|شهر=دهلی |شابک=}}</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* {{یادکرد کتاب |نام خانوادگی=دهلوی |نام=عبدالحق|ویراستار= |کتاب=اخبار الخیار فی الاسرار الابرار|سال=۱۳۳۲ |ناشر=محمد عبدالاحد|شهر=دهلی |شابک=}}</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* {{یادکرد کتاب |نام خانوادگی=سراج |نام=منهاج|ویراستار= <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"> </del>|کتاب=طبقات ناصری|سال=۱۳۶۳ |ناشر=|شهر= |شابک=}}</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* {{یادکرد کتاب |نام خانوادگی=سراج |نام=منهاج|ویراستار= |کتاب=طبقات ناصری|سال=۱۳۶۳ |ناشر=|شهر= |شابک=}}</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>{{تاریخنگاران دوره اسلامی}}</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>{{تاریخنگاران دوره اسلامی}}</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده:ادیبان مسلمان]]</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده:افراد در حکومت غزنویان]]</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده:افراد در حکومت غوریان]]</ins></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:اهالی ایران در سده ۱۲ (میلادی)]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:اهالی ایران در سده ۱۲ (میلادی)]]</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:اهالی ایران در سده ۱۳ (میلادی)]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:اهالی ایران در سده ۱۳ (میلادی)]]</div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l33">خط ۳۳:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۳۵:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:رویدادنامهنویسان]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:رویدادنامهنویسان]]</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:زادگان ۱۱۹۳ (میلادی)]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:زادگان ۱۱۹۳ (میلادی)]]</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده:سلطنت مملوک (دهلی)]]</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:شاعران فارسیزبان]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:شاعران فارسیزبان]]</div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده:شاعران مسلمان]]</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده:فقیهان اهل هند]]</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده:فقیهان مسلمان]]</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده:قاضیهای اهل هند]]</ins></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:نویسندگان سده ۱۳ (میلادی)]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:نویسندگان سده ۱۳ (میلادی)]]</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده:ولایت جوزجان]]</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
</table>
Shahroudi
https://www.islamical.org/w/index.php?title=%D9%85%D9%86%D9%87%D8%A7%D8%AC_%D8%B3%D8%B1%D8%A7%D8%AC&diff=86413&oldid=prev
Shahroudi: ابرابزار
2024-07-27T10:48:37Z
<p>ابرابزار</p>
<p><b>صفحهٔ تازه</b></p><div>{{اشتباه نشود|ابوعبید جوزجانی}}<br />
'''ابوعمرو عثمان بن سراجالدین محمد جوزجانی'''، مشهور به '''منهاج سراج''' ملقب به '''صدر جهان''' است. او قاضی، شاعر و مورخِ [[ایران|ایرانی]] دربار [[غوریان]] و سلاطین [[هند]] در سده هفتم، مؤلف کتاب [[طبقات ناصری|''طبقات ناصری'']] است. از مطالب کتابش آشکار است که او در سال ۵۸۹ قمری زاده شده است.<ref>{{پک|منهاج سراج|۱۳۶۳|ک=طبقات ناصری ج۲|ص=۲۳۹}}</ref> زادگاه او جوزجان بخشی از [[افغانستان]] امروزی است. اما برخی از مورخان محل تولد او را [[لاهور]] و برخی دیگر فیروزکوه (پایتخت غوریان) میدانند.<ref>{{پک|منهاج سراج|۱۳۶۳|ک=طبقات ناصری ج۲|ص=۲۴۱}}</ref><br />
<br />
== زندگی ==<br />
جوزجانی از خاندانی اهل سیاست و علم بود که اصالتاً از مردم جوزجان بودند و در دربار [[غزنویان]] و [[غوریان]] مناصب مهمی داشتند. پدر او، [[سراجالدین محمد بن عثمان]]، فقیه و قاضی دربار غوریان بود. جوزجانی از سوی مادر نیز متعلق به دودمانهای معروف و وابسته به غوریان بود. دوره کودکی جوزجانی در حرم ماه ملک، دختر سلطان [[غیاثالدین غوری|غیاثالدین محمد سام]] گذشت. او تا ۲۲ سالگی در فیروزکوه بود و در همانجا به تحصیل پرداخت. زندگی جوزجانی پس از انقراض غوریان مبهم است؛ بهنظر میرسد او در این سالها در خدمت حاکمان محلی بوده و سفرهایی نیز از جانب آنان به نیمروز و قهستان کرده است. جوزجانی به طریقت چشتیه ارادت داشت.<ref>{{پک|عبدااحق دهلوی|۱۳۳۲|ک=اخبارالاخیارفی اسرارالابرار|ص=۸۰}}</ref> وفات او احتمالاً بعد از سال ۶۵۸ ق در دهلی بوده است.<ref>{{پک|شریفی|۱۳۸۷|ک=فرهنگ ادبیات فارسی|ص=۱۳۵۹}}</ref><br />
<br />
در سال ۶۲۵ که سلطان [[شمس٬الدین التتمش|شمسالدین التمش]] اُچ را فتح کرد، جوزجانی مورد توجه او قرار گرفت و همراه او به [[دهلی]] رفت. در سال ۶۳۰ جوزجانی عهدهدار [[قضاوت]] و امور شرعی هند شد و در گوالیار اقامت کرد. پس از درگذشت التمش در ۶۳۳، اوضاع هند آشفته شد؛ اما وقتی سلطنت، در ۶۳۴، به [[سلطان رضیه]] رسید، جوزجانی تدریس و اداره [[مدرسه ناصریه (دهلی)|مدرسه ناصریه دهلی]] را بر عهده گرفت و بار دیگر قاضی گوالیار شد. او در سال ۶۳۹، در دوره حکومت [[معزالدین بهرام شاه]]، قاضی کل [[هند]] شد و پس از کشته شدن بهرام شاه، که [[سلطان علاءالدین مسعودشاه]] به سلطنت رسید، جوزجانی به ناچار از منصب قضا کنارهگیری کرد و در ۶۴۰ به [[لکهنو]] رفت. در سال ۶۴۳ به همراه [[طغان خان]]، حاکم لکهنو، به دهلی رفت و به دربار علاءالدین مسعود راه یافت و با حمایت [[غیاثالدین الغ خان بلبن|غیاثالدین الغ خان بَلبن]]، مسئولیت مدرسه ناصریه و منصب قضا در گوالیار به او سپرده شد. در همان سال همراه سلطان مسعود در جنگ با [[مغولان]] شرکت کرد.<ref>{{پک|منهاج سراج|۱۳۶۳|ک=طبقات ناصری ج۱|ص=۴۷۰–۴۷۱}}</ref><br />
<br />
== آثار ==<br />
مِنهاج سِراج جوزجانی علاوه بر تاریخنگاری، به عربی و فارسی نیز [[شعر]] میگفت. او منظومهای [[ناصری نامه|''ناصری نامه'']] را در مدح سلطان [[ناصرالدین محمودشاه]] سرود که اکنون در دست نیست.<ref>{{پک|ذبیحالله صفا|۱۳۸۷|ک=تاریخ ادبیات در ایران ودرقلمرو زبان پارسی|ص=۱۱۷۶–۱۱۷۸}}</ref> [[شهرت]] جوزجانی بیشتر به سبب [[طبقات ناصری|کتاب ''طبقات ناصری'']] او است. او این اثر را در ۶۵۳ به نام [[ناصرالدین محمود]] آغاز کرد و در ۶۵۸ به پایان رساند. این کتاب تاریخ عمومی، شامل ۲۳ طبقه است که بخشهای مهم آن، تاریخ غزنویان، غوریان، [[خوارزمشاهیان]] و سلاطین هند است؛ ضمن اینکه تاریخ حمله مغولان به [[ماوراءالنهر]] و هند (قسمت آخر) اختصاصاً دربارهٔ استیلای مغول، از ابتدای خروج تاتار تا [[فتح بغداد]]، نوشته شده که بر اساس مشاهدات مؤلف است و اطلاعات تاریخی باارزشی دارد. طبقات ناصری همزمان با [[تاریخ جهانگشای جوینی|''تاریخ جهانگشای جوینی'']] نوشته شده است. [[ضیاءالدین برنی]] نیز کتاب خود، [[فیروز شاه سوری|''تاریخ فیروز شاهی'']]، را در تکمیل ''طبقات ناصری'' نوشته است.<ref>{{پک|ضیاءالدین برنی|۱۹۵۷|ک=تاریخ فیروز شاهی|ص=۲۴–۲۵}}</ref><br />
<br />
== پانویس ==<br />
<br />
=== ارجاعات ===<br />
{{پانویس|۲}}<br />
<br />
=== منابع ===<br />
* {{یادکرد کتاب |نام خانوادگی=شریفی |نام=محمد|ویراستار= محمدرضا جعفری |کتاب=فرهنگ ادبیات فارسی|سال=۱۳۸۷ |ناشر=فرهنگ نشر نو و انتشارات معین|شهر=تهران |شابک=978-964-7443-41-8}}<br />
* {{یادکرد کتاب |نام خانوادگی=صفا |نام=ذبیحالله|ویراستار= |کتاب=تاریخ ادبیات در ایران و در قلمرو زبان پارسی|سال=۱۳۸۷ |ناشر=|شهر=تهران |شابک=}}<br />
* {{یادکرد کتاب |نام خانوادگی=برنی |نام=ضیاءالدین|ویراستار= |کتاب=تاریخ فیروزشاهی|سال=۱۹۵۷ |ناشر=شیخ عبدالرشید|شهر=بیجا |شابک=}}<br />
* {{یادکرد کتاب |نام خانوادگی=دهلوی |نام=عبدالحق|ویراستار= |کتاب=اخبار الخیار فی الاسرار الابرار|سال=۱۳۳۲ |ناشر=محمد عبدالاحد|شهر=دهلی |شابک=}}<br />
* {{یادکرد کتاب |نام خانوادگی=سراج |نام=منهاج|ویراستار= |کتاب=طبقات ناصری|سال=۱۳۶۳ |ناشر=|شهر= |شابک=}}<br />
{{تاریخنگاران دوره اسلامی}}<br />
<br />
[[رده:اهالی ایران در سده ۱۲ (میلادی)]]<br />
[[رده:اهالی ایران در سده ۱۳ (میلادی)]]<br />
[[رده:اهالی ولایت جوزجان]]<br />
[[رده:ایرانیهای مهاجرتکرده به هند]]<br />
[[رده:تاریخنگاران اهل هند]]<br />
[[رده:تاریخنگاران سده ۱۳ (میلادی)]]<br />
[[رده:تاریخنگاران هند]]<br />
[[رده:درگذشتگان سده ۱۳ (میلادی)]]<br />
[[رده:رویدادنامهنویسان]]<br />
[[رده:زادگان ۱۱۹۳ (میلادی)]]<br />
[[رده:سلطنت مملوک (دهلی)]]<br />
[[رده:شاعران فارسیزبان]]<br />
[[رده:نویسندگان سده ۱۳ (میلادی)]]<br />
[[رده:ولایت جوزجان]]</div>
Shahroudi