Shahroudi: − رده:ویکی‌سازی رباتیک (هات‌کت)

2024-08-24T01:41:33Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۴ اوت ۲۰۲۴، ساعت ۰۱:۴۱
خط ۱۲۷:		خط ۱۲۷:
	[[رده:درگذشتگان سده ۱۳ (میلادی)]]		[[رده:درگذشتگان سده ۱۳ (میلادی)]]
	[[رده:سلطنت مملوک (دهلی)]]		[[رده:سلطنت مملوک (دهلی)]]
	~~[[رده:ویکی‌سازی رباتیک]]~~

Shahroudi: /* پیوندهای بیرونی */

2024-08-24T01:41:18Z

پیوندهای بیرونی

@@ خط ۱۲۲: / خط ۱۲۲: @@
 * {{یادکرد دانشنامه|نویسنده=N. H. Zaidi |مقاله = {{unicode|AYBAK, QOṬB-AL-DĪN}} |نشانی=http://www.iranicaonline.org/articles/aybak-qotb-al-din-founder-of-the-moezzi-or-slave-dynasty-and-the-first-muslim-king-of-india-also-called-ibak-moon-chie|دانشنامه=[[دانشنامه ایرانیکا|Encyclopædia Iranica]]|سال=August 18, 2011|تاریخ بازبینی= 2 Dec 2014|زبان = en}}
 {{پایان چپ‌چین}}
 [[رده:بردگان دنیای اسلام]]

Shahroudi: − رده:تاریخ استان سند (هات‌کت)

2024-08-24T01:40:30Z

− رده:تاریخ استان سند (هات‌کت)

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۴ اوت ۲۰۲۴، ساعت ۰۱:۴۰
خط ۱۳۴:		خط ۱۳۴:

	[[رده:بردگان دنیای اسلام]]		[[رده:بردگان دنیای اسلام]]
	~~[[رده:تاریخ استان سند]]~~
	[[رده:حاکمان ترک]]		[[رده:حاکمان ترک]]
	[[رده:درگذشتگان سده ۱۳ (میلادی)]]		[[رده:درگذشتگان سده ۱۳ (میلادی)]]
	[[رده:سلطنت مملوک (دهلی)]]		[[رده:سلطنت مملوک (دهلی)]]
	[[رده:ویکی‌سازی رباتیک]]		[[رده:ویکی‌سازی رباتیک]]

Shahroudi: ابرابزار

2024-08-24T01:39:43Z

ابرابزار

صفحهٔ تازه

{{جعبه اطلاعات حاکم
| نام = ناصرالدین قباچه
| تصویر =
|اندازه تصویر =
| زیرنویس تصویر =
| دوران =۶۰۲ تا ۶۰۷ ه‍.ق (والی [[سلسله غوریان|غوری]] سند و مولتان)<ref>{{پک|الحق|ک=مهلال|ص=٢٦}}</ref>{{سخ}}[[۱۲۰۳ (میلادی)|۱۲۰۳]] - [[۱۲۲۸ (میلادی)|۱۲۲۸]] میلادی{{سخ}}[[۶۰۷ (قمری)|۶۰۷]] - [[۶۲۵ (قمری)|۶۲۵]] قمری (سلطان مملوک)
| تاجگذاری =
| تفویض =
| تعمید =
| نام کامل =ناصر الدنیا والدین، غیاث الاسلام والمسلمین، اعدل الملوک و اکرم السلاطین، ابوالفتاح قباچه{{sfn|''سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی''}}
| لقب =
| زادروز =
| زادگاه =[[دشت قبچاق]]{{sfn|''Wikipedia, the free encyclopedia''|2014}}
| تاریخ درگذشت = {{میلادی|۱۲۲۸|May|۴}} میلادی - جمادی‌الثانی ۶۲۵ (قمری)
| محل درگذشت = قلعه بهکر، نزدیک [[شکارپور، پاکستان|شکارپور]]<ref>{{پک|الحق|ک=مهلال|ص=٢٦}}</ref>
| آرامگاه =
| پیش از =التتمش
| پس از = ملک ناصرالدین آیتم
| شهبانو =
| همسر =
| همسر ۱ =دختر [[قطب‌الدین ایبک]]
| همسر ۲ =
| همسر ۳ =
| کاخ =
| دودمان =[[سلطنت مملوک (دهلی)|مملوکان دهلی]]
| آواز سلطنتی =
| شعار سلطنتی =
| پدر =
| مادر =
| فرزندان =علأ الدین بهرام شاه<ref>{{پک|الحق|ک=مهلال|ص=٢٦}}</ref>
| دین = [[مسلمان]]
| امضاء =}}

'''ناصرالدین قباچه''' ابتدا والی [[سلسله غوریان|غوری]] سند تاریخی و سپس سلطان [[سلطنت مملوک (دهلی)|مملوک]] آن ناحیه در قرن هفتم هجری بود. در دوران فرمانروایی او، شماری از مردم و دانشمندان مناطقی که از [[یورش مغولان]] آسیب دیده بودند، به او پناه آوردند و از توجه او بهره‌مند گشتند. در سال ۶۲۵ ه‍.ق سلطان شمس الدین ایلتمش (التتمش) - از دیگر سلاطین مملوک دهلی - به [[سند (رود)|سند]] لشکرکشی نمود و سلطان ناصر الدین قباچه را در بهکرشکست داد. قباچه خود را در [[رودخانهٔ سند]] انداخت و درگذشت. قباچه در جمع حدود ۲۲ سال بر مولتان و سند حکم راند.<ref>{{پک| هوشنگ خسروبیگی}}</ref>

== ایالت سند تاریخی ==
سند تاریخی، با [[ایالت سند|استان فعلی سند پاکستان]] متفاوت است که در [[راج بریتانیا|دورهٔ انگلیسیها]] از استان [[بمبئی]] جدا شده بود. منظور از سند تاریخی، قسمتی از [[شبه قاره هند]] است در قرن اول هجری توسط محمد بن قاسم، فرمانده عرب شیراز، از دست راجه داهر بن چچ بن سیلایچ، گرفته شد و به دست [[خلافت اموی|امویان]] افتاد. استانهای امروزی [[ایالت سند|سند]] و [[پنجاب (پاکستان)|پنجاب]] و [[ایالت بلوچستان پاکستان|بلوچستان پاکستان]] و [[خیبر پختونخوا|استان شمال غربی]] اصلاً وجود نداشتند و سرتاسر این سرزمین یکپارچه بود و [[دره سند]] نامیده می‌شد. این ناحیه تا باب‌الاسلام در شمال هند ادامه داشت که از اینجا سند پایان می‌یافت و هند آغاز می‌شد. مورخان پیش از [[دوره تیموری]] [[مولتان|مُلتان]] را از، توابع [[لاهور]] می‌پنداشتند و جزو استان واحد سند و پنجاب یعنی ''صوبهٔ ملتان و دیپالپور و لاهور'' می‌نامیدند. همین‌طور در آن دوره کلمه پنجاب همان معنی را داشت که امروز پنجند (پنج تا رودخانه) دارد و استانهای پنجاب پاکستان و هندوستان اصلاً وجود نداشتند.<ref>{{پک|دکتر خالده آفتاب}}</ref>

== شروع ==
نخستین باری که با نام قباچه برخورد می‌کنیم، مربوط به آخرین سال حکومت معزالدین محمدبن سام غوری (۵۹۹–۶۰۲) است. در این سال، ۶۰۲ هجری،<ref>{{پک| محترم وکیلی سحر}}</ref> معزالدین بخاطر کاردانی و لیاقت قباچه، شهر [[اوچ]] (اوچه/ اچه) را در سند، به [[اقطاع]]، به وی داد.<ref>{{پک| هوشنگ خسروبیگی}}</ref> شهر اوچ امروزه جزو [[بهاولپور، پاکستان|بهاولپورِ پاکستان]] است.<ref>{{پک|الحق|ک=مهلال|ص=٢٣}}</ref>

پس از معزالدین غوری، قباچه همچنان مورد اعتماد و توجه [[قطب‌الدین ایبک]] بودو قطب الدین دختر خود را به همسری او درآورد. بعد از مرگ ایبک (۶۰۷)، هنگام فرمانروایی پسرش، آرام‌شاه، قباچه عازم سند شد و با غلبه بر سلسله محلی سومره/ سومرگان<ref>{{پک| هوشنگ خسروبیگی}}</ref> و تسخیر مناطق و شهرهایی چون مولتان، بهکر، دیبل {{به انگلیسی|Debal}}، لاهور، قسمت اعظم پنجاب و پاره‌ای از نواحی کنار [[دریای عرب]]، دولت بزرگی تشکیل داد.<ref>{{پک| محترم وکیلی سحر}}</ref> قلمرو بزرگی برای خود فراهم ساخت.<ref>{{پک| هوشنگ خسروبیگی}}</ref> قباچه پس از گسترش قلمرو، خطبه و سکه به نام خویش کرد و بدین‌ترتیب حکومتی مستقل تشکیل داد. به همین دلیل، وی را جزو شاهان سند به‌شمار آورده‌اند.<ref>{{پک| هوشنگ خسروبیگی}}</ref> در ۶۱۴ق/۱۲۱۷م التتمش ناصرالدین قباچه را از لاهور بیرون راند و سراسر پنجاب شمالی را گرفت.<ref>{{پک|افسانه منفرد}}</ref><ref>{{پک| هوشنگ خسروبیگی}}</ref>

[[جلال‌الدین خوارزمشاه]] پس از شکست از سپاه [[چنگیزخان]] در کنار [[رود سند]] (سال ۶۱۸ ه‍.ق/ ۱۲۲۱ میلادی)،<ref>{{پک| C. Edmund Bosworth}}</ref> عازم سند گردید. هر چند در آغاز ارتباط جلال‌الدین با قباچه دوستانه بود، اما سرانجام آن دو رو درروی هم قرار گرفتند و با هم جنگیدند. التتمش از قباچه پشتیبانی نمود. با وجود این، جنگهای جلال‌الدین باعث فروپاشیدن اقتدار قباچه و فرار او و ویرانی قلمروش شد و جلال‌الدین بر بخشهای زیادی از سند تسلط یافت. پس از بازگشت جلال‌الدین به ایران، قباچه برای سامان دادن به قلمرو خویش و فتح سرزمینهای تازه تلاشهایی کرد و با [[چغتای]]، که به تعقیب جلال‌الدین به سند رفته بود، و نیز برخی از گروه‌های دیگر جنگید. او در ۶۲۴ قلمرو خویش را از شمال تا لاهور و سرهند گسترش داد و بار دیگر با سلطان التتمش درگیر جنگ شد.<ref>{{پک| هوشنگ خسروبیگی}}</ref>

[[تاج‌الدین یلدوز]] حاکم منصوب شده از سوی التتمش ضمن گرفتن اوچ از قباچه درصدد تصرف دهلی، مقر حکومت التتمش، برآمد، ولی التتمش در تارائین او را شکست داد و سپس اعدام کرد. بدین ترتیب التتمش حکومت خود را ثبات بخشید و پس از آن به سلاله او عنوان ''شمسیه'' داده شد. التتمش ضمن گرفتن لاهور از قباچه، شهرهای رانتاپور، ماندورا، [[بیهار]] و [[بنگال]] را نیز تصرف کرد و قلمرو خود را در دهلی گسترش داد.<ref>{{پک| محترم وکیلی سحر}}</ref>

== سرنوشت قباچه ==
در سال ۶۲۵ ه‍.ق بین دو [[مرکز حکومت]] یعنی دهلی و اوچ نزاعی بوقوع پیوست که در نتیجهٔ آن سلطان شمس الدین التتمش به سند لشکرکشی نموده سلطان ناصر الدین قباچه را در محل بهکر مغلوب نمود، و قباچه خود را در رودخانهٔ سند انداخته جان سپرد. مملکت سند بعد از آن جزو [[سلطنت دهلی]] شد، و هنرمندان دربار قباچه بدربار دهلی رفته وارد خدمت سلطان دهلی، شمس الدین التتمش (ایلتمش)، شدند.

بعد از رسیدن سپاهیان التتمش به پیرامون اچه، قباچه تختگاه خود را رها ساخت و در حالی که طبل و درفش سپاهش به دست رقیب افتاده بود، به سمت مولتان و بهکر/ بکر عقب‌نشینی کرد و در ۶۲۵، هنگامی که قصد داشت با اموال و بستگان خویش از طریق رود سند فرار کند، در رود غرق شد.<ref>{{پک| هوشنگ خسروبیگی}}</ref>

== حمایت از دانشمندان ==
در روزگار فرمانروایی او، بسیاری از مردم [[چین]] و غور و [[غزنی|غزنین]] و خراسان، که از حملات مغولان آسیب دیده بودند، به خدمت قباچه پیوستند و از عنایت و حمایت وی برخوردار شدند. از جمله دانشمندانی که به دربار قباچه پناه بردند، [[منهاج سراج|منهاج سراج جوزجانی]] بود. [[محمد عوفی]] نیز مدتی در دربار قباچه می‌زیست و تألیف کتاب [[جوامع الحکایات و لوامع الروایات]] را به امر او آغاز کرد. دو وزیر قباچه، شرف‌الملک رضی‌الدین اشعری و پسرش عین‌الملک فخرالدین حسین، نیز به حمایت از ادیبان و دانشمندانی چون [[علی‌بن حامد کوفی]] (مترجم فارسی [[چچ‌نامه]]/ فتحنامه سند)، ضیاءالدین سنجری و محمد کاتب بلخی پرداختند.<ref>{{پک| هوشنگ خسروبیگی}}</ref>

شهر مولتان که جزو حکومت قباچه بود بعقیدهٔ صاحب «سیر الاولیا» (محمد بن مبارک علوی کرمانی):

«درین ایام ملتان قبة الاسلام عالم بود، و فحول علما آنجا حاضر بودند».<ref>{{پک|دکتر خالده آفتاب}}</ref>

دربار قباچه تا هیجده سال دیگر بزرگ‌ترین مرکز علم و فضل بوده و علاوه بر شعرای نامدار دو نفر از معروف‌ترین فضلای آن دوره یعنی محمد عوفی صاحب «لباب الالباب» و مولانا منهاج الدین جوزجانی صاحب «[[طبقات ناصری]]» در دربار او زیسته و از این پادشاه علم‌دوست انعام‌های فراوان یافته‌اند.<ref>{{پک|دکتر خالده آفتاب}}</ref>

عین الملک فخر الدین حسین بن شرف الملک اشعری وزیر سلطان ناصر الدین قباچه هم در هنرپروری و علم‌دوستی کمتر از پادشاه خود نبوده و داستانهای دادودهش آنان در شبه‌قاره معروف است.<ref>{{پک|سرور|ک=مهلال|ص=۱۸}}</ref>

دو کتاب با اهمیت فارسی یعنی [[لباب الالباب]] و جوامع الحکایات و لوامع الروایات توسط محمد عوفی در سال ۶۱۸ هجری (۱۲۲۲ میلادی) بنام عین الملک اشعری وزیر ناصر الدین قباچه در شهر اوچ که اکنون جزء امارات [[بهاولپور، پاکستان|بهاولپور پاکستان]] است نگاشته شد.<ref>{{پک|الحق|ک=مهلال|ص=٢٣}}</ref>

== پانویس ==

=== ارجاعات ===
{{پانویس|۲}}

=== منابع ===
* {{یادکرد وب
| نشانی = http://www.al-shia.org/html/far/books/maqalat/shakhsiat/91.htm
| عنوان = رضیه خاتون؛ نخستین فرمانروای زن مسلمان
| تاریخ بازدید = ۱۱ آذر ۱۳۹۳
| نویسنده = محترم وکیلی سحر
| تاریخ =
| ناشر = مرکز جهانی اطلاع‌رسانی آل البیت (ع)
| زبان = فارسی
| نشانی بایگانی = https://web.archive.org/web/20150512230636/http://www.al-shia.org/html/far/books/maqalat/shakhsiat/91.htm
| تاریخ بایگانی = ۱۲ مه ۲۰۱۵
| dead-url = yes
}}
* {{یادکرد دانشنامه|نویسنده= هوشنگ خسروبیگی |مقاله = قباچه |پیوند مقاله = http://www.encyclopaediaislamica.com/madkhal2.php?sid=7236|دانشنامه=[[دائرةالمعارف بزرگ اسلامی]]|ناشر=مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی|شابک=|سال= ۰۸/۱۰/۱۳۹۱|تاریخ بازبینی= ۱۱ آذر ۱۳۹۳}}
* {{یادکرد وب
| نشانی =http://www.icro.ir/index.aspx?siteid=261&pageid=32738&p=44&showitem=11625
| عنوان =سلطان ناصرالدین قباچه نخستین مشوق و مربی سخنوران و نویسندگان سند
| تاریخ بازدید = ۱۱ آذر ۱۳۹۳
| نویسنده = دکتر خالده آفتاب
| تاریخ =
| ناشر = خانه فرهنگ جمهوری اسلامی ایران - کراچی
| زبان = فارسی
| نشانی بایگانی =
| تاریخ بایگانی =}}
* {{یادکرد-ویکی

|پیوند=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Nasir-ud-Din_Qabacha&oldid=627282771

|عنوان=Nasir-ud-Din Qabacha

|زبان=انگلیسی

|بازیابی=۱۰ آذر ۱۳۹۳}}
* {{یادکرد وب
| نشانی = http://icnc.ir/index.aspx?PageSize=10&KEY=تجوید&STYPE=2&PageIndex=3&BOOKID=97569&PID=287
| عنوان = التتمش
| تاریخ بازدید = ۱۱ آذر ۱۳۹۳
| نویسنده = افسانه منفرد
| تاریخ =
| ناشر = کنسرسیوم محتوای ملی
| زبان = فارسی
| نشانی بایگانی =
| تاریخ بایگانی =}}
* {{یادکرد ژورنال | نام خانوادگی=سرور | نام=غلام | پیوند نویسنده= | عنوان= در عصر سلاطین مملوکیه دهلی| ژورنال=هلال | پیوند= | شماره=۱۲ | ماه= مرداد ۱۳۳۴| دوره=|ص= ۱۸}}
* {{یادکرد دانشنامه|نویسنده= C. Edmund Bosworth |مقاله = {{unicode|JALĀL-AL-DIN ḴvĀRAZMŠĀH(I) MENGÜBIRNI}} |نشانی=http://www.iranicaonline.org/articles/jalal-al-din-kvarazmsahi-mengbirni|دانشنامه=[[دانشنامه ایرانیکا|Encyclopædia Iranica]]|سال= April 10, 2012|تاریخ بازبینی= 2 Dec 2014|زبان = en}}
* {{یادکرد ژورنال | نام خانوادگی=الحق | نام=منظور | پیوند نویسنده= | عنوان= محمد عوفی| ژورنال=هلال | پیوند=http://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/450731 | شماره=۴ | ماه=مرداد ۱۳۳۲| دوره=|ص= ۲۳ تا ۲۶}}

== پیوندهای بیرونی ==
{{چپ‌چین}}
* {{یادکرد دانشنامه|نویسنده=Gavin R. G. Hambly, Catherine B. Asher |مقاله = {{unicode|DELHI SULTANATE}} |نشانی=http://www.iranicaonline.org/articles/delhi-sultanate|دانشنامه=[[دانشنامه ایرانیکا|Encyclopædia Iranica]]|سال= November 21, 2011|تاریخ بازبینی= 2 Dec 2014|زبان = en}}
* {{یادکرد دانشنامه|نویسنده=Peter Jackson |مقاله = {{unicode|ĒLTOTMEŠ, ŠAMS-AL-DĪN}} |نشانی=http://www.iranicaonline.org/articles/eltotmes|دانشنامه=[[دانشنامه ایرانیکا|Encyclopædia Iranica]]|سال=December 13, 2011|تاریخ بازبینی= 2 Dec 2014|زبان = en}}
* {{یادکرد دانشنامه|نویسنده=N. H. Zaidi |مقاله = {{unicode|AYBAK, QOṬB-AL-DĪN}} |نشانی=http://www.iranicaonline.org/articles/aybak-qotb-al-din-founder-of-the-moezzi-or-slave-dynasty-and-the-first-muslim-king-of-india-also-called-ibak-moon-chie|دانشنامه=[[دانشنامه ایرانیکا|Encyclopædia Iranica]]|سال=August 18, 2011|تاریخ بازبینی= 2 Dec 2014|زبان = en}}
{{پایان چپ‌چین}}

{{اطلاعات شخص
| نام = ناصرالدین قباچه
| نام‌های دیگر = ناصرالدین قباجه، قباچه، قباجه
| شرح کوتاه = پادشاه مملوک سند
| زمان تولد =
| مکان تولد =دشت قبچاق
| زمان مرگ = ۴ مه ۱۲۲۸
| مکان مرگ =قلعه بهکر
}}

[[رده:بردگان دنیای اسلام]]
[[رده:تاریخ استان سند]]
[[رده:حاکمان ترک]]
[[رده:درگذشتگان سده ۱۳ (میلادی)]]
[[رده:سلطنت مملوک (دهلی)]]
[[رده:ویکی‌سازی رباتیک]]

ناصرالدین قباچه - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Shahroudi: − رده:ویکی‌سازی رباتیک (هات‌کت)

Shahroudi: /* پیوندهای بیرونی */

Shahroudi: − رده:تاریخ استان سند (هات‌کت)

Shahroudi: ابرابزار