Shahroudi: − رده:تاریخ استان آنکارا (هات‌کت)

2024-09-03T02:27:20Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۳ سپتامبر ۲۰۲۴، ساعت ۰۲:۲۷
خط ۷۸:		خط ۷۸:
	[[رده:آسیا در ۱۴۰۲ (میلادی)]]		[[رده:آسیا در ۱۴۰۲ (میلادی)]]
	[[رده:امپراتوری عثمانی در ۱۴۰۲ (میلادی)]]		[[رده:امپراتوری عثمانی در ۱۴۰۲ (میلادی)]]
	~~[[رده:تاریخ استان آنکارا]]~~
	[[رده:فترت عثمانی]]		[[رده:فترت عثمانی]]
	[[رده:مقاله‌هایی که تجمیع ارجاع در آن‌ها ممنوع است]]		[[رده:مقاله‌هایی که تجمیع ارجاع در آن‌ها ممنوع است]]

Shahroudi: ابرابزار

2024-09-03T02:09:47Z

ابرابزار

صفحهٔ تازه

{{coord|39.8667|N|32.8667|E|source:wikidata-and-enwiki-cat-tree_region:RS|display=title}}
{{Infobox military conflict
| conflict = نبرد آنکارا
| image = Battle of Ankara.jpg
| caption = نبرد آنکارا
| partof = نبردهای تیموریان و عثمانی
| date = ۲۰ زوئیه ۱۴۰۲
| place = [[آنکارا]]، [[ترکیه]]
| result = پیروزی قاطع تیموریان {{سخ}} اسارت سلطان بایزید یکم
| combatant1 = [[امپراتوری عثمانی]]
| combatant2 = [[امپراتوری تیموری]]
| commander1 = [[بایزید یکم]]{{سخ}}سلیمان چلبی{{سخ}}[[محمد یکم|محمد چلبی]]{{سخ}}استفان لازارویچ
| commander2 = [[تیمور لنگ|تیمور]]{{سخ}}[[شاهرخ]] (سمت چپ سپاه){{سخ}}[[خلیل سلطان]] (سمت چپ سپاه){{سخ}}[[جلال‌الدین میران‌شاه تیموری|میرانشاه]] (سمت راست سپاه){{سخ}}ابوبکر تیموری (پیشاهنگ){{سخ}}سلطان حسین (پیشاهنگ){{سخ}}[[پیرمحمد جهانگیر]] (مرکز سپاه){{سخ}}[[تاج‌الدین شاه شاهان]]
| strength1 = ۸۵٬۰۰۰
| strength2 = ۱۴۰٬۰۰۰
| casualties1 = بالای ۴۰٬۰۰۰ تن
| casualties2 = بالای ۴۰٬۰۰۰ تن
}}
'''نبرد آنکارا''' با نام دیگر '''نبرد آنقره''' در ۲۰ ژوئیه ۱۴۰۲ (۲۸ تیر ماه ۷۸۱ شمسی) در دشت چوبوک در نزدیکی [[آنکارا]] بین نیروهای عثمانی سلطان [[بایزید یکم]] و [[تیمور لنگ|تیمور]] فرمانروای [[امپراتوری تیموری]] روی داد. این جنگ یک پیروزی بزرگ برای تیمور به‌شمار آمد و منجر به یک دوره بحران بزرگ برای [[امپراتوری عثمانی]] گشت؛ هرچند امپراتوری تیمور پس مرگ او سه سال پس از این نبرد روند تباهی و نابودی را پیمود اما حکومت عثمانی توانست توانش را کاملاً بازیابی کند و سیر افزایش نیروی خود را در دو تا سه قرن پس از این جریان ادامه دهد.

== پیش زمینه ==
تیمور فرمانروای [[سنت ترکی-مغولی|ترکی مغولی]] [[ماوراءالنهر]] در طول چندین سال توانست یک امپراتوری بزرگ و نیرومند در [[آسیای مرکزی]] به وجود آورد و تبدیل به قدرتمندترین حاکم در آسیای مرکزی پس از [[چنگیزخان]] (که ادعا می‌کرد از نوادگانش است) شود.{{Sfn|Tucker|2010|p=۱۳۹}} او به دنبال این بود که یک بار دیگر امپراتوری بزرگ مغول را بازسازی و زنده کند.{{Sfn|Manz|1998|p=۲۵}} در دهه‌های ۷۷۰ و ۷۸۰ خورشیدی او به بخش‌هایی از ایران از جمله [[ارمنستان]]، [[آذربایجان]] و[[جزیره (میانرودان)|میانرودان]] حمله و آن‌ها را فتح کرد؛ جنوب [[روسیه]] و [[اوکراین]] (۷۷۴–۷۷۵ خورشیدی) را ویران کرد و به [[هند]] (۷۷۷ خورشیدی) نیز یورش برد.{{Sfn|Tucker|2010|pp=۱۳۹–۱۴۰}} اگرچه بین روابط [[عثمانی]] و [[تیموریان]] تنش وجود داشت اما جنگی بین آن‌ها وجود نداشت تا هنگامی که [[بایزید یکم]] از یک امیر وفادار به تیمور درخواست باج نمود و این دلیلی برای آغاز جنگ شد.{{Sfn|Tucker|2010|p=۱۴۰}} در سال ۰۱–۱۴۰۰ میلادی تیمور، [[سیواس]] را از عثمانی، بخش‌هایی از سوریه را از [[سلطنت مملوک (مصر)|مملوک]] گرفت و سپس به سمت آناتولی رهسپار شد.{{Sfn|Tucker|2010|p=۱۴۰}}

در تابستان سال ۷۸۱ خورشیدی عثمانی سرگرم نبرد در اروپا بود. بایزید یکم محاصره [[قسطنطنیه]] را پس از حرکت دوباره لشکر تیمور شکست و سپاهش را به سمت جنوب شرق و آنکارا به حرکت درآورد.{{Sfn|Tucker|2010|p=۱۴۰}}

== نیروها ==
شمار ارتش تیمور ۱۴۰٬۰۰۰ تن<ref name="Nicolle-est">{{Harvard citation no brackets}}</ref> که بیشتر از سواره نظام تشکیل شده بود و همچنین ۳۲ فیل جنگی{{Sfn|Tucker|2010|p=۱۴۰}} و شمار نیروهای [[بایزید اول|ایلدیریم بایزید]] ۸۵٬۰۰۰ تن تخمین زده می‌شود.{{Sfn|Tucker|2010|p=140}}<ref>Edward Gibbon; Henry Hart Milman (1899) ''The History of the Decline and Fall of the Roman Empire'' Vol. 6, Peter Fenelon New York: Collier; p. 263</ref>

نیروهای عثمانی از نیروهای زیر فرمان پسران بایزید، غازی‌ها، [[ینی چری]]‌ها، مسلمان خراجگزار آناتولی{{Sfn|Kafadar|1996|p=۱۸}} و اتباع خراجگزاران اروپایی (مسیحیان بالکان{{Sfn|Kafadar|1996|p=۱۸}}) تشکیل شده بود.{{Sfn|Fine|1994|p=۴۹۹}} یک چهارم نیروهای عثمانی را نیروهای تاتارها که به تازگی فتح شده بودند تشکیل می‌داد.{{Sfn|Tucker|2010|p=۱۴۰}}

== جایگاه نبرد ==
[[پرونده:Chlebowski-Bajazyt w niewoli.jpg|بندانگشتی|Timur tarafından esaret altında tutulan I. Bayezid'in resmedildiği bir tablo (Stanisław Chlebowski, 1878)]]
بایزید با اکراه از محاصره قسطنطنیه عقب‌نشینی نمود و نیروهای خود را به راهپیمایی در گرمای تابستان واداشت. هنگامی که آنها وارد آنکارا شدند خسته و تشنه بودند ولی زمان به آن‌ها اجازه استراحت و تجدید نیرو را نداد. بایزید به وسیلهٔ ژنرال‌های خود به گرفتن موضع دفاعی توصیه شد و به این که هنگامی که نیروهای تیمور سپاه عثمانی را عقب راند، آن‌ها به سمت کوهستان عقب‌نشینی کنند و نیروهای تیمور را مجبور به شکستن صفوفشان و تلاش برای تعقیب عثمانی در موقعیت جدید نیروهای عثمانی گرمای میانه تابستان بکنند. بایزید به جای آن موضع تهاجمی و راهپیمایی به سمت شرق در پیش گرفت. در پیشروی پیشاهنگان عثمانی هیچ اثری از سپاه تیمور که مخفیانه به سمت جنوب غربی راهپیمایی کرده و در واقع به پشت عثمانی رفته بودند نیافتند. سپاه تیمور در همان مکان که عثمانی پیشتر اشغال کرده بودند با استفاده از چادرهای رها شده و منابع آب اردو زدند.{{Sfn|Kinross|1977|p=۷۴}}

در آرایش سپاه تیمور، خود او به فرماندهی مرکز سپاه و پسرانش میرانشاه و شاهرخ به ترتیب به فرماندهی سمت‌های راست و چپ سپاه و نوه‌ها در گروه پیشاهنگان قرار داشتند.{{Sfn|Tucker|2010|p=۱۴۰}}

در آرایش سپاه عثمانی، [[بایزید اول|بایزید]] به فرماندهی مرکز سپاه همراه با [[ینی چری]]‌ها و پسرش سلیمان با بهترین نیروها سمت چپ سپاه و استفان لازارویچ با نیروهای نظامی بالکان سمت راست سپاه و پسرش محمد گارد عقب قرار داشتند.{{Sfn|Tucker|2010|p=۱۴۰}}

== نبرد ==
[[پرونده:Ankara Savaşı plan.svg|400px|بندانگشتی|جایگاه دو سپاه در آغاز نبرد.]]
نبرد در یک مقیاس بزرگ از حمله نیروهای عثمانی آغاز شد و سواران کماندار تیمور با تیراندازی به رویارویی به پا خاستند. چندین هزار تن کشته و بسیاری به تیمور تسلیم شدند. استفان لازارویچ و شوالیه خود را همراه با نیروهای والاچیایی در مبارزه با نیروهای تیمور موفق شدند توانستند سه بار صفوف مغولان را در هم بشکنند. چندین بار استفان به بایزید توصیه کرد با او بگریزد ولی بایزید هر بار این درخواست را رد می‌کرد. اما صرب‌ها موفق به نجات یکی از پسران بایزید و خزانه از دست مغولان شدند راه خود را به قسطنطنیه تغییر دادند. سربازان صربی زرهی بسیار سنگین به تن داشتند که در برابر تیرهای تیموریان مقاومت و کارایی بسیار بالایی داشت. تیمور نیروهای صربی که به او توصیه می‌کردند «مانند شیر مبارزه کند» تحسین می‌کرد. در طول نبرد جریان منبع تأمین اصلی آب هر دو طرف توسط تیمور عوض شد تا سپاه عثمانی بدون آب بماند. نبرد نهایی صورت گرفت در تپه کتال در منطقه چوبوک روی داد. ارتش عثمانی تشنه و خسته و شکست خورده بود هر چند بایزید موفق به فرار به کوه‌های اطراف با چند صد سوار شد اما تیمور که کوهستان را محاصره کرده بود او را اسیر کرد. [[بایزید اول|بایزید ایلدریم]] سه ماه بعد در اسارت درگذشت. ارتش عثمانی به علت بی وفایی [[قرائی‌ها|تاتارهای سیاه]] و سپاهی‌هایی از [[ملوک‌الطوائف ترکمن در آسیای کوچک|بلیک‌های آناتولی]] که سپاه بایزید را ترک کردند و به نیروهای تیمور پیوست به شدت تضعیف شد.{{Sfn|Tucker|2010|p=۱۴۱}}

== نتایج نبرد ==
[[پرونده:Ankara savaşı Bayezid ve Timur.jpg|400px|بندانگشتی|بایزید اول در اسارت تیمور. پس از شکست بایزید در آنکارا، تیمور فرمانروای برجسته [[جهان اسلام]] شد.]]
نتیجه جنگ برای عثمانی فاجعه بار بود و عثمانی را تا نزدیکی فروپاشی امپراتوری پیش برد. این شکست منجر به یک جنگ داخلی در میان پسران بایزید گردید. جنگ داخلی در عثمانی تا ۱۱ سال (۱۴۱۳) پس از نبرد آنکارا ادامه یافت.

این نبرد در تاریخ عثمانی نیز قابل توجه است زیرا تنها زمانی بود که یک سلطان عثمانی دستگیر و اسیر گشت.

== پانویس ==

=== ارجاعات ===
{{پانویس|۲|چپ‌چین=بله}}

=== منابع ===
{{چپ‌چین}}
* {{Cite book|title=Seven Decisive Battles of the Middle Ages|last=Dahmus|first=Joseph Henry|publisher=Burnham Incorporated Pub|year=1983|chapter=Angora}}
* {{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=Hh0Bu8C66TsC|title=The Late Medieval Balkans: A Critical Survey from the Late Twelfth Century to the Ottoman Conquest|last=Fine|first=John Van Antwerp, Jr.|authorlink=John Van Antwerp Fine, Jr.|publisher=University of Michigan Press|year=1994|origyear=1987|isbn=978-0-472-08260-5|ref=harv}}
* {{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=CHzGvqRbV_IC|title=The Empire of the Steppes: A History of Central Asia|last=Grousset|first=René|publisher=Rutgers University Press|year=1970|isbn=978-0-8135-1304-1}}
* {{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=LsP-2y7kuJkC&pg=PA18|title=Between Two Worlds: The Construction of the Ottoman State|last=Kafadar|first=Cemal|publisher=University of California Press|year=1996|isbn=978-0-520-20600-7|pages=18–|ref=harv}}
* {{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=u_evCQAAQBAJ|title=The Sons of Bayezid: Empire Building and Representation in the Ottoman Civil War of 1402-13|last=Kastritsis|first=Dimitris|publisher=BRILL|year=2007|isbn=978-90-474-2247-1}}
* {{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=X5pWGJGb3gUC|title=The Ottoman Centuries: The Rise and Fall of the Turkish Empire|last=Kinross|first=Patrick Balfour Baron|publisher=Morrow|year=1977|isbn=978-0-688-03093-3|ref=harv}}
* {{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=2ZslvgAACAAJ|title=Armies of the Ottoman Turks 1300–1774|last=Nicolle|first=David|publisher=Bloomsbury USA|year=1983|isbn=978-0-85045-511-3|ref=harv}}
* {{Cite book|url=https://archive.org/details/cambridgemedieva04buryuoft|title=The Ottoman Turks to the Fall of Constantinople|last=Pears|first=Edwin|work=The Cambridge Medieval History Vol. IV: The Eastern Roman Empire 717-1453|publisher=Cambridge University Press|year=1923|pages=653–705|ref=harv}}
* {{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=wHpVn68GCogC|title=Battles that Changed History: An Encyclopedia of World Conflict|last=Tucker|first=Spencer|publisher=ABC-CLIO|year=2010|isbn=978-1-59884-429-0|pages=139–141|chapter=Battle of Ankara|ref=harv}}{{پایان چپ‌چین}}
; مجلات
{{چپ‌چین}}
* {{Cite journal|title=Battle of Ankara: Collision of Empires|last=Craig|first=Simon|journal=Military History|issue=3|year=2002|volume=19}}
* {{Cite journal|title=The Rise of Tīmūr and Western Diplomatic Response, 1390–1405|last=Knobler|first=Adam|journal=Journal of the Royal Asiatic Society (Third Series)|issue=3|year=1995|volume=5}}
* {{Cite journal|url=http://politikin-zabavnik.co.rs/pz/tekstovi/јuris-srpske-konjice|title=Битка код Ангоре|last=Lopandić|first=Duško|journal=Политикин Забавник|year=2011|volume=3101|trans-title=Battle of Angora}}
* {{Cite journal|title=Ankara Savaşı ve I. Sultan Bayezid’in Timurlenk’e Esir Düşmesinin Sahneye Yansıması|last=Şenlen|first=Sıla|doi=10.1501/OTAM_0000000300|year=2015|trans-title=Dramatic Representation of the Battle of Ankara and Bayezid I’s Captivation by Tamerlane}}
{{پایان چپ‌چین}}

== پیوندهای بیرونی ==
* [http://www.britannica.com/eb/article-9007656 "نبرد آنکارا"] در ''[[دانشنامه بریتانیکا]]''. شیکاگو: بریتانیکا، Inc. با 15 edn است. 1992, Vol. 1, p. ۴۲۳.

{{امپراتوری تیموریان}}

[[رده:آسیا در ۱۴۰۲ (میلادی)]]
[[رده:امپراتوری عثمانی در ۱۴۰۲ (میلادی)]]
[[رده:تاریخ استان آنکارا]]
[[رده:فترت عثمانی]]
[[رده:مقاله‌هایی که تجمیع ارجاع در آن‌ها ممنوع است]]
[[رده:نبردها در آناتولی قرون وسطی]]
[[رده:نبردهای امپراتوری عثمانی]]
[[رده:نبردهای تیمور لنگ]]
[[رده:نبردهای جنگ‌های امپراتوری رومی شرقی و امپراتوری عثمانی]]

نبرد آنکارا - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Shahroudi: − رده:تاریخ استان آنکارا (هات‌کت)

Shahroudi: ابرابزار