https://www.islamical.org/w/index.php?action=history&feed=atom&title=%D9%86%D8%A8%D8%B1%D8%AF_%D8%B3%D9%86%DA%AF%D8%A7%D9%86نبرد سنگان - تاریخچهٔ نسخهها2026-06-07T21:20:19Zتاریخچهٔ نسخهها برای این صفحه در ویکیMediaWiki 1.41.1https://www.islamical.org/w/index.php?title=%D9%86%D8%A8%D8%B1%D8%AF_%D8%B3%D9%86%DA%AF%D8%A7%D9%86&diff=90143&oldid=prevShahroudi: ابرابزار2024-08-22T01:02:12Z<p>ابرابزار</p>
<p><b>صفحهٔ تازه</b></p><div>{{Infobox military conflict<br />
|conflict=جنگ صفویان با افغانهای ابدالی<br />
|partof=[[جنگهای نادری]]<br />
|image=<br />
|caption=<br />
|date=۱۷۲۷ میلادی {{سخ}} ۱۱۳۹ قمری<br />
|place=[[خراسان بزرگ|شرق خراسان]]، غرب [[افغانستان]]<br />
|result=پیروزی تاکتیکی صفویان<br />
|territory=بدون تغییر<br />
|combatant1={{flagicon image|Safavid Flag.svg}} [[صفویه|طرفداران صفویه]]<br />
|combatant2= افغانهای ابدالی {{سخ}}شورشیان سنگانی<br />
|commander1=[[شاه تهماسب دوم]] <small>{{کوچک|(اسمی)}}</small>{{سخ}}[[نادرشاه|نادر]] <small>{{کوچک|(در عمل)}}</small><br />
|commander2= حسین سلطان سیستانی{{سخ}}کلانتر سنگان<br />
|strength1= ۸٬۰۰۰<br />
|strength2= ۷٬۰۰۰–۸٬۰۰۰<br />
|casualties1= ۲۰۰ کشته<br />
|casualties2= ۵۰۰ کشته<br />
|campaignbox=<br />
}}<br />
{{جنگهای نادر}}<br />
'''نبرد سنگان''' در سال ۱۷۲۷ میلادی برابر با ۱۱۳۹ قمری بین حامیان صفویان به رهبری [[نادرشاه|نادر]] و نیروهای شورشی قائنی به فرماندهی [[حسین سلطان قائنی]] و افغانهای ابدالیای که در سنگان سر به شورش برداشتند روی داد. در این نبرد پس از تسلیم شدن حسین سلطان به نادر، او به سمت دژ سنگان رفته و پس از محاصره و تسخیر آنجا دست به کشتار همهٔ اهالی دژ زد. سپس در نبردی افغانهایی که به کمک سنگانیها شتافته بودند، عقب راند. پس از این نبرد [[نادرشاه|نادر]] به [[مشهد]] بازگشت.<br />
<br />
== پیشزمینه ==<br />
حسین سلطان قائنی از بستگان محمود سیستانی در پی کشته شدن ملک محمود سیستانی سر به شورش برداشت و گماردهٔ نادر را از شهر بیرون کرد. در این شورش ملک کلبعلی پسر ملک محمود و برادرزاده دیگرش ملک لطفعلی به حسین سلطان یاری میرساندند. عدهای از نیروهای نادر که به فرمان او برای سرکوب شورش حسین سلطان فرستاده شده بودند نتوانستند کاری از پیش ببرند. سرانجام نادر به همراه [[شاه طهماسب دوم|شاه تهماسب]] در ۷ ذیحجه ۱۱۳۹ قمری با ۸۰۰۰ تن سپاه برای سرکوبی حسین سلطان به سمت [[قائن]] به راه افتاد. با نزدیک شدن سپاه نادر به قائن، کلبعلی و لطفعلی به [[اصفهان]] گریختند و حسین سلطان در دژ قائن پناه گرفت و سرانجام تسلیم نادر گشت و مورد بخشش قرار گرفت.<ref>{{پک|لارودی|۱۳۸۸|ص=۵۸|ک=نادر پسر شمشیر}}</ref><ref>{{پک|lockhart|1938|ص=28|ک=Nadir Shah}}</ref><ref name="ReferenceA3">{{پک|شعبانی|۱۳۸۹|ص=۱۰۸|ک=تاریخ ایران در عصر افشاریه}}</ref><br />
<br />
=== تصرف بهدادین ===<br />
پس از فروکش اغتشاش قائن، نادر از راه زرکوه مژن آباد به سمت بهدادین شتافت. او در روز دوم ماه صفر [[۱۱۴۰ (قمری)|۱۱۴۰ قمری]] به دژ [[بهدادین]] رسید. افغانهای دژ به نادر تسلیم شدند ولی سردستهٔ آنان توانست با نیرنگ و گذاشتن چند گروگان از اردوی نادر بگریزد.<ref name="ReferenceB33">{{پک|لارودی|۱۳۸۸|ص=۵۹|ک=نادر پسر شمشیر}}</ref><br />
<br />
=== به سوی سنگان ===<br />
در این بین کلانتر دژ سنگان دست به شورش زد و از افغانهای ابدالی درخواست کمک کرد.<ref name="ReferenceB32">{{پک|لارودی|۱۳۸۸|ص=۵۹|ک=نادر پسر شمشیر}}</ref> نادر پس از بهدادین و از راه خوسوف به سمت دژ [[سنگان (خواف)|سنگان]] حرکت کرد.<ref name="ReferenceA">{{پک|شعبانی|۱۳۸۹|ص=۱۰۸|ک=تاریخ ایران در عصر افشاریه}}</ref> او در ۱۴ صفر آنجا را محاصره نمود.<ref name="ReferenceB3">{{پک|لارودی|۱۳۸۸|ص=۵۹|ک=نادر پسر شمشیر}}</ref><br />
<br />
== شرح نبرد ==<br />
نادر [[توپخانه]] خود را در بلندیهای پیرامون [[قلعه|دژ]] مستقر کرد و شروع به توپ باران دژ نمود. پس از چند روز توپ باران، دیوارهای دژ نابود شدند و راه برای حملهٔ سپاه نادر به داخل دژ هموار گشت. در همین هنگام فرستادهٔ کلانتر دژ نزد نادر آمده درخواست امان نمود و متعهد به تأمین خواربار سپاه نادر شد. نادر با پذیرش درخواست او منتظر رسیدن خواربار شد اما کلانتر دژ و یارانش بار دیگر پیمانشکنی کردند و از دادن خواربار خودداری کردند. نادر که از این ماجرا به خشم آمده بود با یورش بزرگی به دژ و تسخیر آن دست به کشتار همهٔ محاصره شدگان زد.<ref name="ReferenceB">{{پک|لارودی|۱۳۸۸|ص=۵۹|ک=نادر پسر شمشیر}}</ref><ref name="ReferenceC">{{پک|lockhart|1938|ص=29|ک=Nadir Shah}}</ref><br />
<br />
گزارش رسیدن ۸۰۰۰ تن از سپاهیان افغان به کمک سنگانیها پس از سرکوبی سنگانیها به نادر رسید. نادر با وجود آنکه روحیهٔ سپاهش را ضعیف میدید ناچار به میدان جنگ شتافت ولی از حمله خودداری نمود و با ۵۰۰ تن از سوارانش سپاه افغانها را تحریک به آغاز حمله نمود. سرانجام افغانها فریب خورده آغازگر نبرد شدند و در نبرد سختی که روی داد با دادن تعدادی تلفات و کشته و اسیرانی به میدان نبرد پشت کرده و به سمت [[هرات]] گریختند.<ref name="ReferenceC4">{{پک|lockhart|1938|ص=29|ک=Nadir Shah}}</ref><ref name="ReferenceD2">{{پک|لارودی|۱۳۸۸|ص=۶۰|ک=نادر پسر شمشیر}}</ref><br />
<br />
== پیامدها ==<br />
پس از درگیری با افغانهای ابدالی، نادر که سپاه خود را درمانده میدید، از تعقیب نیروهای افغان که به سمت [[هرات]] عقب نشسته بودند، چشم پوشی کرد و به سمت [[مشهد]] به راه افتاد و انتقام از افغانها را به آینده موکول کرد.<ref name="ReferenceC42">{{پک|lockhart|1938|ص=29|ک=Nadir Shah}}</ref><ref name="ReferenceD">{{پک|لارودی|۱۳۸۸|ص=۶۰|ک=نادر پسر شمشیر}}</ref><ref>{{پک|مینورسکی|۱۳۹۴|ص=۳۱۰|ک=ایران در زمان نادرشاه}}</ref><br />
<br />
== پانویس ==<br />
<br />
=== ارجاعات ===<br />
{{پانویس|۲}}<br />
<br />
=== منابع ===<br />
* {{یادکرد کتاب|عنوان=نادر پسر شمشیر|نام خانوادگی=لارودی|نام=نورالله|ناشر=پارسه|سال=۱۳۸۸|شابک=۹۷۸-۶۰۰-۵۰۲۶-۵۶-۶|مکان=تهران|صفحات=}}<br />
* {{یادکرد کتاب|عنوان=NADIR SHAH|نام خانوادگی=lockhart|نام=laurence|ناشر=|سال=1938|شابک=|مکان=london|صفحات=|زبان=[[زبان انگلیسی|انگلیسی]]}}<br />
* {{یادکرد کتاب|عنوان=تاریخ ایران در عصر افشاریه|نام خانوادگی=[[رضا شعبانی|شعبانی]]|نام=[[رضا شعبانی|رضا]]|ناشر=سخن|سال=۱۳۸۹|شابک=978-964-372-362-0|مکان=تهران|صفحات=}}<br />
* {{یادکرد کتاب|عنوان=ایران در زمان نادرشاه|نام خانوادگی=[[ولادیمیر مینورسکی|مینورسکی]]|نام=ولادیمیر|ناشر=دنیای کتاب|سال=۱۳۹۴|شابک=۹۷۸-۹۶۴-۵۸۷۰-۲۳-۰|مکان=تهران|صفحات=}}<br />
<br />
[[رده:آسیا در ۱۷۲۷ (میلادی)]]<br />
[[رده:ایران در ۱۷۲۷ (میلادی)]]<br />
[[رده:تاریخ استان خراسان رضوی]]<br />
[[رده:تاریخ نظامی در ۱۷۲۷ (میلادی)]]<br />
[[رده:جنگهای دوره صفویان]]<br />
[[رده:جنگهای نادرشاه]]</div>Shahroudi