https://www.islamical.org/w/index.php?action=history&feed=atom&title=%D9%86%D8%B4%D8%A7%D9%86%D9%87_%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D8%AD%D8%AA%D9%85%DB%8C_%D8%B8%D9%87%D9%88%D8%B1نشانه های حتمی ظهور - تاریخچهٔ نسخهها2026-06-24T09:57:47Zتاریخچهٔ نسخهها برای این صفحه در ویکیMediaWiki 1.41.1https://www.islamical.org/w/index.php?title=%D9%86%D8%B4%D8%A7%D9%86%D9%87_%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D8%AD%D8%AA%D9%85%DB%8C_%D8%B8%D9%87%D9%88%D8%B1&diff=174373&oldid=prevShahroudi: تغییرمسیر به نشانههای ظهور2026-04-24T12:59:28Z<p>تغییرمسیر به <a href="/fa/%D9%86%D8%B4%D8%A7%D9%86%D9%87%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D8%B8%D9%87%D9%88%D8%B1" title="نشانههای ظهور">نشانههای ظهور</a></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۲۴ آوریل ۲۰۲۶، ساعت ۱۲:۵۹</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">خط ۱:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">منظور از '''«نشانههای حتمی»'''آن دسته از پدیدههایی است که پدید آمدن آنها بدون هیچ قید و شرطی، قطعی و الزامی خواهد بود.<ref>{{یادکرد کتاب |نام خانوادگی۱=صدوق |نام۱=محمد بن علی |عنوان=کمال الدین و تمام النعمه جلد2 |تاریخ=1395 |ناشر=اسلامیه |مکان=تهران |صفحه=651}}</ref></del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">#تغییر_مسیر </ins>[[نشانههای ظهور]]</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== مقدمه ==</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">آنچه امروزه با عنوان </del>[[<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نشانه های ظهور]] در نوشتهها و گفتهها مطرح میشود، انبوهی است از حوادث و رخدادهایی که به انواع فراوانی قابل تقسیم است. بر خلاف تصور عمومی، درباره تقسیم نشانهها به اقسام مختلف، هیچ سخن روشنی از امامان شیعه در دست نیست و آنچه در آثار با این عنوان وجود دارد، بهطور عموم پرورده ذهن نویسندگان است. البته برخی قابل قبول و برخی از اساس دارای اشکال است.آنچه به نظر میرسد یگانه تقسیم پذیرفتنی، تقسیم نشانهها به حتمی و غیر حتمی است.<ref>{{یادکرد کتاب |نام خانوادگی۱=سلیمیان |نام۱=خدامراد |عنوان=درسنامه مهدویت جلد3 |تاریخ=1389 |ناشر=بنیاد فرهنگی حضرت مهدی موعود ع |مکان=قم |صفحه=116}}</ref></del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== معنا شناسی ==</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">واژه ی «حتمی» فقط یک بار با تعبیر «حتماً» در [[قرآن]] استفاده شده است؛(مریم:آیه71)، [[فخر الدین طریحی]] '''«حتم»''' را واجبی دانسته که اراده بر آن تعلق گرفته، اسقاط آن امکانپذیر نیست.<ref>{{یادکرد کتاب |نام خانوادگی۱=طریحی |نام۱=فخر الدین |عنوان=مجمع البحرین جلد6 |تاریخ=1362 |ناشر=مرتضوی |مکان=تهران |صفحه=32}}</ref>[[راغب اصفهانی]] آن را به '''قضای مقدر''' معنا کرده است.<ref>{{یادکرد کتاب |نام خانوادگی۱=راغب اصفهانی |نام۱=حسین بن محمد |عنوان=المفردات فی غریب القرآن |تاریخ=1412 |ناشر=دار القلم |مکان=شام |صفحه=218}}</ref>[[ابنمنظور|ابن منظور]]آن را به معنای [[قضا و قدر|قضا]] و وجوب قضا دانسته که گریزی از انجام آن نیست.<ref>{{یادکرد کتاب |نام خانوادگی۱=ابن منظور |نام۱=محمد بن مکرم |عنوان=لسان العرب جلد 12 |تاریخ=1414 |ناشر=دار صادر |مکان=بیروت |صفحه=113}}</ref>[[خلیل بن احمد فراهیدی]] در کتاب [[العین]] نیز آن را با تعبیر «ایجاب القضاء» تعریف کرده است.<ref>{{یادکرد کتاب |نام خانوادگی۱=فراهیدی |نام۱=خلیل بن احمد |عنوان=العین جلد3 |تاریخ=1409 |ناشر=دار الهجره |مکان=ایران |صفحه=195}}</ref><br></del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[حسن مصطفوی]] در کتاب [[التحقیق فی کلمات القرآن الکریم]] دیدگاه خود را این چنین مینگارد: معنای حقیقی برای این لفظ عبارت از «جزم و قطع در حکم و عمل» است.<ref>{{یادکرد کتاب |نام خانوادگی۱=مصطفوی |نام۱=حسن |عنوان=التحقیق غی کلمات القرآن الکریم ج2 |تاریخ=1360 |ناشر=بنگاه ترجمه و نشر کتاب |مکان=تهران |صفحه=163}}</ref><br></del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">در بحث نشانهها طبق نگاه مشهور، منظور از «نشانههای حتمی» _ مقابل نشانههای غیر حتمی _ آن دسته از پدیدههایی است که پدید آمدن آنها بدون هیچ قید و شرطی، قطعی و الزامی خواهد بود.<ref>{{یادکرد کتاب |نام خانوادگی۱=سلیمیان |نام۱=خدامراد |عنوان=درسنامه مهدویت جلد3 |تاریخ=1389 |ناشر=بنیاد فرهنگی حضرت مهدی موعود ع |مکان=قم |صفحه=118}}</ref></del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">==تعداد نشانههای حتمی ==</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"><br></del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">از روایات فراوانی حتمی بودن پنج نشانه بهطور قطعی اثبات میشود به عنوان نمونه:پیشوای ششم شیعیان میگوید:</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">خَمْسُ عَلَامَاتٍ قَبْلَ قِیَامِ الْقَائِمِ الصَّیْحَةُ وَ السُّفْیَانِیُّ وَ الْخَسْفُ وَ قَتْلُ النَّفْسِ الزَّکِیَّةِ وَ الْیَمَانِی؛پیش از قیام قائم پنج نشانه است: صیحه، سفیانی، خسف، قتل نفس زکیه و یمانی.<ref>{{یادکرد کتاب |نام خانوادگی۱=کلینی |نام۱=محمد بن یعقوب |عنوان=الکافی ج8 |تاریخ=1407 |ناشر=دار الکتب الاسلامیه |مکان=تهران |صفحه=310}}</ref></del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">=== [[خروج سفیانی]] ===</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"><br></del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">«سفیانی و خروج وی»، مشهورترین و در عین حال مشکلترین مسئله در میان </del>نشانههای ظهور <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بهشمار میآید. روایات این نشانه، به گونه ای گسترده در منابع قدیم و جدید بیان شده است.<ref>{{یادکرد کتاب |نام خانوادگی۱=سلیمیان |نام۱=خدامراد |عنوان=درسنامه ی مهدویت ج3 |تاریخ=1389 |ناشر=بنیاد حضرت مهدی موعود ع |مکان=قم |صفحه=133}}</ref></del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"><br></del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">=== [[قیام یمانی</del>]] <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">===</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"><br></del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">یکی از نشانههای حتمی ظهور خروج سرداری از اهل یمن است که مردم را به حق و عدل دعوت میکند.در مصادر شیعه، روایات فراوانی در این باره وجود دارد؛ به گونه ای که برخی آنها را مستفیض دانستهاند.<ref>{{یادکرد کتاب |نام خانوادگی۱=صدر |نام۱=سید محمد |عنوان=تاریخ غیبت کبری |تاریخ=1361 |ناشر=مؤسسة الإمام المهدی (علیه السلام) |مکان=تهران |صفحه=654}}</ref> [[شیخ صدوق]] با ذکر سند از [[عمر بن حنظله]] از [[جعفر بن محمد]] کرده است:</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">قَبْلَ قِیَامِ الْقَائِمِ علیه السلام خَمْسُ عَلَامَاتٍ مَحْتُومَاتٍ الْیَمَانِیُّ وَ… ؛پیش از قیام قائم، پنج نشانة حتمی خواهد بود: یمانی و… .<ref>{{یادکرد کتاب |نام خانوادگی۱=صدوق |نام۱=محمد بن علی |عنوان=کمال الدین و تمام النعمه ج2 |تاریخ=1395 |ناشر=اسلامیه |مکان=تهران |صفحه=650}}</ref></del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">=== [[صیحه آسمانی]] ===</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">یکی از نشانههای حتمی ظهور مسئله ندا و صیحه ی آسمانی است که قبل از ظهور اتفاق میافتد.<ref>{{یادکرد کتاب |نام خانوادگی۱=سلیمیان |نام۱=خدامراد |عنوان=درسنامه مهدویت ج3 |تاریخ=1389 |ناشر=بنیاد فرهنگی حضرت مهدی موعود ع |مکان=قم |صفحه=127}}</ref></del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">=== قتل [[نفس زکیه]] ===</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"><br></del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">«کشته شدن انسانی بی گناه» یکی از نشانههای پنجگانه حتمی است.<ref>{{یادکرد کتاب |نام خانوادگی۱=سلیمیان |نام۱=خدامراد |عنوان=درسنامه مهدویت ج3 |تاریخ=1389 |ناشر=بنیاد فرهنگی حضرت مهدی ع |مکان=قم |صفحه=141}}</ref></del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">=== [[خسف بیداء]] ===</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"><br></del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">منظور از «خسف بیداء» آن است که [[سفیانی]] لشکری عظیم، به قصد جنگ [[مهدی موعود]] عازم [[مکه]] میکند؛ اما بین مکه و [[مدینه]] _ در محلی که به سرزمین [[«بیداء»]] معروف است _ به گونه ای معجزه آسا، به امر خداوند، در زمین فرومیروند. این حادثه در روایات [[اهل سنت]] <ref>{{یادکرد کتاب |نام خانوادگی۱=صنعانی |نام۱=عبدالرزاق بن همام |عنوان=المصنف ج11 |تاریخ=1417 |ناشر=دارالجیل |مکان=بیروت |صفحه=278}}</ref>و [[شیعه]]، یکی از نشانههای ظهور و قیام معرفی شده و در شماری از آنها بر حتمی بودن آن تأکید شده است.<ref>{{یادکرد کتاب |نام خانوادگی۱=کلینی |نام۱=محمد بن یعقوب |عنوان=الکافی ج8 |تاریخ=1407|ناشر=دار الکتب الاسلامیه |مکان=تهران |صفحه=310}}</ref></del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== منابع ==</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
</table>Shahroudihttps://www.islamical.org/w/index.php?title=%D9%86%D8%B4%D8%A7%D9%86%D9%87_%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D8%AD%D8%AA%D9%85%DB%8C_%D8%B8%D9%87%D9%88%D8%B1&diff=170404&oldid=prevAlvand1546 در ۲۵ مارس ۲۰۲۶، ساعت ۱۷:۴۰2026-03-25T17:40:42Z<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۲۵ مارس ۲۰۲۶، ساعت ۱۷:۴۰</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">خط ۱:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>منظور از '''«نشانههای حتمی»'''آن دسته از پدیدههایی است که پدید آمدن آنها بدون هیچ قید و شرطی، قطعی و الزامی خواهد بود.<ref>{{یادکرد کتاب |نام خانوادگی۱=صدوق |نام۱=محمد بن علی |عنوان=کمال الدین و تمام النعمه جلد2 |تاریخ=1395 |ناشر=اسلامیه |مکان=تهران |صفحه=651}}</ref></div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>منظور از '''«نشانههای حتمی»'''آن دسته از پدیدههایی است که پدید آمدن آنها بدون هیچ قید و شرطی، قطعی و الزامی خواهد بود.<ref>{{یادکرد کتاب |نام خانوادگی۱=صدوق |نام۱=محمد بن علی |عنوان=کمال الدین و تمام النعمه جلد2 |تاریخ=1395 |ناشر=اسلامیه |مکان=تهران |صفحه=651}}</ref></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== مقدمه ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== مقدمه ==</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>آنچه امروزه با عنوان [[<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نشانههای </del>ظهور]] در نوشتهها و گفتهها مطرح میشود، انبوهی است از حوادث و رخدادهایی که به انواع فراوانی قابل تقسیم است. بر خلاف تصور عمومی، درباره تقسیم نشانهها به اقسام مختلف، هیچ سخن روشنی از امامان شیعه در دست نیست و آنچه در آثار با این عنوان وجود دارد، بهطور عموم پرورده ذهن نویسندگان است. البته برخی قابل قبول و برخی از اساس دارای اشکال است.آنچه به نظر میرسد یگانه تقسیم پذیرفتنی، تقسیم نشانهها به حتمی و غیر حتمی است.<ref>{{یادکرد کتاب |نام خانوادگی۱=سلیمیان |نام۱=خدامراد |عنوان=درسنامه مهدویت جلد3 |تاریخ=1389 |ناشر=بنیاد فرهنگی حضرت مهدی موعود ع |مکان=قم |صفحه=116}}</ref></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>آنچه امروزه با عنوان [[<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نشانه های </ins>ظهور]] در نوشتهها و گفتهها مطرح میشود، انبوهی است از حوادث و رخدادهایی که به انواع فراوانی قابل تقسیم است. بر خلاف تصور عمومی، درباره تقسیم نشانهها به اقسام مختلف، هیچ سخن روشنی از امامان شیعه در دست نیست و آنچه در آثار با این عنوان وجود دارد، بهطور عموم پرورده ذهن نویسندگان است. البته برخی قابل قبول و برخی از اساس دارای اشکال است.آنچه به نظر میرسد یگانه تقسیم پذیرفتنی، تقسیم نشانهها به حتمی و غیر حتمی است.<ref>{{یادکرد کتاب |نام خانوادگی۱=سلیمیان |نام۱=خدامراد |عنوان=درسنامه مهدویت جلد3 |تاریخ=1389 |ناشر=بنیاد فرهنگی حضرت مهدی موعود ع |مکان=قم |صفحه=116}}</ref></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== معنا شناسی ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== معنا شناسی ==</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>واژه ی «حتمی» فقط یک بار با تعبیر «حتماً» در [[قرآن]] استفاده شده است؛(مریم:آیه71)، [[فخر الدین طریحی]] '''«حتم»''' را واجبی دانسته که اراده بر آن تعلق گرفته، اسقاط آن امکانپذیر نیست.<ref>{{یادکرد کتاب |نام خانوادگی۱=طریحی |نام۱=فخر الدین |عنوان=مجمع البحرین جلد6 |تاریخ=1362 |ناشر=مرتضوی |مکان=تهران |صفحه=32}}</ref>[[راغب اصفهانی]] آن را به '''قضای مقدر''' معنا کرده است.<ref>{{یادکرد کتاب |نام خانوادگی۱=راغب اصفهانی |نام۱=حسین بن محمد |عنوان=المفردات فی غریب القرآن |تاریخ=1412 |ناشر=دار القلم |مکان=شام |صفحه=218}}</ref>[[ابنمنظور|ابن منظور]]آن را به معنای [[قضا و قدر|قضا]] و وجوب قضا دانسته که گریزی از انجام آن نیست.<ref>{{یادکرد کتاب |نام خانوادگی۱=ابن منظور |نام۱=محمد بن مکرم |عنوان=لسان العرب جلد 12 |تاریخ=1414 |ناشر=دار صادر |مکان=بیروت |صفحه=113}}</ref>[[خلیل بن احمد فراهیدی]] در کتاب [[العین]] نیز آن را با تعبیر «ایجاب القضاء» تعریف کرده است.<ref>{{یادکرد کتاب |نام خانوادگی۱=فراهیدی |نام۱=خلیل بن احمد |عنوان=العین جلد3 |تاریخ=1409 |ناشر=دار الهجره |مکان=ایران |صفحه=195}}</ref><br></div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>واژه ی «حتمی» فقط یک بار با تعبیر «حتماً» در [[قرآن]] استفاده شده است؛(مریم:آیه71)، [[فخر الدین طریحی]] '''«حتم»''' را واجبی دانسته که اراده بر آن تعلق گرفته، اسقاط آن امکانپذیر نیست.<ref>{{یادکرد کتاب |نام خانوادگی۱=طریحی |نام۱=فخر الدین |عنوان=مجمع البحرین جلد6 |تاریخ=1362 |ناشر=مرتضوی |مکان=تهران |صفحه=32}}</ref>[[راغب اصفهانی]] آن را به '''قضای مقدر''' معنا کرده است.<ref>{{یادکرد کتاب |نام خانوادگی۱=راغب اصفهانی |نام۱=حسین بن محمد |عنوان=المفردات فی غریب القرآن |تاریخ=1412 |ناشر=دار القلم |مکان=شام |صفحه=218}}</ref>[[ابنمنظور|ابن منظور]]آن را به معنای [[قضا و قدر|قضا]] و وجوب قضا دانسته که گریزی از انجام آن نیست.<ref>{{یادکرد کتاب |نام خانوادگی۱=ابن منظور |نام۱=محمد بن مکرم |عنوان=لسان العرب جلد 12 |تاریخ=1414 |ناشر=دار صادر |مکان=بیروت |صفحه=113}}</ref>[[خلیل بن احمد فراهیدی]] در کتاب [[العین]] نیز آن را با تعبیر «ایجاب القضاء» تعریف کرده است.<ref>{{یادکرد کتاب |نام خانوادگی۱=فراهیدی |نام۱=خلیل بن احمد |عنوان=العین جلد3 |تاریخ=1409 |ناشر=دار الهجره |مکان=ایران |صفحه=195}}</ref><br></div></td></tr>
</table>Alvand1546https://www.islamical.org/w/index.php?title=%D9%86%D8%B4%D8%A7%D9%86%D9%87_%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D8%AD%D8%AA%D9%85%DB%8C_%D8%B8%D9%87%D9%88%D8%B1&diff=170401&oldid=prevAlvand1546 در ۲۵ مارس ۲۰۲۶، ساعت ۱۷:۱۲2026-03-25T17:12:16Z<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۲۵ مارس ۲۰۲۶، ساعت ۱۷:۱۲</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l7">خط ۷:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۷:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در بحث نشانهها طبق نگاه مشهور، منظور از «نشانههای حتمی» _ مقابل نشانههای غیر حتمی _ آن دسته از پدیدههایی است که پدید آمدن آنها بدون هیچ قید و شرطی، قطعی و الزامی خواهد بود.<ref>{{یادکرد کتاب |نام خانوادگی۱=سلیمیان |نام۱=خدامراد |عنوان=درسنامه مهدویت جلد3 |تاریخ=1389 |ناشر=بنیاد فرهنگی حضرت مهدی موعود ع |مکان=قم |صفحه=118}}</ref></div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در بحث نشانهها طبق نگاه مشهور، منظور از «نشانههای حتمی» _ مقابل نشانههای غیر حتمی _ آن دسته از پدیدههایی است که پدید آمدن آنها بدون هیچ قید و شرطی، قطعی و الزامی خواهد بود.<ref>{{یادکرد کتاب |نام خانوادگی۱=سلیمیان |نام۱=خدامراد |عنوان=درسنامه مهدویت جلد3 |تاریخ=1389 |ناشر=بنیاد فرهنگی حضرت مهدی موعود ع |مکان=قم |صفحه=118}}</ref></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==تعداد نشانههای حتمی ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==تعداد نشانههای حتمی ==</div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"><br></ins></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>از روایات فراوانی حتمی بودن پنج نشانه بهطور قطعی اثبات میشود به عنوان نمونه:پیشوای ششم شیعیان میگوید:</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>از روایات فراوانی حتمی بودن پنج نشانه بهطور قطعی اثبات میشود به عنوان نمونه:پیشوای ششم شیعیان میگوید:</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>خَمْسُ عَلَامَاتٍ قَبْلَ قِیَامِ الْقَائِمِ الصَّیْحَةُ وَ السُّفْیَانِیُّ وَ الْخَسْفُ وَ قَتْلُ النَّفْسِ الزَّکِیَّةِ وَ الْیَمَانِی؛پیش از قیام قائم پنج نشانه است: صیحه، سفیانی، خسف، قتل نفس زکیه و یمانی.<ref>{{یادکرد کتاب |نام خانوادگی۱=کلینی |نام۱=محمد بن یعقوب |عنوان=الکافی ج8 |تاریخ=1407 |ناشر=دار الکتب الاسلامیه |مکان=تهران |صفحه=310}}<ref<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">><br</del>></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>خَمْسُ عَلَامَاتٍ قَبْلَ قِیَامِ الْقَائِمِ الصَّیْحَةُ وَ السُّفْیَانِیُّ وَ الْخَسْفُ وَ قَتْلُ النَّفْسِ الزَّکِیَّةِ وَ الْیَمَانِی؛پیش از قیام قائم پنج نشانه است: صیحه، سفیانی، خسف، قتل نفس زکیه و یمانی.<ref>{{یادکرد کتاب |نام خانوادگی۱=کلینی |نام۱=محمد بن یعقوب |عنوان=الکافی ج8 |تاریخ=1407 |ناشر=دار الکتب الاسلامیه |مکان=تهران |صفحه=310}}<<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">/</ins>ref></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>=== [[خروج سفیانی]] ===</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>=== [[خروج سفیانی]] ===</div></td></tr>
</table>Alvand1546https://www.islamical.org/w/index.php?title=%D9%86%D8%B4%D8%A7%D9%86%D9%87_%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D8%AD%D8%AA%D9%85%DB%8C_%D8%B8%D9%87%D9%88%D8%B1&diff=170400&oldid=prevAlvand1546: اصلاح املا، اصلاح نویسههای عربی، اصلاح فاصلهٔ مجازی2026-03-25T17:09:21Z<p>اصلاح املا، اصلاح نویسههای عربی، اصلاح فاصلهٔ مجازی</p>
<p><b>صفحهٔ تازه</b></p><div>منظور از '''«نشانههای حتمی»'''آن دسته از پدیدههایی است که پدید آمدن آنها بدون هیچ قید و شرطی، قطعی و الزامی خواهد بود.<ref>{{یادکرد کتاب |نام خانوادگی۱=صدوق |نام۱=محمد بن علی |عنوان=کمال الدین و تمام النعمه جلد2 |تاریخ=1395 |ناشر=اسلامیه |مکان=تهران |صفحه=651}}</ref><br />
== مقدمه ==<br />
آنچه امروزه با عنوان [[نشانههای ظهور]] در نوشتهها و گفتهها مطرح میشود، انبوهی است از حوادث و رخدادهایی که به انواع فراوانی قابل تقسیم است. بر خلاف تصور عمومی، درباره تقسیم نشانهها به اقسام مختلف، هیچ سخن روشنی از امامان شیعه در دست نیست و آنچه در آثار با این عنوان وجود دارد، بهطور عموم پرورده ذهن نویسندگان است. البته برخی قابل قبول و برخی از اساس دارای اشکال است.آنچه به نظر میرسد یگانه تقسیم پذیرفتنی، تقسیم نشانهها به حتمی و غیر حتمی است.<ref>{{یادکرد کتاب |نام خانوادگی۱=سلیمیان |نام۱=خدامراد |عنوان=درسنامه مهدویت جلد3 |تاریخ=1389 |ناشر=بنیاد فرهنگی حضرت مهدی موعود ع |مکان=قم |صفحه=116}}</ref><br />
== معنا شناسی ==<br />
واژه ی «حتمی» فقط یک بار با تعبیر «حتماً» در [[قرآن]] استفاده شده است؛(مریم:آیه71)، [[فخر الدین طریحی]] '''«حتم»''' را واجبی دانسته که اراده بر آن تعلق گرفته، اسقاط آن امکانپذیر نیست.<ref>{{یادکرد کتاب |نام خانوادگی۱=طریحی |نام۱=فخر الدین |عنوان=مجمع البحرین جلد6 |تاریخ=1362 |ناشر=مرتضوی |مکان=تهران |صفحه=32}}</ref>[[راغب اصفهانی]] آن را به '''قضای مقدر''' معنا کرده است.<ref>{{یادکرد کتاب |نام خانوادگی۱=راغب اصفهانی |نام۱=حسین بن محمد |عنوان=المفردات فی غریب القرآن |تاریخ=1412 |ناشر=دار القلم |مکان=شام |صفحه=218}}</ref>[[ابنمنظور|ابن منظور]]آن را به معنای [[قضا و قدر|قضا]] و وجوب قضا دانسته که گریزی از انجام آن نیست.<ref>{{یادکرد کتاب |نام خانوادگی۱=ابن منظور |نام۱=محمد بن مکرم |عنوان=لسان العرب جلد 12 |تاریخ=1414 |ناشر=دار صادر |مکان=بیروت |صفحه=113}}</ref>[[خلیل بن احمد فراهیدی]] در کتاب [[العین]] نیز آن را با تعبیر «ایجاب القضاء» تعریف کرده است.<ref>{{یادکرد کتاب |نام خانوادگی۱=فراهیدی |نام۱=خلیل بن احمد |عنوان=العین جلد3 |تاریخ=1409 |ناشر=دار الهجره |مکان=ایران |صفحه=195}}</ref><br><br />
[[حسن مصطفوی]] در کتاب [[التحقیق فی کلمات القرآن الکریم]] دیدگاه خود را این چنین مینگارد: معنای حقیقی برای این لفظ عبارت از «جزم و قطع در حکم و عمل» است.<ref>{{یادکرد کتاب |نام خانوادگی۱=مصطفوی |نام۱=حسن |عنوان=التحقیق غی کلمات القرآن الکریم ج2 |تاریخ=1360 |ناشر=بنگاه ترجمه و نشر کتاب |مکان=تهران |صفحه=163}}</ref><br><br />
در بحث نشانهها طبق نگاه مشهور، منظور از «نشانههای حتمی» _ مقابل نشانههای غیر حتمی _ آن دسته از پدیدههایی است که پدید آمدن آنها بدون هیچ قید و شرطی، قطعی و الزامی خواهد بود.<ref>{{یادکرد کتاب |نام خانوادگی۱=سلیمیان |نام۱=خدامراد |عنوان=درسنامه مهدویت جلد3 |تاریخ=1389 |ناشر=بنیاد فرهنگی حضرت مهدی موعود ع |مکان=قم |صفحه=118}}</ref><br />
==تعداد نشانههای حتمی ==<br />
از روایات فراوانی حتمی بودن پنج نشانه بهطور قطعی اثبات میشود به عنوان نمونه:پیشوای ششم شیعیان میگوید:<br />
خَمْسُ عَلَامَاتٍ قَبْلَ قِیَامِ الْقَائِمِ الصَّیْحَةُ وَ السُّفْیَانِیُّ وَ الْخَسْفُ وَ قَتْلُ النَّفْسِ الزَّکِیَّةِ وَ الْیَمَانِی؛پیش از قیام قائم پنج نشانه است: صیحه، سفیانی، خسف، قتل نفس زکیه و یمانی.<ref>{{یادکرد کتاب |نام خانوادگی۱=کلینی |نام۱=محمد بن یعقوب |عنوان=الکافی ج8 |تاریخ=1407 |ناشر=دار الکتب الاسلامیه |مکان=تهران |صفحه=310}}<ref><br><br />
<br />
=== [[خروج سفیانی]] ===<br />
<br><br />
«سفیانی و خروج وی»، مشهورترین و در عین حال مشکلترین مسئله در میان نشانههای ظهور بهشمار میآید. روایات این نشانه، به گونه ای گسترده در منابع قدیم و جدید بیان شده است.<ref>{{یادکرد کتاب |نام خانوادگی۱=سلیمیان |نام۱=خدامراد |عنوان=درسنامه ی مهدویت ج3 |تاریخ=1389 |ناشر=بنیاد حضرت مهدی موعود ع |مکان=قم |صفحه=133}}</ref><br />
<br><br />
<br />
=== [[قیام یمانی]] ===<br />
<br><br />
یکی از نشانههای حتمی ظهور خروج سرداری از اهل یمن است که مردم را به حق و عدل دعوت میکند.در مصادر شیعه، روایات فراوانی در این باره وجود دارد؛ به گونه ای که برخی آنها را مستفیض دانستهاند.<ref>{{یادکرد کتاب |نام خانوادگی۱=صدر |نام۱=سید محمد |عنوان=تاریخ غیبت کبری |تاریخ=1361 |ناشر=مؤسسة الإمام المهدی (علیه السلام) |مکان=تهران |صفحه=654}}</ref> [[شیخ صدوق]] با ذکر سند از [[عمر بن حنظله]] از [[جعفر بن محمد]] کرده است:<br />
قَبْلَ قِیَامِ الْقَائِمِ علیه السلام خَمْسُ عَلَامَاتٍ مَحْتُومَاتٍ الْیَمَانِیُّ وَ… ؛پیش از قیام قائم، پنج نشانة حتمی خواهد بود: یمانی و… .<ref>{{یادکرد کتاب |نام خانوادگی۱=صدوق |نام۱=محمد بن علی |عنوان=کمال الدین و تمام النعمه ج2 |تاریخ=1395 |ناشر=اسلامیه |مکان=تهران |صفحه=650}}</ref><br />
=== [[صیحه آسمانی]] ===<br />
یکی از نشانههای حتمی ظهور مسئله ندا و صیحه ی آسمانی است که قبل از ظهور اتفاق میافتد.<ref>{{یادکرد کتاب |نام خانوادگی۱=سلیمیان |نام۱=خدامراد |عنوان=درسنامه مهدویت ج3 |تاریخ=1389 |ناشر=بنیاد فرهنگی حضرت مهدی موعود ع |مکان=قم |صفحه=127}}</ref><br />
=== قتل [[نفس زکیه]] ===<br />
<br><br />
«کشته شدن انسانی بی گناه» یکی از نشانههای پنجگانه حتمی است.<ref>{{یادکرد کتاب |نام خانوادگی۱=سلیمیان |نام۱=خدامراد |عنوان=درسنامه مهدویت ج3 |تاریخ=1389 |ناشر=بنیاد فرهنگی حضرت مهدی ع |مکان=قم |صفحه=141}}</ref><br />
=== [[خسف بیداء]] ===<br />
<br><br />
منظور از «خسف بیداء» آن است که [[سفیانی]] لشکری عظیم، به قصد جنگ [[مهدی موعود]] عازم [[مکه]] میکند؛ اما بین مکه و [[مدینه]] _ در محلی که به سرزمین [[«بیداء»]] معروف است _ به گونه ای معجزه آسا، به امر خداوند، در زمین فرومیروند. این حادثه در روایات [[اهل سنت]] <ref>{{یادکرد کتاب |نام خانوادگی۱=صنعانی |نام۱=عبدالرزاق بن همام |عنوان=المصنف ج11 |تاریخ=1417 |ناشر=دارالجیل |مکان=بیروت |صفحه=278}}</ref>و [[شیعه]]، یکی از نشانههای ظهور و قیام معرفی شده و در شماری از آنها بر حتمی بودن آن تأکید شده است.<ref>{{یادکرد کتاب |نام خانوادگی۱=کلینی |نام۱=محمد بن یعقوب |عنوان=الکافی ج8 |تاریخ=1407|ناشر=دار الکتب الاسلامیه |مکان=تهران |صفحه=310}}</ref><br />
<br />
== منابع ==</div>Alvand1546