https://www.islamical.org/w/index.php?action=history&feed=atom&title=%D9%88%D8%A7%D8%AC%D8%A8_%D8%AA%D8%AE%DB%8C%DB%8C%D8%B1%DB%8C 2026-08-05T20:41:22Z تاریخچهٔ نسخه‌ها برای این صفحه در ویکی MediaWiki 1.41.1 https://www.islamical.org/w/index.php?title=%D9%88%D8%A7%D8%AC%D8%A8_%D8%AA%D8%AE%DB%8C%DB%8C%D8%B1%DB%8C&diff=180428&oldid=prev 2026-08-04T12:27:40Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۴ اوت ۲۰۲۶، ساعت ۱۲:۲۷</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">خط ۱:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== واجب تخییری ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== واجب تخییری ==</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>{{اصول فقه}}</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>{{اصول فقه}}</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>احکام واجب در شریعت اسلام، به اعتبارِ نفسِ وجوب، به دو قسمِ واجبِ تعیینی و واجبِ تخییری تقسیم می‌شوند. واجب تخییری، حکمی است که در آن، انجام یکی از چند عملِ مشخص بر مکلف واجب شده است، به‌گونه‌ای که او در انتخاب میان آن‌ها اختیار دارد؛ مانند اختیار در انجام نماز جمعه یا نماز ظهر در روز جمعه.&lt;ref&gt;محمد حسین فلاح‌زاده (&lt;bdi&gt;تابستان ۸۴&lt;/bdi&gt;)، ''آموزش فقه''، قم: انتشارات الهادی، ص ۲۳&lt;/ref&gt;</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>احکام واجب در شریعت اسلام، به اعتبارِ نفسِ وجوب، به دو قسمِ <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>واجبِ تعیینی<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>و واجبِ تخییری تقسیم می‌شوند. واجب تخییری، حکمی است که در آن، انجام یکی از چند عملِ مشخص بر مکلف <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>واجب<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>شده است، به‌گونه‌ای که او در انتخاب میان آن‌ها اختیار دارد؛ مانند اختیار در انجام <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>نماز جمعه<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>یا نماز ظهر در روز <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>جمعه<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]]</ins>.&lt;ref&gt;محمد حسین فلاح‌زاده (&lt;bdi&gt;تابستان ۸۴&lt;/bdi&gt;)، ''آموزش فقه''، قم: انتشارات الهادی، ص ۲۳&lt;/ref&gt;</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== تعریف اصطلاحی ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== تعریف اصطلاحی ==</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>اگر وجوب به یکی از چند مورد تعلق گرفته باشد، به‌گونه‌ای که مکلف بتواند با اختیار و انتخاب خود، تنها یکی از آن‌ها را انجام دهد، آن حکم را «واجب تخییری» می‌نامند؛ مانند <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کفاره‌ی </del>روزه که شخص موظف است میان سه گزینه یعنی «آزاد کردن یک <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بنده»، </del>«دو ماه روزه گرفتن» یا «اطعام شصت فقیر»، یکی را برگزیند.&lt;ref&gt;شیخ بهائی، زبدة الاصول، ۱۳۰۶، ج۱، ص۵۱.&lt;/ref&gt;</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>اگر وجوب به یکی از چند مورد تعلق گرفته باشد، به‌گونه‌ای که مکلف بتواند با اختیار و انتخاب خود، تنها یکی از آن‌ها را انجام دهد، آن حکم را «واجب تخییری» می‌نامند؛ مانند <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[کفاره </ins>روزه<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">|کفاره‌ روزه]] </ins>که شخص موظف است میان سه گزینه یعنی «آزاد کردن یک <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[بنده]]»، </ins>«دو ماه روزه گرفتن» یا «اطعام شصت فقیر»، یکی را برگزیند.&lt;ref&gt;شیخ بهائی، زبدة الاصول، ۱۳۰۶، ج۱، ص۵۱.&lt;/ref&gt;</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== برخی از واجبات تخییری ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== برخی از واجبات تخییری ==</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>بخش عمده‌ی واجبات، از نوع «واجب تعیینی» هستند و تنها برخی از آن‌ها «واجب تخییری» محسوب می‌شوند. از جمله این موارد می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>بخش عمده‌ی واجبات، از نوع «واجب تعیینی» هستند و تنها برخی از آن‌ها «واجب تخییری» محسوب می‌شوند. از جمله این موارد می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* کفاره‌ی روزه''':''' انتخاب میان «آزاد کردن یک بنده»، «دو ماه روزه گرفتن» یا «اطعام شصت <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">فقیر»</del>&lt;ref&gt;طباطبائی، ریاض المسائل، ۱۴۲۱ق، ج۱۲، ص۴۲۰&lt;/ref&gt;</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* کفاره‌ی روزه''':''' انتخاب میان «آزاد کردن یک بنده»، «دو ماه روزه گرفتن» یا «اطعام شصت <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[فقیر]]»</ins>&lt;ref&gt;طباطبائی، ریاض المسائل، ۱۴۲۱ق، ج۱۲، ص۴۲۰&lt;/ref&gt;</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* کفاره‌ی زن در حال احرام: در صورت کندن موی سر یا آسیب رساندن به صورت بر اثر مصیبت.&lt;ref&gt;طباطبائی، ریاض المسائل، ۱۴۲۱ق، ج۱۲، ص۴۳۶&lt;/ref&gt;</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* کفاره‌ی زن در حال <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>احرام<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]]</ins>: در صورت کندن موی سر یا آسیب رساندن به صورت بر اثر <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>مصیبت<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]]</ins>.&lt;ref&gt;طباطبائی، ریاض المسائل، ۱۴۲۱ق، ج۱۲، ص۴۳۶&lt;/ref&gt;</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* کفاره‌ی شکستن سوگند: انتخاب میان «اطعام ده فقیر»، «پوشاندن لباس به ده مستور» یا «آزادسازی یک بنده»&lt;ref&gt;طباطبائی، ریاض المسائل، ۱۴۲۱ق، ج۱۲، ص۴۲۷.&lt;/ref&gt;</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* کفاره‌ی شکستن <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>سوگند<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]]</ins>: انتخاب میان «اطعام ده فقیر»، «پوشاندن لباس به ده مستور» یا «آزادسازی یک بنده»&lt;ref&gt;طباطبائی، ریاض المسائل، ۱۴۲۱ق، ج۱۲، ص۴۲۷.&lt;/ref&gt;</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* کفاره‌ی ایلاء: انتخاب میان «اطعام ده مسکین یا پوشاندن لباس بر آنان»، «آزادسازی یک بنده» یا «سه روز روزه گرفتن»&lt;ref&gt;طباطبائی، ریاض المسائل، ۱۴۲۱ق، ج۱۲، ص۴۷۵&lt;/ref&gt;</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* کفاره‌ی ایلاء: انتخاب میان «اطعام ده <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>مسکین<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>یا پوشاندن لباس بر آنان»، «آزادسازی یک بنده» یا «سه روز <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>روزه<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>گرفتن»&lt;ref&gt;طباطبائی، ریاض المسائل، ۱۴۲۱ق، ج۱۲، ص۴۷۵&lt;/ref&gt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">.</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* مجازات محاربه: انتخاب میان «اعدام» (به‌وسیله دار زدن یا قطع دست راست و پای چپ) یا <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">«تبعید»</del>&lt;ref&gt;نجفی، جواهر الکلام، ۱۹۸۱م، ج۴۱، ص۵۷۳&lt;/ref&gt;</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* مجازات <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>محاربه<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]]</ins>: انتخاب میان «اعدام» (به‌وسیله دار زدن یا قطع دست راست و پای چپ) یا <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">«[[تبعید]]»</ins>&lt;ref&gt;نجفی، جواهر الکلام، ۱۹۸۱م، ج۴۱، ص۵۷۳&lt;/ref&gt;</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* تخییر در نماز چهار مکان: اختیار در شکسته یا تمام خواندن نماز در چهار مکانِ مکه (مسجدالحرام)، مدینه (مسجد نبوی)، حرم <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">امام </del>حسین <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">(ع) </del>و مسجد کوفه&lt;ref&gt;طباطبائی، ریاض المسائل، ۱۴۲۱ق، ج۴، ص۳۷۴&lt;/ref&gt;</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* تخییر در نماز چهار مکان: اختیار در شکسته یا تمام خواندن نماز در چهار مکانِ مکه (<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>مسجدالحرام<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]]</ins>)، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>مدینه<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>(<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>مسجد نبوی<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]]</ins>)، حرم <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[حسین بن علی|</ins>حسین<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>مسجد کوفه<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]]</ins>&lt;ref&gt;طباطبائی، ریاض المسائل، ۱۴۲۱ق، ج۴، ص۳۷۴&lt;/ref&gt;</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* تخییر در اذکار نماز: اختیار در خواندن سوره حمد یا تسبیحات اربعه در رکعت‌های سوم و چهارم نمازها&lt;ref&gt;رساله توضیح المسائل مراجع، مسئله ۱۰۰۵&lt;/ref&gt;</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* تخییر در اذکار <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>نماز<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]]</ins>: اختیار در خواندن <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>سوره حمد<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>یا <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>تسبیحات اربعه<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>در رکعت‌های سوم و چهارم نمازها&lt;ref&gt;رساله توضیح المسائل مراجع، مسئله ۱۰۰۵&lt;/ref&gt;</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* تخییر در نماز جمعه: در عصر غیبت <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">امام دوازدهم (ع)</del>، شمار زیادی از فقهای امامیه قائل به تخییر میان نماز جمعه و نماز ظهر در روز جمعه هستند&lt;ref&gt;توضیح المسائل (المحشی للإمام الخمینی)، ۱۴۲۴ق، ج‌۱، ص۴۰۵&lt;/ref&gt;</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* تخییر در نماز جمعه: در عصر <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>غیبت <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کبری|غیبت]] [[مهدی موعود|مهدی]] </ins>، شمار زیادی از فقهای امامیه قائل به تخییر میان نماز جمعه و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>نماز ظهر<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>در روز جمعه هستند&lt;ref&gt;توضیح المسائل (المحشی للإمام الخمینی)، ۱۴۲۴ق، ج‌۱، ص۴۰۵&lt;/ref&gt;</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== پانویس ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== پانویس ==</div></td></tr> </table>

Omid https://www.islamical.org/w/index.php?title=%D9%88%D8%A7%D8%AC%D8%A8_%D8%AA%D8%AE%DB%8C%DB%8C%D8%B1%DB%8C&diff=180427&oldid=prev 2026-08-04T12:17:44Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۴ اوت ۲۰۲۶، ساعت ۱۲:۱۷</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">خط ۱:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== واجب تخییری ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== واجب تخییری ==</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>{{اصول فقه}}</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>{{اصول فقه}}</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>احکام واجب در شریعت اسلام، به اعتبارِ نفسِ وجوب، به دو قسمِ واجبِ تعیینی و واجبِ تخییری تقسیم می‌شوند. واجب تخییری، حکمی است که در آن، انجام یکی از چند عملِ مشخص بر مکلف واجب شده است، به‌گونه‌ای که او در انتخاب میان آن‌ها اختیار دارد؛ مانند اختیار در انجام نماز جمعه یا نماز ظهر در روز جمعه.&lt;ref&gt;محمد حسین فلاح‌زاده (&lt;bdi&gt;تابستان ۸۴&lt;/bdi&gt;)، ''آموزش فقه''، قم: انتشارات الهادی، ص<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">.&amp;nbsp;صفحهٔ </del>۲۳&lt;/ref&gt;</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>احکام واجب در شریعت اسلام، به اعتبارِ نفسِ وجوب، به دو قسمِ واجبِ تعیینی و واجبِ تخییری تقسیم می‌شوند. واجب تخییری، حکمی است که در آن، انجام یکی از چند عملِ مشخص بر مکلف واجب شده است، به‌گونه‌ای که او در انتخاب میان آن‌ها اختیار دارد؛ مانند اختیار در انجام نماز جمعه یا نماز ظهر در روز جمعه.&lt;ref&gt;محمد حسین فلاح‌زاده (&lt;bdi&gt;تابستان ۸۴&lt;/bdi&gt;)، ''آموزش فقه''، قم: انتشارات الهادی، ص ۲۳&lt;/ref&gt;</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== تعریف اصطلاحی ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== تعریف اصطلاحی ==</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l18">خط ۱۸:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱۸:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* تخییر در نماز جمعه: در عصر غیبت امام دوازدهم (ع)، شمار زیادی از فقهای امامیه قائل به تخییر میان نماز جمعه و نماز ظهر در روز جمعه هستند&lt;ref&gt;توضیح المسائل (المحشی للإمام الخمینی)، ۱۴۲۴ق، ج‌۱، ص۴۰۵&lt;/ref&gt;</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* تخییر در نماز جمعه: در عصر غیبت امام دوازدهم (ع)، شمار زیادی از فقهای امامیه قائل به تخییر میان نماز جمعه و نماز ظهر در روز جمعه هستند&lt;ref&gt;توضیح المسائل (المحشی للإمام الخمینی)، ۱۴۲۴ق، ج‌۱، ص۴۰۵&lt;/ref&gt;</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">منابع </del>==</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">پانویس </ins>==</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== ارجاعات ==</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:فقه]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:فقه]]</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:اصطلاحات احکام اسلامی]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:اصطلاحات احکام اسلامی]]</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:اصطلاحات اسلامی]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:اصطلاحات اسلامی]]</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">&lt;references /&gt;</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== منابع ==</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">محمد حسین فلاح‌زاده (&lt;bdi&gt;تابستان ۸۴&lt;/bdi&gt;)، ''آموزش فقه''</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">شیخ بهائی، زبدة الاصول</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">طباطبائی، ریاض المسائل</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نجفی، جواهر الکلام، ۱۹۸۱م</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">رساله توضیح المسائل مراجع</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">توضیح المسائل (المحشی للإمام الخمینی)</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">{{نماز در اسلام}}</ins></div></td></tr> </table>

Omid https://www.islamical.org/w/index.php?title=%D9%88%D8%A7%D8%AC%D8%A8_%D8%AA%D8%AE%DB%8C%DB%8C%D8%B1%DB%8C&diff=180426&oldid=prev 2026-08-04T12:14:33Z

<p>+ <a href="/fa/%D8%B1%D8%AF%D9%87:%D8%A7%D8%B5%D8%B7%D9%84%D8%A7%D8%AD%D8%A7%D8%AA_%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%DB%8C" title="رده:اصطلاحات اسلامی">رده:اصطلاحات اسلامی</a> (<a href="/fa/%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%DB%8C%DA%A9%D8%A7%D9%84:%D9%87%D8%A7%D8%AA%E2%80%8C%DA%A9%D8%AA" title="اسلامیکال:هات‌کت">هات‌کت</a>)</p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۴ اوت ۲۰۲۶، ساعت ۱۲:۱۴</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l22">خط ۲۲:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۲۲:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:فقه]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:فقه]]</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:اصطلاحات احکام اسلامی]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:اصطلاحات احکام اسلامی]]</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده:اصطلاحات اسلامی]]</ins></div></td></tr> </table>

Omid https://www.islamical.org/w/index.php?title=%D9%88%D8%A7%D8%AC%D8%A8_%D8%AA%D8%AE%DB%8C%DB%8C%D8%B1%DB%8C&diff=180425&oldid=prev 2026-08-04T12:14:02Z

<p>+ <a href="/fa/%D8%B1%D8%AF%D9%87:%D8%A7%D8%B5%D8%B7%D9%84%D8%A7%D8%AD%D8%A7%D8%AA_%D8%A7%D8%AD%DA%A9%D8%A7%D9%85_%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%DB%8C" title="رده:اصطلاحات احکام اسلامی">رده:اصطلاحات احکام اسلامی</a> (<a href="/fa/%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%DB%8C%DA%A9%D8%A7%D9%84:%D9%87%D8%A7%D8%AA%E2%80%8C%DA%A9%D8%AA" title="اسلامیکال:هات‌کت">هات‌کت</a>)</p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۴ اوت ۲۰۲۶، ساعت ۱۲:۱۴</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l18">خط ۱۸:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱۸:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* تخییر در نماز جمعه: در عصر غیبت امام دوازدهم (ع)، شمار زیادی از فقهای امامیه قائل به تخییر میان نماز جمعه و نماز ظهر در روز جمعه هستند&lt;ref&gt;توضیح المسائل (المحشی للإمام الخمینی)، ۱۴۲۴ق، ج‌۱، ص۴۰۵&lt;/ref&gt;</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* تخییر در نماز جمعه: در عصر غیبت امام دوازدهم (ع)، شمار زیادی از فقهای امامیه قائل به تخییر میان نماز جمعه و نماز ظهر در روز جمعه هستند&lt;ref&gt;توضیح المسائل (المحشی للإمام الخمینی)، ۱۴۲۴ق، ج‌۱، ص۴۰۵&lt;/ref&gt;</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">پانویس </del>==</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">منابع </ins>==</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">=== ارجاعات ===</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:فقه]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:فقه]]</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">&lt;references /&gt;</del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده:اصطلاحات احکام اسلامی]]</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">=== منابع ===</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">محمد حسین فلاح زاده، آموزش فقه</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">شیخ بهائی، زبدة الاصول</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">طباطبائی، ریاض المسائل</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نجفی، جواهر الکلام</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">رساله توضیح المسائل مراجع</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">توضیح المسائل (المحشی للإمام الخمینی)</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> </table>

Omid https://www.islamical.org/w/index.php?title=%D9%88%D8%A7%D8%AC%D8%A8_%D8%AA%D8%AE%DB%8C%DB%8C%D8%B1%DB%8C&diff=180424&oldid=prev 2026-08-04T12:12:04Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۴ اوت ۲۰۲۶، ساعت ۱۲:۱۲</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l18">خط ۱۸:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱۸:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* تخییر در نماز جمعه: در عصر غیبت امام دوازدهم (ع)، شمار زیادی از فقهای امامیه قائل به تخییر میان نماز جمعه و نماز ظهر در روز جمعه هستند&lt;ref&gt;توضیح المسائل (المحشی للإمام الخمینی)، ۱۴۲۴ق، ج‌۱، ص۴۰۵&lt;/ref&gt;</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* تخییر در نماز جمعه: در عصر غیبت امام دوازدهم (ع)، شمار زیادی از فقهای امامیه قائل به تخییر میان نماز جمعه و نماز ظهر در روز جمعه هستند&lt;ref&gt;توضیح المسائل (المحشی للإمام الخمینی)، ۱۴۲۴ق، ج‌۱، ص۴۰۵&lt;/ref&gt;</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">منابع </del>==</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">پانویس </ins>==</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">=== ارجاعات ===</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:فقه]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:فقه]]</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">&lt;references /&gt;</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">=== منابع ===</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">محمد حسین فلاح زاده، آموزش فقه</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">شیخ بهائی، زبدة الاصول</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">طباطبائی، ریاض المسائل</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نجفی، جواهر الکلام</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">رساله توضیح المسائل مراجع</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">توضیح المسائل (المحشی للإمام الخمینی)</ins></div></td></tr> </table>

Omid https://www.islamical.org/w/index.php?title=%D9%88%D8%A7%D8%AC%D8%A8_%D8%AA%D8%AE%DB%8C%DB%8C%D8%B1%DB%8C&diff=180423&oldid=prev 2026-08-04T12:08:19Z

<p>+ <a href="/fa/%D8%B1%D8%AF%D9%87:%D9%81%D9%82%D9%87" title="رده:فقه">رده:فقه</a> (<a href="/fa/%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%DB%8C%DA%A9%D8%A7%D9%84:%D9%87%D8%A7%D8%AA%E2%80%8C%DA%A9%D8%AA" title="اسلامیکال:هات‌کت">هات‌کت</a>)</p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۴ اوت ۲۰۲۶، ساعت ۱۲:۰۸</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">خط ۱:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== واجب تخییری ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== واجب تخییری ==</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>{{اصول فقه}}</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>{{اصول فقه}}</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>احکام واجب در شریعت اسلام، به اعتبارِ نفسِ وجوب، به دو قسمِ واجبِ تعیینی و واجبِ تخییری تقسیم می‌شوند. واجب تخییری، حکمی است که در آن، انجام یکی از چند عملِ مشخص بر مکلف واجب شده است، به‌گونه‌ای که او در انتخاب میان آن‌ها اختیار دارد؛ مانند اختیار در انجام نماز جمعه یا نماز ظهر در روز جمعه.&lt;ref&gt;محمد حسین فلاح‌زاده (&lt;bdi&gt;تابستان ۸۴&lt;/bdi&gt;)، ''آموزش فقه''، قم: انتشارات الهادی، <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ص۲۳</del>&lt;/ref&gt;</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>احکام واجب در شریعت اسلام، به اعتبارِ نفسِ وجوب، به دو قسمِ واجبِ تعیینی و واجبِ تخییری تقسیم می‌شوند. واجب تخییری، حکمی است که در آن، انجام یکی از چند عملِ مشخص بر مکلف واجب شده است، به‌گونه‌ای که او در انتخاب میان آن‌ها اختیار دارد؛ مانند اختیار در انجام نماز جمعه یا نماز ظهر در روز جمعه.&lt;ref&gt;محمد حسین فلاح‌زاده (&lt;bdi&gt;تابستان ۸۴&lt;/bdi&gt;)، ''آموزش فقه''، قم: انتشارات الهادی، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ص.&amp;nbsp;صفحهٔ ۲۳</ins>&lt;/ref&gt;</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== تعریف اصطلاحی ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== تعریف اصطلاحی ==</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l19">خط ۱۹:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱۹:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== منابع ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== منابع ==</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">&lt;references /&gt;{{نماز در اسلام}}</del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده:فقه]]</ins></div></td></tr> </table>

Omid https://www.islamical.org/w/index.php?title=%D9%88%D8%A7%D8%AC%D8%A8_%D8%AA%D8%AE%DB%8C%DB%8C%D8%B1%DB%8C&diff=180422&oldid=prev 2026-08-04T12:07:46Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۴ اوت ۲۰۲۶، ساعت ۱۲:۰۷</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">خط ۱:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== واجب تخییری ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== واجب تخییری ==</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>{{اصول فقه}}</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>{{اصول فقه}}</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>احکام واجب در شریعت اسلام، به اعتبارِ نفسِ وجوب، به دو قسمِ واجبِ تعیینی و واجبِ تخییری تقسیم می‌شوند. واجب تخییری، حکمی است که در آن، انجام یکی از چند عملِ مشخص بر مکلف واجب شده است، به‌گونه‌ای که او در انتخاب میان آن‌ها اختیار دارد؛ مانند اختیار در انجام نماز جمعه یا نماز ظهر در روز جمعه.&lt;ref&gt;محمد حسین فلاح‌زاده (&lt;bdi&gt;تابستان ۸۴&lt;/bdi&gt;)، ''آموزش فقه''، قم: انتشارات الهادی، <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ص.&amp;nbsp;صفحهٔ ۲۳</del>&lt;/ref&gt;</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>احکام واجب در شریعت اسلام، به اعتبارِ نفسِ وجوب، به دو قسمِ واجبِ تعیینی و واجبِ تخییری تقسیم می‌شوند. واجب تخییری، حکمی است که در آن، انجام یکی از چند عملِ مشخص بر مکلف واجب شده است، به‌گونه‌ای که او در انتخاب میان آن‌ها اختیار دارد؛ مانند اختیار در انجام نماز جمعه یا نماز ظهر در روز جمعه.&lt;ref&gt;محمد حسین فلاح‌زاده (&lt;bdi&gt;تابستان ۸۴&lt;/bdi&gt;)، ''آموزش فقه''، قم: انتشارات الهادی، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ص۲۳</ins>&lt;/ref&gt;</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== تعریف اصطلاحی ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== تعریف اصطلاحی ==</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l19">خط ۱۹:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱۹:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== منابع ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== منابع ==</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">&lt;references /&gt;{{نماز در اسلام}}</ins></div></td></tr> </table>

Omid https://www.islamical.org/w/index.php?title=%D9%88%D8%A7%D8%AC%D8%A8_%D8%AA%D8%AE%DB%8C%DB%8C%D8%B1%DB%8C&diff=180421&oldid=prev 2026-08-04T12:05:22Z

<p>صفحه‌ای تازه حاوی «== واجب تخییری == {{اصول فقه}} احکام واجب در شریعت اسلام، به اعتبارِ نفسِ وجوب، به دو قسمِ واجبِ تعیینی و واجبِ تخییری تقسیم می‌شوند. واجب تخییری، حکمی است که در آن، انجام یکی از چند عملِ مشخص بر مکلف واجب شده است، به‌گونه‌ای که او در انتخاب میان...» ایجاد کرد</p> <p><b>صفحهٔ تازه</b></p><div>== واجب تخییری ==<br /> {{اصول فقه}}<br /> احکام واجب در شریعت اسلام، به اعتبارِ نفسِ وجوب، به دو قسمِ واجبِ تعیینی و واجبِ تخییری تقسیم می‌شوند. واجب تخییری، حکمی است که در آن، انجام یکی از چند عملِ مشخص بر مکلف واجب شده است، به‌گونه‌ای که او در انتخاب میان آن‌ها اختیار دارد؛ مانند اختیار در انجام نماز جمعه یا نماز ظهر در روز جمعه.&lt;ref&gt;محمد حسین فلاح‌زاده (&lt;bdi&gt;تابستان ۸۴&lt;/bdi&gt;)، &#039;&#039;آموزش فقه&#039;&#039;، قم: انتشارات الهادی، ص.&amp;nbsp;صفحهٔ ۲۳&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == تعریف اصطلاحی ==<br /> اگر وجوب به یکی از چند مورد تعلق گرفته باشد، به‌گونه‌ای که مکلف بتواند با اختیار و انتخاب خود، تنها یکی از آن‌ها را انجام دهد، آن حکم را «واجب تخییری» می‌نامند؛ مانند کفاره‌ی روزه که شخص موظف است میان سه گزینه یعنی «آزاد کردن یک بنده»، «دو ماه روزه گرفتن» یا «اطعام شصت فقیر»، یکی را برگزیند.&lt;ref&gt;شیخ بهائی، زبدة الاصول، ۱۳۰۶، ج۱، ص۵۱.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == برخی از واجبات تخییری ==<br /> بخش عمده‌ی واجبات، از نوع «واجب تعیینی» هستند و تنها برخی از آن‌ها «واجب تخییری» محسوب می‌شوند. از جمله این موارد می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:<br /> <br /> * کفاره‌ی روزه&#039;&#039;&#039;:&#039;&#039;&#039; انتخاب میان «آزاد کردن یک بنده»، «دو ماه روزه گرفتن» یا «اطعام شصت فقیر»&lt;ref&gt;طباطبائی، ریاض المسائل، ۱۴۲۱ق، ج۱۲، ص۴۲۰&lt;/ref&gt;<br /> * کفاره‌ی زن در حال احرام: در صورت کندن موی سر یا آسیب رساندن به صورت بر اثر مصیبت.&lt;ref&gt;طباطبائی، ریاض المسائل، ۱۴۲۱ق، ج۱۲، ص۴۳۶&lt;/ref&gt;<br /> * کفاره‌ی شکستن سوگند: انتخاب میان «اطعام ده فقیر»، «پوشاندن لباس به ده مستور» یا «آزادسازی یک بنده»&lt;ref&gt;طباطبائی، ریاض المسائل، ۱۴۲۱ق، ج۱۲، ص۴۲۷.&lt;/ref&gt;<br /> * کفاره‌ی ایلاء: انتخاب میان «اطعام ده مسکین یا پوشاندن لباس بر آنان»، «آزادسازی یک بنده» یا «سه روز روزه گرفتن»&lt;ref&gt;طباطبائی، ریاض المسائل، ۱۴۲۱ق، ج۱۲، ص۴۷۵&lt;/ref&gt;<br /> * مجازات محاربه: انتخاب میان «اعدام» (به‌وسیله دار زدن یا قطع دست راست و پای چپ) یا «تبعید»&lt;ref&gt;نجفی، جواهر الکلام، ۱۹۸۱م، ج۴۱، ص۵۷۳&lt;/ref&gt;<br /> * تخییر در نماز چهار مکان: اختیار در شکسته یا تمام خواندن نماز در چهار مکانِ مکه (مسجدالحرام)، مدینه (مسجد نبوی)، حرم امام حسین (ع) و مسجد کوفه&lt;ref&gt;طباطبائی، ریاض المسائل، ۱۴۲۱ق، ج۴، ص۳۷۴&lt;/ref&gt;<br /> * تخییر در اذکار نماز: اختیار در خواندن سوره حمد یا تسبیحات اربعه در رکعت‌های سوم و چهارم نمازها&lt;ref&gt;رساله توضیح المسائل مراجع، مسئله ۱۰۰۵&lt;/ref&gt;<br /> * تخییر در نماز جمعه: در عصر غیبت امام دوازدهم (ع)، شمار زیادی از فقهای امامیه قائل به تخییر میان نماز جمعه و نماز ظهر در روز جمعه هستند&lt;ref&gt;توضیح المسائل (المحشی للإمام الخمینی)، ۱۴۲۴ق، ج‌۱، ص۴۰۵&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == منابع ==</div>

Omid