https://www.islamical.org/w/index.php?action=history&feed=atom&title=%D9%BE%DB%8C%D8%B4%E2%80%8C%D9%86%D9%88%DB%8C%D8%B3%3A%D8%B1%D9%88%D8%A7%DB%8C%D8%A7%D8%AA_%D8%B1%D9%87%D8%A8%D8%B1%DB%8Cپیشنویس:روایات رهبری - تاریخچهٔ نسخهها2026-06-25T13:10:05Zتاریخچهٔ نسخهها برای این صفحه در ویکیMediaWiki 1.41.1https://www.islamical.org/w/index.php?title=%D9%BE%DB%8C%D8%B4%E2%80%8C%D9%86%D9%88%DB%8C%D8%B3:%D8%B1%D9%88%D8%A7%DB%8C%D8%A7%D8%AA_%D8%B1%D9%87%D8%A8%D8%B1%DB%8C&diff=174135&oldid=prevShahroudi: Shahroudi صفحهٔ روایات رهبری را بدون برجایگذاشتن تغییرمسیر به پیشنویس:روایات رهبری منتقل کرد: عدم سرشناسی2026-04-22T15:30:28Z<p>Shahroudi صفحهٔ <a href="/w/index.php?title=%D8%B1%D9%88%D8%A7%DB%8C%D8%A7%D8%AA_%D8%B1%D9%87%D8%A8%D8%B1%DB%8C&action=edit&redlink=1" class="new" title="روایات رهبری (صفحه وجود ندارد)">روایات رهبری</a> را بدون برجایگذاشتن تغییرمسیر به <a href="/fa/%D9%BE%DB%8C%D8%B4%E2%80%8C%D9%86%D9%88%DB%8C%D8%B3:%D8%B1%D9%88%D8%A7%DB%8C%D8%A7%D8%AA_%D8%B1%D9%87%D8%A8%D8%B1%DB%8C" title="پیشنویس:روایات رهبری">پیشنویس:روایات رهبری</a> منتقل کرد: عدم سرشناسی</p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="1" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="1" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۲۲ آوریل ۲۰۲۶، ساعت ۱۵:۳۰</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-notice" lang="fa"><div class="mw-diff-empty">(بدون تفاوت)</div>
</td></tr></table>Shahroudihttps://www.islamical.org/w/index.php?title=%D9%BE%DB%8C%D8%B4%E2%80%8C%D9%86%D9%88%DB%8C%D8%B3:%D8%B1%D9%88%D8%A7%DB%8C%D8%A7%D8%AA_%D8%B1%D9%87%D8%A8%D8%B1%DB%8C&diff=170738&oldid=prevAlvand1546: اصلاح نویسههای عربی، اصلاح فاصلهٔ مجازی، اصلاح ارقام، اصلاح املا2026-03-31T04:35:34Z<p>اصلاح نویسههای عربی، اصلاح فاصلهٔ مجازی، اصلاح ارقام، اصلاح املا</p>
<p><b>صفحهٔ تازه</b></p><div>روایات رهبری عنوانی است که پژوهشگران برای اشاره به مجموعه ای از احادیث مرتبط با هدایت،راهبری دینی و مرجعیت علمی و نقش پیشوایان در جامعه اسلامی به کار میبرند.این روایات عمدتاً در منابع حدیثی [[شیعه]] و [[اهل سنت]] موجود است و اغلب در بابهایی چون «امامت»،«امیر واماره»،«حجیت عالم»،«صفات حاکم» یا «جایگاه علما» دستهبندی شدهاند.<ref>{{یادکرد کتاب |نام خانوادگی۱=Gleave |نام۱=Robert |عنوان=Islamic Law & Authority |تاریخ=2012 |ناشر=Oxford |صفحه=23}}</ref><br><br />
== تعریف و گستره موضوع ==<br />
اصطلاح '''[[رهبری|«رهبری»]]''' به معنای امروزی در منابع حدیثی وجود ندارد؛اما مضامین مرتبط با آن،مانند:'''هدایت دینی'''،'''مدیریت امور اجتماعی'''،'''نقش عالم در حل اختلافات'''،'''معیارهای تشخیص پیشوای صالح'''،در قالب مفاهیمی چون«امام»،«امیر»،«عالم»،«هاد»،«قاض» یا «ولاه الامر» بیان شده است.<ref>{{یادکرد کتاب |نام خانوادگی۱=Goldziher |نام۱=Ignaz |عنوان=Muslim Studies |تاریخ=1971 |ناشر=Leiden |صفحه=97}}</ref><br />
== منابع اصلی روایات ==<br />
روایات مرتبط با موضوع رهبری را میتوان در ۵ دسته تقسیمبندی کرد:<br />
=== [[روایات «امامت» و «امام»]] ===<br />
در این دسته،[[امامت|امام]] به عنوان پیشوای دینی و مفسر شریعت معرفی میشود.این روایات در منابع چون [[صحیح مسلم]]،[[صحیح بخاری]](در قالب باب الاماره)و نیز در [[کتاب الکافی|الکافی]] و [[بصائر الدرجات]] (در منابع شیعی) آمده است.<ref>{{یادکرد کتاب |نام خانوادگی۱=نیشابوری |نام۱=مسلم بن حجاج |عنوان=صحیح مسلم ج3 |ناشر=دار إحیاء التراث العربی |مکان=بیروت |صفحه=1478}}</ref><ref>{{یادکرد کتاب |نام خانوادگی۱=کلینی |نام۱=محمد بن یعقوب |عنوان=الکافی ج1 |تاریخ=1407 |ناشر=اسلامیه |مکان=تهران |صفحه=200}}</ref><br />
=== [[روایات «امیر» و«اماره»]] ===<br />
این روایات غلبا به ویژگیهای حاکم،عدالت،مسئولیت پذیری و رفتار صحیح در اداره ی امور میپردازند.در [[صحیح مسلم]] و [[سنن نسائی]] ابواب مهمی به این موضوع اختصاص دارد.<ref>{{یادکرد کتاب |نام خانوادگی۱=نسائی |نام۱=أبو عبد الرحمن أحمد بن شعیب |عنوان=سنن النسائی ج7 |تاریخ=1406 |ناشر=مکتب المطبوعات الإسلامیة |مکان=حلب |صفحه=132}}</ref><br />
=== [[روایات «ولاه الامر»]] ===<br />
این دسته از آیات و روایت،غالباً درباره لزوم اطاعت از اولیای امور،شرط عدالت،و نقش آنان در پاسداری از نظم اجتماعی اند.<ref>{{یادکرد کتاب |نام خانوادگی۱=طبری |نام۱=محمد بن جریر |عنوان=جامع البیان عن تأویل آی القرآن ج5 |تاریخ=1422 |ناشر=دار هجر للطباعة والنشر والتوزیع والإعلان |صفحه=150}}</ref>در تفسیرهای مختلف این عنوان مصادیق متفاوتی یافته است.<br />
=== [[روایات مربوط به«علما» و«فقها»]] ===<br />
در بسیاری از روایات،عالم یا فقیه به عنوان راهبر فکری و اخلاقی جامعه معرفی شده است،از جمله [[حدیث «الاعلما ورثه الانبیا»]].<ref>{{یادکرد کتاب |نام خانوادگی۱=ترمذی |نام۱=محمد بن عیسی |عنوان=سنن الترمذی ج5 |تاریخ=1395 |ناشر=شرکة مکتبة ومطبعة مصطفی البابی الحلبی |مکان=مصر |صفحه=49}}</ref><br />
=== [[روایات «قضاوت» و «حل خصومت»]] ===<br />
این روایات نقش قاضی یا [[فقیه]] را در حل اختلافات مردم بیان میکنند و از منابع مهم رهبری اجتماعی اولیه اند.<ref>{{یادکرد کتاب |نام خانوادگی۱=سجستانی |نام۱=ابو داود |عنوان=سنن ابی داود ج4 |تاریخ=1430 |ناشر=دار الرسالة العالمیة |صفحه=20}}</ref><br />
== محورهای محتوایی ==<br />
محتوایی که به واسطه ی این روایات تأیید و تأکید میشوند را نیز میتوان در پج دسته ی کلی تقسیمبندی کرد:<br />
===هدایت دینی و معرفتی===<br />
رهبری در چارچوب تبیین احکام،راهنمایی اخلاقی و حفظ وحدت دینی<ref>{{یادکرد کتاب |نام خانوادگی۱=طوسی |نام۱=محمد بن حسن |عنوان=تهذیب الأحکام فی شرح المقنعة |تاریخ=1411 |ناشر=دارالمفید |مکان=قم |صفحه=88}}</ref><br />
===صفات پیشوای صالح===<br />
در این گروه از روایات به بررسی و بیان صفات و ویژگیهای پیشوای صالح پرداخته شده است که عبارتند از: عدالت،علم،تقوا،دوری از دنیاگرایی،توجه به مصالح عمومی و... .<ref>{{یادکرد کتاب |نام خانوادگی۱=نیشابوری |نام۱=مسلم بن حجاج |عنوان=صحیح مسلم ج3 |ناشر=دار احیاء التراث العربی |مکان=بیروت |صفحه=1479}}</ref><br />
=== وظایف راهبران اجتماعی===<br />
در این دسته از روایات به مسائلی چون رسیدگی به امور مردم،جلوگیری از ظلم،تجذای عدالت و مراقبت از امنیت مطرح شده است.<ref>{{یادکرد کتاب |نام خانوادگی۱=نسائی |نام۱=ابو عبدالرحمن احمد بن شعیب |عنوان=سنن النسائی ج7 |تاریخ=1406 |ناشر=مکتب المطبوعات الاسلامیه |مکان=حلب |صفحه=135}}</ref><br />
=== مرجعیت علمی علما===<br />
انتقال سنت،آموزش،فتوا دادن،و نقش هدایتگرا آنان در جامعه.<ref>{{یادکرد کتاب |نام خانوادگی۱=کلینی |نام۱=محمد بن یعقوب |عنوان=الکافی ج1 |تاریخ=1407 |ناشر=اسلامیه |مکان=تهران |صفحه=35}}</ref><br />
===حجیت رای اهل دانش ===<br />
مراجعه ی مردم به اهل علم در مسائل شرعی و اجتماعی.<ref>{{یادکرد کتاب |نام خانوادگی۱=شیبانی |نام۱=احمد بن حنبل |عنوان=مسند الإمام أحمد بن حنبل ج1 |تاریخ=1421 |ناشر=موسسه الرساله |صفحه=398}}</ref><br />
== تفسیرهای مختلف ==<br />
پژوهشگران تفاوتهایی در فهم این روایات یاد کردهاند که به رویکرد آنها نسبت به این دسته از احادیث بازمیگردد:<br><br />
<br />
رویکرد حدیثی-اخلاقی:در این رویکرد رهبری بیشتر به معنای هدایت معنوی و اخلاقی در نظر گرفته شده است.<ref>{{یادکرد کتاب |نام خانوادگی۱=Mutahari |نام۱=Morteza |عنوان=Guidance&Leadership in Islam |تاریخ=1985 |ناشر=Sadra |مکان=Tehran |صفحه=112}}</ref><br><br />
<br />
رویکرد فقهی:تاکید بر نقش راهبری عالم یا فقیه در سامان دهی امور شرعی.<ref>{{یادکرد کتاب |نام خانوادگی۱=Madelung |نام۱=Wilferd |عنوان=Religious&Ethnic Communities in Medieval Islam |تاریخ=1997 |مکان=London |صفحه=89}}</ref><br><br />
<br />
رویکرد تاریخی-اجتماعی:بررسی نقش رهبران مذهبی در دورههای مختلف و تأثیر شرایط اجتماعی بر تفسیر روایات.<ref>{{یادکرد کتاب |نام خانوادگی۱=Haider |نام۱=Najam |عنوان=Shi'i Islam:An Introduction |تاریخ=2014 |مکان=Cambridge |صفحه=63}}</ref><br />
== منابع ==</div>Alvand1546