https://www.islamical.org/w/index.php?action=history&feed=atom&title=%DA%A9%D8%A7%D9%86%D9%88%D9%86_%D8%A8%D8%A7%D9%86%D9%88%D8%A7%D9%86 2026-06-12T09:32:20Z تاریخچهٔ نسخه‌ها برای این صفحه در ویکی MediaWiki 1.41.1 https://www.islamical.org/w/index.php?title=%DA%A9%D8%A7%D9%86%D9%88%D9%86_%D8%A8%D8%A7%D9%86%D9%88%D8%A7%D9%86&diff=163375&oldid=prev 2026-01-06T03:26:56Z

<p>ابرابزار</p> <p><b>صفحهٔ تازه</b></p><div>&#039;&#039;&#039;کانون بانوان&#039;&#039;&#039; (۱۳۱۴–۱۳۳۸) انجمنی دولتی در حوزهٔ فعالیت‌های اجتماعی و فرهنگی [[زنان در ایران]] بود که در دورهٔ حکومت [[رضاشاه|رضاشاه پهلوی]] و زیر نظر [[وزارت معارف]] فعالیت می‌کرد. این نهاد با حمایت مستقیم دولت تأسیس شد و در سال‌های فعالیت خود در اجرای سیاست‌های فرهنگی مرتبط با زنان نقش داشت.<br /> <br /> == تاریخچه ==<br /> کانون بانوان در سال ۱۳۱۴ به دستور رضاشاه و زیر نظر [[علی‌اصغر حکمت]]، وزیر معارف، با مشارکت گروهی از زنان فرهنگی در محل دارالمعلمات تأسیس شد. بر اساس اساسنامه‌ای که در ۲۲ اردیبهشت ۱۳۱۴ تنظیم شد، این کانون اهدافی از جمله تربیت فکری و اخلاقی زنان، آموزش خانه‌داری، تشویق به ورزش، ایجاد مؤسسات خیریه و ترویج مصرف کالاهای داخلی را دنبال می‌کرد. طبق قانون تجارت مصوب ۱۳۱۱، کانون بانوان دارای شخصیت حقوقی بود.&lt;ref&gt;{{یادکرد کتاب |نام=مریم |نام خانوادگی=فتحی |عنوان=کانون بانوان با رویکردی به ریشه‌های تاریخی حرکت‌های زنان در ایران |ناشر=مؤسسه مطالعات تاریخ معاصر ایران |سال=۱۳۸۳ |مکان=تهران |صفحه=۱۳۰–۱۳۲}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ریاست نخستین دورهٔ کانون بانوان بر عهدهٔ [[هاجر تربیت]] بود. در این دوره، فعالیت‌هایی مانند برگزاری مجالس سخنرانی، اجرای نمایش، ایجاد کتابخانه، کلوپ‌های ورزشی و کلاس‌های آموزش بزرگسالان انجام شد.&lt;ref&gt;{{یادکرد کتاب |نام=مریم |نام خانوادگی=فتحی |عنوان=کانون بانوان با رویکردی به ریشه‌های تاریخی حرکت‌های زنان در ایران |ناشر=مؤسسه مطالعات تاریخ معاصر ایران |سال=۱۳۸۳ |مکان=تهران |صفحه=۱۳۰–۱۳۲}}&lt;/ref&gt; گفته شده است که یکی از اهداف عملی کانون بانوان مشارکت در زمینه‌سازی اجرای سیاست [[کشف حجاب]] بود. اگرچه این هدف به‌صورت صریح در اساسنامه ذکر نشده بود، اما فعالیت‌های این نهاد در سال‌های آغازین در راستای سیاست‌های دولتی در این زمینه ارزیابی شده است.&lt;ref&gt;{{یادکرد وب |عنوان=گزارش ارسالی به وزارت خارجه در سال ۱۳۱۴ شمسی |ناشر=آرشیو ملی ایران |شناسه=سند شماره ۱۰۹۰۰۴/۱۳۵۹ |صفحه=۳–۴}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == دوره‌های فعالیت ==<br /> فعالیت‌های کانون بانوان در دو دوره بررسی شده است. دورهٔ نخست از زمان تأسیس تا اجرای رسمی کشف حجاب ادامه داشت و در این بازه، بخش مهمی از اقدامات کانون در حمایت از سیاست‌های فرهنگی دولت انجام شد. مراسم رسمی اجرای کشف حجاب در [[تقویم:۱۷ دی ۱۳۱۴ شمسی|۱۷ دی ۱۳۱۴]] در دانشسرای مقدماتی با حضور [[رضاشاه]] و مقامات دولتی برگزار شد و اعضای کانون بانوان نیز در آن حضور داشتند.&lt;ref&gt;{{یادکرد کتاب |نام=مریم |نام خانوادگی=فتحی |عنوان=کانون بانوان با رویکردی به ریشه‌های تاریخی حرکت‌های زنان در ایران |ناشر=مؤسسه مطالعات تاریخ معاصر ایران |سال=۱۳۸۳ |مکان=تهران |صفحه=۱۳۴}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> دورهٔ دوم فعالیت‌های کانون بانوان از زمان ریاست [[صدیقه دولت‌آبادی]] آغاز شد. در این دوره، وزارت فرهنگ ساختار کانون را تغییر داد و آن را به نهادی با ماهیت تربیتی و اجتماعی تبدیل کرد. تشکیلات جدید شامل بخش‌های اجتماعی و تربیتی بود و فعالیت‌ها با نظارت مستقیم دولت ادامه یافت.&lt;ref&gt;{{یادکرد کتاب |نام=مریم |نام خانوادگی=فتحی |عنوان=کانون بانوان با رویکردی به ریشه‌های تاریخی حرکت‌های زنان در ایران |ناشر=مؤسسه مطالعات تاریخ معاصر ایران |سال=۱۳۸۳ |مکان=تهران |صفحه=۱۴۴}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> === انحلال ===<br /> در سال ۱۳۳۸، با تشکیل شورای عالی زنان به ریاست [[اشرف پهلوی]]، فعالیت کانون بانوان متوقف و این نهاد منحل اعلام شد.&lt;ref&gt;{{یادکرد کتاب|عنوان=کانون بانوان با رویکردی به ریشه‌های تاریخی حرکت‌های زنان در ایران|سال=۱۳۸۳|نام=مریم|نام خانوادگی=فتحی|ناشر=مؤسسه مطالعات تاریخ معاصر ایران|صفحه=۱۵۴|مکان=تهران}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == اقدامات ==<br /> پس از تغییر ساختار، کانون بانوان به‌عنوان نهادی تربیتی ـ فرهنگی فعالیت می‌کرد و انجمن‌هایی در حوزه‌های ادبی، ورزشی، خیریه و ترویج ساده‌زیستی ایجاد شد. از جمله اقدامات این دوره می‌توان به تأسیس مطب رایگان برای بیماران کم‌بضاعت از سال ۱۳۱۶ و راه‌اندازی دبستان ویژهٔ دختران و زنان بزرگسال اشاره کرد. این مدرسه از سال ۱۳۱۸ در امتحانات نهایی شرکت می‌داد و بعدها کلاس‌هایی برای دختران بالای ۹ سال نیز دایر شد. در سال ۱۳۱۷ هنرستان خیاطی و کارهای دستی تأسیس شد که شامل دوره‌های مقدماتی، متوسطه و عالی بود و تا پایان سال تحصیلی ۱۳۲۴، نود و پنج نفر از آن فارغ‌التحصیل شدند. همچنین کلاس‌های موسیقی و مؤسسه‌ای با عنوان «تربیت مادر» برای آموزش موضوعاتی چون روابط خانوادگی، بهداشت و نقش اجتماعی زنان راه‌اندازی شد.&lt;ref&gt;{{یادکرد کتاب |نام=مریم |نام خانوادگی=فتحی |عنوان=کانون بانوان با رویکردی به ریشه‌های تاریخی حرکت‌های زنان در ایران |ناشر=مؤسسه مطالعات تاریخ معاصر ایران |سال=۱۳۸۳ |مکان=تهران |صفحه=۱۴۴–۱۴۷}}&lt;/ref&gt; در حوزهٔ امور اجتماعی، کانون بانوان اقداماتی مانند تهیهٔ لباس برای دختران نیازمند، توزیع کمک‌های مردمی و پیگیری شکایات زنان دربارهٔ تضییع حقوقشان انجام می‌داد.&lt;ref&gt;{{یادکرد کتاب |نام=مریم |نام خانوادگی=فتحی |عنوان=کانون بانوان با رویکردی به ریشه‌های تاریخی حرکت‌های زنان در ایران |ناشر=مؤسسه مطالعات تاریخ معاصر ایران |سال=۱۳۸۳ |مکان=تهران |صفحه=۱۵۳–۱۵۴}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == منابع ==<br /> {{پانویس|۲}}<br /> <br /> [[رده:بنیان‌گذاری‌های ۱۳۱۴ در ایران]]<br /> [[رده:بنیان‌گذاری‌های ۱۹۳۵ (میلادی) در ایران]]<br /> [[رده:جنبش زنان در ایران]]<br /> [[رده:جنبش‌های زنان]]<br /> [[رده:زنان در ایران]]<br /> [[رده:زنان در سیاست]]<br /> [[رده:سازمان‌های بنیان‌گذاری‌شده در ۱۹۳۵ (میلادی)]]<br /> [[رده:سازمان‌های فمینیست در ایران]]<br /> [[رده:سازمان‌های منحل‌شده ایران]]</div>

Seyed Ehsan