کشته‌شدن علی بن ابی‌طالب - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Shahroudi: −رده:خلفای ترورشده، −رده:خلفای راشدین، −رده:خلفای سده ۷ (میلادی)، −رده:درگذشتگان ۶۶۱ (میلادی)، −رده:سیاستمداران عرب، −رده:کشتگان با سلاح برنده (هات‌کت)، ابرابزار

2024-08-23T09:29:58Z

−رده:خلفای ترورشده، −رده:خلفای راشدین، −رده:خلفای سده ۷ (میلادی)، −رده:درگذشتگان ۶۶۱ (میلادی)، −رده:سیاستمداران عرب، −رده:کشتگان با سلاح برنده (هات‌کت)، ابرابزار

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۳ اوت ۲۰۲۴، ساعت ۰۹:۲۹
خط ۷۰:		خط ۷۰:

	== ارجاعات ==		== ارجاعات ==

	=== پانویس ===		=== پانویس ===
	{{پانویس\|۲\|چپ‌چین=بله}}		{{پانویس\|۲\|چپ‌چین=بله}}
خط ۷۸:		خط ۷۷:

	{{درجه‌بندی\|نیازمند پیوند=خیر\|نیازمند رده=خیر\|نیازمند جعبه اطلاعات=بله\|نیازمند تصویر=بله\|نیازمند استانداردسازی=خیر\|نیازمند ویراستاری=خیر\|مقابله نشده با دانشنامه‌ها=تاحدودی\|تاریخ خوبیدگی=\|تاریخ برگزیدگی=\|توضیحات=}}		{{درجه‌بندی\|نیازمند پیوند=خیر\|نیازمند رده=خیر\|نیازمند جعبه اطلاعات=بله\|نیازمند تصویر=بله\|نیازمند استانداردسازی=خیر\|نیازمند ویراستاری=خیر\|مقابله نشده با دانشنامه‌ها=تاحدودی\|تاریخ خوبیدگی=\|تاریخ برگزیدگی=\|توضیحات=}}

	== پیوندهای بیرونی ==		== پیوندهای بیرونی ==
	* [http://www.imamalislib.com/?p=1369 کتابشناسی تخصصی کشته شدن علی بن ابی طالب]		* [http://www.imamalislib.com/?p=1369 کتابشناسی تخصصی کشته شدن علی بن ابی طالب]
خط ۸۷:		خط ۸۷:
	[[رده:تشیع و سیاست]]		[[رده:تشیع و سیاست]]
	[[رده:جرم سده ۷ (میلادی)]]		[[رده:جرم سده ۷ (میلادی)]]
	~~[[رده:خلفای ترورشده]]~~
	~~[[رده:خلفای راشدین]]~~
	~~[[رده:خلفای سده ۷ (میلادی)]]~~
	~~[[رده:درگذشتگان ۶۶۱ (میلادی)]]~~
	[[رده:درگیری‌های سده ۷ (میلادی)]]		[[رده:درگیری‌های سده ۷ (میلادی)]]
	[[رده:سیاست در ۶۶۱ (میلادی)]]		[[رده:سیاست در ۶۶۱ (میلادی)]]
	~~[[رده:سیاستمداران عرب]]~~
	[[رده:علی بن ابی‌طالب]]		[[رده:علی بن ابی‌طالب]]
	~~[[رده:کشتگان با سلاح برنده]]~~

Shahroudi در ‏۸ آوریل ۲۰۲۴، ساعت ۱۳:۲۱

2024-04-08T13:21:52Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۸ آوریل ۲۰۲۴، ساعت ۱۳:۲۱
خط ۳۸:		خط ۳۸:
	بسیاری از منابع نظیر ''[[تاریخ طبری]]''، ''[[مقاتل الطالبین]]'' [[ابوالفرج اصفهانی]] و ''[[الارشاد فی معرفة حجج الله علی العباد\|الارشاد]]'' [[شیخ مفید]] می‌گویند [[اشعث بن قیس]]، رئیس قبیلهٔ [[کنده (قبیله)\|کنده]] در کوفه، از نقشهٔ کشتن علی خبر داشته و [[ابن ملجم]] شب واقعه را در مسجد اعظم در حال مشاوره با وی به سر می‌برده است. در هنگام [[سحر (وقت)\|سحر]]، اشعث به ابن ملجم علامتی نشان داد که [[حجر بن عدی]] آن را شنید و از آن توطئه‌ای حس کرد و قصد داشت به علی اطلاع دهد، اما دیر رسید. اشعث رسیدن سحر را به ابن ملجم خبر داد که منابع شیعی آن را نشانه‌ای از تشویق وی برای کشتن علی می‌دانند. روایاتی دیگر می‌گویند که اشعث در خانه‌اش با ابن ملجم گفتگو کرده، نه در مسجد و حجر بعد از کشته شدن علی به اشعث می‌گفت که در اصل تو قاتل علی بودی. طبق روایت [[یعقوبی]]، ابن ملجم یک ماه در خانهٔ اشعث بود و شمشیرش را تیز می‌کرد. [[علی بن حسین مسعودی\|مسعودی]] روایتی متفاوت با دیگر منابع دارد که حاکی از آن است که وقتی اشعث از نقشهٔ ابن ملجم آگاه شد، وی را سرزنش نمود. [[ابوالعباس مبرد]] نیز می‌گوید که اشعث نقشهٔ کشتن را به علی اطلاع داد، اما علی در پاسخ گفت که ابن ملجم هنوز وی را نکشته است و بنابراین نمی‌تواند وی را بکشد؛ بنابراین روایات از اشعث تصاویری مختلف از یک توطئه‌گر قتل علی تا یک یار وفادار به او، ارائه می‌دهند.<ref name="Brill-ibn Muljam"/>		بسیاری از منابع نظیر ''[[تاریخ طبری]]''، ''[[مقاتل الطالبین]]'' [[ابوالفرج اصفهانی]] و ''[[الارشاد فی معرفة حجج الله علی العباد\|الارشاد]]'' [[شیخ مفید]] می‌گویند [[اشعث بن قیس]]، رئیس قبیلهٔ [[کنده (قبیله)\|کنده]] در کوفه، از نقشهٔ کشتن علی خبر داشته و [[ابن ملجم]] شب واقعه را در مسجد اعظم در حال مشاوره با وی به سر می‌برده است. در هنگام [[سحر (وقت)\|سحر]]، اشعث به ابن ملجم علامتی نشان داد که [[حجر بن عدی]] آن را شنید و از آن توطئه‌ای حس کرد و قصد داشت به علی اطلاع دهد، اما دیر رسید. اشعث رسیدن سحر را به ابن ملجم خبر داد که منابع شیعی آن را نشانه‌ای از تشویق وی برای کشتن علی می‌دانند. روایاتی دیگر می‌گویند که اشعث در خانه‌اش با ابن ملجم گفتگو کرده، نه در مسجد و حجر بعد از کشته شدن علی به اشعث می‌گفت که در اصل تو قاتل علی بودی. طبق روایت [[یعقوبی]]، ابن ملجم یک ماه در خانهٔ اشعث بود و شمشیرش را تیز می‌کرد. [[علی بن حسین مسعودی\|مسعودی]] روایتی متفاوت با دیگر منابع دارد که حاکی از آن است که وقتی اشعث از نقشهٔ ابن ملجم آگاه شد، وی را سرزنش نمود. [[ابوالعباس مبرد]] نیز می‌گوید که اشعث نقشهٔ کشتن را به علی اطلاع داد، اما علی در پاسخ گفت که ابن ملجم هنوز وی را نکشته است و بنابراین نمی‌تواند وی را بکشد؛ بنابراین روایات از اشعث تصاویری مختلف از یک توطئه‌گر قتل علی تا یک یار وفادار به او، ارائه می‌دهند.<ref name="Brill-ibn Muljam"/>

	=== ~~قتل~~ ===		=== واقعه ترور ===
	[[پرونده:Kufa Mosque, 1915.jpg\|انگشتی\|350px\|عکس هوایی از [[مسجد کوفه]] در سال ۱۹۱۵؛ این مسجد محل ضربت خوردن علی بود.]]		[[پرونده:Kufa Mosque, 1915.jpg\|انگشتی\|350px\|عکس هوایی از [[مسجد کوفه]] در سال ۱۹۱۵؛ این مسجد محل ضربت خوردن علی بود.]]

	به نوشتهٔ ''[[تاریخ طبری]]'' شب قبل از واقعه، قطام با این سه تن در مسجد اعظم کوفه دیدار کرد و سینه‌هایشان را با حریر بست. این سه تن که شمشیرهایشان را در زهر خوابانیده بودند، کنار در مسجد منتظر ماندند تا علی به منظور اقامهٔ نماز صبح به مسجد وارد گردد. به محض پدیدار شدن علی، شبیب به وی حمله برد و با شمشیرش ضربتی زد که به لغاز در اصابت کرد. شبیب فرار کرد و در میان جمعیت گم شد. وردان نیز فرار کرد اما وقتی به خانه رسید، پسرعمویش وی را دید که حریر از سینه باز می‌کرد. پس به وردان ظنین شد و او را کشت. تنها ابن ملجم باقی ماند. او در حالی که فریاد می‌کشید حکم، خاصِ خداست نه تو و یارانت، ضربتی به فرق سر علی زد و خواست فرار کند که ابو ادمای همدانی وی را به زمین افکند. علی به خانه‌اش بازگشت و ابن ملجم را پیش او آوردند. ابن ملجم به علی گفت که ۴۰ روز شمشیرش را تیز می‌کرد و از خدا می‌خواست که با آن بدترین مخلوق خدا را بکشد. علی در پاسخ گفت خود ابن ملجم با همین شمشیر کشته خواهد شد و او را بدترین مخلوق خدا نامید.<ref name="Brill-ibn Muljam"/>		به نوشتهٔ ''[[تاریخ طبری]]'' شب قبل از واقعه، قطام با این سه تن در مسجد اعظم کوفه دیدار کرد و سینه‌هایشان را با حریر بست. این سه تن که شمشیرهایشان را در زهر خوابانیده بودند، کنار در مسجد منتظر ماندند تا علی به منظور اقامهٔ نماز صبح به مسجد وارد گردد. به محض پدیدار شدن علی، شبیب به وی حمله برد و با شمشیرش ضربتی زد که به لغاز در اصابت کرد. شبیب فرار کرد و در میان جمعیت گم شد. وردان نیز فرار کرد اما وقتی به خانه رسید، پسرعمویش وی را دید که حریر از سینه باز می‌کرد. پس به وردان ظنین شد و او را کشت. تنها ابن ملجم باقی ماند. او در حالی که فریاد می‌کشید حکم، خاصِ خداست نه تو و یارانت، ضربتی به فرق سر علی زد و خواست فرار کند که ابو ادمای همدانی وی را به زمین افکند. علی به خانه‌اش بازگشت و ابن ملجم را پیش او آوردند. ابن ملجم به علی گفت که ۴۰ روز شمشیرش را تیز می‌کرد و از خدا می‌خواست که با آن بدترین مخلوق خدا را بکشد. علی در پاسخ گفت خود ابن ملجم با همین شمشیر کشته خواهد شد و او را بدترین مخلوق خدا نامید.<ref name="Brill-ibn Muljam"/>

	به روایتی علی هنگامی که مشغول خواندن [[نماز صبح]] در [[مسجد کوفه]] بود و به روایتی دیگر در کنار در مسجد<ref name="Brill-ali"/> توسط عبدالرحمن بن ملجم و با یک شمشیر مسموم از ناحیهٔ سر ضربت خورد.<ref name="Brill-Ali (by Gleave)">{{cite encyclopedia \|last=Gleave \|first=Robert M. \|author-link= \|encyclopedia=[[Encyclopaedia of Islam]] \|title=ʿAlī b. Abī Ṭālib \|url=http://brillonline.nl/entries/encyclopaedia-of-islam-3/ali-b-abi-talib-COM_26324 \|language=En \|edition=3rd \|date= \|year=2014 \|publisher=Brill Online \|accessdate=۵ ژوئیه ۲۰۱۶ \|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160412215522/http://brillonline.nl/entries/encyclopaedia-of-islam-3/ali-b-abi-talib-COM_26324 \|archivedate=۱۲ آوریل ۲۰۱۶ \|dead-url=no}}</ref> در منابع روز ضربت خوردن علی ۱۷، ۱۹، و ۲۱ [[ماه رمضان]] گزارش شده است. اما [[شیخ مفید]] روز ۱۹ را صحیح‌تر می‌داند و [[ابن ابی الحدید]] نیز می‌نویسد چون این سه تن کارشان را عبادت می‌دانستند بنابراین آن را در [[شب قدر]] ۱۹ [[رمضان]] قرار دادند تا ثواب بیشتری برده باشند. روز مرگ علی هم در منابع از ۱۱ تا ۲۱ رمضان گزارش شده و مدت تحمل ضربت را دو یا سه روز دانسته‌اند.<ref name="Brill-ibn Muljam">{{cite encyclopedia\|last=Veccia Vaglieri\|first=Laura\|title=Ibn Muld̲j̲am.\|encyclopedia=Encyclopædia of Islam, Second Edition\|accessdate=2016-06-03\|publisher=Brill Online\|url=http://referenceworks.brillonline.com/entries/encyclopaedia-of-islam-2/ibn-muldjam-COM_0339\|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160805162223/http://referenceworks.brillonline.com/entries/encyclopaedia-of-islam-2/ibn-muldjam-COM_0339\|archivedate=۵ اوت ۲۰۱۶\|deadurl=no}}</ref>		به روایتی علی هنگامی که مشغول خواندن [[نماز صبح]] در [[مسجد کوفه]] بود و به روایتی دیگر در کنار در مسجد<ref name="Brill-ali"/> توسط عبدالرحمن بن ملجم و با یک شمشیر مسموم از ناحیهٔ سر ضربت خورد.<ref name="Brill-Ali (by Gleave)">{{cite encyclopedia \|last=Gleave \|first=Robert M. \|author-link= \|encyclopedia=[[Encyclopaedia of Islam]] \|title=ʿAlī b. Abī Ṭālib \|url=http://brillonline.nl/entries/encyclopaedia-of-islam-3/ali-b-abi-talib-COM_26324 \|language=En \|edition=3rd \|date= \|year=2014 \|publisher=Brill Online \|accessdate=۵ ژوئیه ۲۰۱۶ \|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160412215522/http://brillonline.nl/entries/encyclopaedia-of-islam-3/ali-b-abi-talib-COM_26324 \|archivedate=۱۲ آوریل ۲۰۱۶ \|dead-url=no}}</ref> پس از ترور، علی به منزل خود منتقل شد و تحت مداوای طبیبان قرار گرفت. بر اساس گزارش منابع شیعی، حاذق‌ترین طبیب در دسترس، [[اثیر بن عمرو بن هانی سلولی]] بود که پس از معاینه علی، زخم او را کاری دانست و راه‌کاری برای مداوا نداشت.<ref>{{پک\|1=اختری\|2=۱۳۹۰\|ک=دایرةالمعارف جامع اسلامی\|ف=اثیر بن عمرو بن هانی سلولی}}</ref>

			=== زمان درگذشت ===
			در منابع روز ضربت خوردن علی ۱۷، ۱۹، و ۲۱ [[ماه رمضان]] گزارش شده است. اما [[شیخ مفید]] روز ۱۹ را صحیح‌تر می‌داند و [[ابن ابی الحدید]] نیز می‌نویسد چون این سه تن کارشان را عبادت می‌دانستند بنابراین آن را در [[شب قدر]] ۱۹ [[رمضان]] قرار دادند تا ثواب بیشتری برده باشند. روز مرگ علی هم در منابع از ۱۱ تا ۲۱ رمضان گزارش شده و مدت تحمل ضربت را دو یا سه روز دانسته‌اند.<ref name="Brill-ibn Muljam">{{cite encyclopedia\|last=Veccia Vaglieri\|first=Laura\|title=Ibn Muld̲j̲am.\|encyclopedia=Encyclopædia of Islam, Second Edition\|accessdate=2016-06-03\|publisher=Brill Online\|url=http://referenceworks.brillonline.com/entries/encyclopaedia-of-islam-2/ibn-muldjam-COM_0339\|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160805162223/http://referenceworks.brillonline.com/entries/encyclopaedia-of-islam-2/ibn-muldjam-COM_0339\|archivedate=۵ اوت ۲۰۱۶\|deadurl=no}}</ref>

	== اطلاع علی از سرنوشت خود ==		== اطلاع علی از سرنوشت خود ==
خط ۶۶:		خط ۶۹:
	بعد از مرگ علی، کوفیان بدون مناقشه با پسر ارشدش، حسن، بیعت کردند، چرا که علی در موقعیت‌های بسیار اعلام کرده بود که تنها [[اهل بیت\|اهل بیت پیامبر]] شایستهٔ خلافت بر جامعهٔ مسلمانان هستند.<ref name="Madelung">{{cite book\|last = Madelung\|first = Wilferd\|authorlink = Wilferd Madelung\|title = The Succession to Muhammad: A Study of the Early Caliphate\|publisher = Cambridge University Press\|url = http://www.cambridge.org/au/academic/subjects/history/middle-east-history/succession-muhammad-study-early-caliphate\|year = 1997\|isbn = 978-0-521-64696-3\|accessdate = ۵ ژوئیه ۲۰۱۶\|archiveurl = https://web.archive.org/web/20160604194642/http://www.cambridge.org/au/academic/subjects/history/middle-east-history/succession-muhammad-study-early-caliphate\|archivedate = ۴ ژوئن ۲۰۱۶\|dead-url = no}}</ref>{{rp\|313-314}} سپس، جنگ میان حسن و معاویه درگرفت و در خلال آن معاویه تدریجاً فرماندهان سپاه حسن را با وعده‌های فریبنده و پول‌های گزاف منصرف کرد و مردم عراق را فریفت، تا جایی که سپاه بر حسن شورید. نهایتاً حسن مجبور به پذیرش صلح و واگذاری خلافت به معاویه شد.<ref name="Madelung"/>{{rp\|319-325}} بدین ترتیب حکومت موسوم به [[خلافت راشدین]] به پایان رسید و معاویه [[خلافت امویان]] را تأسیس کرد. خلافت اموی یک نظام سلطنتی بود که در آن جنبهٔ دینی خلافت جای خود را به جنبهٔ دنیوی (سکولار) سلطنت داد.<ref name="Lewis">{{cite book\|last1=Holt\|first1=P.M.\|last2=Lambton\|first2=Ann K.S.\|last3=Lewis\|first3=Bernard\|title=The Central Islamic lands from pre-Islamic times to the first World War\|date=1970\|publisher=Cambridge University Press\|location=Cambridge [England]\|isbn=978-1-139-05502-4\|edition=1st pbk. ed.\|accessdate=5 July 2016}}</ref>{{Rp\|76-74}} معاویه و جانشینانش شدیدترین فشارها را بر [[خاندان علی]] و حامیان و شیعیانش وارد کردند. [[سب علی]] به امری ضروری در [[نماز جماعت]] تبدیل شد و تا ۶۰ سال بعد، زمان حکومت [[عمر بن عبدالعزیز]]، ادامه یافت.<ref name="Madelung"/>{{rp\|334}}		بعد از مرگ علی، کوفیان بدون مناقشه با پسر ارشدش، حسن، بیعت کردند، چرا که علی در موقعیت‌های بسیار اعلام کرده بود که تنها [[اهل بیت\|اهل بیت پیامبر]] شایستهٔ خلافت بر جامعهٔ مسلمانان هستند.<ref name="Madelung">{{cite book\|last = Madelung\|first = Wilferd\|authorlink = Wilferd Madelung\|title = The Succession to Muhammad: A Study of the Early Caliphate\|publisher = Cambridge University Press\|url = http://www.cambridge.org/au/academic/subjects/history/middle-east-history/succession-muhammad-study-early-caliphate\|year = 1997\|isbn = 978-0-521-64696-3\|accessdate = ۵ ژوئیه ۲۰۱۶\|archiveurl = https://web.archive.org/web/20160604194642/http://www.cambridge.org/au/academic/subjects/history/middle-east-history/succession-muhammad-study-early-caliphate\|archivedate = ۴ ژوئن ۲۰۱۶\|dead-url = no}}</ref>{{rp\|313-314}} سپس، جنگ میان حسن و معاویه درگرفت و در خلال آن معاویه تدریجاً فرماندهان سپاه حسن را با وعده‌های فریبنده و پول‌های گزاف منصرف کرد و مردم عراق را فریفت، تا جایی که سپاه بر حسن شورید. نهایتاً حسن مجبور به پذیرش صلح و واگذاری خلافت به معاویه شد.<ref name="Madelung"/>{{rp\|319-325}} بدین ترتیب حکومت موسوم به [[خلافت راشدین]] به پایان رسید و معاویه [[خلافت امویان]] را تأسیس کرد. خلافت اموی یک نظام سلطنتی بود که در آن جنبهٔ دینی خلافت جای خود را به جنبهٔ دنیوی (سکولار) سلطنت داد.<ref name="Lewis">{{cite book\|last1=Holt\|first1=P.M.\|last2=Lambton\|first2=Ann K.S.\|last3=Lewis\|first3=Bernard\|title=The Central Islamic lands from pre-Islamic times to the first World War\|date=1970\|publisher=Cambridge University Press\|location=Cambridge [England]\|isbn=978-1-139-05502-4\|edition=1st pbk. ed.\|accessdate=5 July 2016}}</ref>{{Rp\|76-74}} معاویه و جانشینانش شدیدترین فشارها را بر [[خاندان علی]] و حامیان و شیعیانش وارد کردند. [[سب علی]] به امری ضروری در [[نماز جماعت]] تبدیل شد و تا ۶۰ سال بعد، زمان حکومت [[عمر بن عبدالعزیز]]، ادامه یافت.<ref name="Madelung"/>{{rp\|334}}

	== پانویس ==		== ارجاعات ==

			=== پانویس ===
	{{پانویس\|۲\|چپ‌چین=بله}}		{{پانویس\|۲\|چپ‌چین=بله}}

			=== منابع ===
			* {{یادکرد دانشنامه\|نام خانوادگی=اختری\|نام=عباسعلی\|پیوند نویسنده=\|ویراستار=\|مقاله=اثیر بن عمرو بن هانی سلولی\|دانشنامه=[[دایرةالمعارف جامع اسلامی]]\|عنوان جلد=دایرةالمعارف جامع اسلامی\|سال=۱۳۹۰\|ناشر=آرایه\|مکان=تهران}}

			{{درجه‌بندی\|نیازمند پیوند=خیر\|نیازمند رده=خیر\|نیازمند جعبه اطلاعات=بله\|نیازمند تصویر=بله\|نیازمند استانداردسازی=خیر\|نیازمند ویراستاری=خیر\|مقابله نشده با دانشنامه‌ها=تاحدودی\|تاریخ خوبیدگی=\|تاریخ برگزیدگی=\|توضیحات=}}
	== پیوندهای بیرونی ==		== پیوندهای بیرونی ==
	* [http://www.imamalislib.com/?p=1369 کتابشناسی تخصصی کشته شدن علی بن ابی طالب]		* [http://www.imamalislib.com/?p=1369 کتابشناسی تخصصی کشته شدن علی بن ابی طالب]

Shahroudi در ‏۴ ژوئن ۲۰۲۳، ساعت ۰۰:۰۱

2023-06-04T00:01:17Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۴ ژوئن ۲۰۲۳، ساعت ۰۰:۰۱
خط ۷۲:		خط ۷۲:
	* [http://www.imamalislib.com/?p=1369 کتابشناسی تخصصی کشته شدن علی بن ابی طالب]		* [http://www.imamalislib.com/?p=1369 کتابشناسی تخصصی کشته شدن علی بن ابی طالب]
	{{علی بن ابی‌طالب-افقی}}		{{علی بن ابی‌طالب-افقی}}
	{{درجه‌بندی\|نیازمند پیوند=خیر\|نیازمند رده=خیر\|نیازمند جعبه اطلاعات=~~بله~~\|نیازمند تصویر=خیر\|نیازمند استانداردسازی=بله\|نیازمند ویراستاری=خیر\|مقابله نشده با دانشنامه‌ها=تاحدودی\|تاریخ خوبیدگی=\|تاریخ برگزیدگی=\|توضیحات=}}		{{درجه‌بندی\|نیازمند پیوند=خیر\|نیازمند رده=خیر\|نیازمند جعبه اطلاعات=خیر\|نیازمند تصویر=خیر\|نیازمند استانداردسازی=بله\|نیازمند ویراستاری=خیر\|مقابله نشده با دانشنامه‌ها=تاحدودی\|تاریخ خوبیدگی=\|تاریخ برگزیدگی=\|توضیحات=}}

	[[رده:آسیا در ۶۶۱ (میلادی)]]		[[رده:آسیا در ۶۶۱ (میلادی)]]

Shahroudi: اصلاح نویسه‌های عربی، اصلاح فاصلهٔ مجازی، اصلاح ارقام، اصلاح سجاوندی، اصلاح املا، ابرابزار، اصلاح نشانی وب

2023-06-04T00:00:29Z

اصلاح نویسه‌های عربی، اصلاح فاصلهٔ مجازی، اصلاح ارقام، اصلاح سجاوندی، اصلاح املا، ابرابزار، اصلاح نشانی وب

نمایش تغییرات

Shahroudi در ‏۳ ژوئن ۲۰۲۳، ساعت ۲۳:۵۹

2023-06-03T23:59:07Z

نمایش تغییرات

Shahroudi: /* پیوند به بیرون */

2023-02-24T03:24:48Z

پیوند به بیرون

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۴ فوریهٔ ۲۰۲۳، ساعت ۰۳:۲۴
خط ۷۵:		خط ۷۵:
	* [http://www.imamalislib.com/?p=1369 کتابشناسی تخصصی کشته شدن علی بن ابی طالب]		* [http://www.imamalislib.com/?p=1369 کتابشناسی تخصصی کشته شدن علی بن ابی طالب]
	{{علی بن ابی‌طالب-افقی}}		{{علی بن ابی‌طالب-افقی}}
			{{درجه‌بندی\|نیازمند پیوند=خیر\|نیازمند رده=خیر\|نیازمند جعبه اطلاعات=بله\|نیازمند تصویر=خیر\|نیازمند استانداردسازی=بله\|نیازمند ویراستاری=بله\|مقابله نشده با دانشنامه‌ها=تاحدودی\|تاریخ خوبیدگی=\|تاریخ برگزیدگی=\|توضیحات=}}

	[[رده:آسیا در ۶۶۱ (میلادی)]]		[[رده:آسیا در ۶۶۱ (میلادی)]]

Aboammar در ‏۲۵ ژانویهٔ ۲۰۲۳، ساعت ۰۵:۵۶

2023-01-25T05:56:57Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۵ ژانویهٔ ۲۰۲۳، ساعت ۰۵:۵۶
خط ۱:		خط ۱:
	~~{{نشان مقاله خوب}}~~
	{{Infobox civilian attack		{{Infobox civilian attack
	\| title = کشته شدن علی بن ابی‌طالب		\| title = کشته شدن علی بن ابی‌طالب
خط ۱۵:		خط ۱۴:
	}}		}}
	{{علی ابن ابی‌طالب\|all}}		{{علی ابن ابی‌طالب\|all}}

	[[پرونده: Imamali1.jpg\|بندانگشتی\|چپ\|200px\|تصویری قدیمی از ورودی حرم]]در سال ۳۵ هجری (۶۵۶ میلادی) در خلال جنگ‌های داخلی مسلمانان موسوم به [[فتنه اول\|فتنهٔ اول]]، تعدادی از [[خوارج]] تصمیم به قتل [[علی بن ابی‌طالب\|علی]]، [[معاویه]] و [[عمروعاص]] به صورت هم‌زمان گرفتند تا به عقیدهٔ خود [[امت]] اسلام را از دست این سه تن که مسئول جنگ‌های داخلی بودند و از نظر آن‌ها [[مرتد]] محسوب میشدند، خلاص کنند.<ref name="Brill-ali">{{cite encyclopedia\|last=Veccia Vaglieri\|first=Laura\|title=ʿAlī b. Abī Ṭālib.\|encyclopedia=Encyclopædia of Islam, Second Edition\|accessdate=2016-06-03\|publisher=Brill Online\|url=http://referenceworks.brillonline.com/entries/encyclopaedia-of-islam-2/ali-b-abi-talib-COM_0046\|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160806031206/http://referenceworks.brillonline.com/entries/encyclopaedia-of-islam-2/ali-b-abi-talib-COM_0046\|archivedate=۶ اوت ۲۰۱۶\|deadurl=no}}</ref> اما [[ابن ملجم]] تنها موفق شد علی را بکشد و معاویه و عمروعاص جان سالم به در بردند.<ref name="Nasr">{{cite encyclopedia \|last=Nasr \|first=Seyyed Hossein \|title=Ali \|encyclopedia=Encyclopædia Britannica Online \|year=2007 \|accessdate=2015-03-11 \|url=http://www.britannica.com/eb/article-9005712/Ali \|archiveurl=https://web.archive.org/web/20071018014146/http://www.britannica.com/eb/article-9005712/Ali \|archivedate=۱۸ اکتبر ۲۰۰۷ \|dead-url=no}}</ref><ref name="Poonawala">{{cite encyclopedia \|last=Poonawala \|first=I. K. \|authorlink= \|title=ʿAli B. Abi Ṭaleb \|encyclopedia=Encyclopædia Iranica \|accessdate=2014-07-07 \|url=http://www.iranicaonline.org/articles/ali-b-abi-taleb \|year=1985 \|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110429163734/http://www.iranicaonline.org/articles/ali-b-abi-taleb \|archivedate=۲۹ آوریل ۲۰۱۱ \|dead-url=no}}</ref>		[[پرونده: Imamali1.jpg\|بندانگشتی\|چپ\|200px\|تصویری قدیمی از ورودی حرم]]در سال ۳۵ هجری (۶۵۶ میلادی) در خلال جنگ‌های داخلی مسلمانان موسوم به [[فتنه اول\|فتنهٔ اول]]، تعدادی از [[خوارج]] تصمیم به قتل [[علی بن ابی‌طالب\|علی]]، [[معاویه]] و [[عمروعاص]] به صورت هم‌زمان گرفتند تا به عقیدهٔ خود [[امت]] اسلام را از دست این سه تن که مسئول جنگ‌های داخلی بودند و از نظر آن‌ها [[مرتد]] محسوب میشدند، خلاص کنند.<ref name="Brill-ali">{{cite encyclopedia\|last=Veccia Vaglieri\|first=Laura\|title=ʿAlī b. Abī Ṭālib.\|encyclopedia=Encyclopædia of Islam, Second Edition\|accessdate=2016-06-03\|publisher=Brill Online\|url=http://referenceworks.brillonline.com/entries/encyclopaedia-of-islam-2/ali-b-abi-talib-COM_0046\|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160806031206/http://referenceworks.brillonline.com/entries/encyclopaedia-of-islam-2/ali-b-abi-talib-COM_0046\|archivedate=۶ اوت ۲۰۱۶\|deadurl=no}}</ref> اما [[ابن ملجم]] تنها موفق شد علی را بکشد و معاویه و عمروعاص جان سالم به در بردند.<ref name="Nasr">{{cite encyclopedia \|last=Nasr \|first=Seyyed Hossein \|title=Ali \|encyclopedia=Encyclopædia Britannica Online \|year=2007 \|accessdate=2015-03-11 \|url=http://www.britannica.com/eb/article-9005712/Ali \|archiveurl=https://web.archive.org/web/20071018014146/http://www.britannica.com/eb/article-9005712/Ali \|archivedate=۱۸ اکتبر ۲۰۰۷ \|dead-url=no}}</ref><ref name="Poonawala">{{cite encyclopedia \|last=Poonawala \|first=I. K. \|authorlink= \|title=ʿAli B. Abi Ṭaleb \|encyclopedia=Encyclopædia Iranica \|accessdate=2014-07-07 \|url=http://www.iranicaonline.org/articles/ali-b-abi-taleb \|year=1985 \|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110429163734/http://www.iranicaonline.org/articles/ali-b-abi-taleb \|archivedate=۲۹ آوریل ۲۰۱۱ \|dead-url=no}}</ref>

خط ۷۵:		خط ۷۳:

	== پیوند به بیرون==		== پیوند به بیرون==
	~~{{درگاه\|تشیع\|اسلام}}~~
	* [http://www.imamalislib.com/?p=1369 کتابشناسی تخصصی کشته شدن علی بن ابی طالب]		* [http://www.imamalislib.com/?p=1369 کتابشناسی تخصصی کشته شدن علی بن ابی طالب]
	{{علی بن ابی‌طالب-افقی}}		{{علی بن ابی‌طالب-افقی}}

Shahroudi: مقاله جدید

2023-01-18T23:09:05Z

مقاله جدید

صفحهٔ تازه

{{نشان مقاله خوب}}
{{Infobox civilian attack
| title = کشته شدن علی بن ابی‌طالب
| image = Martyrdom of Imam Ali - By Yousef Abdinejad.jp.jpg
| caption = ''نگاره از ضربت به علی بن ابی‌طالب''
| target = [[علی بن ابی‌طالب]]
| location =
| date = {{start date|df=yes|661|01|26}}
| coordinates = {{Coord|32|01|43|N|44|24|03|E|region:IQ_type:landmark|display=inline,title}}
| type = [[ترور]]
| weapon = [[شمشیر]]-آغشته به [[سم]]
| victim = [[علی بن ابی‌طالب]]
| fatalities = ۱
| perpetrator = [[ابن ملجم مرادی]]
}}
{{علی ابن ابی‌طالب|all}}

[[پرونده: Imamali1.jpg|بندانگشتی|چپ|200px|تصویری قدیمی از ورودی حرم]]در سال ۳۵ هجری (۶۵۶ میلادی) در خلال جنگ‌های داخلی مسلمانان موسوم به [[فتنه اول|فتنهٔ اول]]، تعدادی از [[خوارج]] تصمیم به قتل [[علی بن ابی‌طالب|علی]]، [[معاویه]] و [[عمروعاص]] به صورت هم‌زمان گرفتند تا به عقیدهٔ خود [[امت]] اسلام را از دست این سه تن که مسئول جنگ‌های داخلی بودند و از نظر آن‌ها [[مرتد]] محسوب میشدند، خلاص کنند.<ref name="Brill-ali">{{cite encyclopedia|last=Veccia Vaglieri|first=Laura|title=ʿAlī b. Abī Ṭālib.|encyclopedia=Encyclopædia of Islam, Second Edition|accessdate=2016-06-03|publisher=Brill Online|url=http://referenceworks.brillonline.com/entries/encyclopaedia-of-islam-2/ali-b-abi-talib-COM_0046|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160806031206/http://referenceworks.brillonline.com/entries/encyclopaedia-of-islam-2/ali-b-abi-talib-COM_0046|archivedate=۶ اوت ۲۰۱۶|deadurl=no}}</ref> اما [[ابن ملجم]] تنها موفق شد علی را بکشد و معاویه و عمروعاص جان سالم به در بردند.<ref name="Nasr">{{cite encyclopedia |last=Nasr |first=Seyyed Hossein |title=Ali |encyclopedia=Encyclopædia Britannica Online |year=2007 |accessdate=2015-03-11 |url=http://www.britannica.com/eb/article-9005712/Ali |archiveurl=https://web.archive.org/web/20071018014146/http://www.britannica.com/eb/article-9005712/Ali |archivedate=۱۸ اکتبر ۲۰۰۷ |dead-url=no}}</ref><ref name="Poonawala">{{cite encyclopedia |last=Poonawala |first=I. K. |authorlink= |title=ʿAli B. Abi Ṭaleb |encyclopedia=Encyclopædia Iranica |accessdate=2014-07-07 |url=http://www.iranicaonline.org/articles/ali-b-abi-taleb |year=1985 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110429163734/http://www.iranicaonline.org/articles/ali-b-abi-taleb |archivedate=۲۹ آوریل ۲۰۱۱ |dead-url=no}}</ref>

علی هنگامی که مشغول خواندن [[نماز صبح]] در [[مسجد کوفه]] بود یا به روایتی دیگر در کنار در مسجد توسط عبدالرحمن بن ملجم، از خوارج، با یک شمشیر مسموم از ناحیهٔ سر ضربت خورد. عبدالرحمن این عمل را به قصد انتقام‌گیری از وی در قبال کشتگان [[نبرد نهروان]]، انجام داد. دو روز بعد در ۱۹ یا ۲۱ رمضان سال ۴۰ هجری مصادف با ۲۷ ژانویه ۶۶۱ میلادی، علی در ۶۲ یا ۶۳ سالگی درگذشت.<ref name="Brill-ali"/> پس از مرگ علی، قاتل وی [[قصاص]] شد.<ref name="Brill-ibn Muljam">{{cite encyclopedia|last=Veccia Vaglieri|first=Laura|title=Ibn Muld̲j̲am.|encyclopedia=Encyclopædia of Islam, Second Edition|accessdate=2016-06-03|publisher=Brill Online|url=http://referenceworks.brillonline.com/entries/encyclopaedia-of-islam-2/ibn-muldjam-COM_0339|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160805162223/http://referenceworks.brillonline.com/entries/encyclopaedia-of-islam-2/ibn-muldjam-COM_0339|archivedate=۵ اوت ۲۰۱۶|deadurl=no}}</ref>

پیکر علی را جمعی از خویشان و اصحاب نزدیکش مخفیانه دفن کردند. در سال ۷۹۱ میلادی، در زمان [[هارون‌الرشید]]، خلیفهٔ [[عباسیان|عباسی]]، در فاصلهٔ چند کیلومتری از کوفه، محل مزارش مشخص و [[حرم علی بن ابی‌طالب|آرامگاهی]] در آنجا ساخته شد که بعداً زیارتگاه [[شیعیان]] شد. پس از آن، این منطقه نیز تبدیل به شهر [[نجف]] شد.

بعد از مرگ علی، کوفیان بدون مناقشه با پسر ارشدش، [[حسن]]، [[بیعت]] کردند. سپس جنگ میان حسن و معاویه درگرفت و در خلال آن معاویه تدریجاً فرماندهان سپاه حسن را با وعده‌های فریبنده و پول‌های گزاف منصرف کرد و [[مردم عراق]] را فریفت، تا جایی که سپاه بر حسن شورید. نهایتاً حسن مجبور به پذیرش [[صلح حسن و معاویه|صلح]] و واگذاری خلافت به معاویه شد. بدین ترتیب حکومت موسوم به [[خلافت راشدین]] به پایان رسید و معاویه [[خلافت امویان]] را تأسیس کرد.

== پیش زمینه ==
{{اصلی|خلافت علی بن ابی‌طالب|فتنه اول}}
حوادثی که منجر به قتل علی شد، ریشه در مرگ [[محمد]]، پیامبر اسلام، دارد. در آن زمان بین مسلمانان بر سر اینکه چه کسی پس از محمد جانشین وی و رهبر امت باشد اختلاف افتاد. نشستی که در [[سقیفه بنی ساعده]] تشکیل شد، با [[ابوبکر]] به عنوان خلیفه بیعت نمودند.<ref name="Madelung"/>{{rp|30–32}} در حالی که [[سنی|مسلمانان سنی]] معتقد بودند که محمد جانشینی برای خود انتخاب نکرده‌است، [[شیعه|مسلمانان شیعه]] با ارجاع با [[غدیر خم#رخداد غدیر خم از دیدگاه شیعه|رخداد غدیر خم]]، معتقد بودند که علی توسط خدا به جانشینی پیامبر برگزیده شده‌است.<ref name="Dakake">{{cite book|last1=Dakake|first1=Maria Massi|title=The charismatic community: Shiʻite identity in early Islam|date=2008|publisher=State University of New York Press|location=Albany|isbn=978-0-7914-7034-3|url=http://www.sunypress.edu/p-4408-the-charismatic-community.aspx|accessdate=4 June 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160821124327/http://www.sunypress.edu/p-4408-the-charismatic-community.aspx|archivedate=۲۱ اوت ۲۰۱۶|dead-url=no}}</ref>{{rp|43–48}}<ref name="Robinson">{{cite book|last=Robinson|first=Chase F.|url=http://www.cambridge.org/us/academic/subjects/history/regional-and-world-history-general-interest/new-cambridge-history-islam|title=The New Cambridge History of Islam|publisher=Cambridge University Press|year=2011|accessdate=۱۲ ژوئیه ۲۰۱۶|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160625165948/http://www.cambridge.org/us/academic/subjects/history/regional-and-world-history-general-interest/new-cambridge-history-islam|archivedate=۲۵ ژوئن ۲۰۱۶|dead-url=no}}</ref>{{rp|193–194}} [[عمر بن خطاب|عمر]] جانشین ابوبکر شد و در سال ۶۴۴ هجری قمری به قتل رسید. پس از مرگ عمر، علی، پسر عمو و [[پسرخوانده|پسرخواندهٔ]] پیامبر، و [[عثمان بن عفان|عثمان]] نامزد جانشینی عمر بودند که از این بین عثمان توسط شورا انتخاب گردید.<ref name="Robinson"/>{{rp|203–204}}

[[علی بن ابی‌طالب]] پس از کشته‌شدن عثمان، به عنوان [[خلیفه]] برگزیده شد و [[خلافت علی بن ابی‌طالب|خلافت وی]]، به عنوان [[خلفای راشدین|چهارمین خلیفهٔ]] برگزیدهٔ مسلمانان در [[تاریخ اسلام|صدر اسلام]]، از ۳۵ تا ۴۰ هجری قمری (۶۵۶–۶۶۱ میلادی) به طول انجامید.<ref name="Poonawala"/> دوران خلافت وی با نخستین [[فتنه اول|جنگ داخلی میان مسلمانان]] (فتنه اول) و [[شورش‌ها در زمان خلافت علی|شورش‌هایی نظیر شورش ایرانیان]] هم‌زمان بود. علی با دو نیروی مخالف مجزا مواجه شد: گروهی به رهبری [[عایشه]]، [[طلحه]]، و [[زبیر بن عوام|زبیر]] در مکه که خواهان برگزاری [[شورای خلافت]] برای تعیین خلیفه بودند و گروهی دیگر به رهبری [[معاویه پسر ابی‌سفیان|معاویه]] در شام که انتقام خون عثمان را خواستار بودند. چهار ماه پس از خلافت، علی در [[نبرد جمل|جمل]] گروه اول را شکست داد؛ اما [[نبرد صفین]] با معاویه به لحاظ نظامی بی‌نتیجه خاتمه یافت و در پی آن [[حکمیت]] به لحاظ سیاسی بر ضد علی تمام شد. سپس در سال ۳۸ هجری بخشی از سپاه علی، موسوم به [[خوارج]]، که قبول حکمیت توسط وی را [[بدعت]] می‌دانستند بر او شوریدند. علی در [[نبرد نهروان|نهروان]] آنان را شکست داد.<ref name="Brill-Ali (by Gleave)">{{cite encyclopedia |last=Gleave |first=Robert M. |author-link= |encyclopedia=[[Encyclopaedia of Islam]] |title=ʿAlī b. Abī Ṭālib |url=http://brillonline.nl/entries/encyclopaedia-of-islam-3/ali-b-abi-talib-COM_26324 |language=En |edition=3rd |date= |year=2014 |publisher=Brill Online |accessdate=۵ ژوئیه ۲۰۱۶ |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160412215522/http://brillonline.nl/entries/encyclopaedia-of-islam-3/ali-b-abi-talib-COM_26324 |archivedate=۱۲ آوریل ۲۰۱۶ |dead-url=no}}</ref>

سه تن از خوارج به نام عبدالرحمن بن ملجم از قبیلهٔ [[کنده (قبیله)|کنده]]، [[برک بن عبدالله]] و [[عمرو بن بکر]] تمیمی همدیگر را در [[مکه]] ملاقات کردند و با هم به مذاکره پرداختند. آنان پس از اتمام مراسم [[حج]]، سوگند یاد کردند که علی و [[معاویه]] و [[عمرو عاص]] را که به اعتقاد خوارج گمراه بوده و مسئول وضع اسفبار مسلمانان بودند، با انگیزهٔ انتقام از کشتار یارانشان در [[نبرد نهروان]]، بکشند. روز کشتن را ۱۷ رمضان تعیین نمودند و هر کسی به شهر قربانی خود رفت، عبدالرحمن به کوفه، برک به [[دمشق]] و عمرو به [[مصر]].<ref name="Brill-ibn Muljam"/>

== چگونگی قتل ==
[[پرونده:Martyrdom of Imam Ali - By Yousef Abdinejad.jp.jpg|بندانگشتی|ضربت خوردن علی بن ابیطالب در مسجد کوفه به دست ابن ملجم مرادی- نقاشی: یوسف عبدی‌نژاد]]
در کوفه، عبدالرحمن پیش مردان قبیله‌اش کنده رفت. اما نیتش را برملا نکرد، چرا که می‌ترسید در همه جا فاش شود. روزی گروهی از قبیله [[تیم الرباب]] را دید که برای ۱۰ تن از کشتگانشان در نهروان عزاداری می‌کردند و در میان آنان زنی زیبارو به نام [[قطامه بنت شجنه]] را دید و دلباخته‌اش شد و از وی خواستگاری کرد. قطام پذیرفت به شرطی که مهریه‌اش ۳۰۰۰ درهم، یک کنیز و یک غلام، و کشتن علی باشد. وی در جنگ نهروان پدر و برادرش را از دست داده و در فکر انتقام‌گیری از علی بود. او نه تنها به عبدالرحمن در انجام این امر پافشاری کرد، بلکه خود نیز کمکش کرد و فردی به نام وردان از قبیله‌اش را به کمک وی فرستاد. عبدالرحمن نیز از فردی به نام [[شبیب بن بجره]] از قبیلهٔ [[بنی اشجع]] درخواست یاری نمود.<ref name="Brill-ibn Muljam"/>

=== نقش اشعث بن قیس ===
بسیاری از منابع نظیر [[تاریخ طبری]]، ''[[مقاتل الطالبین]]'' [[ابوالفرج اصفهانی]] و ''[[الارشاد فی معرفة حجج الله علی العباد|الارشاد]]'' [[شیخ مفید]] می‌گویند [[اشعث بن قیس]]، رئیس قبیلهٔ [[کنده (قبیله)|کنده]] در کوفه، از نقشهٔ کشتن علی خبر داشته و [[ابن ملجم]] شب واقعه را در مسجد اعظم در حال مشاوره با وی به سر می‌برده‌است. در هنگام سحر، اشعث به ابن ملجم علامتی نشان داد که [[حجر بن عدی]] آن را شنید و از آن توطئه‌ای حس کرد و قصد داشت به علی اطلاع دهد، اما دیر رسید. اشعث رسیدن سحر را به ابن ملجم خبر داد که منابع شیعی آن را نشانه‌ای از تشویق وی برای کشتن علی می‌دانند. روایاتی دیگر می‌گویند که اشعث در خانه‌اش با ابن ملجم گفتگو کرده، نه در مسجد و حجر بعد از کشته شدن علی به اشعث می‌گفت که در اصل تو قاتل علی بودی. طبق روایت [[یعقوبی]]، ابن ملجم یک ماه در خانهٔ اشعث بود و شمشیرش را تیز می‌کرد. [[علی بن حسین مسعودی|مسعودی]] روایتی متفاوت با دیگر منابع دارد که حاکی از آن است که وقتی اشعث از نقشهٔ ابن ملجم آگاه شد، وی را سرزنش نمود. [[ابوالعباس مبرد]] نیز می‌گوید که اشعث نقشهٔ کشتن را به علی اطلاع داد، اما علی در پاسخ گفت که ابن ملجم هنوز وی را نکشته‌است و بنابراین نمی‌تواند وی را بکشد؛ بنابراین روایات از اشعث تصاویری مختلف از یک توطئه‌گر قتل علی تا یک یار وفادار به او، ارائه می‌دهند.<ref name="Brill-ibn Muljam"/>

=== قتل ===
[[پرونده:Kufa Mosque, 1915.jpg|انگشتی|350px|عکس هوایی از [[مسجد کوفه]] در سال ۱۹۱۵؛ این مسجد محل ضربت خوردن علی بود.]]

به نوشتهٔ [[تاریخ طبری]] شب قبل از واقعه، قطام با این سه تن در مسجد اعظم کوفه دیدار کرد و سینه‌هایشان را با حریر بست. این سه تن که شمشیرهایشان را در زهر خوابانیده بودند، کنار در مسجد منتظر ماندند تا علی به منظور اقامهٔ نماز صبح به مسجد وارد گردد. به محض پدیدار شدن علی، شبیب به وی حمله برد و با شمشیرش ضربتی زد که به لغاز در اصابت کرد. شبیب فرار کرد و در میان جمعیت گم شد. وردان نیز فرار کرد اما وقتی به خانه رسید، پسرعمویش وی را دید که حریر از سینه باز می‌کرد. پس به وردان ظنین شد و او را کشت. تنها ابن ملجم باقی ماند. او در حالی که فریاد می‌کشید حکم، خاصِ خداست نه تو و یارانت، ضربتی به فرق سر علی زد و خواست فرار کند که ابو ادمای همدانی وی را به زمین افکند. علی به خانه‌اش بازگشت و ابن ملجم را پیش او آوردند. ابن ملجم به علی گفت که ۴۰ روز شمشیرش را تیز می‌کرد و از خدا می‌خواست که با آن بدترین مخلوق خدا را بکشد. علی در پاسخ گفت خود ابن ملجم با همین شمشیر کشته خواهد شد و او را بدترین مخلوق خدا نامید.<ref name="Brill-ibn Muljam"/>

به روایتی علی هنگامی که مشغول خواندن [[نماز صبح]] در [[مسجد کوفه]] بود و به روایتی دیگر در کنار در مسجد<ref name="Brill-ali"/> توسط عبدالرحمن بن ملجم و با یک شمشیر مسموم از ناحیهٔ سر ضربت خورد.<ref name="Brill-Ali (by Gleave)">{{cite encyclopedia |last=Gleave |first=Robert M. |author-link= |encyclopedia=[[Encyclopaedia of Islam]] |title=ʿAlī b. Abī Ṭālib |url=http://brillonline.nl/entries/encyclopaedia-of-islam-3/ali-b-abi-talib-COM_26324 |language=En |edition=3rd |date= |year=2014 |publisher=Brill Online |accessdate=۵ ژوئیه ۲۰۱۶ |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160412215522/http://brillonline.nl/entries/encyclopaedia-of-islam-3/ali-b-abi-talib-COM_26324 |archivedate=۱۲ آوریل ۲۰۱۶ |dead-url=no}}</ref> در منابع روز ضربت خوردن علی ۱۷، ۱۹، و ۲۱ [[ماه رمضان]] گزارش شده‌است. اما [[شیخ مفید]] روز ۱۹ را صحیح‌تر می‌داند و [[ابن ابی الحدید]] نیز می‌نویسد چون این سه تن کارشان را عبادت می‌دانستند بنابراین آن را در [[شب قدر]] ۱۹ رمضان قرار دادند تا ثواب بیشتری برده باشند. روز مرگ علی هم در منابع از ۱۱ تا ۲۱ رمضان گزارش شده و مدت تحمل ضربت را دو یا سه روز دانسته‌اند.<ref name="Brill-ibn Muljam">{{cite encyclopedia|last=Veccia Vaglieri|first=Laura|title=Ibn Muld̲j̲am.|encyclopedia=Encyclopædia of Islam, Second Edition|accessdate=2016-06-03|publisher=Brill Online|url=http://referenceworks.brillonline.com/entries/encyclopaedia-of-islam-2/ibn-muldjam-COM_0339|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160805162223/http://referenceworks.brillonline.com/entries/encyclopaedia-of-islam-2/ibn-muldjam-COM_0339|archivedate=۵ اوت ۲۰۱۶|deadurl=no}}</ref>

== اطلاع علی از سرنوشت خود ==
در منابع اسلامی نظیر احادیث، روایات و [[تاریخ‌نگاری دوران اولیه اسلام|تاریخ‌نگاری دوران اولیهٔ اسلام]] آمده‌است که علی از مدت‌ها قبل می‌دانست که کشته می‌شود، حال یا محمد، [[پیامبر اسلام]]، به وی گفته یا خودش این مطلب را حس کرده بود. روایات زیادی وجود دارد که در آن محمد یا علی خبر می‌دهند که ریش علی از خون فرق سرش رنگین می‌شود. روایات دیگری وجود دارد که در آن محمد می‌گوید بدترین مردم در دوران باستان کسی بود که شتر [[صالح]] را پی کرد و بدترین افراد در امت من کسی است که علی را می‌کشد، اما عموماً به کار بردن لفظ بدترین مردم را به علی نسبت می‌دهند و گاهی این دو روایت با هم یکجا روایت می‌شود. شب واقعه، علی اعلام کرد که امشب شب سرنوشت اوست و هنگامی که در سحر منزلش را ترک می‌کرد، غازها سر و صدا کردند و وی گفت این‌ها به خاطر او در حال عزاداری هستند. عمدتاً در منابع شیعی به این مطلب اشاره شده که علی با وجود اینکه می‌دانست کشته می‌شود، کس دیگری را به جای خود به نماز نگذاشت و با وجود اینکه دیگران به وی در مورد احتمال کشته شدنش هشدار دادند، با خواندن اشعاری گفت که از مرگ نمی‌ترسد.<ref name="Brill-ibn Muljam"/>

علی حتی پیش‌بینی کرده بود که ابن ملجم قاتل او خواهد بود و هنگامی که ابن ملجم می‌خواست با وی به عنوان [[خلیفه]] بیعت کند، دو یا سه بار ابن ملجم را بدترین مخلوق خدا خواند. روایتی بیان می‌کند که علی و [[محمد حنفیه]] که به حمام رفته بودند با دیدن ابن ملجم که به حمام وارد شد، ترسیدند. علی از ابن ملجم به خاطر اینکه تصور می‌کرد برای کشتنش آمده با خواندن شعری گله کرد، اما ابن ملجم گفت که برای دادن هدیه‌ای به وی به آنجا آمده و همین کار را نیز کرد؛ بنابراین رابطهٔ بین علی و ابن ملجم، تنش‌برانگیز بوده‌است. با وجود این، علی هیچ اقدامی علیه ابن ملجم انجام نمی‌داد. [[محمد بن سعد بن منیع|ابن سعد]] روایت می‌کند که علی گفت چگونه کسی را بکشم که هنوز مرا نکشته‌است؟ حتی موقعی که یک نفر از قبیلهٔ مراد یا کسی که از زبان ابن ملجم نقشه قتل را شنیده بود، در مورد نقشهٔ قتلش به علی خبر داد، علی پاسخ داد که هر انسانی دو فرشتهٔ نگهبان بر دو شانه‌اش دارد و مرگش زودتر از موعد مقررشده فرا نمی‌رسد.<ref name="Brill-ibn Muljam"/>

== نحوه مجازات ابن ملجم ==
علی در اجرای شرع اسلامی سخت‌گیر بود و در مورد [[قصاص]] قاتلش نیز اغلب منابع تقریباً حاکی از آن هستند که وی گفت که دقیقاً یک ضربت به ابن ملجم وارد شود، اما برخی منابع به گونه‌ای دیگر روایت کرده‌اند. طبق برخی منابع نظیر [[تاریخ طبری]]، ''[[البدایة و النهایة]]'' [[ابن کثیر]] و ''[[الارشاد فی معرفة حجج الله علی العباد|الارشاد]]'' [[شیخ مفید]] علی فرمان داد صبر شود تا اثر ضربت بر وی معلوم شود، اگر زنده ماند خود در مورد وی تصمیم می‌گیرد. شیخ مفید روایت دیگری را نیز ذکر می‌کند که علی گفت، این قاتل همانند قاتل محمد پیامبر اسلام است و باید کشته و جسدش سوزانده شود. طبری روایت می‌کند که علی به [[حسن بن علی (مجتبی)|حسن]] و [[بنی هاشم|هاشمیان]] توصیه کرد که به بهانهٔ خون‌خواهی از وی، خون مسلمانان را نریزند و قاتلش باید دقیقاً به همان صورتی که علی کشته شد، کشته شود. روایتی از مبرد حاکی از آن است که علی وی را به‌کل بخشید. [[محمد بن سعد بن منیع|ابن سعد]] و [[بلاذری]] روایت می‌کنند علی فرمان داد که به ابن ملجم غذا و محل استراحت مناسب داده شود و اگر علی بمیرد، ابن ملجم را به وی ملحق کنند، تا در آن دنیا خدا بین وی و علی قضاوت کند. روایات در مورد چگونگی کشته شدن ابن ملجم عمدتاً به دو دسته تقسیم می‌شود. یک دسته روایت که توسط طبری، شیخ مفید، ابن کثیر، [[ابن ابی الحدید]]، یعقوبی و برخی دیگر بیان شده این است که ابن ملجم به حسن پیشنهاد داد که وی را آزاد کند تا اگر رفیقش برک نتوانسته معاویه را بکشد، خود او این کار را انجام دهد و بعد از انجام کار نزد حسن برگردد، تا وی در مورد ابن ملجم تصمیم بگیرد اما حسن نپذیرفت. او را کشت و جسدش سوزانده شد. روایتی دیگر نیز توسط [[علی بن حسین مسعودی|مسعودی]]، ابن سعد، [[دینوری]] و برخی دیگر حاکی از آن است که [[حسین بن علی|حسین]] و محمد حنفیه و [[عبدالله بن جعفر]] از حسن خواستند که بگذارد آن‌ها نیز انتقامشان را از وی بگیرند. [[عبدالله بن جعفر]] اعضای بدن ابن ملجم را برید و شکنجه‌اش داد. ابن ملجم شکنجه‌ها را تحمل کرد و فقط وقتی لب به اعتراض گشود که خواستند زبانش را ببرند، چرا که او در این صورت دیگر نمی‌توانست ذکر خدا را بگوید. صحت این روایت از نظر [[ابن کثیر]] مورد تردید است، زیرا خلاف وصیت علی انجام شده‌است.<ref name="Brill-ibn Muljam"/>

[[ام‌کلثوم دختر علی]] با ابن ملجم مشاجره کرد و او را به خاطر کشتن خلیفهٔ مسلمین سرزنش نمود. ابن ملجم در پاسخ گفت که علی تنها پدر توست، نه خلیفه. ابن ملجم زندانی شد. مردم او را سرزنش می‌کردند و به او صدمهٔ بدنی وارد می‌کردند. اما وی عکس‌العملی نشان نمی‌داد. برخی منابع می‌گویند وی در پاسخ شعرهایی حاکی از افتخار کردن به جدا شدن از علی و کشتنش می‌خواند.<ref name="Brill-ibn Muljam"/>

== تدفین ==
{{اصلی|حرم علی بن ابی‌طالب}}
[[پرونده: Mazar-e sharif - Steve Evans.jpg|بندانگشتی|چپ|200px| [[مسجد کبود (مزار شریف)|مسجد کبود]] در [[افغانستان]] که تعداد کمی از [[مسلمانان]] بر این باورند که علی در آنجا دفن است.]][[پرونده:Meshed ali usnavy (PD).jpg|انگشتی|230px|مقبرهٔ علی در [[نجف]]]]

حسن، حسین، محمد بن حنفیه و [[عبدالله بن جعفر]] پیکر علی را پس از مرگ [[غسل]] و [[کفن]] کردند و به همراه [[عبیدالله بن عباس]] و چند تن دیگر از اصحاب خاص علی مخفیانه در نزدیکی کوفه دفن کردند.<ref name="Brill-ali"/><ref name="Madelung"/>{{rp|309}}
اما مزارش از ترس [[نبش قبر]] و بی‌حرمتی به آن پنهان نگه داشته شد.<ref name="Brill-ali"/> تا آنکه در زمان [[هارون‌الرشید]]، خلیفهٔ [[عباسیان|عباسی]]، در سال ۷۹۱ میلادی در فاصلهٔ چند کیلومتری از کوفه، محل مزارش مشخص و [[حرم علی بن ابی‌طالب|آرامگاهی]] در آنجا ساخته شد، که بعداً به زیارتگاه [[شیعیان]] مبدل گردید. بعداً این منطقه نیز به شهر [[نجف]] تبدیل شد.<ref name="Poonawala"/><ref name="Salkin">{{cite book|last1=Ring|first1=Trudy|last2=Salkin|first2=Robert M.|last3=Boda|first3=Sharon La|title=International Dictionary of Historic Places: Middle East and Africa|publisher=Taylor & Francis|isbn=978-1-884964-03-9|url=https://books.google.com/books/about/International_Dictionary_of_Historic_Pla.html?id=R44VRnNCzAYC|accessdate=5 July 2016|language=en|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160625175628/https://books.google.com/books/about/International_Dictionary_of_Historic_Pla.html?id=R44VRnNCzAYC|archivedate=۲۵ ژوئن ۲۰۱۶|dead-url=no}}</ref>{{Rp|69}}

== پیامد ==
{{اصلی|حسن|صلح حسن و معاویه|خلافت امویان}}

بعد از مرگ علی، کوفیان بدون مناقشه با پسر ارشدش، حسن، بیعت کردند، چرا که علی در موقعیت‌های بسیار اعلام کرده بود که تنها [[اهل بیت|اهل بیت پیامبر]] شایستهٔ خلافت بر جامعهٔ مسلمانان هستند.<ref name="Madelung">{{cite book|last = Madelung|first = Wilferd|authorlink = Wilferd Madelung|title = The Succession to Muhammad: A Study of the Early Caliphate|publisher = Cambridge University Press|url = http://www.cambridge.org/au/academic/subjects/history/middle-east-history/succession-muhammad-study-early-caliphate|year = 1997|isbn = 978-0-521-64696-3|accessdate = ۵ ژوئیه ۲۰۱۶|archiveurl = https://web.archive.org/web/20160604194642/http://www.cambridge.org/au/academic/subjects/history/middle-east-history/succession-muhammad-study-early-caliphate|archivedate = ۴ ژوئن ۲۰۱۶|dead-url = no}}</ref>{{rp|313-314}} سپس، جنگ میان حسن و معاویه درگرفت و در خلال آن معاویه تدریجاً فرماندهان سپاه حسن را با وعده‌های فریبنده و پول‌های گزاف منصرف کرد و مردم عراق را فریفت، تا جایی که سپاه بر حسن شورید. نهایتاً حسن مجبور به پذیرش صلح و واگذاری خلافت به معاویه شد.<ref name="Madelung"/>{{rp|319-325}} بدین ترتیب حکومت موسوم به [[خلافت راشدین]] به پایان رسید و معاویه [[خلافت امویان]] را تأسیس کرد. خلافت اموی یک نظام سلطنتی بود که در آن جنبهٔ دینی خلافت جای خود را به جنبهٔ دنیوی (سکولار) سلطنت داد.<ref name="Lewis">{{cite book|last1=Holt|first1=P.M.|last2=Lambton|first2=Ann K.S.|last3=Lewis|first3=Bernard|title=The Central Islamic lands from pre-Islamic times to the first World War|date=1970|publisher=Cambridge University Press|location=Cambridge [England]|isbn=978-1-139-05502-4|edition=1st pbk. ed.|accessdate=5 July 2016}}</ref>{{Rp|76-74}} معاویه و جانشینانش شدیدترین فشارها را بر [[خاندان علی]] و حامیان و شیعیانش وارد کردند. [[سب علی]] به امری ضروری در [[نماز جماعت]] تبدیل شد و تا ۶۰ سال بعد، زمان حکومت [[عمر بن عبدالعزیز]]، ادامه یافت.<ref name="Madelung"/>{{rp|334}}

== جستارهای وابسته ==
* [[ابن ملجم مرادی]]

== پانویس ==
{{پانویس|۲|چپ‌چین=بله}}

== پیوند به بیرون==
{{درگاه|تشیع|اسلام}}
* [http://www.imamalislib.com/?p=1369 کتابشناسی تخصصی کشته شدن علی بن ابی طالب]
{{علی بن ابی‌طالب-افقی}}

[[رده:آسیا در ۶۶۱ (میلادی)]]
[[رده:ترورها]]
[[رده:تشیع و سیاست]]
[[رده:جرم سده ۷ (میلادی)]]
[[رده:خلفای راشدین]]
[[رده:خلفای سده ۷ (میلادی)]]
[[رده:درگذشتگان ۶۶۱ (میلادی)]]
[[رده:درگیری‌های سده ۷ (میلادی)]]
[[رده:سیاست در ۶۶۱ (میلادی)]]
[[رده:سیاستمداران عرب]]
[[رده:علی بن ابی‌طالب]]
[[رده:کشتگان با سلاح برنده]]
[[رده:خلفای ترورشده]]