https://www.islamical.org/w/index.php?action=history&feed=atom&title=%DA%A9%D9%84%D8%AB%D9%88%D9%85%E2%80%8C%D9%86%D9%86%D9%87
کلثومننه - تاریخچهٔ نسخهها
2026-06-06T15:35:10Z
تاریخچهٔ نسخهها برای این صفحه در ویکی
MediaWiki 1.41.1
https://www.islamical.org/w/index.php?title=%DA%A9%D9%84%D8%AB%D9%88%D9%85%E2%80%8C%D9%86%D9%86%D9%87&diff=163390&oldid=prev
Seyed Ehsan در ۶ ژانویهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۰۴:۰۴
2026-01-06T04:04:49Z
<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۶ ژانویهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۰۴:۰۴</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">خط ۱:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱:</td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">{{جعبه اطلاعات کتاب|عنوان مورب=کلثومننه|عنوان موقت=عقائدالنساء|تعداد جلد=۱|سبک=طنز|نویسنده=آقاجمال خوانساری}}</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''''کلثومننه''''' یا '''''عقایدالنساء''''' نام رسالهای طنزآمیز و انتقادی منسوب به [[آقاجمال خوانساری]] است که در نقد باورهای عامیانه و [[خرافات]] رایج، بهویژه در میان زنان، نوشته شده است. این اثر از سوی پژوهشگران بهعنوان یکی از متون شاخص در شناخت آداب، رسوم و دینداری عامیانه در ایران دورهٔ [[ایران صفوی|صفوی]] مورد توجه قرار گرفته است.<ref>{{یادکرد کتاب|عنوان=نقد و نظر: معرفی و نقد آثاری در ادبیات مردمشناسی|نام خانوادگی=بلوکباشی|نام=علی|سال=۱۳۷۷|ناشر=دفتر پژوهشهای فرهنگی|مکان=تهران|صفحه=۱۱۲–۱۱۳}}</ref></div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''''کلثومننه''''' یا '''''عقایدالنساء''''' نام رسالهای طنزآمیز و انتقادی منسوب به [[آقاجمال خوانساری]] است که در نقد باورهای عامیانه و [[خرافات]] رایج، بهویژه در میان زنان، نوشته شده است. این اثر از سوی پژوهشگران بهعنوان یکی از متون شاخص در شناخت آداب، رسوم و دینداری عامیانه در ایران دورهٔ [[ایران صفوی|صفوی]] مورد توجه قرار گرفته است.<ref>{{یادکرد کتاب|عنوان=نقد و نظر: معرفی و نقد آثاری در ادبیات مردمشناسی|نام خانوادگی=بلوکباشی|نام=علی|سال=۱۳۷۷|ناشر=دفتر پژوهشهای فرهنگی|مکان=تهران|صفحه=۱۱۲–۱۱۳}}</ref></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
</table>
Seyed Ehsan
https://www.islamical.org/w/index.php?title=%DA%A9%D9%84%D8%AB%D9%88%D9%85%E2%80%8C%D9%86%D9%86%D9%87&diff=163379&oldid=prev
Seyed Ehsan: + رده:خرافات (هاتکت)
2026-01-06T03:53:40Z
<p>+ <a href="/fa/%D8%B1%D8%AF%D9%87:%D8%AE%D8%B1%D8%A7%D9%81%D8%A7%D8%AA" title="رده:خرافات">رده:خرافات</a> (<a href="/fa/%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%DB%8C%DA%A9%D8%A7%D9%84:%D9%87%D8%A7%D8%AA%E2%80%8C%DA%A9%D8%AA" title="اسلامیکال:هاتکت">هاتکت</a>)</p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۶ ژانویهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۰۳:۵۳</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l22">خط ۲۲:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۲۲:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:ادبیات تشیع]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:ادبیات تشیع]]</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:ادبیات عامیانه]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:ادبیات عامیانه]]</div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده:خرافات]]</ins></div></td></tr>
</table>
Seyed Ehsan
https://www.islamical.org/w/index.php?title=%DA%A9%D9%84%D8%AB%D9%88%D9%85%E2%80%8C%D9%86%D9%86%D9%87&diff=163378&oldid=prev
Seyed Ehsan در ۶ ژانویهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۰۳:۵۳
2026-01-06T03:53:21Z
<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۶ ژانویهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۰۳:۵۳</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l18">خط ۱۸:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱۸:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== منابع ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== منابع ==</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>{{پانویس|۲}}</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>{{پانویس|۲}}</div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده:کتابهای فارسی]]</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده:ادبیات تشیع]]</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده:ادبیات عامیانه]]</ins></div></td></tr>
</table>
Seyed Ehsan
https://www.islamical.org/w/index.php?title=%DA%A9%D9%84%D8%AB%D9%88%D9%85%E2%80%8C%D9%86%D9%86%D9%87&diff=163376&oldid=prev
Seyed Ehsan: ابرابزار
2026-01-06T03:50:13Z
<p>ابرابزار</p>
<p><b>صفحهٔ تازه</b></p><div>'''''کلثومننه''''' یا '''''عقایدالنساء''''' نام رسالهای طنزآمیز و انتقادی منسوب به [[آقاجمال خوانساری]] است که در نقد باورهای عامیانه و [[خرافات]] رایج، بهویژه در میان زنان، نوشته شده است. این اثر از سوی پژوهشگران بهعنوان یکی از متون شاخص در شناخت آداب، رسوم و دینداری عامیانه در ایران دورهٔ [[ایران صفوی|صفوی]] مورد توجه قرار گرفته است.<ref>{{یادکرد کتاب|عنوان=نقد و نظر: معرفی و نقد آثاری در ادبیات مردمشناسی|نام خانوادگی=بلوکباشی|نام=علی|سال=۱۳۷۷|ناشر=دفتر پژوهشهای فرهنگی|مکان=تهران|صفحه=۱۱۲–۱۱۳}}</ref><br />
<br />
== نویسنده ==<br />
آقاجمال خوانساری، فرزند [[آقاحسین خوانساری]]، از فقیهان و عالمان [[شیعه دوازدهامامی|شیعه امامیه]] اصفهان در دورهٔ صفوی بود که در سال ۱۱۲۵ قمری درگذشت و در [[تخت فولاد]] اصفهان به خاک سپرده شد. اطلاعات مربوط به زندگی علمی و جایگاه او در منابع تذکرهای گزارش شده است.<ref>{{یادکرد کتاب|عنوان=تذکرة القبور|نام خانوادگی=مهدوی|نام=مصلحالدین|سال=۱۳۴۹|ناشر=ثقفی|مکان=اصفهان|صفحه=۲۳۸}}</ref><ref>{{یادکرد کتاب|عنوان=قصص العلماء|نام خانوادگی=تنکابنی|نام=میرزا محمد|سال=۱۳۶۲|ناشر=اسلامیه|مکان=تهران|صفحه=۲۶۵}}</ref> در منابع رجالی، از آقاجمال خوانساری بهعنوان عالمی نکتهسنج یاد شده است.<ref>{{یادکرد کتاب|عنوان=روضات الجنات فی احوال العلماء و السادات|سال=۱۳۹۰|نام=محمدباقر ابن زینالعابدین|نام خانوادگی=خوانساری|ناشر=بیجا|جلد=۲|صفحه=۲۱۴|مکان=بیجا}}</ref><br />
<br />
=== انتساب اثر ===<br />
در برخی منابع، رسالهٔ ''عقایدالنساء'' بهصراحت در شمار آثار آقاجمال خوانساری نیامده و احتمال داده شده است که مؤلف بهسبب جایگاه فقهی خود از ذکر نامش در این اثر خودداری کرده باشد. [[علی بلوکباشی]] این موضوع را بررسی کرده و به نخستین یادکردهای تاریخی از این اثر اشاره کرده است.<ref>{{یادکرد کتاب|عنوان=نقد و نظر: معرفی و نقد آثاری در ادبیات مردمشناسی|نام خانوادگی=بلوکباشی|نام=علی|سال=۱۳۷۷|ناشر=دفتر پژوهشهای فرهنگی|مکان=تهران|صفحه=۱۱۲–۱۱۳}}</ref><ref>{{یادکرد مقاله|عنوان=متنشناسی عقایدالنساء یا کلثومننه آقاجمال خوانساری|نام خانوادگی=ذوالفقاری|نام=حسن|سال=۱۳۹۳|نشریه=متنپژوهی ادبی|شماره=۵۹|صفحه=۱۴}}</ref><br />
<br />
== ساختار و محتوا ==<br />
این رساله به تقلید از ساختار [[رساله عملیه|رسالههای عملیه]] تنظیم شده و با بهکارگیری اصطلاحات فقهی، مجموعهای از باورها و رسوم عامیانه را در قالب احکام [[واجب]]، [[حرام]] و [[مستحب]] بازنمایی میکند. نمونههایی از متن کتاب نشان میدهد که مؤلف با لحنی طنزآمیز، عرفها و خرافات رایج را به چالش میکشد.<ref>{{یادکرد کتاب|عنوان=کلثومننه؛ با طرحهای بیژن اسدیپور|نام خانوادگی=خوانساری|نام=آقاجمال|سال=۱۳۶۲|ناشر=مروارید|مکان=تهران|صفحه=۸۳–۸۵}}</ref> در بخشهایی از کتاب، احکامی دربارهٔ عبادات، مناسک اجتماعی و روابط خانوادگی نقل شده که از دید پژوهشگران، بازتابی از دینداری عامیانه و جایگاه عرف در زندگی روزمرهٔ جامعهٔ آن دوره است.<ref>{{یادکرد کتاب|عنوان=کلثومننه؛ با طرحهای بیژن اسدیپور|نام خانوادگی=خوانساری|نام=آقاجمال|سال=۱۳۶۲|ناشر=مروارید|مکان=تهران|صفحه=۳۳}}</ref><ref>{{یادکرد کتاب|عنوان=کلثومننه؛ با طرحهای بیژن اسدیپور|نام خانوادگی=خوانساری|نام=آقاجمال|سال=۱۳۶۲|ناشر=مروارید|مکان=تهران|صفحه=۹۳–۹۴}}</ref><br />
<br />
== دیدگاه منتقدان ==<br />
[[علیاکبر دهخدا]] ''کلثومننه'' را نمونهای شاخص از نقد خرافات دانسته است.<ref>{{یادکرد کتاب|عنوان=لغتنامه|نام خانوادگی=دهخدا|نام=علیاکبر|سال=۱۳۷۷|ناشر=دانشگاه تهران|مکان=تهران|جلد=۱۲|صفحه=ذیل مدخل}}</ref> [[محمد معین]] این اثر را کتابی طنزآمیز در زبان فارسی معرفی میکند که به آداب و رسوم عوام میپردازد.<ref>{{یادکرد کتاب|عنوان=فرهنگ معین|نام خانوادگی=معین|نام=محمد|سال=۱۳۸۲|ناشر=بهزاد|مکان=تهران|صفحه=ذیل مدخل}}</ref> [[صادق هدایت]] نیز این کتاب را از مهمترین آثار مرتبط با آداب و رسوم عامه دانسته است.<ref>{{یادکرد کتاب|عنوان=کلثومننه؛ با طرحهای بیژن اسدیپور|نام خانوادگی=خوانساری|نام=آقاجمال|سال=۱۳۶۲|ناشر=مروارید|مکان=تهران|صفحه=۱۳}}</ref><br />
<br />
== چاپ و انتشار ==<br />
از ''کلثومننه'' نسخههای خطی، چاپ سنگی و چاپی متعددی برجای مانده است. این اثر در سالهای ۱۲۹۵ و ۱۳۱۴ قمری بهصورت چاپ سنگی منتشر شد و در دورهٔ معاصر نیز تصحیحها و چاپهای گوناگونی از آن عرضه شده است.<ref>{{یادکرد مقاله|عنوان=متنشناسی عقایدالنساء یا کلثومننه آقاجمال خوانساری|نام خانوادگی=ذوالفقاری|نام=حسن|سال=۱۳۹۳|نشریه=متنپژوهی ادبی|شماره=۵۹|صفحه=۱۵}}</ref><br />
<br />
== منابع ==<br />
{{پانویس|۲}}</div>
Seyed Ehsan