https://www.islamical.org/w/index.php?action=history&feed=atom&title=%DA%A9%D9%86%D8%AA%E2%80%8C%D9%86%D8%B4%DB%8C%D9%86_%D8%A7%D8%AF%D8%B3%D8%A7کنتنشین ادسا - تاریخچهٔ نسخهها2026-06-12T03:49:47Zتاریخچهٔ نسخهها برای این صفحه در ویکیMediaWiki 1.41.1https://www.islamical.org/w/index.php?title=%DA%A9%D9%86%D8%AA%E2%80%8C%D9%86%D8%B4%DB%8C%D9%86_%D8%A7%D8%AF%D8%B3%D8%A7&diff=94884&oldid=prevShahroudi: ابرابزار2024-10-29T03:01:28Z<p>ابرابزار</p>
<p><b>صفحهٔ تازه</b></p><div>{{short description|دولت صلیبی در قرن ۱۲ میلادی}}<br />
{{Infobox country<br />
|native_name = {{native name|la|Comitatus Edessanus}}{{سخ}}{{native name|fro|Conté de Édese}}{{سخ}}{{native name|syr|ܐܘܪܗܝ ܐܲܬ݂ܪܵܐ}}<br />
|conventional_long_name = کنتنشین ادسا<br />
|common_name = ادسا<br />
|era = قرون وسطی میانه<br />
|status =<br />
|event_pre = [[نخستین جنگ صلیبی]]<br />
|date_pre = ۱۰۹۶–۱۰۹۹<br />
|event_start = تأسیس<br />
|year_start = ۱۰۹۸<br />
|date_start =<br />
|event_end = تصرف ادسا توسط زنگیان<br />
|year_end = ۱۱۴۴<br />
|date_end =<br />
|p1 =توروس ادسا{{!}}ادسا تحت کنترل توروس<br />
|flag_p1 =<br />
|p2 = امپراتوری سلجوقی<br />
|s1 = دودمان زنگیان{{!}}امیرنشین زنگی<br />
|flag_s1 = Zengid dynasty, 1127 - 1183.PNG<br />
|s2 = امپراتوری بیزانس<br />
|image_s2 = [[File:Byzantine Calvary cross potent (transparent).png|14px]]<br />
|image_flag = <!-- do not add an image without a reliable source to back it up --><br />
|image_coat = Arms of the House of Courtenay (undifferencied arms).svg<br />
|coa_size = 75px<br />
|symbol_type = نشان خاندان بولون و کورتنی<br />
|image_map = Map County of Edessa 1098-1131-en.svg<br />
|image_map_caption = اوج قلمروی کنتنشین ادسا<br />
|capital = [[ادسا]] (۱۰۹۸–۱۱۴۴; ۱۱۴۶){{سخ}}[[تل باشر]] (۱۱۴۴–۱۱۴۶; ۱۱۴۶–۱۱۵۰)<br />
|common_languages = [[لاتین]] <small>(رسمی)</small> [[زبان سریانی|سریانی]] <small>(عمومی)</small>{{سخ}}[[فرانسوی باستان]] <small>(عمومی)</small>{{سخ}}[[زبان ایتالیایی|ایتالیایی]]{{سخ}}[[زبان ارمنی|ارمنی]]{{سخ}}[[زبان عربی|عربی]]{{سخ}}[[زبان یونانی|یونانی]]<br />
|religion = [[کلیسای کاتولیک|کاتولیک رومی]]، [[کلیسای حواری ارمنی]]، [[کلیسای ارتدکس یونانی|ارتدوکس یونانی]]، [[کلیسای ارتدکس شرقی|ارتدوکس سریانی]]، [[اسلام]]، [[یهودیت]]<br />
|government_type = فئودالی<br />
|leader1 = [[بالدوین یکم اورشلیم|بالدوین یکم]] (نخستین)<br />
|year_leader1 = ۱۰۹۸–۱۱۰۰<br />
|leader2 = [[ژوسلین دوم، کنت ادسا|ژوسلین دوم]] (آخرین)<br />
|year_leader2 = ۱۱۳۱–۱۱۴۴<br />
|title_leader = [[فهرست کنتهای ادسا|کنت ادسا]]<br />
|legislature =<br />
|today = [[سوریه]]{{سخ}}[[ترکیه]]<br />
}}<br />
'''کنتنشین ادسا''' یکی از [[دولتهای صلیبیون]] در سدهٔ ۱۲ میلادی بود. کنتنشین ادسا در حین [[نخستین جنگ صلیبی]] و پس از فتح ادسا توسط [[بالدوین یکم اورشلیم|بالدوین بولون]] به محوریت شهر [[ادسا]] تأسیس شد. این کنتنشین توانست ۴۶ سال، از ۱۰۹۸ تا ۱۱۴۴ باقی بماند تا آن که مرکز این دولت در [[محاصره ادسا (۱۱۴۴)|سال ۱۱۴۴ توسط زنگیان]] تصرف شد. با سقوط ادسا توسط زنگیان، نخستین ضربه بزرگ به صلیبیون و [[دولتهای صلیبی|اوترمر]] {{به فرانسوی|Outremer}} وارد شد که این ضربه در نهایت باعث آغاز [[جنگ صلیبی دوم|جنگ صلیبی جدید]] برای بازپسگیری ادسا شد. تاریخ کوتاهمدت کنتنشین ادسا بیشتر در تقابل با نیروهای مسلمانان و مخصوصاً ترکان (سلاجقه، ارتقیان و زنگیان) صرف شد. با این حال در برهههایی، بهخصوص پس از ظهور زنگیان در شمال سوریه، کنتهای ادسا با برخی دولت و امیرنشینهای مسلمان برای حفظ قلمروی خود متحد میشدند.<ref dir=ltr>{{پک|Murray|Others|2006|ف=Edessa, County of|ک=The Crusades: An Encyclopedia|ص=379-383}}</ref>{{sfn|Balar|2016|p=۷۰–۷۱}}<br />
کنتنشین ادسا، نخستین [[دولتهای صلیبی|دولت صلیبی]] بود که در شرق [[فرات|رود فرات]] و خارج از برنامهٔ اصلی صلیبیون طی نخستین [[جنگهای صلیبی|جنگ صلیبی]] شکل گرفت.<ref>{{پک|Murray|Others|2006|ف=Edessa, County of|ک=The Crusades: An Encyclopedia|ص=379-383}}</ref><br />
کنتنشین ادسا مشتمل بر یک اربابنشین به مرکزیت قلعه [[تل باشر]] و شهرهایی همچون [[ملطیه]]، [[سامسات]]، [[سروج]]، [[دولوک]]، [[یوکسکوا|گارگار]] و [[کیلیس]] و بیرا میشد. برخلاف دیگر دولتهای صلیبی شکلگرفته در اراضی مقدس، کنتنشین ادسا در خشکی محصور بود. همچنین این کنتنشین به واسطه موقعیت جغرافیایی خود از سایر دولتهای صلیبی ([[پادشاهی اورشلیم]] و [[کنتنشین طرابلس]]) دور بود و با نزدیکترین همسایه خود، [[شاهزادهنشین انطاکیه]]، روابط خوبی نداشت{{efn|پس از اسارت بالدوین دوم، کنترل ادسا به تانکرد واگذار شد اما پس از آزادی با تانکرد که خواستار قبول حکومت وی بر کنتنشین ادسا شده بود، روبهرو شد که این مسئله منجر به اختلافات و درگیری میان طرفین دامن زد، بهطوری که هرکس سعی در عقد قرارداد و پیمان با مسلمانان و ترکان داشت تا آن که این درگیریها سرانجام با دخالت بالدوین یکم، پادشاه اورشلیم، به پایان رسید.}} نیمی از شهرها و قلعههای این کنتنشین، از جمله مرکز آن، در شرق [[فرات|رود فرات]] واقع شده بودند که این مسئله این کنتنشین را در مقابل حملات مسلمانان از شرق آسیبپذیر میکرد؛ و بخشهای غربی این کنتنشین از طریق قلعه تل باشر ـ که در بخش غربی فرات بود ـ کنترل میشد.<ref dir=ltr>{{پک|Murray|Others|2006|ف=Edessa, County of|ک=The Crusades: An Encyclopedia|ص=384-385}}</ref><br />
<br />
ساختار و سازمانهای کنتنشین ادسا همچون [[اربابرعیتی|ساختار و سازمانهای فئودالی]] در غرب بود، بهطوری که کنت ادسا از پادشاه اورشلیم تبعیت میکرد.{{efn|با این حال، این کنتنشین در زمان ژوسلین دوم، برای مقطع زمان کوتاهی در عوض اتحاد، از امپراتوری بیزانس تبعیت میکرد.}}{{sfn|Balar|2016|p=۷۰–۷۱}} نظام کنتنشین ادسا، در ابتدا «انتخابی و انتصابی» و پس از به قدرت رسیدن [[خاندان کورتنی]] «ارثی» بود. براساس ساختار فئودالی، افرادی تحت نظر کنت ادسا صاحب منصب بودند و به کنت در اداره کنتنشین کمک میکردند: «صدراعظم» (Chancellor) که قاضی (Chaplain) کنتنشین نیز بود، به امور داخلی و مدنی میپرداخت؛ «پاسبان» (Constable) که کارکردی نظامی داشت؛ و «مارشال» که فرماندهٔ نیروهای نظامی بود. همچنین براساس منابع و متون قرن ۱۲ میلادی، شوراهای شهر ـ که بیشتر متشکل از بومیان مسیحی بودند ـ نقش مهم و مؤثری مسائل اجتماعی، مذهبی و سیاسی کنتنشین ادسا ایفا میکردند. درآمدهای کنتنشین که تحت اداره دبیرخانه یا دیوان بود، از راه املاک و مالیاتهای دریافتی و حق گمرگ مالیاتهای تاجران و اصناف تأمین و مهمتر از همه معادن مس و ضربه سکه تأمین میشد.<ref dir=ltr>{{پک|Murray|Others|2006|ف=Edessa, County of|ک=The Crusades: An Encyclopedia|ص=384-385}}</ref><br />
<br />
== پانویس ==<br />
<br />
=== یادداشتها ===<br />
{{یادداشتها|۲}}<br />
<br />
=== ارجاعات ===<br />
{{پانویس|۲}}<br />
<br />
=== منابع ===<br />
{{چپچین}}<br />
* {{cite book |last=Balar|first= Michel|author-link= |year=2016 |title=The Papacy and the Crusades: Actes du VIIe Congrès de la Society for the Study of the Crusades and the Latin East|publisher=Routledge |isbn=978-1-138-25159-5}}<br />
* {{یادکرد کتاب |نام خانوادگی=Murray |نام=Alan V. ||نام خانوادگی۲=Others |نام۲= |کتاب=The Crusades: An Encyclopedia | ناشر=ABC-CLIO |سال=2006 |مکان= |شابک=9781576078624}}<br />
{{پایان چپچین}}<br />
<br />
[[رده:کنتنشین ادسا| ]]<br />
[[رده:اربابنشینهای دولتهای صلیبی]]<br />
[[رده:انحلالهای ۱۱۵۰ (میلادی) در آسیا]]<br />
[[رده:ایالات در آناتولی قرون وسطی]]<br />
[[رده:ایالتها و قلمروهای بنیانگذاریشده در ۱۰۹۸ (میلادی)]]<br />
[[رده:ایالتها و قلمروهای منحلشده در ۱۱۴۰ (میلادی)]]<br />
[[رده:پادشاهی اورشلیم در سده ۱۱ (میلادی)]]<br />
[[رده:پادشاهیهای پیشین]]<br />
[[رده:تاریخ استان شانلیاورفه]]<br />
[[رده:سده ۱۲ (میلادی) در پادشاهی اورشلیم]]<br />
[[رده:سوریه در قرون وسطی]]<br />
[[رده:فئودالیسم در پادشاهی اورشلیم]]<br />
[[رده:کشورهای پیشین در خاورمیانه]]<br />
[[رده:کنتنشینهای دولتهای صلیبی]]<br />
[[رده:کنتهای ادسا]]</div>Shahroudi