کنز العرفان فی فقه القرآن - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Shahroudi: ابرابزار

2025-01-21T14:23:37Z

ابرابزار

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۱ ژانویهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۴:۲۳
خط ۱:		خط ۱:
	'''کنز العرفان فی فقه القرآن''' کتابی است که توسط [[مقداد بن عبدالله سیوری حلی]] (متوفای ۸۲۶ ق) معروف به [[فاضل مقداد]] [[فقیه]] شیعی و در قرن نهم هجری نوشته شده است. موضوع کتاب [[آیات الاحکام]] یا آیات [[فقهی]] [[قرآن]] است که نویسنده آن را به روش کتب فقهی و به [[زبان عربی]] تألیف کرده است. «کنز العرفان» در دسته [[تفاسیر موضوعی]] قرار دارد و از قدیمی‌ترین کتب با موضوع آیات الاحکام در فقه شیعی محسوب می‌شود. از مهم‌ترین ویژگی‌های فقهی این اثر می‌توان به تفسیر آیات الاحکام به ترتیب ابواب فقهی، بیان دقیق اصطلاحات فقهی و ارائه تعریف جامع و مانع از آن، به‌کار بردن [[قواعد فقهی]] در تبیین [[آیه\|آیات]] و استفاده از نظرات فقهای [[شیعه دوازده‌امامی\|شیعه]] و [[سنی]] در تفسیر آیات الاحکام اشاره کرد.<ref name=":0">{{پک\|ایزدی فرد\|۱۳۸۶\|ک=مطالعات اسلامی\|ف=ویژگی‌های تفسیر فقهی «کنز العرفان» فاضل مقداد\|ص=~~۴۱-۷۰~~}}</ref><ref name=":1">{{پک\|کریمی نیا\|۱۳۸۴\|ک=معرفت\|ف=آیات الاحکام و نگاهی به کتاب «کنز العرفان فی فقه القرآن»\|ص=}}</ref>		'''کنز العرفان فی فقه القرآن''' کتابی است که توسط [[مقداد بن عبدالله سیوری حلی]] (متوفای ۸۲۶ ق) معروف به [[فاضل مقداد]] [[فقیه]] شیعی و در قرن نهم هجری نوشته شده است. موضوع کتاب [[آیات الاحکام]] یا آیات [[فقهی]] [[قرآن]] است که نویسنده آن را به روش کتب فقهی و به [[زبان عربی]] تألیف کرده است. «کنز العرفان» در دسته [[تفاسیر موضوعی]] قرار دارد و از قدیمی‌ترین کتب با موضوع آیات الاحکام در فقه شیعی محسوب می‌شود. از مهم‌ترین ویژگی‌های فقهی این اثر می‌توان به تفسیر آیات الاحکام به ترتیب ابواب فقهی، بیان دقیق اصطلاحات فقهی و ارائه تعریف جامع و مانع از آن، به‌کار بردن [[قواعد فقهی]] در تبیین [[آیه\|آیات]] و استفاده از نظرات فقهای [[شیعه دوازده‌امامی\|شیعه]] و [[سنی]] در تفسیر آیات الاحکام اشاره کرد.<ref name=":0">{{پک\|ایزدی فرد\|۱۳۸۶\|ک=مطالعات اسلامی\|ف=ویژگی‌های تفسیر فقهی «کنز العرفان» فاضل مقداد\|ص=۴۱–۷۰}}</ref><ref name=":1">{{پک\|کریمی نیا\|۱۳۸۴\|ک=معرفت\|ف=آیات الاحکام و نگاهی به کتاب «کنز العرفان فی فقه القرآن»\|ص=}}</ref>

	== ~~مولف~~ ==		== مؤلف ==
	جمال‌الدین مقداد بن عبدالله بن محمد سیوری حلّی، معروف به فاضل مقداد، از فقیهان و متکلمان قرن هشتم و نهم هجری است. او را از شاگردان [[شهید اول]] و [[فخر المحققین]] (محمد بن حسن حلّی) برشمرده‌اند که صاحب تألیفاتی در حوزه‌های مختلف علوم اسلامی می‌باشد.<ref name=":1" /> فاضل مقداد، ~~کتا‌ب‌های~~ ''کنز العرفان'' و ''التنقیح الرائع فی شرح مختصر النافع'' را در فقه و ''النافع المختصر فی شرح الباب الحادی عشر'' و ''اللوامع فی مباحث الکلامیه'' را در [[علم کلام]] تألیف نموده است. [[محمد هادی معرفت]] قرآن پژوه شیعی، در گذشت او را به سال ۸۲۶ ق و مدفن او را در [[نجف]] [[عراق]] ثبت کرده است.<ref name=":2">{{پک\|معرفت\|۱۳۷۹\|ک=تفسیر و مفسران\|ص=۲۴۴\|ج=۲}}</ref>		جمال‌الدین مقداد بن عبدالله بن محمد سیوری حلّی، معروف به فاضل مقداد، از فقیهان و متکلمان قرن هشتم و نهم هجری است. او را از شاگردان [[شهید اول]] و [[فخر المحققین]] (محمد بن حسن حلّی) برشمرده‌اند که صاحب تألیفاتی در حوزه‌های مختلف علوم اسلامی می‌باشد.<ref name=":1"/> فاضل مقداد، کتاب‌های ''کنز العرفان'' و ''التنقیح الرائع فی شرح مختصر النافع'' را در فقه و ''النافع المختصر فی شرح الباب الحادی عشر'' و ''اللوامع فی مباحث الکلامیه'' را در [[علم کلام]] تألیف نموده است. [[محمد هادی معرفت]] قرآن پژوه شیعی، در گذشت او را به سال ۸۲۶ ق و مدفن او را در [[نجف]] [[عراق]] ثبت کرده است.<ref name=":2">{{پک\|معرفت\|۱۳۷۹\|ک=تفسیر و مفسران\|ص=۲۴۴\|ج=۲}}</ref>

	== شیوه تألیف ==		== شیوه تألیف ==
	این کتاب بر اساس ابواب فقه تبویب و مرتب شده و نویسنده در آن به مباحث لغوی و ادبی نیز پرداخته است.<ref name=":2" /> همچنین مؤلف از شیوه‌های تفسیر قرآن به قرآن و تفسیر قرآن با [[روایات]] بهره برده و رویکردی فقهی در بررسی آیات الاحکام داشته است.<ref name=":1" /> به گفته معرفت، کیفیت نگارش ''کنز العرفان'' بر مهارت و تسلط نویسنده در ادب، لغت و قدرت استدلال او در اقامه برهان دلالت دارد.<ref name=":2" />		این کتاب بر اساس ابواب فقه تبویب و مرتب شده و نویسنده در آن به مباحث لغوی و ادبی نیز پرداخته است.<ref name=":2"/> همچنین مؤلف از شیوه‌های تفسیر قرآن به قرآن و تفسیر قرآن با [[روایات]] بهره برده و رویکردی فقهی در بررسی آیات الاحکام داشته است.<ref name=":1"/> به گفته معرفت، کیفیت نگارش ''کنز العرفان'' بر مهارت و تسلط نویسنده در ادب، لغت و قدرت استدلال او در اقامه برهان دلالت دارد.<ref name=":2"/>

	== ویژگی‌های کتاب ==		== ویژگی‌های کتاب ==
	''کنز العرفان'' ویژگی‌ها و امتیازات مختلفی دارد. به‌طور مثال فاضل مقداد در تفسیر فقهی آیات به روایات [[معصومین]] استناد کرده و در عین توجه به مباحث ادبی و لغوی از مسائل کلامی و [[قواعد]] [[اصولی]] نیز در تبیین و توضیح آیات الاحکام استفاده کرده است. به گزارش ایزدی فر محقق شیعی، نخستین ویژگی این کتاب تبویب آن بر اساس ابواب فقهی است که به نظر می‌رسد این روش مناسب‌ترین گونه بررسی آیات فقهی قرآن باشد. چراکه احکام فقهی آیات به‌طور موضوعی و در کنار یکدیگر مورد بررسی قرار می‌گیرند و در پایان هر باب، پس از جمع‌آوری آیات مربوط به آن موضوع به شرح، استخراج و جمع‌بندی نکات فقهی پرداخته شده است. ویژگی دیگر ''کنز العرفان'' بیان دقیق اصطلاحات فقهی و ارائه تعریف جامع و مانعی از آنها در آغاز بیشتر مباحث کتاب است. یکی دیگر از امتیازات کتاب این است که مؤلف در تفسیر آیات الاحکام با استدلال‌های عقلی به تحلیل و استنباط احکام پرداخته و از قواعد فقهی در تفسیر آیات فقهی قرآن استفاده کرده است. همچنین نویسنده از نظرات فقهای شیعه و سنی در تفسیر آیات الاحکام بهره برده که همراه با نقد و بررسی نظرات و اقوال آنان بوده است.<ref name=":0" />		''کنز العرفان'' ویژگی‌ها و امتیازات مختلفی دارد. به‌طور مثال فاضل مقداد در تفسیر فقهی آیات به روایات [[معصومین]] استناد کرده و در عین توجه به مباحث ادبی و لغوی از مسائل کلامی و [[قواعد]] [[اصولی]] نیز در تبیین و توضیح آیات الاحکام استفاده کرده است. به گزارش ایزدی فر محقق شیعی، نخستین ویژگی این کتاب تبویب آن بر اساس ابواب فقهی است که به نظر می‌رسد این روش مناسب‌ترین گونه بررسی آیات فقهی قرآن باشد. چراکه احکام فقهی آیات به‌طور موضوعی و در کنار یکدیگر مورد بررسی قرار می‌گیرند و در پایان هر باب، پس از جمع‌آوری آیات مربوط به آن موضوع به شرح، استخراج و جمع‌بندی نکات فقهی پرداخته شده است. ویژگی دیگر ''کنز العرفان'' بیان دقیق اصطلاحات فقهی و ارائه تعریف جامع و مانعی از آنها در آغاز بیشتر مباحث کتاب است. یکی دیگر از امتیازات کتاب این است که مؤلف در تفسیر آیات الاحکام با استدلال‌های عقلی به تحلیل و استنباط احکام پرداخته و از قواعد فقهی در تفسیر آیات فقهی قرآن استفاده کرده است. همچنین نویسنده از نظرات فقهای شیعه و سنی در تفسیر آیات الاحکام بهره برده که همراه با نقد و بررسی نظرات و اقوال آنان بوده است.<ref name=":0"/>

	== نسخه‌شناسی ==		== نسخه‌شناسی ==
	از کتاب ''کنز العرفان'' نسخه‌های خطی گوناگونی وجود دارد که در آمار تا حدود ۳۵ مورد از این نسخ گفته شده است. اما نخستین کتاب چاپی آن در [[ایران]] به خط محمد بن حسن جرفادقانی در سال ۱۳۱۳ ق در [[تهران]] با ۴۱۷ صفحه به شکل سنگی و وزیری به چاپ رسیده است. چاپ دیگر از آن در دو جلد و با تعلیق [[محمد باقر ~~شریف زاده~~]] و تصحیح و اخراج احادیث توسط [[محمد باقر بهبودی]] است که انتشارات مرتضوی در سال ۱۳۴۸ ق در تهران منتشر کرده است. علاوه بر چاپ‌های گفته شده، این اثر به عنوان کتاب درسی برخی از مراکز دانشگاهی بارها تجدید چاپ شده است.<ref name=":0" />		از کتاب ''کنز العرفان'' نسخه‌های خطی گوناگونی وجود دارد که در آمار تا حدود ۳۵ مورد از این نسخ گفته شده است. اما نخستین کتاب چاپی آن در [[ایران]] به خط محمد بن حسن جرفادقانی در سال ۱۳۱۳ ق در [[تهران]] با ۴۱۷ صفحه به شکل سنگی و وزیری به چاپ رسیده است. چاپ دیگر از آن در دو جلد و با تعلیق [[محمد باقر شریف‌زاده]] و تصحیح و اخراج احادیث توسط [[محمد باقر بهبودی]] است که انتشارات مرتضوی در سال ۱۳۴۸ ق در تهران منتشر کرده است. علاوه بر چاپ‌های گفته شده، این اثر به عنوان کتاب درسی برخی از مراکز دانشگاهی بارها تجدید چاپ شده است.<ref name=":0"/>

	~~==پانویس==~~

			== پانویس ==
	=== ارجاعات ===		=== ارجاعات ===
	{{پانویس\|۲}}		{{پانویس\|۲}}

	=== منابع ===		=== منابع ===
			* {{یادکرد ژورنال\|نام۱=علی اکبر\|نام خانوادگی۱=ایزدی فرد\|دوره=\|شماره=۷۸\|صفحات=۴۱–۷۰\|عنوان=ویژگی‌های تفسیر فقهی «کنز العرفان» فاضل مقداد\|تاریخ=۱۳۸۶\|ژورنال=مطالعات اسلامی\|پیوند=https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1199001}}
	* {{یادکرد ژورنال\|نام۱=علی اکبر\|نام خانوادگی۱=ایزدی فرد\|دوره=\|شماره=۷۸\|صفحات=~~۴۱-۷۰~~\|عنوان=ویژگی‌های تفسیر فقهی «کنز العرفان» فاضل مقداد\|تاریخ=۱۳۸۶\|ژورنال=مطالعات اسلامی\|پیوند=https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1199001}}

	* {{یادکرد ژورنال\|نام۱=محمد مهدی\|نام خانوادگی۱=کریمی نیا\|دوره=\|شماره=۹۶\|صفحات=\|عنوان=آیات الاحکام و نگاهی به کتاب «کنزالعرفان فی فقه القرآن»\|تاریخ=۱۳۸۴\|ژورنال=معرفت\|پیوند=https://ensani.ir/fa/article/69023}}		* {{یادکرد ژورنال\|نام۱=محمد مهدی\|نام خانوادگی۱=کریمی نیا\|دوره=\|شماره=۹۶\|صفحات=\|عنوان=آیات الاحکام و نگاهی به کتاب «کنزالعرفان فی فقه القرآن»\|تاریخ=۱۳۸۴\|ژورنال=معرفت\|پیوند=https://ensani.ir/fa/article/69023}}
	* {{یادکرد کتاب\|عنوان=تفسیر و مفسران\|سال=۱۳۷۹\|پیوند=https://lib.eshia.ir/10985/2/7\|نام=محمدهادی\|نام خانوادگی=معرفت\|پیوند نویسنده=محمدهادی معرفت\|ناشر=مؤسسه فرهنگی التمهید\|زبان=فارسی\|شابک=\|مکان=قم\|سری=\|ویرایش=\|پیوند ویراستار=\|کوشش=\|گفتاورد=\|پی‌نوشت=\|پیوند نویسنده۲=\|مترجم=}}		* {{یادکرد کتاب\|عنوان=تفسیر و مفسران\|سال=۱۳۷۹\|پیوند=https://lib.eshia.ir/10985/2/7\|نام=محمدهادی\|نام خانوادگی=معرفت\|پیوند نویسنده=محمدهادی معرفت\|ناشر=مؤسسه فرهنگی التمهید\|زبان=فارسی\|شابک=\|مکان=قم\|سری=\|ویرایش=\|پیوند ویراستار=\|کوشش=\|گفتاورد=\|پی‌نوشت=\|پیوند نویسنده۲=\|مترجم=}}

	{{تفسیر قرآن}}		{{تفسیر قرآن}}
	{{قرآن}}		{{قرآن}}
			{{درجه‌بندی\|نیازمند پیوند=خیر\|نیازمند رده=خیر\|نیازمند جعبه اطلاعات=بله\|نیازمند تصویر=بله\|نیازمند استانداردسازی=خیر\|نیازمند ویراستاری=خیر\|مقابله نشده با دانشنامه‌ها=تاحدودی\|تاریخ خوبیدگی=\|تاریخ برگزیدگی=\|توضیحات=}}

	[[رده:تفسیرهای شیعه]]		[[رده:تفسیرهای شیعه]]
	[[رده:متون اسلامی]]		[[رده:متون اسلامی]]

Roshana در ‏۲۳ نوامبر ۲۰۲۴، ساعت ۱۲:۱۶

2024-11-23T12:16:19Z

@@ خط ۱: / خط ۱: @@
-'''کنز العرفان فی فقه القرآن''' کتابی است که توسط [[مقداد بن عبدالله سیوری حلی]] (متوفای ۸۲۶ ق) معروف به [[فاضل مقداد]] [[فقیه]] شیعی و در قرن نهم هجری نوشته شده است. موضوع کتاب [[آیات الاحکام]] یا آیات [[فقهی]] [[قرآن]] است که نویسنده آن را به روش کتب فقهی تألیف کرده است. «کنز العرفان» در دسته [[تفاسیر موضوعی]] قرار دارد و از قدیمی‌ترین کتب با موضوع آیات الاحکام در فقه شیعی محسوب می‌شود. از مهم‌ترین ویژگی‌های فقهی این اثر می‌توان به تفسیر آیات الاحکام به ترتیب ابواب فقهی، بیان دقیق اصطلاحات فقهی و ارائه تعریف جامع و مانع از آن، به‌کار بردن [[قواعد فقهی]] در تبیین [[آیه|آیات]] و استفاده از نظرات فقهای [[شیعه دوازده‌امامی|شیعه]] و [[سنی]] در تفسیر آیات الاحکام اشاره کرد.<ref>{{پک|ایزدی فرد|۱۳۸۶|ک=مطالعات اسلامی|ف=ویژگی‌های تفسیر فقهی «کنز العرفان» فاضل مقداد|ص=۴۱-۷۰}}</ref><ref>{{پک|کریمی نیا|۱۳۸۴|ک=معرفت|ف=آیات الاحکام و نگاهی به کتاب «کنز العرفان فی فقه القرآن»|ص=}}</ref>
+'''کنز العرفان فی فقه القرآن''' کتابی است که توسط [[مقداد بن عبدالله سیوری حلی]] (متوفای ۸۲۶ ق) معروف به [[فاضل مقداد]] [[فقیه]] شیعی و در قرن نهم هجری نوشته شده است. موضوع کتاب [[آیات الاحکام]] یا آیات [[فقهی]] [[قرآن]] است که نویسنده آن را به روش کتب فقهی و به [[زبان عربی]] تألیف کرده است. «کنز العرفان» در دسته [[تفاسیر موضوعی]] قرار دارد و از قدیمی‌ترین کتب با موضوع آیات الاحکام در فقه شیعی محسوب می‌شود. از مهم‌ترین ویژگی‌های فقهی این اثر می‌توان به تفسیر آیات الاحکام به ترتیب ابواب فقهی، بیان دقیق اصطلاحات فقهی و ارائه تعریف جامع و مانع از آن، به‌کار بردن [[قواعد فقهی]] در تبیین [[آیه|آیات]] و استفاده از نظرات فقهای [[شیعه دوازده‌امامی|شیعه]] و [[سنی]] در تفسیر آیات الاحکام اشاره کرد.<ref name=":0">{{پک|ایزدی فرد|۱۳۸۶|ک=مطالعات اسلامی|ف=ویژگی‌های تفسیر فقهی «کنز العرفان» فاضل مقداد|ص=۴۱-۷۰}}</ref><ref name=":1">{{پک|کریمی نیا|۱۳۸۴|ک=معرفت|ف=آیات الاحکام و نگاهی به کتاب «کنز العرفان فی فقه القرآن»|ص=}}</ref>
 ==پانویس==
@@ خط ۱۰: / خط ۲۳: @@
 * {{یادکرد ژورنال|نام۱=محمد مهدی|نام خانوادگی۱=کریمی نیا|دوره=|شماره=۹۶|صفحات=|عنوان=آیات الاحکام و نگاهی به کتاب «کنزالعرفان فی فقه القرآن»|تاریخ=۱۳۸۴|ژورنال=معرفت|پیوند=https://ensani.ir/fa/article/69023}}

Roshana: صفحه‌ای تازه حاوی «'''کنز العرفان فی فقه القرآن''' کتابی است که توسط مقداد بن عبدالله سیوری حلی (متوفای ۸۲۶ ق) معروف به فاضل مقداد فقیه شیعی و در قرن نهم هجری نوشته شده است. موضوع کتاب آیات الاحکام یا آیات فقهی قرآن است که نویسنده آن را به روش کتب فقهی تأ...» ایجاد کرد

2024-11-22T21:38:57Z

صفحه‌ای تازه حاوی «'''کنز العرفان فی فقه القرآن''' کتابی است که توسط مقداد بن عبدالله سیوری حلی (متوفای ۸۲۶ ق) معروف به فاضل مقداد فقیه شیعی و در قرن نهم هجری نوشته شده است. موضوع کتاب آیات الاحکام یا آیات فقهی قرآن است که نویسنده آن را به روش کتب فقهی تأ...» ایجاد کرد

صفحهٔ تازه

'''کنز العرفان فی فقه القرآن''' کتابی است که توسط [[مقداد بن عبدالله سیوری حلی]] (متوفای ۸۲۶ ق) معروف به [[فاضل مقداد]] [[فقیه]] شیعی و در قرن نهم هجری نوشته شده است. موضوع کتاب [[آیات الاحکام]] یا آیات [[فقهی]] [[قرآن]] است که نویسنده آن را به روش کتب فقهی تألیف کرده است. «کنز العرفان» در دسته [[تفاسیر موضوعی]] قرار دارد و از قدیمی‌ترین کتب با موضوع آیات الاحکام در فقه شیعی محسوب می‌شود. از مهم‌ترین ویژگی‌های فقهی این اثر می‌توان به تفسیر آیات الاحکام به ترتیب ابواب فقهی، بیان دقیق اصطلاحات فقهی و ارائه تعریف جامع و مانع از آن، به‌کار بردن [[قواعد فقهی]] در تبیین [[آیه|آیات]] و استفاده از نظرات فقهای [[شیعه دوازده‌امامی|شیعه]] و [[سنی]] در تفسیر آیات الاحکام اشاره کرد.<ref>{{پک|ایزدی فرد|۱۳۸۶|ک=مطالعات اسلامی|ف=ویژگی‌های تفسیر فقهی «کنز العرفان» فاضل مقداد|ص=۴۱-۷۰}}</ref><ref>{{پک|کریمی نیا|۱۳۸۴|ک=معرفت|ف=آیات الاحکام و نگاهی به کتاب «کنز العرفان فی فقه القرآن»|ص=}}</ref>
==پانویس==

=== ارجاعات ===
{{پانویس|۲}}

=== منابع ===

* {{یادکرد ژورنال|نام۱=علی اکبر|نام خانوادگی۱=ایزدی فرد|دوره=|شماره=۷۸|صفحات=۴۱-۷۰|عنوان=ویژگی‌های تفسیر فقهی «کنز العرفان» فاضل مقداد|تاریخ=۱۳۸۶|ژورنال=مطالعات اسلامی|پیوند=https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1199001}}

* {{یادکرد ژورنال|نام۱=محمد مهدی|نام خانوادگی۱=کریمی نیا|دوره=|شماره=۹۶|صفحات=|عنوان=آیات الاحکام و نگاهی به کتاب «کنزالعرفان فی فقه القرآن»|تاریخ=۱۳۸۴|ژورنال=معرفت|پیوند=https://ensani.ir/fa/article/69023}}