گورکانیان - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Shahroudi در ‏۱۴ اکتبر ۲۰۲۵، ساعت ۰۳:۱۷

2025-10-14T03:17:18Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۴ اکتبر ۲۰۲۵، ساعت ۰۳:۱۷
خط ۱:		خط ۱:
	[[تیموریان]] یا [[گورکانیان ~~ایران]]~~، سلسله‌ای بودند که پس از فتوحات [[تیمور]] شکل گرفتند و قلمرویی وسیع از [[ماوراءالنهر]] تا [[ایران]] و [[افغانستان]] را شامل می‌شدند. با وجود قدرت اولیه، به‌سبب ماهیت یورش‌گونه فتوحات، بسیاری از مناطق به‌سرعت از کنترل آنان خارج شد. در دوران [[شاهرخ]] ثباتی نسبی برقرار شد، اما پس از او سلسله تجزیه شد و سرانجام به‌دست [[شیبانیان]] منقرض گردید. شاخه‌ای از خاندان تیموری بعدها در [[هندوستان]] [[امپراتوری مغول گورکانی]] را بنیان گذاشت.		'''تیموریان''' یا '''گورکانیان'''، سلسله‌ای بودند که پس از فتوحات [[تیمور]] شکل گرفتند و قلمرویی وسیع از [[ماوراءالنهر]] تا [[ایران]] و [[افغانستان]] را شامل می‌شدند. با وجود قدرت اولیه، به‌سبب ماهیت یورش‌گونه فتوحات، بسیاری از مناطق به‌سرعت از کنترل آنان خارج شد. در دوران [[شاهرخ]] ثباتی نسبی برقرار شد، اما پس از او سلسله تجزیه شد و سرانجام به‌دست [[شیبانیان]] منقرض گردید. شاخه‌ای از خاندان تیموری بعدها در [[هندوستان]] [[امپراتوری مغول گورکانی]] را بنیان گذاشت.

	~~تاریخچه~~		== تاریخچه ==
	== ~~متن عنوان~~ ==
	[[تیمور]] با ایجاد دولتی گسترده، [[سمرقند]] را به پایتختی مهم بدل کرد. قلمرو او از [[دهلی]] تا [[دمشق]] و از [[خوارزم]] تا [[خلیج فارس]] گسترده بود. با این حال، چون فتوحات او بیشتر ماهیت یورش داشت تا تسخیر واقعی، بسیاری از سرزمین‌ها به‌زودی از سلطه تیموریان خارج شدند. با وجود این، ماوراءالنهر مدتی مرکز دولتی شد که بخش اعظم ایران، افغانستان و نواحی پیرامون را دربر می‌گرفت.<ref>{{پک\|اختری\|۱۳۹۰\|ک=دایره‌المعارف جامع اسلامی\|ف=تیموریان}}</ref>		[[تیمور]] با ایجاد دولتی گسترده، [[سمرقند]] را به پایتختی مهم بدل کرد. قلمرو او از [[دهلی]] تا [[دمشق]] و از [[خوارزم]] تا [[خلیج فارس]] گسترده بود. با این حال، چون فتوحات او بیشتر ماهیت یورش داشت تا تسخیر واقعی، بسیاری از سرزمین‌ها به‌زودی از سلطه تیموریان خارج شدند. با وجود این، ماوراءالنهر مدتی مرکز دولتی شد که بخش اعظم ایران، افغانستان و نواحی پیرامون را دربر می‌گرفت.<ref>{{پک\|اختری\|۱۳۹۰\|ک=دایره‌المعارف جامع اسلامی\|ف=تیموریان}}</ref>

	پس از مرگ تیمور، دوره‌ای از هرج‌ومرج آغاز شد. قدرت‌های منطقه‌ای همچون [[عثمانیان]]، [[آل جلایر]] و ترکمانان برای بازپس‌گیری سرزمین‌های خود اقدام کردند. با وجود درگیری‌های داخلی، فرزندان تیمور توانستند شمال ایران را نزدیک به یک قرن حفظ کنند. [[شاهرخ]] تا حدی اختلافات داخلی را فرو نشاند و اقتدار دولت را تقویت کرد. اما پس از مرگ او، قلمرو به بخش‌های کوچک‌تر تقسیم شد و [[صفویان]] و [[شیبانیان]] آن را به متصرفات خود افزودند.<ref>{{پک\|اختری\|۱۳۹۰\|ک=دایره‌المعارف جامع اسلامی\|ف=تیموریان}}</ref>		پس از مرگ تیمور، دوره‌ای از هرج‌ومرج آغاز شد. قدرت‌های منطقه‌ای همچون [[عثمانیان]]، [[آل جلایر]] و ترکمانان برای بازپس‌گیری سرزمین‌های خود اقدام کردند. با وجود درگیری‌های داخلی، فرزندان تیمور توانستند شمال ایران را نزدیک به یک قرن حفظ کنند. [[شاهرخ]] تا حدی اختلافات داخلی را فرو نشاند و اقتدار دولت را تقویت کرد. اما پس از مرگ او، قلمرو به بخش‌های کوچک‌تر تقسیم شد و [[صفویان]] و [[شیبانیان]] آن را به متصرفات خود افزودند.<ref>{{پک\|اختری\|۱۳۹۰\|ک=دایره‌المعارف جامع اسلامی\|ف=تیموریان}}</ref>

	با وجود فروپاشی در ایران و ماوراءالنهر، شاخه‌ای از خاندان تیموری در [[هند]] دولتی جدید بنیان نهاد که اروپاییان آن را «مغول کبیر» نامیدند. فرمانروایان اصلی تیموری از [[تیمور]] (۷۷۱–۸۰۷ق) تا [[محمود تیموری]] (۸۹۹–۹۰۰ق) بودند و پس از دوره‌ای از آشوب (۹۰۰–۹۱۱ق)، حکومتشان به‌دست شیبانیان پایان یافت. در این میان، [[خلیل]] نوه تیمور، اقدامات عمرانی و فرهنگی انجام داد. شاهرخ از حامیان جدی علوم و صنایع بود و مسجد و بقعه [[رضوی]] در [[مشهد]] از آثار اوست. [[الغ بیک]] دستور تنظیم زیج را داد و [[حسین بایقرا]] نیز از حامیان علم و ادب به‌شمار می‌رفت.<ref>{{پک\|اختری\|۱۳۹۰\|ک=دایره‌المعارف جامع اسلامی\|ف=تیموریان}}</ref>		با وجود فروپاشی در ایران و ماوراءالنهر، شاخه‌ای از خاندان تیموری در [[هند]] دولتی جدید بنیان نهاد که اروپاییان آن را «مغول کبیر» نامیدند. فرمانروایان اصلی تیموری از [[تیمور]] (۷۷۱–۸۰۷ق) تا [[محمود تیموری]] (۸۹۹–۹۰۰ق) بودند و پس از دوره‌ای از آشوب (۹۰۰–۹۱۱ق)، حکومتشان به‌دست شیبانیان پایان یافت. در این میان، [[خلیل]] نوه تیمور، اقدامات عمرانی و فرهنگی انجام داد. شاهرخ از حامیان جدی علوم و صنایع بود و مسجد و بقعه رضوی در [[مشهد]] از آثار اوست. [[الغ بیک]] دستور تنظیم زیج را داد و [[حسین بایقرا]] نیز از حامیان علم و ادب به‌شمار می‌رفت.<ref>{{پک\|اختری\|۱۳۹۰\|ک=دایره‌المعارف جامع اسلامی\|ف=تیموریان}}</ref>

	== پانویس ==		== پانویس ==

Shahroudi: صفحه‌ای تازه حاوی «تیموریان یا گورکانیان ایران، سلسله‌ای بودند که پس از فتوحات تیمور شکل گرفتند و قلمرویی وسیع از ماوراءالنهر تا ایران و افغانستان را شامل می‌شدند. با وجود قدرت اولیه، به‌سبب ماهیت یورش‌گونه فتوحات، بسیاری از مناطق به‌سرعت از ک...» ایجاد کرد

2025-10-14T03:14:56Z

صفحه‌ای تازه حاوی «تیموریان یا گورکانیان ایران، سلسله‌ای بودند که پس از فتوحات تیمور شکل گرفتند و قلمرویی وسیع از ماوراءالنهر تا ایران و افغانستان را شامل می‌شدند. با وجود قدرت اولیه، به‌سبب ماهیت یورش‌گونه فتوحات، بسیاری از مناطق به‌سرعت از ک...» ایجاد کرد

صفحهٔ تازه

[[تیموریان]] یا [[گورکانیان ایران]]، سلسله‌ای بودند که پس از فتوحات [[تیمور]] شکل گرفتند و قلمرویی وسیع از [[ماوراءالنهر]] تا [[ایران]] و [[افغانستان]] را شامل می‌شدند. با وجود قدرت اولیه، به‌سبب ماهیت یورش‌گونه فتوحات، بسیاری از مناطق به‌سرعت از کنترل آنان خارج شد. در دوران [[شاهرخ]] ثباتی نسبی برقرار شد، اما پس از او سلسله تجزیه شد و سرانجام به‌دست [[شیبانیان]] منقرض گردید. شاخه‌ای از خاندان تیموری بعدها در [[هندوستان]] [[امپراتوری مغول گورکانی]] را بنیان گذاشت.

تاریخچه
== متن عنوان ==
[[تیمور]] با ایجاد دولتی گسترده، [[سمرقند]] را به پایتختی مهم بدل کرد. قلمرو او از [[دهلی]] تا [[دمشق]] و از [[خوارزم]] تا [[خلیج فارس]] گسترده بود. با این حال، چون فتوحات او بیشتر ماهیت یورش داشت تا تسخیر واقعی، بسیاری از سرزمین‌ها به‌زودی از سلطه تیموریان خارج شدند. با وجود این، ماوراءالنهر مدتی مرکز دولتی شد که بخش اعظم ایران، افغانستان و نواحی پیرامون را دربر می‌گرفت.<ref>{{پک|اختری|۱۳۹۰|ک=دایره‌المعارف جامع اسلامی|ف=تیموریان}}</ref>

پس از مرگ تیمور، دوره‌ای از هرج‌ومرج آغاز شد. قدرت‌های منطقه‌ای همچون [[عثمانیان]]، [[آل جلایر]] و ترکمانان برای بازپس‌گیری سرزمین‌های خود اقدام کردند. با وجود درگیری‌های داخلی، فرزندان تیمور توانستند شمال ایران را نزدیک به یک قرن حفظ کنند. [[شاهرخ]] تا حدی اختلافات داخلی را فرو نشاند و اقتدار دولت را تقویت کرد. اما پس از مرگ او، قلمرو به بخش‌های کوچک‌تر تقسیم شد و [[صفویان]] و [[شیبانیان]] آن را به متصرفات خود افزودند.<ref>{{پک|اختری|۱۳۹۰|ک=دایره‌المعارف جامع اسلامی|ف=تیموریان}}</ref>

با وجود فروپاشی در ایران و ماوراءالنهر، شاخه‌ای از خاندان تیموری در [[هند]] دولتی جدید بنیان نهاد که اروپاییان آن را «مغول کبیر» نامیدند. فرمانروایان اصلی تیموری از [[تیمور]] (۷۷۱–۸۰۷ق) تا [[محمود تیموری]] (۸۹۹–۹۰۰ق) بودند و پس از دوره‌ای از آشوب (۹۰۰–۹۱۱ق)، حکومتشان به‌دست شیبانیان پایان یافت. در این میان، [[خلیل]] نوه تیمور، اقدامات عمرانی و فرهنگی انجام داد. شاهرخ از حامیان جدی علوم و صنایع بود و مسجد و بقعه [[رضوی]] در [[مشهد]] از آثار اوست. [[الغ بیک]] دستور تنظیم زیج را داد و [[حسین بایقرا]] نیز از حامیان علم و ادب به‌شمار می‌رفت.<ref>{{پک|اختری|۱۳۹۰|ک=دایره‌المعارف جامع اسلامی|ف=تیموریان}}</ref>

== پانویس ==
=== ارجاعات ===
{{پانویس|۳|اندازه=ریز}}

=== منابع ===
* {{یادکرد دانشنامه|نام خانوادگی=اختری|نام=عباسعلی|پیوند نویسنده=|ویراستار=|مقاله=تیموریان|دانشنامه=[[دایره‌المعارف جامع اسلامی]]|عنوان جلد=دایره‌المعارف جامع اسلامی|سال=۱۳۹۰|ناشر=آرایه|مکان=تهران}}

{{درجه‌بندی|نیازمند پیوند=خیر|نیازمند رده=خیر|نیازمند جعبه اطلاعات=خیر|نیازمند تصویر=خیر|نیازمند استانداردسازی=خیر|نیازمند ویراستاری=خیر|مقابله نشده با دانشنامه‌ها=تاحدودی|تاریخ خوبیدگی=|تاریخ برگزیدگی=|توضیحات=}}

{{امپراتوری تیموریان}}
{{گورکانیان هند}}
{{داده‌های کتابخانه‌ای}}
{{معماری اسلامی}}

[[رده:تاریخ جنوب آسیا]]
[[رده:تاریخ آسیای مرکزی]]
[[رده:تاریخ مردمان ترک‌تبار]]
[[رده:تیموریان]]
[[رده:سلسله‌های ترک]]
[[رده:عشایر استپ اوراسیایی]]