|
مسابقه دانشدخت |
| اسلامیکال از تاریخ ۱۵ دی تا ۲۰ بهمن، میزبان یک همایه با موضوع زنان است. شما میتوانید در مسابقه مقالهنویسی دانشدخت، شرکت کنید و با نگارش مقاله، از جوایز آن بهرهمند باشید. اگر به موضوعات مربوط با زنان علاقهمندید، این فرصت را از دست ندهید. فهرستی از مقالات پیشنهادی جهت ایجاد یا ویرایش در اینجا وجود دارد. |
هاجر: تفاوت میان نسخهها
بدون خلاصۀ ویرایش |
بدون خلاصۀ ویرایش |
||
| خط ۳۱: | خط ۳۱: | ||
== جایگاه هاجر در فرهنگ و سنت اسلامی == | == جایگاه هاجر در فرهنگ و سنت اسلامی == | ||
هاجر در فرهنگ اسلامی نماد ایمان، صبر و کنشگری در شرایط دشوار بهشمار میآید. نقش او نهتنها در تاریخ پیامبران، بلکه در شکلگیری شعائر عبادی مسلمانان، بهویژه مناسک [[حج]]، حضوری ماندگار دارد. از این رو، شخصیت هاجر فراتر از یک چهره تاریخی، به الگویی دینی و فرهنگی تبدیل شده است.<ref>{{یادکرد کتاب|عنوان=دانشنامه بزرگ اسلامی|پیوند=https://ar.lib.eshia.ir/23022/8/3463/%D9%87%D8%A7%D8%AC%D8%B1|جلد=8|صفحه=3463}}</ref> | هاجر در فرهنگ اسلامی نماد ایمان، صبر و کنشگری در شرایط دشوار بهشمار میآید. نقش او نهتنها در تاریخ پیامبران، بلکه در شکلگیری شعائر عبادی مسلمانان، بهویژه مناسک [[حج]]، حضوری ماندگار دارد. از این رو، شخصیت هاجر فراتر از یک چهره تاریخی، به الگویی دینی و فرهنگی تبدیل شده است.<ref>{{یادکرد کتاب|عنوان=دانشنامه بزرگ اسلامی|پیوند=https://ar.lib.eshia.ir/23022/8/3463/%D9%87%D8%A7%D8%AC%D8%B1|جلد=8|صفحه=3463}}</ref> | ||
== شجرهنامه == | |||
{{شجرهنامه ابراهیم}} | |||
== منابع == | == منابع == | ||
| خط ۳۹: | خط ۴۵: | ||
[[رده:زن در قرآن]] | [[رده:زن در قرآن]] | ||
[[رده:زنان]] | [[رده:زنان]] | ||
نسخهٔ کنونی تا ۱۴ ژانویهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۱۳:۱۴
هاجر همسر حضرت ابراهیم (ع) و مادر حضرت اسماعیل (ع) است. او در منابع اسلامی بهعنوان زنی مؤمن و صبور شناخته میشود که نقش مهمی در تاریخ مکه و شکلگیری برخی شعائر اسلامی، از جمله سعی میان صفا و مروه و پدید آمدن چشمه زمزم، داشته است. زندگی هاجر در پیوند با هجرت به مکه، مادری اسماعیل و اعتماد به فرمان الهی روایت شده است.
ازدواج با ابراهیم و تولد اسماعیل
بر پایه منابع روایی اسلامی، ساره همسر ابراهیم (ع) که صاحب فرزند نمیشد، کنیز خود هاجر را به همسری او درآورد. هاجر از ابراهیم باردار شد و فرزندی به دنیا آورد که اسماعیل نام گرفت. در تفاسیر اسلامی، بشارت الهی درباره تولد فرزندی بردبار و دانا برای ابراهیم، ناظر به تولد اسماعیل دانسته شده است.
پس از تولد اسماعیل، اختلاف و حسادت میان ساره و هاجر پدید آمد؛ وضعیتی که در نهایت زمینهساز رخدادی مهم در زندگی هاجر شد.
هجرت به مکه
طبق روایات اسلامی، ابراهیم (ع
) به فرمان خدا مأمور شد هاجر و اسماعیل خردسال را از سرزمین شام به ناحیهای خشک و بیآب منتقل کند. این سفر با راهنمایی جبرئیل انجام شد و مقصد آن سرزمینی بود که بعدها مکه نام گرفت. ابراهیم، هاجر و فرزندش را در آن مکان به امان خدا سپرد و بازگشت.
هاجر در این مرحله، زنی تنها با کودکی ناتوان در محیطی دشوار بود، اما بر اساس روایتها، به اراده الهی اعتماد کرد و در برابر شرایط سخت ایستادگی نشان داد.
هاجر و ماجرای زمزم
پس از پایان یافتن آذوقه، تشنگی اسماعیل شدت گرفت. هاجر برای یافتن آب، هفت بار مسیر میان دو تپه صفا و مروه را پیمود. این تلاش بینتیجه ماند تا آنکه به خواست الهی، آب از زیر پای اسماعیل جوشید. این چشمه که بعدها «زمزم» نام گرفت، موجب نجات جان اسماعیل و آغاز حیات انسانی پایدار در مکه شد.
واقعه سعی هاجر میان صفا و مروه، بعدها در قالب یکی از مناسک اصلی حج و عمره تثبیت شد و جایگاهی آیینی یافت.
نقش هاجر در شکلگیری مکه
پدید آمدن آب زمزم، امکان سکونت در مکه را فراهم ساخت. قبیله جرهم که از این ناحیه عبور میکردند، با اجازه هاجر در کنار این چشمه اقامت گزیدند. بدین ترتیب، هاجر نقشی اساسی در شکلگیری نخستین اجتماع انسانی در مکه ایفا کرد.
اسماعیل در میان جرهمیان پرورش یافت و زبان عربی را آموخت. این پیوند، در منابع تاریخی بهعنوان آغاز «استعراب» اسماعیل و پیوند او با تبار عربی گزارش شده است.
هاجر در روایت قربانی اسماعیل
در برخی روایتهای تفصیلی درباره ماجرای قربانی شدن اسماعیل، از هاجر نیز یاد شده است. در این روایتها آمده است که ابلیس کوشید هاجر را از فرمان الهی بازدارد، اما او بر ایمان خود پای فشرد و از وسوسه روی گرداند. این گزارشها، هاجر را زنی معرفی میکنند که در عین دلبستگی مادری، تسلیم اراده الهی بود.
وفات و محل دفن
بر اساس منابع روایی، هاجر در حدود بیستسالگی اسماعیل درگذشت. محل دفن او را در کنار کعبه و در محدوده حجر اسماعیل دانستهاند. این نسبت مکانی، در سنت اسلامی نشانهای از جایگاه ویژه هاجر تلقی شده است.
جایگاه هاجر در فرهنگ و سنت اسلامی
هاجر در فرهنگ اسلامی نماد ایمان، صبر و کنشگری در شرایط دشوار بهشمار میآید. نقش او نهتنها در تاریخ پیامبران، بلکه در شکلگیری شعائر عبادی مسلمانان، بهویژه مناسک حج، حضوری ماندگار دارد. از این رو، شخصیت هاجر فراتر از یک چهره تاریخی، به الگویی دینی و فرهنگی تبدیل شده است.[۱]
شجرهنامه
| تارح | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| ساره | ابراهیم | هاجر | هاران | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| ناحور | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| اسماعیل | ملکه | لوط | یسکه | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| بنیاسماعیل | هفت پسر | بتوئیل | نخستین دختر | دومین دختر | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| اسحاق | ربهکا | لابان | موآبیان | بنیعمون | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| عیسو | یعقوب | راحل | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| بلحه | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| پادشاهی ادوم | زلفه | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| لیه | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| ۱. رئوبن ۲. شمعون ۳. لاوی ۴. یهودا ۹. یساکار ۱۰. زبولون دینه (دختر) | ۷. جاد ۸. اشیر | ۵. دان ۶. نفتالی | ۱۱. یوسف ۱۲. بنیامین | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
منابع
- ↑ دانشنامه بزرگ اسلامی. ج. ۸. ص. ۳۴۶۳.