مسابقه دانش‌دخت
اسلامیکال از تاریخ ۱۵ دی تا ۲۰ بهمن، میزبان یک همایه با موضوع زنان است. شما می‌توانید در مسابقه مقاله‌نویسی دانش‌دخت، شرکت کنید و با نگارش مقاله، از جوایز آن بهره‌مند باشید. اگر به موضوعات مربوط با زنان علاقه‌مندید، این فرصت را از دست ندهید. فهرستی از مقالات پیشنهادی جهت ایجاد یا ویرایش در اینجا وجود دارد.

حقوق زنان در ایران: تفاوت میان نسخه‌ها

از اسلامیکال
پرش به ناوبری پرش به جستجو
بصریویکی‌متن
جز (Shahroudi صفحهٔ کاربر:حقوق زنان در ایران را به حقوق زنان در ایران که تغییرمسیر بود منتقل کرد)
 
(۹۱ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط ۲ کاربر نشان داده نشد)
خط ۱: خط ۱:
{{جعبه اطلاعات ساختمان مذهبی|ویژگی‌های مذهبی=۱- نخستین قبله
[[پرونده:حقوق زنان.jpg|بندانگشتی|حقوق زنان ]]
# مکان معراج
# جایگاه اهمیت
۴- فضای عبادت|رهبری=دولت فلسطین و وقف اسلامی|منطقه=شامات|مختصات=عرض جغرافیا: ۳۱٫۸۰۶۳ درجه شمالی
طول جغرافیا: ۳۵٫۲۷۱۹ درجه شرقی|کشور=فلسطین|سبک معماری=اسلامی|گنجایش=حدود ۵۰۰۰۰ نمازگزار|مساحت داخلی=حدود ۵۲۵۰۰ متر مربع|شمار گنبدها=یک گنبد اصلی و چندین گنبد دیگر|شمار مناره‌ها=۴|مساحت کل=حدود ۱۴۴۰۰۰ متر مربع|مالکلیت=تحت کنترل اسلامی|بلندی بیرونی گنبد=حدود ۳۵ متر|تصویر=عکس مسجد القصی.jpg|سنگ‌نوشته‌ها=۱- آیات قرآنی
۲- سبک‌های خطی
۳- نقوش هنری|مصالح ساختمانی=۱- سنگ‌های محلی
# آجر
# کاشی‌های سرامیکی
# گچ
۵- سنگ مرمر|عنوان تصویر=مسجدالقصیُ سال ۱۹۸۰ میلادی}}


= مسجدالقصی =
= حقوق زنان در ایران =
مسجدالاقصی، مجموعه‌ای واقع در بخش قدیمی شهر اورشلیم، در نقطهٔ پایانی سفر [[محمد]] در واقعهٔ اسراء قرار دارد و نخستین قبله و سومین مکان مقدس در آیین اسلام به‌شمار می‌رود. این مجموعه، افزون بر اهمیت مذهبی، از نظر معماری و تاریخی نیز ارزش فراوانی دارد. با این حال، به دلیل ادامهٔ درگیری‌ها و آسیب‌های ناشی از مناقشات سیاسی و نظامی در منطقه، این میراث فرهنگی در معرض خطر قرار گرفته است.<ref>{{یادکرد وب|تاریخ=۹ اردیبهشت ۱۴۰۱|نشانی=http://www.chtn.ir|عنوان=میراث آریا|کد زبان=fa}}</ref>نام مسجدالقصی در آیهٔ اول سورهٔ '''[[سوره اسراء|اسراء]]''' ذکر شده است.<ref>{{یادکرد وب|نشانی=https://www.parsquran.com|عنوان=سوره الإسراء (۱۷)، آیه ۱}}</ref>
'''«حقوق زنان در ایران»''' به مجموعه‌ای از [[حقوق اجتماعی زنان|حقوق '''اجتماعی''']]'''، [[حقوق سیاسی زنان|سیاسی]]، [[حقوق اقتصادی زنان|اقتصادی]]، [[حقوق فرهنگی زنان|فرهنگی]] و [[حقوق مدنی زنان|مدنی]]''' زنان در جامعه اطلاق می‌شود؛ حقوقی که هدف آن '''تأمین برابری و عدالت جنسیتی''' و '''رفع تبعیض‌ها و محدودیت‌های موجود''' علیه زنان است. این حقوق شامل مسائلی مانند '''حق تحصیل، حق کار، حق مشارکت سیاسی، حق انتخاب پوشش، حقوق خانواده''' و '''حق امنیت فردی''' می‌باشد.<ref><nowiki>https://www.vakilbin.com</nowiki></ref>


= مسجدالقصی در لغت =
= حقوق زنان در تاریخ ایران =
مسجد اقصی . [م َ ج ِ دِ اَ صا] (اِخ) مسجد الاقصی. المسجد الاقصی. اسم بیت‌المقدس که مسجدی است در شام. ([[غیاث]]) (آنندراج). جامعی است در قدس در کنار جامع عمر. (از اقرب الموارد). مسجد بیت‌المقدس. مسجد بیت‌المقدس. جامعی است بزرگ در جنوب [[قبةالصخرة]]، ولیدبن عبدالملک در فاصلهٔ سالهای ۷۰۵ تا ۷۱۵ م. آن را بساخت. از اماکن بسیار مقدس مسلمین است.<ref>المنجد</ref>
=== {{Color|Teal|انقلاب مشروطه ایران}} ===
زنان ایرانی نقش برجسته‌ای در جنبش مشروطه ایران (۱۲۸۳–۱۲۸۹ هجری خورشیدی / ۱۹۰۵–۱۹۱۱ میلادی) ایفا کردند.<ref>http://www.pbs.org/wgbh/pages/frontline/tehranbureau/2010/04/iranian-women-and-the-struggle-for-democracy-i-the-pre-revolution-era.html</ref>


= تاریخچه =
زنان در امور عمومی مشارکت گسترده‌ای داشتند و در عرصه‌های مهمی نظیر روزنامه‌نگاری، مدارس و انجمن‌هایی که در سال‌های '''۱۹۱۱–۱۹۲۴ میلادی''' در ایران رونق یافتند، نقش‌های کلیدی ایفا نمودند. از جمله زنان برجسته ایرانی که نقش حیاتی در انقلاب مشروطه داشتند، می‌توان به '''[[بی‌بی‌خانم استرآبادی]]، [[نورالهدی منگنه]]، [[محترم اسکندری]]، [[صدیقه دولت‌آبادی]]''' و '''[[قمرالملوک وزیری]]''' اشاره کرد. در اوایل قرن بیستم، شمار زیادی از زنان ایرانی به سوی روزنامه‌نگاری و نویسندگی روی آوردند. '''[[مجلهٔ دانش]]''' به‌عنوان نخستین [[نشریه دانش|نشریه]] تخصصی، به‌طور ویژه بر مسائل زنان تمرکز داشت. پس از آن، [[مجلاتی]] نظیر '''[[شکوفه]]، [[نامه بانوان]]، [[عالم نسوان]]''' و '''[[نسوان وطن‌خواه]]''' نیز در [[تهران]] منتشر شدند. همچنین، نشریاتی چون '''[[نسوان شرق]]''' در بندر انزلی، '''جهان زنان''' در [[مشهد]]، '''[[دختران ایران]]''' در شیراز و '''[[پیک سعادت نسوان]]''' در رشت به مسائل زنان در ایران می‌پرداختند.<ref>https://www.vakilbin.com/</ref>
'''مسجدالاقصی'''، یکی از اماکن مقدس در تاریخ ادیان ابراهیمی ([[یهودیت]]، [[مسیحیت]] و [[اسلام]]) است که در سرزمین شام و شهر بیت‌المقدس واقع شده است. بنابر شواهد تاریخی، '''[[داوود]]''' نخستین بار در محل این مجموعه اقدام به احداث معبدی نمود و '''[[سلیمان]]''' آن را تکمیل کرد. در آن دوره، این شهر با نام‌های '''اورشلیم''' یا '''یوروشالاییم''' شناخته می‌شد. واژهٔ «اورشلیم» ترکیبی از دو واژهٔ عبری «اور» به معنای آتش، روشنایی و مقدس، و «شلیم» به مفهوم شهر، صلح یا سلامتی است. بعدها این مکان با نام‌هایی چون '''ایلیاء''' (شهر خدا) و در زمان [[یهودیان]] با عنوان '''[[بیت‌هامیکداش]]''' (خانهٔ مقدس) نیز خوانده می‌شد. نام «ایلیاء» تا زمان ظهور اسلام بر شهر باقی ماند و به‌تدریج نام‌هایی نظیر بیت‌المقدس، بیت‌القدس، قدس شریف و مدینهٔ مقدس نیز به کار گرفته شدند.<ref>حمیدی، سید جعفر تاریخ اورشلیم، ۱۳۸۶، ص ۱۵–۱۷</ref>


'''مسجدالاقصی''' در هر دوره، متناسب با نام شهر و خاستگاه خود، تغییر نام داده و اسامی متفاوتی را تجربه کرده است. از جملهٔ این اسامی می‌توان به '''[[معبد اورشلیم]]'''، '''[[معبد ایلیاء]]''' و '''[[بقعهٔ ایلیاء]]''' اشاره کرد.<ref>بیت‌المقدس، مرتضی اسعدی، ۱۳۶۷،۱۳و۱۴</ref>مسجدالاقصی پیش از دوران خلافت '''[[عبدالملک بن مروان]]''' و پسرش، '''[[ولید بن عبدالملک]]''' (دو حاکم [[خلافت بنی‌امیه|بنی‌امیه]])، توسعهٔ چندانی نیافته بود و در آن زمان به «'''حرم قدسی شریف'''» معروف بود. در سال '''۶۹۱ میلادی'''، عبدالملک بن مروان، مسجدالاقصی را در مساحت کنونی آن توسعه داد و مهم‌ترین بنای آن، یعنی '''قبةالصخره'''، را احداث نمود.<ref>بیت‌المقدس، بنیامیه و جمهوری اسلامی، رادیو زمانه</ref>
=== {{Color|Teal|دوران جمهوری اسلامی}} ===
در ایران وضعیت حقوق زنان به‌طور تاریخی با '''تحولات و تغییرات قابل توجهی''' همراه بوده است. با وقوع '''انقلاب اسلامی سال ۱۳۵۷'''، دگرگونی‌های عمیقی در '''ساختارهای حقوقی و قانونی کشور''' ایجاد شد که مستقیماً بر حقوق و جایگاه زنان تأثیر گذاشت. پس از انقلاب، حقوق زنان در '''چارچوب قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران''' مورد توجه قرار گرفت و به‌عنوان یکی از اصول بنیادین آن مطرح شد. این قانون ضمن تأکید بر نقش زنان به‌عنوان '''مادران و اعضای مؤثر خانواده'''، بر '''حقوق برابر آنان در زمینه‌های اجتماعی، اقتصادی، سیاسی و فرهنگی''' نیز تأکید دارد. علاوه بر '''قانون اساسی'''، حقوق زنان در سایر '''قوانین مدنی، کیفری و حمایتی''' نیز بررسی شده است. قوانین مهمی همچون '''[[قانون حمایت خانواده]]، [[قانون کار]]''' و '''[[قانون مدنی]]''' به موضوعات مرتبط با حقوق زنان پرداخته‌اند. این قوانین تلاش کرده‌اند تا با ارائهٔ '''حقوق و امتیازات ویژه'''، ضمن حمایت از زنان، '''عدالت اجتماعی و اصول [[حقوق بشر]]''' را در چارچوب '''مبانی [[اسلامی]]''' حفظ و تقویت کنند.<ref>https://www.vakilbin.com</ref>


= ارزش و فضیلت =
= حقوق سیاسی و اجتماعی زنان در ارکان ایران =
'''مسجدالاقصی''' تا پیش از واقعهٔ تغییر قبله در سال دوم هجری قمری، به عنوان '''قبلهٔ نخستین مسلمانان''' شناخته می‌شد.<ref>{{یادکرد کتاب|عنوان=المیزان|سال=۱۴۱۷|نام=سید محمدحسین|نام خانوادگی=طباطبایی|جلد=۱|صفحه=۳۳۱}}</ref>از این رو'''،''' برخی از شیعیان ایرانی در '''دورهٔ قاجار و [[محمدرضا پهلوی|پهلوی]]،''' در جریان سفر [[حج]] (یا به صورت مجزا)، اماکن مذهبی '''[[بیت‌المقدس]]، از جمله مسجدالاقصی،''' را نیز زیارت می‌کرده‌اند.<ref>جعفریان، پنجاه سفرنامه حج قاجاری، ۱۳۸۹ش، ص۲۳۰</ref>در منابع حدیثی، '''مسجدالاقصی''' در کنار '''[[مسجدالحرام]]'''، '''[[مسجدالنبی]]''' و '''[[مسجد کوفه]]'''، یکی از چهار مسجد بافضیلت ([[مساجد اربعه]]) دانسته شده است.<ref>{{یادکرد کتاب|عنوان=من لایحضره الفقیه|سال=۱۴۱۳|نام=محمد بن علی بن بابویه|نام خانوادگی=قمی (معروف به شیخ صدوق)|جلد=۱|صفحه=۲۹}}</ref> فضیلت نماز گزاردن در '''مسجدالحرام'''، '''مسجدالنبی''' و '''مسجدالاقصی''' برابر با هزار نماز در دیگر مساجد دانسته شده است.<ref>تفسیر منسوب به امام حسن عسکری، ۱۴۰۹ق، ص۶۶۱</ref>
در راستای توجه به '''حقوق سیاسی-اجتماعی زنان''' و به منظور توانمندی حقوقی آن‌ها، '''[[شورای فرهنگی اجتماعی زنان]]''' در '''سال ۱۳۶۶''' زیر نظر '''[[قوه‌ی مجریه]]''' تشکیل شد. سپس در '''سال ۱۳۹۲'''، مرکز امور زنان و خانواده ریاست جمهوری به معاونت امور زنان و خانواده ارتقا یافت و در '''۵مردادماه ۱۳۹۲'''، رئیس آن از مشاور رئیس‌جمهور در امور بانوان به معاون رئیس‌جمهور در امور زنان تغییر یافت. البته باید اذعان داشت که تا کنون، در مناصب سیاسی، بجز نمایندگی مجلس شورای اسلامی، یک مورد وزارت و معاونت ذکرشده و چند مورد مشاور، زنان موفق به حضور عملی در ساختار حکومت نشده‌اند.<ref>بهروزی لک، غلامرضا و شریف پور ،مریم، برسی مبانی فقهی حقوقی سیاسی زنان در قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران، پژوهشنامه زنان، سال ۶, شماره ۱, ص ۱۷ و ۳۳</ref>


= بازسازی مسجدالقصی =
''ت'''صویب''''' '''۲۰ قانون'''، ارائه '''۵ لایحه''' (مانند '''لایحه حمایت از زنان در برابر خشونت'''، '''لایحه اصلاحی قانون تعیین تابعیت این کشور''' و '''تابعیت فرزندان زنان ایرانی که با مردان خارجی ازدواج کرده‌اند''') و طرح‌هایی جهت ارتقا و حمایت از حقوق بشر (مانند '''قانون بازنشستگی زنان شاغل''' با سنوات سابقه کار، ق'''انون کاهش ساعات کار زنان با شرایط خاص'''، حضور بانوان ایرانی در رشته‌های مختلف ورزشی، حضور چشمگیر زنان در دانشگاه‌ها، پیشرفت‌های بهداشتی و درمانی، آموزش حقوق بشر در بین قضات و نیروهای پلیس) از جمله دستاوردهاست.'''تصویب منشور حقوق شهروندی'''، نمونه‌هایی از تحولات بزرگ و اساسی ایران طی سال‌های اخیر بوده است.'''شورای عالی انقلاب فرهنگی''' در '''جلسه ۵۴۶''' مورخ '''۱۳۸۳/۶/۳۱''' به پیشنهاد '''[[شورای فرهنگی و اجتماعی زنان]]'''، «'''منشور حقوق و مسئولیت‌های زنان در نظام جمهوری اسلامی ایران'''» را به تصویب رسانده است. این منشور با '''الهام از شریعت جامع اسلام''' و '''نظام حقوقی آن''' و با '''تکیه بر شناخت و ایمان به خداوند متعال'''، با هدف تبیین نظام‌مند حقوق و مسئولیت‌های زنان در عرصه‌های '''حقوق فردی'''، '''اجتماعی''' و '''خانوادگی''' تدوین گردیده است.<ref>پژوهشهای سیاسی جهان اسلام، سال یازدهم، شماره سوم، پاییز ۱۴۰۰, ص ۶۸</ref>
'''مسجدالاقصی''' در طول تاریخ و در دوره‌های مختلف، مورد مرمت و بازسازی قرار گرفته است. حکومت‌هایی چون '''[[عباسیان]]، [[خلافت فاطمیان|فاطمیان]]، [[ایوبیان]] و [[عثمانیان]]''' از جملهٔ حاکمان تأثیرگذاری هستند که در امر بازسازی این بنا دخیل بوده‌اند. لازم است ذکر شود که '''[[منصور دوانیقی]]''' (حکومت: ۱۳۶–۱۵۸ق) نیز در این زمینه سهمی داشته است.<ref>{{یادکرد کتاب|عنوان=حمیدی، تاریخ اورشلیم، ۱۳۸۱ش، ص۱۸۳|سال=۱۳۸۱|نام=سید جعفر|نام خانوادگی=حمیدی|صفحه=۱۸۳}}</ref>


= آتش‌سوزی مسجدالقصی =
= منشور حقوق و مسئولیت‌های زنان در نظام جمهوری اسلامی ایران (مصوب جلسه ۵۴۶ مورخ ۱۳۸۳/۶/۳۱ شورای عالی انقلاب فرهنگی) =
'''۲۱ اوت (برابر با سی ام مرداد ماه)''' یادآور '''سالگرد آتش‌سوزی عمدی مسجدالاقصی در سال ۱۹۶۹ میلادی''' است، که این روز همچنین به عنوان '''روز جهانی [[مسجد]]''' نیز نام‌گذاری شده است. رخی تحلیلگران، '''آتش‌سوزی مسجدالاقصی در سال ۱۹۶۹ میلادی''' را از پیامدهای '''جنگ شش روزه [[اعراب]] و اسرائیل (۱۹۶۷ م / ۱۳۴۶ ش)''' می‌دانند. این جنگ که منجر به شکست اعراب و تصرف مناطقی همچون نوار غزه و بلندی‌های جولان توسط اسرائیل شد، تأثیری عمیق بر ساختار قدرت منطقه‌ای و گفتمان صهیونیسم و یهودیت ایجاد کرد.<ref>سقوط: مجموعه مقالات نخستین همایش بررسی علل فروپاشی سلطنت پهلوی، تهران، مؤسسه مطالعات و پژوهش‌های سیاسی، ۱۳۸۴، صص ۴۳۲–۴۳۳</ref>
«منشور حقوق و مسئولیت‌های زنان در نظام [[جمهوری اسلامی ایران]] اهتمام بر تبیین حقوق و تکالیف زنان در اسلام داشته و مبتنی بر قانون اساسی، اندیشه‌های والای [[امام خمینی|بنیانگذار جمهوری اسلامی ایران]] و [[سید علی خامنه‌ای|رهبر معظم انقلاب]] و با بهره‌گیری از '''سند چشم‌انداز ۲۰ ساله''' و سیاست‌های کلی نظام و با لحاظ قوانین موجود و خلأها و کاستی‌های آن و به منظور تحقق عدالت و انصاف در جامعه زنان مسلمان می‌باشد.<ref>https://qavanin.ir/Law/TreeText/?IDS=2025265885491756163</ref>
[[پرونده:آتش سوزی مسجدالقصی.jpg|بندانگشتی|تصویری از مسجدالاقصی در شعله‌های آتش (۳۰ مرداد ۱۳۴۸)]]
{| class="wikitable"
(آتش‌سوزی مسجدالاقصی در تاریخ '''۳۰ مرداد ۱۳۴۸ خورشیدی (۲۱ اوت ۱۹۶۹ میلادی)''' توسط '''[[دنیس روهان]]'''، شهروند [[یهودی]] [[استرالیایی]]<nowiki/>تبار با گرایش‌های متعصبانه، به وقوع پیوست. این واقعه به سرعت با ادعاهایی جدی مبنی بر '''همکاری کامل نهادها و سازمان‌های اسرائیلی''' در آن روز همراه شد. این شواهد، که از جمله شامل '''دستور شهرداری رژیم صهیونیستی برای قطع آب مسجدالاقصی در روز حادثه''' و تأخیر در اعزام ماشین‌های آتش‌نشانی اسرائیلی تا زمان فروکش کردن شعله‌های آتش بود، به تقویت این دیدگاه انجامید که این اقدام ممکن است توسط خود دولت اسرائیل برنامه‌ریزی شده و روهان تنها به عنوان '''عامل اجرایی''' عمل کرده باشد.
|+مشخصات کلی منشور
!مرجع تصویب
!شورای عالی انقلاب فرهنگی
|-
!تاریخ تصویب
!۱۳۸۳/۰۶/۳۱
|-
!شماره ابلاغ
!۴۳۸۰/دش
|-
|مرجع ابلاغ
|رئیس‌جمهور و رئیس شورای عالی انقلاب فرهنگی
|-
|تاریخ ابلاغ
|۱۳۸۳/۰۸/۰۳
|-
|تاریخ اجرا
|۱۳۸۳/۰۸/۰۳
|-
|شماره روزنامه رسمی
|۱۷۳۸۳
|-
|تاریخ روزنامه رسمی
|۱۳۸۳/۰۸/۰۹
|-
|آخرین وضعیت
|اصلاحی ۱۳۸۵/۱۱/۱۵
|}


===== خسارات وارده به مجموعهٔ حرم: در این آتش‌سوزی، خسارات سنگینی به بخش‌های کلیدی مسجد و [[قبةالصخره]] وارد آمد. قبةالصخره: آسیب جدی به دو ستون اصلی و طاق سنگی بزرگ واقع در زیر گنبد وارد شد. =====
=== ماده واحد ===
===== محراب و منبر: منبر و محراب تاریخی [[صلاح‌الدین ایوبی]] طعمهٔ حریق شدند. =====
'''منشور حقوق و مسئولیت‌های زنان در نظام جمهوری اسلامی ایران''' بر اساس بندهای ۱ و ۱۸ وظایف [[شورای عالی انقلاب فرهنگی]]، به عنوان یک سند مرجع در سیاست‌گذاری امور فرهنگی و اجتماعی، در '''۳ بخش'''، '''۵ فصل''' و '''۱۴۸ بند'''، در جلسه شماره '''۵۴۶ مورخ ۱۳۸۳/۶/۳۱''' شورای عالی انقلاب فرهنگی به تصویب رسید. کلیه دستگاه‌های ذی‌ربط مکلف هستند بر حسب وظایف دستگاهی و سازمانی خود، جهت سیاست‌گذاری، اتخاذ تدابیر قانونی، تصمیم‌گیری و برنامه‌ریزی مربوط به زنان، قواعد و اصول مندرج در این منشور را رعایت نمایند. این منشور همچنین مبنای معرفی و تبیین جایگاه زن در نظام جمهوری اسلامی ایران در مجامع بین‌المللی قرار می‌گیرد.<ref><nowiki>https://qavanin.ir/Law/TreeText/?IDS=2025265885491756163</nowiki></ref>
===== تزئینات: گنبد چوبی داخل [[محراب]]، کاشی‌های رنگی دیواره جنوبی و کلیهٔ مرمرهای رنگی نصب‌شده بر روی آن دچار آسیب شدید شدند. =====
===== پنجره‌ها: در مجموع ۴۸ پنجرهٔ مسجد تخریب گردیدند.)<ref>فروغ مسجد(۲)، مجموعه سخنرانی‌ها و مقالات برگزیده دومین همایش هفته جهانی مساجد، قم، مؤسسه فرهنگی ثقلین‫، ۱۳۸۴ ص ۲۶۷</ref> =====
= واکنش‌های سیاسی و نتایج همایش اسلامی =
'''اولین و مهم‌ترین واکنش سیاسی''' از سوی [[روح‌الله خمینی|'''روح‌الله''' '''خمینی''']] صورت پذیرفت. ایشان ضمن محکومیت این اقدام، '''عملکرد فریبکارانهٔ محمدرضا پهلوی''' را نیز مورد انتقاد قرار دادند؛ زیرا شاه پس از این واقعه، با اعلام تقبل هزینهٔ تعمیر مسجد، تلاش کرد واکنشی رسمی از خود نشان دهد. به دنبال این حادثه، '''نشستی با شرکت سران کشورهای اسلامی''' تشکیل گردید که '''[[محمدرضا پهلوی]]''' به عنوان اولین سخنران در آنجا به ایراد نطق پرداخت. در این همایش، موضوع آتش‌سوزی بررسی شد و به پیشنهاد شاه، '''حسن پادشاه مراکش''' به ریاست اجلاس برگزیده شد. با این حال، این نشست دارای نتایج سیاسی قابل توجهی بود: در همین چارچوب، '''طرفداران رویکردهای مبارزهٔ سیاسی''' در قبال مناقشهٔ [[اسرائیل]]، موفق شدند کشورهایی مانند '''[[مصر]] به رهبری [[جمال عبدالناصر]]''' و '''[[سوریه]] به رهبری [[حافظ اسد]]'''، که بر لزوم '''اقدامات عملی علیه [[رژیم صهیونیستی]]''' تأکید داشتند، را '''منزوی سازند.'''<ref>علی حائری و همکاران، '''روزشمار شمسی'''؛ قم، مرکز پژوهش‌های اسلامی صدا و سیما، دفتر عقل، ۱۳۸۶، ص ۴۷۷</ref>


=== ۱. موضع‌گیری روح‌الله خمینی و نقد کنفرانس [[رباط]] ===
'''تبصره:''' شورای فرهنگی و اجتماعی زنان موظف است هر '''دو سال یکبار پس از تصویب این منشور'''، نسبت به ارزیابی '''وضعیت زنان ایران''' اقدام نموده و گزارش ارزیابی خود را در خصوص پیشرفت‌های موجود در راستای تحقق این منشور و همچنین موارد '''[[نقض حقوق زنان]]'''، به شورای عالی انقلاب فرهنگی منعکس نماید.<ref>https://qavanin.ir/Law/TreeText/?IDS=2025265885491756163</ref>
==== ایشان ضمن محکومیت شدید عمل آتش‌سوزی، دو محور اصلی را هدف انتقاد قرار دادند ====
'''تقبیح عملکرد شاه:''' ایشان به صراحت '''عمل فریبکارانه شاه''' را نیز تقبیح کردند؛ چرا که شاه پس از حادثه، قصد داشت با پیشنهاد تقبل هزینه تعمیر، ابعاد جنایت را کم‌اهمیت جلوه دهد.


'''انتقاد از کنفرانس اسلامی رباط:''' روح‌الله خمینی نسبت به نتایج کنفرانس سران کشورهای اسلامی که متعاقب این حادثه تشکیل شد، موضعی قاطع گرفتند.
= حقوق و مسئولیت‌های زنان در این منشور =
'''{{Color|Brown|۱) حق برخورداری از عدالت اجتماعی و اجرای قانون بدون توجه به جنسیت}}'''


استراتژی آزادسازی: در رویکردی استراتژیک، ایشان تأکید کردند که تا زمانی که فلسطین اشغال‌شده آزاد نشده است، مسلمانان نباید مسجدالاقصی را تجدید بنا کنند. هدف از این موضع این بود که «بگذارند جنایت صهیونیسم هماره در برابر چشمان مسلمانان مجسم باشد و مایهٔ حرکتی برای آزادی فلسطین شود.»<ref>جمعی از نویسندگان، ستارگان حرم: اختران حریم معصومه (س)، قم، انتشارات زائر، ۱۳۷۷، ص ۱۴</ref>
'''{{Color|Brown|۲) حق سلامت و بهداشت باروری}}'''


=== ۲. واکنش غلامرضا سعیدی بیرجندی و تأثیر فرهنگی ===
'''{{Color|Brown|۳) حق بهره کندی از بیمه‌های اجتماعی و خدمات حمایتی}}'''
===== [[غلامرضا سعیدی بیرجندی]] نیز از جمله علمایی بودند که به این حادثه واکنش نشان دادند. واکنش ایشان نه تنها در قالب محکومیت سیاسی بود، بلکه دارای یک بُعد فرهنگی-رسانه‌ای عمیق نیز بود =====
'''تألیف اثر محوری:''' ایشان کتابی با عنوان '''«فریاد [[سرزمین فلسطین|فلسطین]] و حریق مسجدالاقصی»''' را به نگارش درآوردند که به عنوان یکی از '''کارهای بزرگ سیاسی و فرهنگی''' ایشان به‌شمار می‌آید.


'''محتوای کتاب:''' این اثر حاوی مباحث مهمی نظیر «آرزوهای خطرناک [[اسرائیل]] و آتش‌سوزی مسجدالاقصی» بود.
'''{{Color|Brown|۴) حق مشارکت در سیاست گذاری، مدیریت و نظارت}}'''


'''برنامه‌ریزی روز جهانی:''' این واقعه توسط کنفرانس اسلامی به عنوان '''«روز عزا»''' و در پی آن، به نام '''«روز اقصی»''' نامگذاری شد.<ref>جمعی از نویسندگان، ستارگان حرم: اختران حریم معصومه (س)، قم، انتشارات زائر، ۱۳۷۷، ص۱۴</ref>
'''{{Color|Brown |۵) حق دسترسی عادلانه به امکانات ورزشی و آموزشی}}'''


خامنه ایی نیز از روحانیون دیگری بوند که در آن زمان حادثه مسجدالقصی را محکوم کردند. هدایت الله بهبودی در (شرح اسم) و در بیان خاطرات ایشان در آن سال و ماه‌ها بعد از حادثه مسجدالقصی آورده است: (در آن زمان که شش ماه از آتش گرفتن مسجدالقصی می‌گذشت، روحیه مسلمانان بیش از بیش جریحه دار بود. یکی از جملات پایانی خامنه ایی این بود:(آقایان! جهاد در ایران واجب است… خدا قیام حسینی را در کالبد ما جایگزین کند.)برخی از حاضران در مسجد الجواد، آقایان مهدی بازرگان، سید محمود طالقانی، مهندس تاج، مهندی سده ای، مرتاضی، مرتضایی، دکتر حائری یزدی بودند).<ref>هدایت الله بهبودی، شرح اسم: زندگی‌نامه آیت‌الله سیدعلی حسینی خامنه‌ای (۱۳۵۷ش - ۱۳۱۸ش)، تهران، مؤسسه مطالعات و پژوهش‌های سیاسی ،۱۳۹۰، ص ۳۳۳.</ref>
'''{{Color|Brown|۶) حق حمایت از زنان آسیب دیده اجتماعی}}'''


منابع
'''{{Color|Brown|۷) حق تحصیل و مشارکت در فعالیت‌های علمی و فرهنگی}}'''
{{پانویس|۲}}


[[رده:ساختمان‌ها و سازه‌ها در دولت فلسطین]]
'''{{Color|Brown|۸) حق برخورداری از مرد و مزایای برابر}}'''
[[رده:ساختمان‌ها و سازه‌های دینی تخریب‌شده]]
 
[[رده:پیامبران در اسلام]]
'''{{Color|Brown|۹) حق مشارکت در تشکل‌های اقتصادی و مدیریتی}}'''
[[رده:سوره‌های جزء ۱۷ قرآن]]
 
[[رده:تاریخ فلسطین]]
'''{{Color|Brown|۱۰) حق برخورداری از حمایت قانونی در ازدواج با مردان غیر ایرانی}}'''
[[رده:مسجدهای تاریخی فلسطین]]
 
'''{{Color|Brown|۱۱) حق برخورداری از تدابیر قانونی برای پیشگیری از جرم}}'''
 
'''{{Color|Brown|۱۲) حق برخورداری از محاکم خاص خانواده و حمایت قضایی}}'''
 
'''{{Color|Brown|۱۳) حق اعاده حیثیت و جبران خسارات}}'''
 
'''{{Color|Brown|۱۴) حق دسترسی به امکانات مناسب در زندان ها}}'''<ref>https://www.vakilbin.com/womens-rights-in-iran/</ref>
 
= حقوق زن در قانون کار =
یکی از '''مهم تمرین [[قوانین]] مصوب مجلس دربارهٔ زنان،''' تصویب فصل مربوط به زنان در [[قانون کار]] مصوب ۱۳۶۹ است. مهم تریم مواد مربوط به زنان در قانون کار، الزام قانونی در حمایت از زنان شاغل، ممنوعیت سپردن '''کارهای خطرناک'''، سخت و زبان آور به زنان و ممنوعیت حمل بار بیش از ۲۰ کیلو برای زنان کار،'''تعیین ۹۰ روز مرخصی''' با حقوق قبل و بعد از زایمان و احتساب این مدت، در سوابق خدمت و '''اجازه نیم ساعتم به مادران شیرده''' برای شیر دادن کودکان پس از هر ۳ ساعت کار است.<ref>خبرگزاری میزان، ۲۲ دی ۱۴۰۲، کد خبر: ۴۷۵۲۶۲۷</ref>
 
= منابع =
[[رده:حقوق برابری]]
[[رده:حقوق بشر]]
[[رده:حقوق زنان در اسلام]]
[[رده:حقوق زنان در ایران]]
 
{{پانویس|۲}}{{حقوق}}

نسخهٔ کنونی تا ‏۱ فوریهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۰۹:۲۷

حقوق زنان

حقوق زنان در ایران

«حقوق زنان در ایران» به مجموعه‌ای از حقوق اجتماعی، سیاسی، اقتصادی، فرهنگی و مدنی زنان در جامعه اطلاق می‌شود؛ حقوقی که هدف آن تأمین برابری و عدالت جنسیتی و رفع تبعیض‌ها و محدودیت‌های موجود علیه زنان است. این حقوق شامل مسائلی مانند حق تحصیل، حق کار، حق مشارکت سیاسی، حق انتخاب پوشش، حقوق خانواده و حق امنیت فردی می‌باشد.[۱]

حقوق زنان در تاریخ ایران

انقلاب مشروطه ایران

زنان ایرانی نقش برجسته‌ای در جنبش مشروطه ایران (۱۲۸۳–۱۲۸۹ هجری خورشیدی / ۱۹۰۵–۱۹۱۱ میلادی) ایفا کردند.[۲]

زنان در امور عمومی مشارکت گسترده‌ای داشتند و در عرصه‌های مهمی نظیر روزنامه‌نگاری، مدارس و انجمن‌هایی که در سال‌های ۱۹۱۱–۱۹۲۴ میلادی در ایران رونق یافتند، نقش‌های کلیدی ایفا نمودند. از جمله زنان برجسته ایرانی که نقش حیاتی در انقلاب مشروطه داشتند، می‌توان به بی‌بی‌خانم استرآبادی، نورالهدی منگنه، محترم اسکندری، صدیقه دولت‌آبادی و قمرالملوک وزیری اشاره کرد. در اوایل قرن بیستم، شمار زیادی از زنان ایرانی به سوی روزنامه‌نگاری و نویسندگی روی آوردند. مجلهٔ دانش به‌عنوان نخستین نشریه تخصصی، به‌طور ویژه بر مسائل زنان تمرکز داشت. پس از آن، مجلاتی نظیر شکوفه، نامه بانوان، عالم نسوان و نسوان وطن‌خواه نیز در تهران منتشر شدند. همچنین، نشریاتی چون نسوان شرق در بندر انزلی، جهان زنان در مشهد، دختران ایران در شیراز و پیک سعادت نسوان در رشت به مسائل زنان در ایران می‌پرداختند.[۳]

دوران جمهوری اسلامی

در ایران وضعیت حقوق زنان به‌طور تاریخی با تحولات و تغییرات قابل توجهی همراه بوده است. با وقوع انقلاب اسلامی سال ۱۳۵۷، دگرگونی‌های عمیقی در ساختارهای حقوقی و قانونی کشور ایجاد شد که مستقیماً بر حقوق و جایگاه زنان تأثیر گذاشت. پس از انقلاب، حقوق زنان در چارچوب قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران مورد توجه قرار گرفت و به‌عنوان یکی از اصول بنیادین آن مطرح شد. این قانون ضمن تأکید بر نقش زنان به‌عنوان مادران و اعضای مؤثر خانواده، بر حقوق برابر آنان در زمینه‌های اجتماعی، اقتصادی، سیاسی و فرهنگی نیز تأکید دارد. علاوه بر قانون اساسی، حقوق زنان در سایر قوانین مدنی، کیفری و حمایتی نیز بررسی شده است. قوانین مهمی همچون قانون حمایت خانواده، قانون کار و قانون مدنی به موضوعات مرتبط با حقوق زنان پرداخته‌اند. این قوانین تلاش کرده‌اند تا با ارائهٔ حقوق و امتیازات ویژه، ضمن حمایت از زنان، عدالت اجتماعی و اصول حقوق بشر را در چارچوب مبانی اسلامی حفظ و تقویت کنند.[۴]

حقوق سیاسی و اجتماعی زنان در ارکان ایران

در راستای توجه به حقوق سیاسی-اجتماعی زنان و به منظور توانمندی حقوقی آن‌ها، شورای فرهنگی اجتماعی زنان در سال ۱۳۶۶ زیر نظر قوه‌ی مجریه تشکیل شد. سپس در سال ۱۳۹۲، مرکز امور زنان و خانواده ریاست جمهوری به معاونت امور زنان و خانواده ارتقا یافت و در ۵مردادماه ۱۳۹۲، رئیس آن از مشاور رئیس‌جمهور در امور بانوان به معاون رئیس‌جمهور در امور زنان تغییر یافت. البته باید اذعان داشت که تا کنون، در مناصب سیاسی، بجز نمایندگی مجلس شورای اسلامی، یک مورد وزارت و معاونت ذکرشده و چند مورد مشاور، زنان موفق به حضور عملی در ساختار حکومت نشده‌اند.[۵]

تصویب ۲۰ قانون، ارائه ۵ لایحه (مانند لایحه حمایت از زنان در برابر خشونت، لایحه اصلاحی قانون تعیین تابعیت این کشور و تابعیت فرزندان زنان ایرانی که با مردان خارجی ازدواج کرده‌اند) و طرح‌هایی جهت ارتقا و حمایت از حقوق بشر (مانند قانون بازنشستگی زنان شاغل با سنوات سابقه کار، قانون کاهش ساعات کار زنان با شرایط خاص، حضور بانوان ایرانی در رشته‌های مختلف ورزشی، حضور چشمگیر زنان در دانشگاه‌ها، پیشرفت‌های بهداشتی و درمانی، آموزش حقوق بشر در بین قضات و نیروهای پلیس) از جمله دستاوردهاست.تصویب منشور حقوق شهروندی، نمونه‌هایی از تحولات بزرگ و اساسی ایران طی سال‌های اخیر بوده است.شورای عالی انقلاب فرهنگی در جلسه ۵۴۶ مورخ ۱۳۸۳/۶/۳۱ به پیشنهاد شورای فرهنگی و اجتماعی زنان، «منشور حقوق و مسئولیت‌های زنان در نظام جمهوری اسلامی ایران» را به تصویب رسانده است. این منشور با الهام از شریعت جامع اسلام و نظام حقوقی آن و با تکیه بر شناخت و ایمان به خداوند متعال، با هدف تبیین نظام‌مند حقوق و مسئولیت‌های زنان در عرصه‌های حقوق فردی، اجتماعی و خانوادگی تدوین گردیده است.[۶]

منشور حقوق و مسئولیت‌های زنان در نظام جمهوری اسلامی ایران (مصوب جلسه ۵۴۶ مورخ ۱۳۸۳/۶/۳۱ شورای عالی انقلاب فرهنگی)

«منشور حقوق و مسئولیت‌های زنان در نظام جمهوری اسلامی ایران اهتمام بر تبیین حقوق و تکالیف زنان در اسلام داشته و مبتنی بر قانون اساسی، اندیشه‌های والای بنیانگذار جمهوری اسلامی ایران و رهبر معظم انقلاب و با بهره‌گیری از سند چشم‌انداز ۲۰ ساله و سیاست‌های کلی نظام و با لحاظ قوانین موجود و خلأها و کاستی‌های آن و به منظور تحقق عدالت و انصاف در جامعه زنان مسلمان می‌باشد.[۷]

مشخصات کلی منشور
مرجع تصویب شورای عالی انقلاب فرهنگی
تاریخ تصویب ۱۳۸۳/۰۶/۳۱
شماره ابلاغ ۴۳۸۰/دش
مرجع ابلاغ رئیس‌جمهور و رئیس شورای عالی انقلاب فرهنگی
تاریخ ابلاغ ۱۳۸۳/۰۸/۰۳
تاریخ اجرا ۱۳۸۳/۰۸/۰۳
شماره روزنامه رسمی ۱۷۳۸۳
تاریخ روزنامه رسمی ۱۳۸۳/۰۸/۰۹
آخرین وضعیت اصلاحی ۱۳۸۵/۱۱/۱۵

ماده واحد

منشور حقوق و مسئولیت‌های زنان در نظام جمهوری اسلامی ایران بر اساس بندهای ۱ و ۱۸ وظایف شورای عالی انقلاب فرهنگی، به عنوان یک سند مرجع در سیاست‌گذاری امور فرهنگی و اجتماعی، در ۳ بخش، ۵ فصل و ۱۴۸ بند، در جلسه شماره ۵۴۶ مورخ ۱۳۸۳/۶/۳۱ شورای عالی انقلاب فرهنگی به تصویب رسید. کلیه دستگاه‌های ذی‌ربط مکلف هستند بر حسب وظایف دستگاهی و سازمانی خود، جهت سیاست‌گذاری، اتخاذ تدابیر قانونی، تصمیم‌گیری و برنامه‌ریزی مربوط به زنان، قواعد و اصول مندرج در این منشور را رعایت نمایند. این منشور همچنین مبنای معرفی و تبیین جایگاه زن در نظام جمهوری اسلامی ایران در مجامع بین‌المللی قرار می‌گیرد.[۸]

تبصره: شورای فرهنگی و اجتماعی زنان موظف است هر دو سال یکبار پس از تصویب این منشور، نسبت به ارزیابی وضعیت زنان ایران اقدام نموده و گزارش ارزیابی خود را در خصوص پیشرفت‌های موجود در راستای تحقق این منشور و همچنین موارد نقض حقوق زنان، به شورای عالی انقلاب فرهنگی منعکس نماید.[۹]

حقوق و مسئولیت‌های زنان در این منشور

۱) حق برخورداری از عدالت اجتماعی و اجرای قانون بدون توجه به جنسیت

۲) حق سلامت و بهداشت باروری

۳) حق بهره کندی از بیمه‌های اجتماعی و خدمات حمایتی

۴) حق مشارکت در سیاست گذاری، مدیریت و نظارت

۵) حق دسترسی عادلانه به امکانات ورزشی و آموزشی

۶) حق حمایت از زنان آسیب دیده اجتماعی

۷) حق تحصیل و مشارکت در فعالیت‌های علمی و فرهنگی

۸) حق برخورداری از مرد و مزایای برابر

۹) حق مشارکت در تشکل‌های اقتصادی و مدیریتی

۱۰) حق برخورداری از حمایت قانونی در ازدواج با مردان غیر ایرانی

۱۱) حق برخورداری از تدابیر قانونی برای پیشگیری از جرم

۱۲) حق برخورداری از محاکم خاص خانواده و حمایت قضایی

۱۳) حق اعاده حیثیت و جبران خسارات

۱۴) حق دسترسی به امکانات مناسب در زندان ها[۱۰]

حقوق زن در قانون کار

یکی از مهم تمرین قوانین مصوب مجلس دربارهٔ زنان، تصویب فصل مربوط به زنان در قانون کار مصوب ۱۳۶۹ است. مهم تریم مواد مربوط به زنان در قانون کار، الزام قانونی در حمایت از زنان شاغل، ممنوعیت سپردن کارهای خطرناک، سخت و زبان آور به زنان و ممنوعیت حمل بار بیش از ۲۰ کیلو برای زنان کار،تعیین ۹۰ روز مرخصی با حقوق قبل و بعد از زایمان و احتساب این مدت، در سوابق خدمت و اجازه نیم ساعتم به مادران شیرده برای شیر دادن کودکان پس از هر ۳ ساعت کار است.[۱۱]

منابع

  1. ↑ https://www.vakilbin.com
  2. ↑ http://www.pbs.org/wgbh/pages/frontline/tehranbureau/2010/04/iranian-women-and-the-struggle-for-democracy-i-the-pre-revolution-era.html
  3. ↑ https://www.vakilbin.com/
  4. ↑ https://www.vakilbin.com
  5. ↑ بهروزی لک، غلامرضا و شریف پور ،مریم، برسی مبانی فقهی حقوقی سیاسی زنان در قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران، پژوهشنامه زنان، سال ۶, شماره ۱, ص ۱۷ و ۳۳
  6. ↑ پژوهشهای سیاسی جهان اسلام، سال یازدهم، شماره سوم، پاییز ۱۴۰۰, ص ۶۸
  7. ↑ https://qavanin.ir/Law/TreeText/?IDS=2025265885491756163
  8. ↑ https://qavanin.ir/Law/TreeText/?IDS=2025265885491756163
  9. ↑ https://qavanin.ir/Law/TreeText/?IDS=2025265885491756163
  10. ↑ https://www.vakilbin.com/womens-rights-in-iran/
  11. ↑ خبرگزاری میزان، ۲۲ دی ۱۴۰۲، کد خبر: ۴۷۵۲۶۲۷
برگرفته از «https://www.islamical.org/w/index.php?title=حقوق_زنان_در_ایران&oldid=167782»