حیازت

حیازت در فقه به معنای فراهم‌کردن مقدمات تصرف در اراضی بایر یا مباحات اصلیه است. تحقق آن به تصرف مستقیم وابسته نیست، بلکه معیار، استیلای عرفی است. با تحقق حیازت، مالکیت ایجاد می‌شود و تصرف دیگران بدون اذن، ضمان‌آور است.

معنای لغوی و اصطلاحی

حیازت در لغت به معنای گردآوردن و فراهم کردن چیزی است. در اصطلاح فقهی، حیازت به تهیه و انجام مقدمات تصرف در اراضی بایر و مرده یا در مباحات اصلیه (مانند شکار و صید) گفته می‌شود. در تحقق حیازت، لزومی به وضع ید و تصرف فیزیکی مستقیم نیست؛ بلکه ملاک، صدق عرفی استیلا و تسلط بر مال یا مورد حیازت‌شده است. هرگاه عرف، تسلط شخص را بر آن چیز بپذیرد، حیازت تحقق یافته است. به عنوان نمونه، اگر شخصی دامی برای شکار پهن کند و حیوانی در آن گرفتار شود، عرفاً استیلای او بر شکار محقق شده و مالک آن شناخته می‌شود. در چنین حالتی، تصرف دیگران بدون اجازه حیازت‌کننده جایز نیست و در صورت تصرف، ضامن خواهند بود.

پانویس

منابع

• اختری، عباسعلی (۱۳۹۰). «حیازات». دایرةالمعارف جامع اسلامی. تهران: آرایه.