طارق بن زیاد: تفاوت میان نسخهها
(ابرابزار) |
بدون خلاصۀ ویرایش |
||
| (یک نسخهٔ میانیِ ایجادشده توسط همین کاربر نشان داده نشد) | |||
| خط ۳۴: | خط ۳۴: | ||
مورخان اسلامی در اصل و نسب او دچار اختلاف نظرند، بعضی او را از [[بربر]]های شمال [[آفریقا]] و [[کارتاژ]] میدانند که [[اسلام]] را از جدش به ارث برده بوده و سومین نسل مسلمان آفریقا بوده است.<ref name="ReferenceA">{{پک|آل علی|۱۳۷۰|ک=تاریخ اسلام در اروپای غربی|ص=۷۹}}</ref> گروهی او را ایرانی زاده و از مردم [[همدان]] میدانند که غلام [[موسی بن نصیر]] امیر [[آفریقا]] بوده که یا آزاد شده یا با او هم پیمان بوده است.<ref name="ReferenceA">{{پک|آل علی|۱۳۷۰|ک=تاریخ اسلام در اروپای غربی|ص=۷۹}}</ref> اما اکثریت مورخان در اینکه او از [[موالی]] بوده است، اتفاق نظر دارند.<ref name="ReferenceA">{{پک|آل علی|۱۳۷۰|ک=تاریخ اسلام در اروپای غربی|ص=۷۹}}</ref> | مورخان اسلامی در اصل و نسب او دچار اختلاف نظرند، بعضی او را از [[بربر]]های شمال [[آفریقا]] و [[کارتاژ]] میدانند که [[اسلام]] را از جدش به ارث برده بوده و سومین نسل مسلمان آفریقا بوده است.<ref name="ReferenceA">{{پک|آل علی|۱۳۷۰|ک=تاریخ اسلام در اروپای غربی|ص=۷۹}}</ref> گروهی او را ایرانی زاده و از مردم [[همدان]] میدانند که غلام [[موسی بن نصیر]] امیر [[آفریقا]] بوده که یا آزاد شده یا با او هم پیمان بوده است.<ref name="ReferenceA">{{پک|آل علی|۱۳۷۰|ک=تاریخ اسلام در اروپای غربی|ص=۷۹}}</ref> اما اکثریت مورخان در اینکه او از [[موالی]] بوده است، اتفاق نظر دارند.<ref name="ReferenceA">{{پک|آل علی|۱۳۷۰|ک=تاریخ اسلام در اروپای غربی|ص=۷۹}}</ref> | ||
== فتح اندلس == | طارق بن زیاد، از سرداران نامدار مسلمانان است. درباره تبار و نسب او اقوال گوناگونی نقل شده است؛ احمد مقری در شرح حال او، وی را طارق بن زیاد بن عبدالله ایرانی همدانی دانسته است. در برخی دیگر از گزارشهای تاریخی، او را از اهالی منطقهای در پنج فرسنگی قیروان و در دیدگاهی دیگر، از تبار بربر معرفی کردهاند.<ref>{{پک|اختری|۱۳۹۰|ک=دایرةالمعارف جامع اسلامی|ف=طارق}}</ref> | ||
== زندگی == | |||
=== در فتح اندلس === | |||
{{اصلی|فتح اندلس}} | {{اصلی|فتح اندلس}} | ||
[[پرونده:Tariq-ibn-Ziyad---w.jpg|بندانگشتی|نگاره طارق بن زیاد، مینیاتوری اروپایی، [[قرون وسطای آغازین|اوایل قرون وسطی]]]] | در سال ۹۲ هجری، وی از سوی [[موسی بن نصیر]]، عامل [[ولید بن عبدالملک مروان]]، مأمور شد تا با سپاهی دوازده هزار نفری از طریق دریا به فتح [[اندلس]] اقدام کند. چون از دریا گذشت و به کوهی دست یافت که بعدها به [[جبل الطارق]] مشهور شد، بنابر گزارشهای تاریخی دستور داد کشتیها را بسوزانند. او با [[رودریک]]، پادشاه وقت آن سرزمین، درگیر شد و پس از شکست دادن لشکر او و کشتن وی، تمامی سرزمین اندلس را به تصرف درآورد و تا سال ۹۶ هجری در آنجا حاکم بود.<ref>{{پک|اختری|۱۳۹۰|ک=دایرةالمعارف جامع اسلامی|ف=طارق}}</ref>[[پرونده:Tariq-ibn-Ziyad---w.jpg|بندانگشتی|نگاره طارق بن زیاد، مینیاتوری اروپایی، [[قرون وسطای آغازین|اوایل قرون وسطی]]]] | ||
انگیزه فتح [[اندلس]] را متعلق به ژولیان تاجر نصرانی میدانند که به ایالات [[طنجه]] که مردم آن [[نصرانی]] بودند رفتوآمد داشته و از آن سرزمین بازها و اسبهای گزیده و ارزشمندی برای [[ردریک]] پادشاه [[ویزیگوت]] آورده بود.<ref name="ReferenceB"/> منابع داستان را اینگونه نقل میکنند که ژولیان دختر خود را برای تحصیل به شهر [[طلیطله]] ([[تولدو]]) پایتخت [[ویزیگوت]] فرستاد. ردریک که پادشاهی اسپانیا را غصب کرده بود او را فریب میدهد .[[ژولیان]] از سر خشم برای انتقامجوئی از مسلمین کمک خواست.<ref name="ReferenceB"/><ref>{{پک|ابن قوطیه|۱۳۶۹|ک=تاریخ فتح اندلس|ص=۳۴}}</ref> در سال ۷۱۰ م گروهی مرکب از ۴۰۰ نفر سرباز مسلمان به جنوبیترین دماغه [[اسپانیا]] حمله کردند که آن منطقه به اسم سردار آنها [[طریف]]، [[طریفه]] نامیده شد. این لشکرکشی موفق باعث شد مسلمین در سال بعد عزم خود را در [[فتح اندلس|فتح اسپانیا]] جزم کنند.<ref name="ReferenceB"/> در ۷۱۱م هفت هزار نفر در کشتیهایی که [[ژولیان]] تدارک دیده بود به نزدیکی تنگه [[جبل طارق]] آورده شدند این هفت هزار نفر اکثریت [[بربر]] بودند و فرماندهی آنان با طارق بن زیاد بود.<ref name="ReferenceB"/> به علت غیبت [[ردریک]] که مشغول نبرد با شورشیان شمال بود، مسلمانان توانستند ابتدا عامل ردریک، [[تئودمیر]]، را شکست داده و دژهای آن ولایت را تصرف کند.<ref name="ReferenceB"/> با رسیدن این خبر به ردریک، وی شتابان به طلیطله بازگشت تا خطر احتمالی را دفع کند. وی در پایتخت خود به بسیج نیروها مشغول شد و یکی از فرماندهان خود را به نام [[ادیکو]] به جنگ با طارق فرستاد اما وی در نبرد با طارق شکست خورد و دشتهای فرنتره را به مسلمانان تسلیم کرد.<ref>{{پک|محمد عبدالله عنان|ک=تاریخ دولت اسلامی در اندلس|ص= ص ۳۹}}</ref> | انگیزه فتح [[اندلس]] را متعلق به ژولیان تاجر نصرانی میدانند که به ایالات [[طنجه]] که مردم آن [[نصرانی]] بودند رفتوآمد داشته و از آن سرزمین بازها و اسبهای گزیده و ارزشمندی برای [[ردریک]] پادشاه [[ویزیگوت]] آورده بود.<ref name="ReferenceB"/> منابع داستان را اینگونه نقل میکنند که ژولیان دختر خود را برای تحصیل به شهر [[طلیطله]] ([[تولدو]]) پایتخت [[ویزیگوت]] فرستاد. ردریک که پادشاهی اسپانیا را غصب کرده بود او را فریب میدهد .[[ژولیان]] از سر خشم برای انتقامجوئی از مسلمین کمک خواست.<ref name="ReferenceB"/><ref>{{پک|ابن قوطیه|۱۳۶۹|ک=تاریخ فتح اندلس|ص=۳۴}}</ref> در سال ۷۱۰ م گروهی مرکب از ۴۰۰ نفر سرباز مسلمان به جنوبیترین دماغه [[اسپانیا]] حمله کردند که آن منطقه به اسم سردار آنها [[طریف]]، [[طریفه]] نامیده شد. این لشکرکشی موفق باعث شد مسلمین در سال بعد عزم خود را در [[فتح اندلس|فتح اسپانیا]] جزم کنند.<ref name="ReferenceB"/> در ۷۱۱م هفت هزار نفر در کشتیهایی که [[ژولیان]] تدارک دیده بود به نزدیکی تنگه [[جبل طارق]] آورده شدند این هفت هزار نفر اکثریت [[بربر]] بودند و فرماندهی آنان با طارق بن زیاد بود.<ref name="ReferenceB"/> به علت غیبت [[ردریک]] که مشغول نبرد با شورشیان شمال بود، مسلمانان توانستند ابتدا عامل ردریک، [[تئودمیر]]، را شکست داده و دژهای آن ولایت را تصرف کند.<ref name="ReferenceB"/> با رسیدن این خبر به ردریک، وی شتابان به طلیطله بازگشت تا خطر احتمالی را دفع کند. وی در پایتخت خود به بسیج نیروها مشغول شد و یکی از فرماندهان خود را به نام [[ادیکو]] به جنگ با طارق فرستاد اما وی در نبرد با طارق شکست خورد و دشتهای فرنتره را به مسلمانان تسلیم کرد.<ref>{{پک|محمد عبدالله عنان|ک=تاریخ دولت اسلامی در اندلس|ص= ص ۳۹}}</ref> | ||
با شکست ادیکو و حرکتش به سمت پایتخت، [[ردریک]] به سمت جنوب آمد و در دره [[گوادالته]] در ۱۹ ژوئیه به مسلمانان حمله کرد. از آن سوی [[موسی بن نصیر]] پنج هزار نفر کمک فرستاد و که پس از ۳ روز سرانجام نتیجه قطعی جنگ به نفع مسلمانان بود و [[ردریک]] نیز پس از فرار به طرز نامعلومی کشته شد.<ref name="ReferenceB"/><ref name="ReferenceB"/><ref name="ReferenceC">{{پک|ابن قوطیه|۱۳۶۹|ک=تاریخ فتح اندلس|ص=۳۵}}</ref><ref>{{پک|محمد عبدالله عنان|ک=تاریخ دولت اسلامی در اندلس|ص= ص ۴۰}}</ref> پیروزی مسلمانان در [[نبرد گوادالته]] ساختار مرکزی حکومت [[ویزیگوت]] را درهم شکست در نتیجه راه [[اسپانیا]] برای طارق باز شد.<ref name="ReferenceB"/> | با شکست ادیکو و حرکتش به سمت پایتخت، [[ردریک]] به سمت جنوب آمد و در دره [[گوادالته]] در ۱۹ ژوئیه به مسلمانان حمله کرد. از آن سوی [[موسی بن نصیر]] پنج هزار نفر کمک فرستاد و که پس از ۳ روز سرانجام نتیجه قطعی جنگ به نفع مسلمانان بود و [[ردریک]] نیز پس از فرار به طرز نامعلومی کشته شد.<ref name="ReferenceB"/><ref name="ReferenceB"/><ref name="ReferenceC">{{پک|ابن قوطیه|۱۳۶۹|ک=تاریخ فتح اندلس|ص=۳۵}}</ref><ref>{{پک|محمد عبدالله عنان|ک=تاریخ دولت اسلامی در اندلس|ص= ص ۴۰}}</ref> پیروزی مسلمانان در [[نبرد گوادالته]] ساختار مرکزی حکومت [[ویزیگوت]] را درهم شکست در نتیجه راه [[اسپانیا]] برای طارق باز شد.<ref name="ReferenceB"/> | ||
| خط ۴۲: | خط ۴۶: | ||
== پانویس == | == پانویس == | ||
=== ارجاعات === | === ارجاعات === | ||
{{پانویس| | {{پانویس|۳|اندازه=ریز}} | ||
=== منابع === | === منابع === | ||
* {{یادکرد دانشنامه|نام خانوادگی=اختری|نام=عباسعلی|پیوند نویسنده=|ویراستار=|مقاله=طارق|دانشنامه=[[دایرهالمعارف جامع اسلامی]]|عنوان جلد=دایرهالمعارف جامع اسلامی|سال=۱۳۹۰|ناشر=آرایه|مکان=تهران}} | |||
* {{یادکرد کتاب|نام خانوادگی=عنان|نام=محمد عبدالله|عنوان=تاریخ دولت اسلامی در اندلس|جلد=۱|مترجم=عبدالمحمد آیتی|ناشر=کیهان|سال=۱۳۶۶|مکان=تهران}} | * {{یادکرد کتاب|نام خانوادگی=عنان|نام=محمد عبدالله|عنوان=تاریخ دولت اسلامی در اندلس|جلد=۱|مترجم=عبدالمحمد آیتی|ناشر=کیهان|سال=۱۳۶۶|مکان=تهران}} | ||
* {{یادکرد کتاب|نام خانوادگی=مونتگمری وات ویلیام|عنوان=اسپانیای اسلامی|مترجم=محمد علی طالقانی|ناشر=بنگاه ترجمه و نشر کتاب|مکان=تهران|سال=۱۳۵۹}} | * {{یادکرد کتاب|نام خانوادگی=مونتگمری وات ویلیام|عنوان=اسپانیای اسلامی|مترجم=محمد علی طالقانی|ناشر=بنگاه ترجمه و نشر کتاب|مکان=تهران|سال=۱۳۵۹}} | ||
* {{یادکرد کتاب|نام خانوادگی=آل علی نور الدین|عنوان=اسلام در غرب:تاریخ اسلام در اروپای غربی|ناشر=دانشگاه تهران|مکان=تهران|سال=۱۳۷۰}} | * {{یادکرد کتاب|نام خانوادگی=آل علی نور الدین|عنوان=اسلام در غرب:تاریخ اسلام در اروپای غربی|ناشر=دانشگاه تهران|مکان=تهران|سال=۱۳۷۰}} | ||
* {{یادکرد کتاب|نام خانوادگی=ابن قوطیه|عنوان=تاریخ فتح اندلس|مترجم=حمید رضا شیخی|ناشر=آستان قدس رضوی|سال= ۱۳۶۹}} | * {{یادکرد کتاب|نام خانوادگی=ابن قوطیه|عنوان=تاریخ فتح اندلس|مترجم=حمید رضا شیخی|ناشر=آستان قدس رضوی|سال= ۱۳۶۹}} | ||
{{درجهبندی|نیازمند پیوند=خیر|نیازمند رده=خیر|نیازمند جعبه اطلاعات=بله|نیازمند تصویر=بله|نیازمند استانداردسازی=خیر|نیازمند ویراستاری=خیر|مقابله نشده با دانشنامهها=تاحدودی|تاریخ خوبیدگی=|تاریخ برگزیدگی=|توضیحات=}} | |||
[[رده:اسلام در جبل الطارق]] | [[رده:اسلام در جبل الطارق]] | ||
| خط ۶۲: | خط ۶۸: | ||
[[رده:بربرهای سده ۸ (میلادی)]] | [[رده:بربرهای سده ۸ (میلادی)]] | ||
[[رده:تاریخ جبلالطارق]] | [[رده:تاریخ جبلالطارق]] | ||
[[رده:درگذشتگان ۷۲۰ (میلادی)]] | [[رده:درگذشتگان ۷۲۰ (میلادی)]] | ||
[[رده:زادگان ۶۷۰ (میلادی)]] | [[رده:زادگان ۶۷۰ (میلادی)]] | ||
نسخهٔ کنونی تا ۳ ژوئیهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۱۶:۲۱
طارق بن زیاد بن عبدالله بن ولغو | |
|---|---|
| پرونده:Tarik ibn Ziyad -.jpg | |
| زاده | همدان،[۱] خلافت اموی  ۵۰–۵۷ هجری قمری |
| درگذشته | ۱۰۱ هجری قمری دمشق، شام خلافت اموی |
| مدفن | |
| درجه | فرمانده کل |
| فرماندهی | فرماندهی سپاهیان اموی در اندلس |
| جنگها و عملیاتها | فتح اندلس |
| خویشاوندان | پدر: زیاد بن عبدالله |
| کارهای دیگر | والی و حاکم طنجه |
طارق بن زیاد، یکی از سرداران دستگاه خلافت اموی که رهبری سپاه اسلام در جریان فتح اندلس و شکست ویزیگوتها در عهد ولید بن عبدالملک را برعهده داشت. تنگه جبلطارق به واسطه عبور او به همراه لشکریانش به نام وی نامگذاری شد.[۲]
اصل و نسب
مورخان اسلامی در اصل و نسب او دچار اختلاف نظرند، بعضی او را از بربرهای شمال آفریقا و کارتاژ میدانند که اسلام را از جدش به ارث برده بوده و سومین نسل مسلمان آفریقا بوده است.[۱] گروهی او را ایرانی زاده و از مردم همدان میدانند که غلام موسی بن نصیر امیر آفریقا بوده که یا آزاد شده یا با او هم پیمان بوده است.[۱] اما اکثریت مورخان در اینکه او از موالی بوده است، اتفاق نظر دارند.[۱]
طارق بن زیاد، از سرداران نامدار مسلمانان است. درباره تبار و نسب او اقوال گوناگونی نقل شده است؛ احمد مقری در شرح حال او، وی را طارق بن زیاد بن عبدالله ایرانی همدانی دانسته است. در برخی دیگر از گزارشهای تاریخی، او را از اهالی منطقهای در پنج فرسنگی قیروان و در دیدگاهی دیگر، از تبار بربر معرفی کردهاند.[۳]
زندگی
در فتح اندلس
در سال ۹۲ هجری، وی از سوی موسی بن نصیر، عامل ولید بن عبدالملک مروان، مأمور شد تا با سپاهی دوازده هزار نفری از طریق دریا به فتح اندلس اقدام کند. چون از دریا گذشت و به کوهی دست یافت که بعدها به جبل الطارق مشهور شد، بنابر گزارشهای تاریخی دستور داد کشتیها را بسوزانند. او با رودریک، پادشاه وقت آن سرزمین، درگیر شد و پس از شکست دادن لشکر او و کشتن وی، تمامی سرزمین اندلس را به تصرف درآورد و تا سال ۹۶ هجری در آنجا حاکم بود.[۴]
انگیزه فتح اندلس را متعلق به ژولیان تاجر نصرانی میدانند که به ایالات طنجه که مردم آن نصرانی بودند رفتوآمد داشته و از آن سرزمین بازها و اسبهای گزیده و ارزشمندی برای ردریک پادشاه ویزیگوت آورده بود.[۲] منابع داستان را اینگونه نقل میکنند که ژولیان دختر خود را برای تحصیل به شهر طلیطله (تولدو) پایتخت ویزیگوت فرستاد. ردریک که پادشاهی اسپانیا را غصب کرده بود او را فریب میدهد .ژولیان از سر خشم برای انتقامجوئی از مسلمین کمک خواست.[۲][۵] در سال ۷۱۰ م گروهی مرکب از ۴۰۰ نفر سرباز مسلمان به جنوبیترین دماغه اسپانیا حمله کردند که آن منطقه به اسم سردار آنها طریف، طریفه نامیده شد. این لشکرکشی موفق باعث شد مسلمین در سال بعد عزم خود را در فتح اسپانیا جزم کنند.[۲] در ۷۱۱م هفت هزار نفر در کشتیهایی که ژولیان تدارک دیده بود به نزدیکی تنگه جبل طارق آورده شدند این هفت هزار نفر اکثریت بربر بودند و فرماندهی آنان با طارق بن زیاد بود.[۲] به علت غیبت ردریک که مشغول نبرد با شورشیان شمال بود، مسلمانان توانستند ابتدا عامل ردریک، تئودمیر، را شکست داده و دژهای آن ولایت را تصرف کند.[۲] با رسیدن این خبر به ردریک، وی شتابان به طلیطله بازگشت تا خطر احتمالی را دفع کند. وی در پایتخت خود به بسیج نیروها مشغول شد و یکی از فرماندهان خود را به نام ادیکو به جنگ با طارق فرستاد اما وی در نبرد با طارق شکست خورد و دشتهای فرنتره را به مسلمانان تسلیم کرد.[۶] با شکست ادیکو و حرکتش به سمت پایتخت، ردریک به سمت جنوب آمد و در دره گوادالته در ۱۹ ژوئیه به مسلمانان حمله کرد. از آن سوی موسی بن نصیر پنج هزار نفر کمک فرستاد و که پس از ۳ روز سرانجام نتیجه قطعی جنگ به نفع مسلمانان بود و ردریک نیز پس از فرار به طرز نامعلومی کشته شد.[۲][۲][۷][۸] پیروزی مسلمانان در نبرد گوادالته ساختار مرکزی حکومت ویزیگوت را درهم شکست در نتیجه راه اسپانیا برای طارق باز شد.[۲] او ابتدا عازم قرطبه شد و در استجنه گروهی از پناهندگان ویزیگوت را شکست و حمایت یهودیان را بهدستآورد او با بخشی بزرگ از سپاه خود به سمت طلیطله پایتخت اسپانیا رفت و آنجا را بدون مخالفت شدید به تصرف درآورد او زمستان را در همان شهر ماند و در اکتبر قرطبه را با هفتصد سوار تصرف کرد.[۲] طبق گفته منابع موسی بن نصیر با شنیدن موفقیتهای طارق در اندلس به او حسادت میکند و با سپاهی ۱۸ هزار نفری که اکثریت آن عرب بودند عازم اسپانیا میشود.[۷][۹] موسی و طارق در استرقه بهم پیوستند و در همان زمان یعنی ۷۱۴م از خلیفه ولید دوم فرمان بازگشت دریافت کردند. گویا بین آن دو اختلافاتی به وجود آمده بود.[۱۰]
پانویس
ارجاعات
- ↑ ۱٫۰ ۱٫۱ ۱٫۲ ۱٫۳ آل علی، تاریخ اسلام در اروپای غربی، ۷۹.
- ↑ ۲٫۰ ۲٫۱ ۲٫۲ ۲٫۳ ۲٫۴ ۲٫۵ ۲٫۶ ۲٫۷ ۲٫۸ ۲٫۹ وات، اسپانیای اسلامی، ۱۳.
- ↑ اختری، «طارق»، دایرةالمعارف جامع اسلامی.
- ↑ اختری، «طارق»، دایرةالمعارف جامع اسلامی.
- ↑ ابن قوطیه، تاریخ فتح اندلس، ۳۴.
- ↑ محمد عبدالله عنان، تاریخ دولت اسلامی در اندلس، ص ۳۹.
- ↑ ۷٫۰ ۷٫۱ ابن قوطیه، تاریخ فتح اندلس، ۳۵.
- ↑ محمد عبدالله عنان، تاریخ دولت اسلامی در اندلس، ص ۴۰.
- ↑ وات، اسپانیای اسلامی، ۱۴.
- ↑ ابن قوطیه، تاریخ فتح اندلس، ۳۶.
منابع
- اختری، عباسعلی (۱۳۹۰). «طارق». دایرهالمعارف جامع اسلامی. تهران: آرایه.
- عنان، محمد عبدالله (۱۳۶۶). تاریخ دولت اسلامی در اندلس. ج. ۱. ترجمهٔ عبدالمحمد آیتی. تهران: کیهان.
- مونتگمری وات ویلیام (۱۳۵۹). اسپانیای اسلامی. ترجمهٔ محمد علی طالقانی. تهران: بنگاه ترجمه و نشر کتاب.
- آل علی نور الدین (۱۳۷۰). اسلام در غرب:تاریخ اسلام در اروپای غربی. تهران: دانشگاه تهران.
- ابن قوطیه (۱۳۶۹). تاریخ فتح اندلس. ترجمهٔ حمید رضا شیخی. آستان قدس رضوی.
- اسلام در جبل الطارق
- افراد اندلس (اسلامی)
- امویان
- اندلس (اسلامی)
- اهالی الجزایر
- اهالی اندلس در سده ۸ (میلادی)
- بربر
- بربرهای سده ۷ (میلادی)
- بربرهای سده ۸ (میلادی)
- تاریخ جبلالطارق
- درگذشتگان ۷۲۰ (میلادی)
- زادگان ۶۷۰ (میلادی)
- زادگان سده ۷ (میلادی)
- ژنرالهای عرب
- سربازان
- فتح اندلس
- فرماندهان نظامی اموی
- قوم بربر در جبلالطارق
- مسلمانان سده ۷ (میلادی)
- مسلمانان سده ۸ (میلادی)
- والیان اموی اندلس
- ویزیگوتها