طه حسین

طه حسین بن علی بن سلامه (۱۸۸۹–۱۹۷۳ م)، نویسنده، ادیب و محقق برجسته مصری است که از چهره‌های تأثیرگذار در ادبیات، نقد و نظام آموزشی معاصر جهان عرب به‌شمار می‌آید.

زندگی

طه حسین در سال ۱۸۸۹ میلادی در مصر زاده شد. او در سن سه سالگی بر اثر بیماری آبله بینایی خود را از دست داد. تحصیلات ابتدایی را در مکتب‌خانه‌ای در روستای زادگاهش آغاز کرد و سپس برای ادامه تحصیل به دانشگاه الازهر رفت. در الازهر به فراگیری زبان و ادبیات عرب، تمدن اسلامی و حکمت پرداخت. وی در سال ۱۹۱۲ میلادی بدون دریافت گواهی‌نامه از الازهر خارج شد؛ چرا که استادانش روحیه پرسش‌گر و طبع سرکش او را برای اعطای دیپلم خطرناک می‌دانستند.

فعالیت‌های علمی و دانشگاهی

او نخست به روزنامه‌نگاری روی آورد و سپس در دانشگاه مصر، پایان‌نامه‌ای دربارهٔ ابوالعلاء معری نوشت. در سال ۱۹۱۴ میلادی برای مطالعات علمی به فرانسه اعزام شد. وی سال‌های نخست جنگ جهانی را در مون‌پلیه و پاریس گذراند و ضمن فراگیری زبان‌های لاتینی و یونانی، در رشته ادبیات مدرک لیسانس گرفت. سپس پایان‌نامه خود را دربارهٔ فلسفه اجتماعی ابن‌خلدون در سوربن دفاع کرد. طه حسین در سال ۱۹۱۷ میلادی با یکی از هم‌کلاسی‌های خود در سوربن ازدواج کرد. او پس از بازگشت به مصر در سال ۱۹۱۹، به استادی دانشکده ادبیات دانشگاه قاهره رسید. به دلیل مخالفت با دستورهای فؤاد اول، از خدمت برکنار شد اما در سال ۱۹۳۶ دوباره به این مقام منصوب گردید.

فعالیت‌های فرهنگی و سیاسی

در سال ۱۹۴۲ به معاونت وزارت فرهنگ رسید و دانشگاه اسکندریه را تأسیس کرد. در سال ۱۹۵۰ میلادی وزیر فرهنگ شد و آموزش رایگان دوره‌های مقدماتی، ابتدایی و متوسطه را پایه‌گذاری کرد. وی همچنین در تأسیس دانشگاه اسیوط، انستیتوی تحصیلات اسلامی در مادرید و مدرسه زبان‌های مختلف در قاهره نقش داشت. طه حسین در سال ۱۹۵۵ به ریاست انجمن رجال ادب مصر برگزیده شد و در شوراهای عالی هنرهای زیبای مصر و فرهنگستان‌های متعددی در پاریس، مادرید، مانیز، دمشق، تهران، بغداد و رم عضویت داشت.

آثار

طه حسین آثار متعددی تألیف کرده است که برخی از آن‌ها عبارت‌اند از:

• الایام (روزها)، که به زبان‌های متعددی از جمله فارسی ترجمه شده است؛
• آینده فرهنگ در مصر؛
• در ادبیات جاهلی؛
• در شعر جاهلی؛
• حدیث چهارشنبه (در سه جلد)؛
• پیشوایان فکر؛
• با متنبی (در دو جلد)؛
• خدایان یونان؛
• فلسفه ابن‌خلدون؛
• عثمان؛
• علی و فرزندانش؛
• سفر بهار و تابستان.

پانویس

منابع

• اختری، عباسعلی (۱۳۹۰). «طه حسین». دایرةالمعارف جامع اسلامی. تهران: آرایه.