ابن‌جنی

ابن‌جنّی، با نام کامل ابوالفتح عثمان بن جنی ادیب و نحوی مشهور قرن چهارم هجری، از شاگردان ابوعلی فارسی و از استادان سیدرضی بود. آثار مهمی چون اللمع و الخصائص در نحو عربی نگاشت و در دربار سیف‌الدوله و عضدالدوله حضور داشت. در سال ۳۹۲ هجری درگذشت.

نام و نسب

نام کامل ابن‌جنی را ابوالفتح عثمان بن جنی گزارش کرده‌اند. گفته شده که پدرش غلام رومیِ سلیمان بن فهد ازدی بود و گفته‌اند واژه «جنی» معرّب «گنی»، واژه‌ای رومی، است.

زندگی

ابن‌جنی ادیب و نحوی اهل موصل در سده چهارم هجری قمری بود. تولد او در موصل، پیش از سال ۳۰۰ هجری روی داده و به مدت چهل سال شاگردی ابوعلی فارسی را کرده و پس از وی به‌عنوان جانشین او، در بغداد به تدریس مشغول شد. ابن‌جنی مدتی در دربار سیف‌الدوله حمدانی در حلب و زمانی در خدمت عضدالدوله دیلمی در فارس بوده است. او استاد سیدرضی در علوم ادبی بود.

درگذشت

وفات ابن‌جنی در بغداد در سال ۳۹۲ هجری قمری رخ داده است.

آثار

ابن‌جنی آثار متعددی در زبان‌شناسی و دستور زبان عربی نگاشته است. از جمله آثار مشهور او می‌توان به اللمع، الخصائص، سر الصناعة، المنصف، التعاقب، التلقین، التذکرة الاصبهانیة، و التصریف الملوکی اشاره کرد. ابن ندیم در الفهرست آثار دیگری نیز به وی نسبت داده است، از جمله: المعرب، الفسر لشرح دیوان المتنبی، الفصل بین الکلام الخاص والعام، العروض و القوافی، جمل أصول التصریف، الوقف والابتداء، الألفاظ من المهموز، المذکر والمؤنث، تفسیر المراثی الثلاثة و القصیدة الرائیة للشریف الرضی، و معانی أبیات المتنبی.

پانویس

منابع

• اختری، عباسعلی (۱۳۹۰). «ابن‌جنی». دایرةالمعارف جامع اسلامی. تهران: آرایه.