پوریای ولی

پوریای ولی از معروف‌ترین پهلوانان ایران زمین است که در ورزش باستانی و زورخانه‌ای جایگاهی برجسته داشته و به عنوان عارف و عیّار نیز شناخته می‌شود. وی در طول چند قرن گذشته جایگاهی اسطوره‌ای یافته و داستان‌های شجاعت، اخلاق و پهلوانی او نقل شده است.

زندگی

پوریای ولی، نام اصلی او محمود، از مشهورترین پهلوانان ایران زمین است که در ورزش باستانی و زورخانه‌ای ایران از جایگاه برجسته‌ای برخوردار بوده و به عنوان عارف و عیّار نیز شناخته می‌شود. سال درگذشت او ۷۷۲ ق در شهر خیوه ثبت شده است. در منابع مختلف، زادگاه او خوارزم، گنجه، سلماس یا خوی ذکر شده است.

در تذکره مجالس العشاق نزدیک‌ترین منبع به زمان پهلوان، از او با نام پهلوان محمود پریار یاد شده و صاحب عرفات العاشقین او را پهلوان محمود بن پریای ولی معرفی کرده است. دربارهٔ زندگی او افسانه‌های فراوانی روایت شده که بیشتر بر شجاعت، توانمندی جسمی و فنون کشتی و نیز بزرگواری، گذشت و ویژگی‌های اخلاقی او تأکید دارند.

پوریای ولی اصول اخلاقی پهلوانی را در دوازده اصل گردآوری کرده بود که شامل احترام به پیش‌کسوت، پرهیز از دشنام و دروغ، رعایت نماز، محبت به مردم، دلگرم ساختن نوخاسته‌ها و رعایت سهم آنان از درآمد هر مسابقه بود. در زمینه فنون کشتی، سیصد و شصت فن به او نسبت داده شده است. همچنین سروده‌هایی به او نسبت داده‌اند و از آثار برجای‌مانده وی مثنوی «کنز الحقائق» است که به گفته مؤلف ریاض الشعراء فهم حقایق آن دشوار است.

پانویس

منابع

• اختری، عباسعلی (۱۳۹۰). «پوریای ولی». دایرةالمعارف جامع اسلامی. تهران: آرایه.