|
|
| خط ۱: |
خط ۱: |
| {{جعبه اطلاعات زندگینامه دینی|عنوان=ابناءالرضا|مذهب=شیعه|نام=محمدبن علی، علی بن محمد، حسن بن علی عسکری|پیشوند افتخارآمیز=ابناءالرضا|مکتب=اسلام، شیعه|علت مرگ=مسمومیت|محل دفن=سامرا|دین=اسلام|زمینههای فعالیت=فرهنگی، سیاسی، مذهبی و دینی}}
| | #تغییر_مسیر [[ابناءالرضا]] |
| | |
| (محمدبنعلیموسی، علیبنمحمدهادی، حسنبنعلیعسکری)
| |
| | |
| در برابر نیازهای فرهنگی و مسائل موجود در جامعه، ابناءالرضا به اجرای سیاستهای فرهنگی مختلفی دست زدند که ناظر به مسائل فرهنگی خاص طراحی و اجرا میشد.
| |
| | |
| یکی از راهبردهای اساسی در برابر جریان اعتزال و [[حدیث]] گرایی معرفی اسلام «فقاهتی» بود. حرکت بعدی نشان دادن بعدعلمی رهبران شیعی بود، که همراه بود با نشان دادن [[تقوا]]<nowiki/>ی عملی و انتقال معارف دینی.
| |
| [[پرونده:ضریح امام رضا علیه السلام .jpg|بندانگشتی|حرم امام الرضا علیه السلام، مشهدمقدس]]
| |
| | |
| [[پرونده:5157240.jpg|جایگزین=حرم عسکریین، سامرا|بندانگشتی|حرم عسکریین، سامرا]]
| |
| | |
| == سیاستهای فرهنگی ==
| |
| | |
| === رشد عقلانیت دینی عمومی و معرفی مرجعیت علمی فرزندان علیبنموسی الرضا ===
| |
| {{اصلی|بیعت علی با ابوبکر}}
| |
| یکی از راهبردهای اساسی که به وسیله ابناءالرضا در مقابل جریان اعتزال از یک سو و رواج [[حدیث]] گرایی از سوی دیگر پیگیری میگشت، بهرهگیری از فرصتهای مناسب برای معرفی و روشنگری اسلام «فقاهتی» بهشمار میرود که سراسر و تمامیت ارتباط عقل و [[دین]] را به عرضه میدارد. مصادیق گوناگونی از تحلیلهای بنیادی علمهای اعتقادی و عرضه تحلیلهای نادرست [[فقه الرضا|فقه]]<nowiki/>ای برجسته آن دوره که بیشتر در دربارگاه حضور داشتند، به وسیله ابناءالرضا در این دوران وجود دارد.<ref>{{پک|پیشوایی|1388|ک=سیره پیشوایان|ص=551-555}}</ref><ref>{{یادکرد کتاب|عنوان=سیره پیشوایان|سال=1388|نام=مهدی|نام خانوادگی=پیشوایی|ناشر=مؤسسه تحقیقاتی امام صادق (ع)|مکان=قم}}</ref>
| |
| | |
| اثر دیگری که این برخوردها به جا مینهاد، معرفی اقتدار علمی علی و نوادگانش بود. [[حکومت عباسیان]] به هدف در هم کوبیدن بُعد [[حوزه علمیه|علمی]] ابناءالرضا و مورد تردید قرار دادن علم و حتی پیشوایی آنان، جلسات مناظره و گفت و گوی علمی برپا میکرد. در واقع با این کار آنان نه تنها به منظور خویش به سرانجام نمیرسیدند، بلکه جریان آبروریزی و رسوایی خویش میشدند. به این دلیل که محمدبنعلیبن موسی الرضا نخستین رهبری بود که در کودکی به جایگاه [[جریان هدایت الهی|هدایت]] رسید، ایشان مناظرات و گفت و گوهایی برخوردار بوده که بسیار اساسی و کارآمد بهشمار میروند. علت ماهوی آن مناظرات این بود که از یک طرف رهبری او، به خاطر کودکی برای بسیاری از [[شیعیان]] کاملاً محرز نگردیده بود، از این رو برای آرامش قلبی و به عنوان امتحان پرسشهای متعددی از ایشان مینمودند. از طرف دیگر مکتب اعتزال و افراطی گری در تکیه بر عقل اوج گرفته بود.<ref>{{پک|خامنه ای|1390|ک=انسان250 ساله|ص=321}}</ref><ref>{{یادکرد کتاب|عنوان=انسان 250 ساله|سال=1390|نام=سیدعلی|نام خانوادگی=خامنه ای|ناشر=مؤسسه جهادی|مکان=تهران}}</ref>
| |
| | |
| ==== ترسیم الگوی کامل تقوای فردی و جمعی ====
| |
| یکی از تدابیر تربیتی بنیادین در مبارزه با گسترش معصیت و انحطاط در محیط، ارائه نمونهها و تندیسهای پارسایی در محیط است. ابناءالرضا چنین سیاستی را به شکل برجستهای پیگیری مینمودند به طوری که عنوان «[[محمد تقی|تقی]]» و «[[هادی (اسماء الحسنی)|هادی]]» به رهبر دهم و یازدهم شیعی اعطا گردیده است. حکومت مرکزی، کوششی مداوم داشت تا به پندار خود ایشان را با عیاشیها و انحطاطهای دربار فاسد سازد. [[ابن شهر آشوب]] در کتاب «[[مناقب آل ابیطالب|مناقب]]» از محمد بن ریان روایت نموده است که [[مأمون]] دربارهٔ محمدبنعلیبن موسی به هر نیرنگی دست زد تا شاید بتواند ایشان را همچون خویش دنیاپرستان نماید و به فسق و لهو گرایش دهد. مواجهه علیبنمحمدالهادی در محفل آوازهخوانی که مأمون برگزار کرده بود مثال نمونهای از این دسیسهها و فعالیتها است.<ref>{{پک|کلینی|1390|ک=اصول کافی|ج=1|ص=493}}</ref><ref>{{یادکرد کتاب|عنوان=اصول کافی|سال=1390|نام=مححمد بن یعقوب|نام خانوادگی=کلینی|ناشر=دارالثقلین|جلد=1|مکان=تهران}}</ref>
| |
| | |
| ===== حفظ خط انتقال معارف و جریان زنده تعلیم و تربیت =====
| |
| {{اصلی|علی النقی}}
| |
| در اوضاعی که موقعیتهای تعامل ابناءالرضا در این عصر به شدت محدود میشد، مسئولیت اصلی و بنیادین ایشان که انشار و رساندن دانش حقیقی دینی است، به هر صورت مدنظر بود. رهبران این عصر نیز همچون پیشوایان گذشته، یاران را پرورش میدادند و علم خویش را به یاری آنان درمحیط پخش نمودند. این کنشها از زمان محمدبنعلی[[علی بن موسی الرضا|بن موسی]] الرضا تا حسنبنعلی[[حسن عسکری|عسکری]] به دلیل فشارهای حکومتی و محدودیت فراوان، دولت بسیار محدود بود و بدین جهت شمار ناقلان و تربیت شدگان روش آنان نسبت به زمان جعفربنمحمد[[جعفر صادق|صادق]] تنزل پیدا کرد. با این وجود باید در نظر گرفت که در میان همین شمار یاران اندک و راویان ایشان، شخصیتهای برجسته و افراد نامداری از قبیل [[علی بن مهزیار اهوازی|علی بن مهزیار]]، [[احمد بن محمد بن ابی نصر بزنطی]]، زکریا بن آدم، [[محمد بن احمد بن اسماعیل بن بزیع|محمد بن اسماعیل بن بزیع،]] [[حسین بن سعید اهوازی]]، احمد بن محمد بن خالد برقی تربیت شدند که هر فرد در میدان دانشی و استنباطی، تکیهگاهی محسوب میشد و حتی عدهای آثار فراوانی دارا بودند. علاوه بر این، نقل کنندگان روایات محمدبنعلیموسی فقط در دانشمندان شیعی محدود نمیگردند، بلکه راویان و علمای [[فهرست فرق و مذاهب کلامی سنی|سنی]] مذهبان نیز دانشها و واقعیتهای دینی را از ایشان روایت نمودهاند. به عنوان مثال [[خطیب بغدادی|احمد بن علی خطیب بغدادی]] روایاتی با سلسله سند خویش از ایشان روایت نموده است.<ref>{{پک|امین|1421|ک=اعیان الشیعه|ج=2|ص=35}}</ref><ref>{{یادکرد کتاب|عنوان=اعیان الشیعه|سال=1421|نام=عبدالحسین|نام خانوادگی=امین|ناشر=دارالتعارف|مکان=بیروت}}</ref>
| |
| | |
| == پانویس ==
| |
| | |
| ==== منابع ====
| |
| {{پانویس|۲}}
| |
| {| class="wikitable sortable"
| |
| |+
| |
| ! colspan="15" |ابناءالرضا
| |
| |-
| |
| ! rowspan="2" |نام
| |
| ! colspan="2" |نام
| |
| ! rowspan="2" |کنیه
| |
| ! rowspan="2" |لقب
| |
| ! rowspan="2" |سن
| |
| رسیدن به امامت
| |
| ! colspan="2" |سال
| |
| ! rowspan="2" |محل تولد
| |
| ! rowspan="2" |مدفن
| |
| ! rowspan="2" |مدت عمر
| |
| ! rowspan="2" |مدت امامت
| |
| ! rowspan="2" |دلیل
| |
| شهادت
| |
| ! rowspan="2" |خلفای
| |
| هم دوره
| |
| ! rowspan="2" |شهادت به
| |
| دستور
| |
| |-
| |
| !پدر
| |
| !مادر
| |
| !تولد
| |
| !شهادت
| |
| |-
| |
| |محمد
| |
| |رضا
| |
| |سبیکه
| |
| |ابوجعفر
| |
| |تقی، جواد
| |
| |۸
| |
| |۱۹۵ ه.ق
| |
| |۲۲۰ ه.ق
| |
| |مدینه
| |
| |قبرستان
| |
| قریش بغداد
| |
| |۲۵
| |
| |۱۷
| |
| |مسمومیت
| |
| |مأمون، معتصم
| |
| |معتصم
| |
| |-
| |
| |علی
| |
| |محمدتقی
| |
| |سمانه
| |
| |ابوالحسن
| |
| |نقی، هادی
| |
| ابوالحسن الثالث
| |
| |۸
| |
| |۲۲۰ ه.ق
| |
| |۲۵۴ ه.ق
| |
| |صریا
| |
| |سامرا،
| |
| منزل خودش
| |
| |۴۱
| |
| |۳۴
| |
| |مسمومیت
| |
| |معتصم، واثق،
| |
| متوکل،منتصر، مستعین، معتز
| |
| |معتز
| |
| |-
| |
| |حسن
| |
| |علی نقی
| |
| |حُدَیثه
| |
| (سوسن)
| |
| |ابومحمد
| |
| |عسکری، نقی،
| |
| زکی
| |
| |۲۲
| |
| |۲۳۲
| |
| ه.ق
| |
| |۲۶۰ ه.ق
| |
| |سامرا
| |
| |سامرا،
| |
| منزل
| |
| خودش
| |
| |۲۸
| |
| |۶
| |
| |مسمومیت
| |
| |المعتزبالله
| |
| المهتدی بالله، المعتمدبالله
| |
| |معتمد
| |
| |}
| |
| {{مکانهای مقدس اسلامی}}{{شیعه دوازدهامامی-افقی}}
| |
| [[رده:حسن عسکری]]
| |
| [[رده:سامرا]]
| |
| [[رده:شیعیان]]
| |
| [[رده:عباسیان]]
| |
| [[رده:علی النقی]]
| |
| [[رده:علی بن ابیطالب]]
| |
| [[رده:علی بن موسی الرضا]]
| |
| [[رده:محمد تقی]]
| |