زن در مسیحیت

دیدگاه مسیحیت اولیه نسبت به زن

پیش از ظهور عیسی مسیح، در بسیاری از جوامع بشری، از جمله در فرهنگ یهود، به زن به‌عنوان موجودی درجه‌دو نگریسته می‌شد و از حقوق اجتماعی و دینی چندانی برخوردار نبود. با آغاز رسالت عیسی، او دین خود را دین رحمت معرفی کرد و در برخورد با مردم، میان زن و مرد، برده و آزاد، یا فقیر و ثروتمند تفاوتی قائل نشد. این رفتار محبت‌آمیز سبب شد‌، گروهی از زنان از همان آغاز به او ایمان آورده و تا پایان عمر همراه او باشند. توجه خاص عیسی به زنان باعث شده است که در اناجیل، به‌ویژه انجیل لوقا، ردپای قابل‌توجهی از نقش زنان دیده شود. به عقیده مسیحیت‌، تنها زن پاک عالم‌، مریم است و دیگر زنان همگی ناپاک و آلوده و فریبکار هستند.

تضارب آرا در میان شاگردان و متفکران مسیحی

با این حال، برخی از شاگردان و نویسندگان متون مسیحی دیدگاه مثبتی نسبت به زنان نداشتند. در رساله‌ها و نوشته‌های به‌جا مانده از شخصیت‌های برجسته‌ی مسیحی، مانند پولس و پطرس، و نیز در تفاسیر کلیسای کاتبلیک، دیدگاه‌های متفاوت و اغلب محدودکننده‌ای دربارهٔ هویت و جایگاه زن مطرح شده است. در این متون، ماجرای آفرینش حوا از دندهٔ آدم و نقش او در گناه نخستین برجسته شده است. به‌عنوان مثال، در رساله اول به تیموتائوس آمده است که آدم نخست آفریده شد و سپس حوا؛ و این زن بود که فریب خورد و مرتکب گناه شد. بر پایهٔ این نگرش، درد زایمان به‌عنوان مجازات حوا تعیین شد و نجات او منوط به پایبندی به ایمان و تقوا گردید.

بر اساس الهیات گناه نخستین، نافرمانی حوا و سپس آدم سبب هبوط انسان از بهشت و ورود گناه به نسل بشر شد. برای پاک کردن این گناه، به باور مسیحیان، قربانی شدن عیسی مسیح بر صلیب لازم آمد. این دیدگاه، زن را در سطح هستی‌شناختی و اجتماعی، فرودست مرد قلمداد می‌کرد و هرگونه تلاش برای تغییر این نظام را مخالف ارادهٔ الهی می‌دانست. در نامه اول پولس به تیموتائوس بر لزوم سکوت و اطاعت زن در کلیسا و تبعیت از شوهر تأکید شده است. همچنین، بر اساس این نگرش، مشاغل عمومی برای زنان مناسب شمرده نمی‌شد.

تکالیف متقابل زن و شوهر

در عین حال، در بخش‌هایی از عهد جدید، بر رفتار محبت‌آمیز و احترام‌آمیز شوهر نسبت به همسر نیز تأکید شده است. پولس در نامه به اَفَسسیان شوهران را به محبت ورزیدن به همسرانشان، همان‌گونه که مسیح کلیسا را دوست دارد، فرامی‌خواند. پطرس نیز در نامه اول خود از شوهران می‌خواهد با همسران خود با احترام رفتار کنند، زیرا آنان موجوداتی ظریف‌تر و شریک زندگی روحانی آنان هستند و بی‌احترامی به آنان مانع اجابت دعا می‌شود.

خلقت برای خدمت

نکتهٔ دیگری که در برخی متون مسیحی دیده می‌شود، این ایده است که زن برای خدمت و همدمی مرد آفریده شده است. پولس در رساله اول به قرنتیان می‌نویسد: «مرد برای زن آفریده نشد، بلکه زن برای مرد.» در کل، می‌توان گفت که در مسیحیت اولیه، با وجود رویکرد رحمانی عیسی به زنان، تفسیرهای بعدی از متون مقدس و سنت‌های کلیسایی غالباً به تقویت ساختارهای مردسالارانه و تبعیت اجتماعی و دینی زن انجامید.