سخن‌چینی

سخن‌چینی که با واژگانی همچون «دو به هم زنی»، «همز»، «وشی» و «قت» شناخته می‌شود، به معنای بازگویی سخن یا رفتاری ناروا از سوی شخصی به دیگری است که با هدف تخریب روابط انجام می‌شود. این رفتار در اخلاق اسلامی از جمله پست‌ترین رذایل اخلاقی محسوب شده و آیات و روایات متعددی در نکوهش آن وارد شده است.

در قرآن

قرآن در آیه ۱۱ سوره قلم، فرد سخن‌چین را در ردیف عیب‌جویان و مانع‌تراشان خیر قرار داده و مؤمنان را از پیروی و گوش سپردن به سخن چنین افرادی برحذر داشته است. ملامهدی نراقی در تحلیل این آیه، اصطلاح «زنیم» را که در توصیف چنین افرادی آمده، ناظر به پلیدی باطن یا تبار آن‌ها دانسته است.

در روایات اسلامی

در روایات نبوی و کلمات اهل‌بیت، پیامدهای دنیوی و اخروی سختی برای سخن‌چینی ذکر شده است. سخن‌چینی یکی از موانع ورود به بهشت است و سخن‌چینان به عنوان بدترین بندگان خدا توصیف شده‌اند که میان دوستان جدایی می‌افکنند و در پی عیب‌جویی از افراد پاک‌دامن هستند. در روایتی از پیامبر اسلام آمده است که خداوند هشت گروه از مردم را از بهشت محروم کرده که یکی از آن‌ها سخن‌چین است. همچنین صادق در توصیه‌ای به منصور عباسی، سخن‌چین را شریک ابلیس در ایجاد تفرقه و در حکم «شاهد زور» معرفی کرده و تأکید کرده است که نباید سخن‌چینی را دربارهٔ نزدیکان و اطرافیان مورد اعتماد پذیرفت. علی بن ابی‌طالب سخن‌چینی را گناهی فراموش‌ناشدنی دانسته و آن را از عوامل عذاب قبر برمی‌شمارد. در حکایتی از موسی بن عمران روایت شده است که وی از آزار قوم نزد خداوند شکایت کرد و وحی آمد که وجود سخن‌چین در میان سپاه، مانع از تأییدات الهی است؛ چرا که خداوند خود از این صفت بیزار است و شایسته نیست که چنین خصلتی در میان باشد.

همچنین ببینید

• سعایت

پانویس

منابع

• اختری، عباسعلی (۱۳۹۰). «سخن‌چینی». دایرةالمعارف جامع اسلامی. تهران: آرایه.