عزرائیل

عزرائیل با نام آسمانی ملک‌الموت، نام فرشته موکل بر مرگ انسان‌ها در متون اسلامی است که از ملائکه مقرب به‌شمار می‌رود. وظیفه اصلی او و دستیارانش ستاندن جان آدمیان است که در روایات با تعابیری همچون تسلط کامل او بر دنیا توصیف شده است.

در منابع اسلامی

بر اساس متون دینی اسلامی، عزرائیل از فرشتگان نخبه و مأمور الهی برای ستاندن جان انسان‌ها است. قرآن در آیه ۱۱ سوره سجده می‌گوید: «قُلْ یَتَوَفَّاکُمْ مَلَکُ الْمَوْتِ الَّذِی وُکِّلَ بِکُمْ»؛ بگو جان شما را آن فرشته مرگ می‌ستاند که بر شما گماشته شده است. آیات دیگر نشان می‌دهند که او در این کار دستیارانی از میان فرشتگان دارد که زیر نظر او فعالیت می‌کنند؛ چنان‌که در عبارت «تَوَفَّتْهُ رُسُلُنَا» (فرستادگان ما جان او را می‌ستانند) به این دستیاران اشاره شده است. ابن‌عباس در توصیف تسلط او بر جهان آورده است که کل دنیا نزد ملک‌الموت مانند ظرف غذایی است که در دست کسی باشد و از هر جای آن که بخواهد برمی‌دارد.

روایات دربارهٔ فرشته مرگ

در روایتی از محمد، پیامبر اسلام، آمده است که او در معراج فرشته‌ای را دید که لوحی در دست داشت و با تمرکز کامل به آن می‌نگریست. جبرئیل او را ملک‌الموت معرفی کرد که سرگرم قبض ارواح است. در گفت‌وگوی محمد با او، ملک‌الموت بیان کرد که قبض روح تمام مردگان را خود بر عهده دارد و دنیا در دست او همانند سکه‌ای است که شخصی آن را در دست خود زیر و رو می‌کند. همچنین حنان بن سدیر از محمد باقر دربارهٔ آگاهی یعقوب از زنده بودن یوسف پس از بیست سال دوری پرسید. محمد باقر پاسخ داد که یعقوب از خدا خواست تا ملک‌الموت را نزد او بفرستد. یعقوب از ملک‌الموت پرسید که آیا جان‌ها را به صورت دسته‌جمعی می‌گیرد یا تک‌تک؟ او پاسخ داد تک‌تک. سپس یعقوب پرسید که آیا تاکنون روح یوسف را گرفته است؟ و هنگامی که ملک‌الموت پاسخ منفی داد، یعقوب دریافت که فرزندش هنوز زنده است. دربارهٔ چگونگی ستاندن جان مؤمن نیز از محمد نقل شده است که ملک‌الموت همانند بنده‌ای فروتن در برابر مولای خود، به همراه دستیارانش نزد مؤمن می‌ایستد، نخست به او سلام می‌کند و سپس مژده بهشت را به او می‌دهد.

پانویس

منابع

• اختری، عباسعلی (۱۳۹۰). «عزرائیل». دایرةالمعارف جامع اسلامی. تهران: آرایه.