محمد عوفی

محمد بن محمد عوفی بخاری، ملقب به سدیدالدین یا نورالدین، از نویسندگان و دانشمندان مشهور ایرانی در اواخر قرن ششم و اوایل قرن هفتم هجری است که به دلیل انتساب به خاندان عبدالرحمن بن عوف، به عوفی شهرت یافت. او در دوران تحولات بزرگ تاریخی، از جمله هجوم مغول، در بلاد مختلف ماوراءالنهر و هند فعالیت داشت و آثار مهمی از جمله «لباب‌الالباب» و «جوامع‌الحکایات» را به نگارش درآورد.

زندگی

عوفی در اواسط نیمه دوم قرن ششم هجری در بخارا زاده شد و تحصیلات خود را نیز در همان شهر به پایان رساند. وی پس از تحصیل، به بسیاری از مناطق ماوراءالنهر، خراسان و سیستان سفر کرد و از بزرگان و فضلای آن بلاد بهره جست. او تا اواخر دوره قدرت سلطان محمد خوارزمشاه در این مناطق می‌زیست و در این مدت با ملاقات با رجال و دانشمندان، اطلاعات ارزشمندی را برای ثبت در کتاب‌های خود گردآوری کرد.

با آغاز حملات مغول به ماوراءالنهر، عوفی نزد امیران و علمای آن دوران رفت و مدتی نیز ملازم دربار قلج طمغاج خان ابراهیم و پسرش قلج ارسلان بود. پس از فرار به سند، وی در خدمت ناصرالدین قباجه (متوفی ۶۲۵ ق)، از ممالیک غوریه شد. در این دوره، او به فرمان وزیر قباجه، یعنی عین‌الملک فخرالدین حسین بن شرف‌الملک، کتاب «لباب‌الالباب» را تصنیف کرد و کار بر روی کتاب «جوامع‌الحکایات» را نیز آغاز نمود.

پس از مرگ ناصرالدین قباجه در سال ۶۲۵ هجری، عوفی به خدمت شمس‌الدین التتمش درآمد و به‌ویژه با وزیر او، نظام‌الملک قوام‌الدین محمد بن ابی سعد الجنیدی، نزدیکی یافت. وی در دهلی اقامت گزید و در حدود سال ۶۳۰ هجری، کتاب «جوامع‌الحکایات» و «لوامع‌الروایات» را که در دوران قباجه آغاز کرده بود، به نام وزیر خود به پایان رساند. پس از این تاریخ، اطلاعات مشخصی از زندگی او در دست نیست.

پانویس

منابع

• اختری، عباسعلی (۱۳۹۰). «عوفی». دایرةالمعارف جامع اسلامی. تهران: آرایه.