مسابقه دانش‌دخت
اسلامیکال از تاریخ ۱۵ دی تا ۲۰ بهمن، میزبان یک همایه با موضوع زنان است. شما می‌توانید در مسابقه مقاله‌نویسی دانش‌دخت، شرکت کنید و با نگارش مقاله، از جوایز آن بهره‌مند باشید. اگر به موضوعات مربوط با زنان علاقه‌مندید، این فرصت را از دست ندهید. فهرستی از مقالات پیشنهادی جهت ایجاد یا ویرایش در اینجا وجود دارد.

ویلیام مونتگمری وات: تفاوت میان نسخه‌ها

از اسلامیکال
پرش به ناوبری پرش به جستجو
بصریویکی‌متن
(صفحه‌ای تازه حاوی «'''ویلیام مونتگمری وات''' (۱۴ مارس ۱۹۰۹ – ۲۴ اکتبر ۲۰۰۶) تاریخ‌نگار و خاورشناس اسکاتلندی بود. او کشیش انگلیکان بود و از سال ۱۹۶۴ تا ۱۹۷۹ به‌عنوان استاد زبان عربی و مطالعات اسلامی در دانشگاه ادینبرو فعالیت داشت و همچنین از پژوهشگران برج...» ایجاد کرد)
 
(ابرابزار)
خط ۱: خط ۱:
'''ویلیام مونتگمری وات''' (۱۴ مارس ۱۹۰۹ – ۲۴ اکتبر ۲۰۰۶) تاریخ‌نگار و خاورشناس اسکاتلندی بود. او کشیش [[انگلیکان]] بود و از سال ۱۹۶۴ تا ۱۹۷۹ به‌عنوان استاد [[زبان عربی]] و [[مطالعات اسلامی]] در [[دانشگاه ادینبرو]] فعالیت داشت و همچنین از پژوهشگران برجسته در حوزهٔ [[مطالعات قرآنی]] به‌شمار می‌رفت.
[[پرونده:Abdolrashidi & prof watt.jpg|بندانگشتی|چپ|250px|مونتگمری وات در حال مصاحبه با خبرنگار ایرانی [[علی اکبر عبدالرشیدی]] در سال ۲۰۰۴ در منزلش در اسکاتلند]]'''ویلیام مونتگمری وات''' {{انگلیسی|William Montgomery Watt}} (۱۴ مارس ۱۹۰۹ – ۲۴ اکتبر ۲۰۰۶) تاریخ‌نگار، کشیش و خاورشناس اسکاتلندی بود. وی از سال ۱۹۶۴ تا ۱۹۷۹ به‌عنوان استاد [[زبان عربی]] و [[مطالعات اسلامی]] در [[دانشگاه ادینبرو]] فعالیت داشت و همچنین از پژوهشگران برجسته در حوزهٔ [[مطالعات قرآنی]] به‌شمار می‌رفت.


وات یکی از برجسته‌ترین مفسران غیرمسلمان [[اسلام]] در جهان غرب محسوب می‌شود. زندگی‌نامهٔ جامع او از [[محمد|پیامبر اسلام]] در دو اثر ''[[محمد در مکه]]'' (۱۹۵۳) و ''[[محمد در مدینه]]'' (۱۹۵۶) از آثار کلاسیک این حوزه به‌شمار می‌آیند.
وات یکی از برجسته‌ترین مفسران غیرمسلمان [[اسلام]] در جهان غرب محسوب می‌شود. زندگی‌نامهٔ جامع او از [[محمد|پیامبر اسلام]] در دو اثر ''[[محمد در مکه (کتاب)|محمد در مکه]]'' (۱۹۵۳) و ''[[محمد در مدینه (کتاب)|محمد در مدینه]]'' (۱۹۵۶) از آثار کلاسیک این حوزه به‌شمار می‌آیند.


==زندگی اولیه و تحصیلات==
== زندگی ==
وات در ۱۴ مارس ۱۹۰۹ در [[سیرس، فایف|سیرس]]، [[فایف]]، اسکاتلند زاده شد.<ref name="obit - Guardian">{{cite news|last1=Holloway|first1=Richard|author1-link=Richard Holloway|title=William Montgomery Watt|url=https://www.theguardian.com/news/2006/nov/14/guardianobituaries.highereducation|access-date=1 June 2016|work=The Guardian|date=14 November 2006}}</ref> پدر او که زمانی که وات تنها ۱۴ ماه داشت درگذشت، کشیش [[کلیسای اسکاتلند]] بود.<ref name="obit - Guardian" /><ref name="obit - Independent" />
وات در ۱۴ مارس ۱۹۰۹ در [[سیرس، فایف|سیرس]]، [[فایف]]، اسکاتلند زاده شد.<ref name="obit - Guardian">{{cite news|last1=Holloway|first1=Richard|author1-link=Richard Holloway|title=William Montgomery Watt|url=https://www.theguardian.com/news/2006/nov/14/guardianobituaries.highereducation|access-date=1 June 2016|work=The Guardian|date=14 November 2006}}</ref> پدر او که زمانی که وات تنها ۱۴ ماه داشت درگذشت، کشیش [[کلیسای اسکاتلند]] بود.<ref name="obit - Guardian" /><ref name="obit - Independent" />
 
=== خدمت کلیسایی ===
==فعالیت حرفه‌ای==
===خدمت کلیسایی===
وات در سال ۱۹۳۹ در [[کلیسای اسقفی اسکاتلند]] به‌عنوان [[دیکن]] و در سال ۱۹۴۰ به‌عنوان کشیش منصوب شد.<ref name="Crockford entry">{{Crockford| surname = Watt | forenames = William Montgomery | id = 19778 | accessed = 1 June 2016}}</ref> او از سال ۱۹۳۹ تا ۱۹۴۱ دورهٔ کارآموزی مذهبی خود را در کلیسای [[St Mary The Boltons]] در [[وست برومپتون]]، واقع در [[اسقف‌نشین لندن]]، گذراند.<ref name="Crockford entry" /> پس از آسیب دیدن این کلیسا در جریان [[بلیتس]]، به [[Old Saint Paul's, Edinburgh]] منتقل شد تا آموزش خود را ادامه دهد.<ref name="Crockford entry" /> او از ۱۹۴۳ تا ۱۹۴۶ به‌عنوان متخصص زبان عربی در خدمت [[اسقف انگلیکان اورشلیم]] بود.<ref name="obit - Guardian" />
وات در سال ۱۹۳۹ در [[کلیسای اسقفی اسکاتلند]] به‌عنوان [[دیکن]] و در سال ۱۹۴۰ به‌عنوان کشیش منصوب شد.<ref name="Crockford entry">{{Crockford| surname = Watt | forenames = William Montgomery | id = 19778 | accessed = 1 June 2016}}</ref> او از سال ۱۹۳۹ تا ۱۹۴۱ دورهٔ کارآموزی مذهبی خود را در کلیسای [[St Mary The Boltons]] در [[وست برومپتون]]، واقع در [[اسقف‌نشین لندن]]، گذراند.<ref name="Crockford entry" /> پس از آسیب دیدن این کلیسا در جریان [[بلیتس]]، به [[Old Saint Paul's, Edinburgh]] منتقل شد تا آموزش خود را ادامه دهد.<ref name="Crockford entry" /> او از ۱۹۴۳ تا ۱۹۴۶ به‌عنوان متخصص زبان عربی در خدمت [[اسقف انگلیکان اورشلیم]] بود.<ref name="obit - Guardian" />


پس از بازگشت وات به دانشگاه در سال ۱۹۴۶، دیگر هیچ‌گاه منصب مذهبی تمام‌وقت نداشت، اما فعالیت‌های کلیسایی خود را به‌صورت پاره‌وقت و افتخاری ادامه داد. او از ۱۹۴۶ تا ۱۹۶۰ به‌عنوان کشیش افتخاری در کلیسای [[Old Saint Paul's, Edinburgh]]، که کلیسایی [[انگلو-کاتولیک]] در ادینبرو است، فعالیت کرد.<ref name="Crockford entry" /> در سال ۱۹۶۰ به [[جنبش تقریب ادیان|اکومنیکال]] [[Iona Community]] در اسکاتلند پیوست.<ref name="obit - Independent">{{cite news |last1=Hillenbrand |first1=Carole |author-link1=Carole Hillenbrand |title=Professor W. Montgomery Watt |url=https://www.independent.co.uk/news/obituaries/professor-w-montgomery-watt-423394.html |access-date=1 June 2016 |work=The Independent |date=8 November 2006}}</ref> او از ۱۹۶۰ تا ۱۹۶۷ نیز کشیش افتخاری کلیسای [[St Columba's-by-the-Castle]] در نزدیکی [[قلعه ادینبرو]] بود.<ref name="Crockford entry" /> پس از بازنشستگی دانشگاهی، بین سال‌های ۱۹۸۰ تا ۱۹۹۳ در کلیساهای St Mary the Virgin در [[دالکیت]] و St Leonard's در [[لاس‌وید]] به‌عنوان کشیش افتخاری خدمت کرد.<ref name="Crockford entry" />
پس از بازگشت وات به دانشگاه در سال ۱۹۴۶، دیگر هیچ‌گاه منصب مذهبی تمام‌وقت نداشت، اما فعالیت‌های کلیسایی خود را به‌صورت پاره‌وقت و افتخاری ادامه داد. او از ۱۹۴۶ تا ۱۹۶۰ به‌عنوان کشیش افتخاری در کلیسای [[Old Saint Paul's, Edinburgh]]، که کلیسایی [[انگلو-کاتولیک]] در ادینبرو است، فعالیت کرد.<ref name="Crockford entry" /> در سال ۱۹۶۰ به [[جنبش تقریب ادیان|اکومنیکال]] [[Iona Community]] در اسکاتلند پیوست.<ref name="obit - Independent">{{cite news |last1=Hillenbrand |first1=Carole |author-link1=Carole Hillenbrand |title=Professor W. Montgomery Watt |url=https://www.independent.co.uk/news/obituaries/professor-w-montgomery-watt-423394.html |access-date=1 June 2016 |work=The Independent |date=8 November 2006}}</ref> او از ۱۹۶۰ تا ۱۹۶۷ نیز کشیش افتخاری کلیسای [[St Columba's-by-the-Castle]] در نزدیکی [[قلعه ادینبرو]] بود.<ref name="Crockford entry" /> پس از بازنشستگی دانشگاهی، بین سال‌های ۱۹۸۰ تا ۱۹۹۳ در کلیساهای St Mary the Virgin در [[دالکیت]] و St Leonard's در [[لاس‌وید]] به‌عنوان کشیش افتخاری خدمت کرد.<ref name="Crockford entry" />


===فعالیت دانشگاهی===
=== فعالیت دانشگاهی ===
وات از سال ۱۹۶۴ تا ۱۹۷۹ استاد مطالعات عربی و اسلامی در دانشگاه ادینبرو بود.
وات از سال ۱۹۶۴ تا ۱۹۷۹ استاد مطالعات عربی و اسلامی در دانشگاه ادینبرو بود.


از او با عنوان «آخرین [[خاورشناس]]» یاد شده است.<ref name=al>{{Cite web|url=https://www.alastairmcintosh.com/articles/2000_watt.htm|title=Interview with Profs. William Montgomery Watt|website=www.alastairmcintosh.com}}</ref>
از او با عنوان «آخرین [[خاورشناس]]» یاد شده است.<ref name="al">{{Cite web|url=https://www.alastairmcintosh.com/articles/2000_watt.htm|title=Interview with Profs. William Montgomery Watt|website=www.alastairmcintosh.com}}</ref>


وات همچنین استاد مدعو در [[دانشگاه تورنتو]]، [[کلژ دو فرانس]] و [[دانشگاه جورج‌تاون]] بود.<ref>{{Citation needed|date=January 2024}}</ref>
وات همچنین استاد مدعو در [[دانشگاه تورنتو]]، [[کلژ دو فرانس]] و [[دانشگاه جورج‌تاون]] بود.<ref>{{Citation needed|date=January 2024}}</ref>


==سال‌های پایانی زندگی==
=== سال‌های پایانی زندگی ===
وات در ۲۴ اکتبر ۲۰۰۶ در [[ادینبرو]] و در سن ۹۷ سالگی درگذشت.<ref>The Herald, The Scotsman, The Times, 27 October 2006</ref> او به همراه همسرش ژان، چهار دختر و یک پسر داشت. خانوادهٔ او تعطیلات خود را در [[کریل]]، روستایی در اسکاتلند، می‌گذراندند. پس از درگذشت او، نویسنده [[ریچارد هالووی]] نوشت که وات «تمام عمر خود را در مبارزه با موج تعصب سپری کرد».<ref name="obit - Guardian" />
وات در ۲۴ اکتبر ۲۰۰۶ در [[ادینبرو]] و در سن ۹۷ سالگی درگذشت.<ref>The Herald, The Scotsman, The Times, 27 October 2006</ref> او به همراه همسرش ژان، چهار دختر و یک پسر داشت. خانوادهٔ او تعطیلات خود را در [[کریل]]، روستایی در اسکاتلند، می‌گذراندند. پس از درگذشت او، نویسنده [[ریچارد هالووی]] نوشت که وات «تمام عمر خود را در مبارزه با موج تعصب سپری کرد».<ref name="obit - Guardian" />


==افتخارات==
== افتخارات ==
وات مدال آمریکایی [[Giorgio Levi Della Vida]] را دریافت کرد و به‌عنوان نخستین دریافت‌کننده، جایزهٔ انجمن بریتانیایی مطالعات خاورمیانه را برای پژوهش برجسته به‌دست آورد.<ref name="obit - Independent" />
وات مدال آمریکایی [[Giorgio Levi Della Vida]] را دریافت کرد و به‌عنوان نخستین دریافت‌کننده، جایزهٔ انجمن بریتانیایی مطالعات خاورمیانه را برای پژوهش برجسته به‌دست‌آورد.<ref name="obit - Independent" />


او همچنین دکترای افتخاری از [[دانشگاه ابردین]] دریافت کرد.<ref>{{Cite web|url=http://www.ed.ac.uk/files/atoms/files/professor_carole_hillenbrand.pdf|title=Lecture by Professor Carole Hillenbrand in event: Islamic Studies in Scotland: Retrospect and Prospect|date=2016-12-13|website=University of Edinburgh, Islamic and Middle Eastern Studies|access-date=2017-03-25}}</ref>
او همچنین دکترای افتخاری از [[دانشگاه ابردین]] دریافت کرد.<ref>{{Cite web|url=http://www.ed.ac.uk/files/atoms/files/professor_carole_hillenbrand.pdf|title=Lecture by Professor Carole Hillenbrand in event: Islamic Studies in Scotland: Retrospect and Prospect|date=2016-12-13|website=University of Edinburgh, Islamic and Middle Eastern Studies|access-date=2017-03-25}}</ref>


==ارزیابی و میراث==
== میراث ==
آثار وات از جمله آثار کلاسیک در مطالعات اسلامی غربی معاصر به‌شمار می‌روند.<ref name="obit - Independent" /> او معتقد بود که [[قرآن]] الهام الهی دارد، اما به‌طور مطلق عاری از خطا نیست.<ref name=al/>
آثار وات از جمله آثار کلاسیک در مطالعات اسلامی غربی معاصر به‌شمار می‌روند.<ref name="obit - Independent" /> او معتقد بود که [[قرآن]] الهام الهی دارد، اما به‌طور مطلق عاری از خطا نیست.<ref name="al" />
 
[[مارتین فوروارد]]، پژوهشگر غیرمسلمان مطالعات اسلامی، می‌نویسد:<ref>{{Cite web|url=http://www.aurora.edu/cfa/published/muhammad.htm|archiveurl=https://web.archive.org/web/20060904192730/http://www.aurora.edu/cfa/published/muhammad.htm|url-status=dead|title=The Prophet Muhammad: A mercy to mankind|archivedate=4 September 2006}}</ref>
{{quote|کتاب‌های او نقش مهمی در برجسته‌سازی تعهد پیامبر به عدالت اجتماعی داشته‌اند. وات او را همچون پیامبری از [[عهد عتیق]] توصیف می‌کند که برای احیای انصاف و ایمان به [[توحید]] در میان [[عرب]]‌ها برخاست. این ارزیابی برای بسیاری از مسلمانان کافی نیست، اما نقطهٔ شروعی به‌شمار می‌رود. صراحتاً باید گفت که برای مسیحیان دشوار است دربارهٔ دینی مانند اسلام که پس از دین آنان پدید آمده، داوری مثبت داشته باشند؛ همان‌گونه که برای مسلمانان نیز دشوار است بپذیرند که مسیحیان قانع نشده‌اند که مسیحیت تنها مرحله‌ای در مسیر رسیدن به اسلام باشد.}}[[کارول هیلنبرند]]، استاد تاریخ اسلام در دانشگاه ادینبرو، می‌نویسد:<ref name="obit - Independent" />{{quote|او از بیان دیدگاه‌های الهیاتی نسبتاً رادیکال هراسی نداشت؛ دیدگاه‌هایی که در برخی محافل کلیسایی مسیحی بحث‌برانگیز بودند. وات بارها اندیشیده بود که مطالعهٔ اسلام چه تأثیری بر ایمان مسیحی او گذاشته است. او به این نتیجه رسید که تأکید اسلام بر یگانگی مطلق خداوند، او را واداشته تا آموزهٔ [[تثلیث]] مسیحی را بازنگری کند؛ آموزه‌ای که در قرآن به‌شدت مورد انتقاد قرار گرفته است.}}
 
به‌گفتهٔ هیلنبرند، وات «پژوهشگری بسیار تأثیرگذار در مطالعات اسلامی و چهره‌ای محترم برای بسیاری از [[مسلمان]]ان در سراسر جهان» بود. با این حال، دیدگاه او دربارهٔ منشأ اسلام با نقدهایی از سوی پژوهشگرانی چون [[جان ونزبرو]]، [[پاتریشیا کرون]] و [[مایکل کوک]] مواجه شد. با وجود این، کرون و کوک بعدها اذعان کردند که فرضیهٔ مرکزی کتاب ''[[هاجریسم]]'' نادرست بوده است.<ref>{{Cite journal|last=Khan|first=Ali|date=2005|title=Hagarism: The Story of a Book Written by Infidels for Infidels|url=http://dx.doi.org/10.2139/ssrn.944295|journal=SSRN Electronic Journal|doi=10.2139/ssrn.944295}}</ref>
 
== درگذشت ==
وات در ۲۴ اکتبر ۲۰۰۶ در ادینبورگ در سن ۹۷ سالگی درگذشت.<ref>The Herald, The Scotsman, The Times, 27 October 2006</ref> از همسرش ژان چهار دختر و یک پسر داشت.


[[مارتین فوروارد]]، پژوهشگر غیرمسلمان مطالعات اسلامی، می‌نویسد:
== دیدگاه‌ها ==
{{quote|کتاب‌های او نقش مهمی در برجسته‌سازی تعهد پیامبر به عدالت اجتماعی داشته‌اند. وات او را همچون پیامبری از [[عهد عتیق]] توصیف می‌کند که برای احیای انصاف و ایمان به [[توحید]] در میان [[عرب]]‌ها برخاست. این ارزیابی برای بسیاری از مسلمانان کافی نیست، اما نقطهٔ شروعی به‌شمار می‌رود. صراحتاً باید گفت که برای مسیحیان دشوار است دربارهٔ دینی مانند اسلام که پس از دین آنان پدید آمده، داوری مثبت داشته باشند؛ همان‌گونه که برای مسلمانان نیز دشوار است بپذیرند که مسیحیان قانع نشده‌اند که مسیحیت تنها مرحله‌ای در مسیر رسیدن به اسلام باشد.}}<ref>{{Cite web|url=http://www.aurora.edu/cfa/published/muhammad.htm|archiveurl=https://web.archive.org/web/20060904192730/http://www.aurora.edu/cfa/published/muhammad.htm|url-status=dead|title=The Prophet Muhammad: A mercy to mankind|archivedate=4 September 2006}}</ref>
با توجه به عنوان کتاب‌ها او معتقد به آیه ما ارسلناک الا رحمه للعامین بوده است. وات اعتقاد داشت که قرآن همانند کتاب مقدس وحی الهی بوده البته برای زمان و مکان خاصی. او همچنین معتقد است که هیچ‌کدام از این کتاب‌ها مصون از خطا نمی‌باشند.<ref name=al>[http://www.alastairmcintosh.com/articles/2000_watt.htm Interview: William Montgomery Watt]</ref> به گفته محقق اسلام‌شناس مارتین فروارد:<ref>{{یادکرد وب |url=http://www.aurora.edu/cfa/published/muhammad.htm |title=The Prophet Muhammad (PBUH): A mercy to mankind |accessdate=۱۹ اکتبر ۲۰۰۸ |archiveurl=https://web.archive.org/web/20060904192730/http://www.aurora.edu/cfa/published/muhammad.htm |archivedate=۴ سپتامبر ۲۰۰۶ |dead-url=yes}}</ref>
<blockquote>کتب او تأکید زیادی بر تعهد محمد به عدالت اجتماعی دارد؛ وات محمد را مانند پیامبران عهد عتیق می‌دید که آمده بود تا معاملات عادلانه و اعتقاد به وحدانیت خدا را در بین اعرابی، که این موضوعات برای آن‌ها مفاهیمشان را از دست داده بود، احیا کند. از دید بسیاری از مسلمانان این قدر و منزلت کافی برای محمد نیست، ولی این یک شروع است. رک بگویم برای یک مسیحی گفتن هرچیز مثبتی دربارهٔ دینی مانند اسلام که پس از دین او آمده کار سختی است زیرا آن‌ها این‌گونه بزرگ شده‌اند که باور داشته باشند دین آن‌ها تمامی چیزهایی که برای رستگاری نیاز است را داراست، و مشابهاً برای مسلمانان سخت است که با این حقیقت مواجه شوند که مسیحیان با این دیدگاه که مسیحیت تنها ایستگاهی در مسیر اسلام، دین آخر، است ترغیب نمی‌شوند. </blockquote>


[[کارول هیلنبرند]]، استاد تاریخ اسلام در دانشگاه ادینبرو، می‌نویسد:<ref name="obit - Independent" />
[[کارول هیلن برند|کارل هیلنبرند]] می‌گوید:
{{quote|او از بیان دیدگاه‌های الهیاتی نسبتاً رادیکال هراسی نداشت؛ دیدگاه‌هایی که در برخی محافل کلیسایی مسیحی بحث‌برانگیز بودند. وات بارها اندیشیده بود که مطالعهٔ اسلام چه تأثیری بر ایمان مسیحی او گذاشته است. او به این نتیجه رسید که تأکید اسلام بر یگانگی مطلق خداوند، او را واداشته تا آموزهٔ [[تثلیث]] مسیحی را بازنگری کند؛ آموزه‌ای که در قرآن به‌شدت مورد انتقاد قرار گرفته است.}}


به‌گفتهٔ هیلنبرند، وات «پژوهشگری بسیار تأثیرگذار در مطالعات اسلامی و چهره‌ای محترم برای بسیاری از [[مسلمان]]ان در سراسر جهان» بود. با این حال، دیدگاه او دربارهٔ منشأ اسلام با نقدهایی از سوی پژوهشگرانی چون [[جان ونزبرو]]، [[پاتریشیا کرون]] و [[مایکل کوک]] مواجه شد. با وجود این، کرون و کوک بعدها اذعان کردند که فرضیهٔ مرکزی کتاب ''[[هاجریسم]]'' نادرست بوده است.<ref>{{Cite journal|last=Khan|first=Ali|date=2005|title=Hagarism: The Story of a Book Written by Infidels for Infidels|url=http://dx.doi.org/10.2139/ssrn.944295|journal=SSRN Electronic Journal|doi=10.2139/ssrn.944295}}</ref>
او از بیان عقاید تند بحث‌برانگیز در محافل مسیحی هراسی نداشت. غالباً به این سؤال می‌اندیشید که مطالعه او در مورد اسلام چه تأثیری در ایمان مسیحی او گذاشته است. در نتیجه به این استدلال رسید که تأکید اسلام بر یگانگی سازش‌ناپذیر خداوند باعث شده است که او در آموزه مسیحیت تثلیثی خود تجدید نظر کند، چون تثلیث در [[قرآن|قرآن کریم]] به شدت مورد حمله قرار گرفته است. وات تحت تأثیر اسلام، با ۹۹ نام خدا، که هر کدام بیانگر صفات خاص خداوند بودند، به کلمه لاتین پرسونا «persona» بازگشت - که به معنای «صورت» یا «نقاب» بود و نه «فرد» است و در نتیجه او به این فرمول رسید که تثلیث به معنای این نیست که خدا از سه فرد تشکیل شده است بلکه نشان دهنده سه «چهره» متفاوت از خدای واحد است.<ref name="obit - Independent">{{cite news|last1=Hillenbrand|first1=Carole|author-link1=Carole Hillenbrand|title=Professor W. Montgomery Watt|url=https://www.independent.co.uk/news/obituaries/professor-w-montgomery-watt-423394.html|access-date=1 June 2016|work=The Independent|date=8 November 2006}}</ref>
 
به گفته هیلنبراند «وات یک محقق بسیار تأثیرگذار در زمینه مطالعات اسلامی و نامی بسیار مورد احترام برای بسیاری از مسلمانان در سراسر جهان بود». روایت او از منشأ اسلام با انتقاد دانشمندان دیگری مانند [[جان وانسبرو]] از دانشکده مطالعات شرقی و آفریقایی دانشگاه لندن، و [[پاتریشا کرون|پاتریشیا کرون]] و [[مایکل کوک]] که در کتاب خود بنام '''هاجریه: ساخت جهان اسلام (۱۹۷۷)''' و '''کتاب تجارت مکه''' سعی می‌کردند اسلام را یک الهیات وارداتی از مناطق مدیترانه معرفی کنند که اصالت آن از کشورهای عرب نیست.<ref>Patricia Crone, ''Meccan Trade and the Rise of Islam'', Princeton University Press. 1987 [http://legacy.fordham.edu/halsall/med/crone.asp]</ref> در حالیکه بن مایه اصلی کتاب 'هاجریه' اشتباه بود زیرا شواهدی که آنها برای حمایت از این تز داشتند کافی نبودند یا از نظر درونی سازگار نبودند.<ref>{{Cite journal|last=Khan|first=Ali|date=2005|title=Hagarism: The Story of a Book Written by Infidels for Infidels|url=http://dx.doi.org/10.2139/ssrn.944295|journal=SSRN Electronic Journal|doi=10.2139/ssrn.944295|issn=1556-5068}}</ref>
 
آکادمیک پاکستانی، [[ظفرعلی قریشی]]، در کتاب خود، '''پیامبر محمد و منتقدان غربی او: نقد مونتگومری وات و دیگران'''، از وات انتقاد کرده است که زندگی محمد را در آثارش به درستی به تصویر نکشیده است. کتاب قریشی توسط [[ابراهیم کالین]] آکادمیک ترکیه تمجید شد.<ref>{{citation|url=http://www.ibrahimkalin.com/test/prophet-muhammad-and-his-western-critics-a-critique-of-w-montgomery-watt-and-others/|title=Prophet Muhammad and His Western Critics: A Critique of W. Montgomery Watt and Others|author=Ibrahim Kalin}}</ref>
 
حقوقدان فرانسوی [[ژرژ هانری بوسکه]] کتاب وات، '''محمد در مکه''' را به سخره گرفته و آن را به عنوان «تفسیری مارکسیستی از منشأ اسلام توسط یک مسیحی» توصیف کرده است. که شامل اطلاعات «تاریخی» از داستان‌های اسطوره‌ای صرفاً با حذف عناصر معجزه‌آسای آن است.<ref>{{Cite book|last=Roggema|first=Barbara|url=https://books.google.com/books?id=eOPYAAAAMAAJ|title=The Legend of Sergius Baḥīrā: Eastern Christian Apologetics and Apocalyptic in Response to Islam|date=2009|publisher=Brill|isbn=978-90-04-16730-8|pages=52|language=en}}</ref>
 
به گفته شارلت آلفرد، گزارش گری برای مجله‌ای که وات آن را در دانشکده اش تأسیس کرد:<ref>[http://emeronline.blogspot.com/search?q=montgomery+watt Obituary] by Charlotte Alfred. [[Edinburgh Middle East Report]] Online. Winter 2006.</ref>
<blockquote>دیدگاه‌های او دربارهٔ اسلام و مسیحیت گهگاه مجادله‌آمیز بوده است. او هم قرآن و هم کتاب مقدس را خطاپذیر می‌داند ولی در عین حال هر دو را وحی الهی می‌داند. او اعتقاد داشت که مسلمانان و مسیحیان چیزهای زیادی دارند که به همدیگر آموزش دهند. در مورد تجربه شخصی خودش این را بیان می‌کند که بررسی اسلام فهم او را از یکتایی خداوند عمیق کرد.</blockquote>


==آثار برگزیده==
== آثار ==
* ''The faith and practice of al-Ghazālī'' (1953)
* ایمان و عمل غزالی (1953) <nowiki>ISBN 978-0-686-18610-6</nowiki>
* ''[[محمد در مکه]]'' (1953)
* محمد در مکه (1953) <nowiki>ISBN 978-0-19-577278-4</nowiki> (آنلاین)
* ''[[محمد در مدینه]]'' (1956)
* محمد در مدینه (1956) <nowiki>ISBN 978-0-19-577307-1</nowiki> (آنلاین)
* محمد: پیامبر و دولتمرد (1961) <nowiki>ISBN 978-0-19-881078-0</nowiki>، خلاصه ای از دو اثر عمده فوق (آنلاین)
* فلسفه و کلام اسلامی (1962) <nowiki>ISBN 978-0-202-36272-4</nowiki>
* اندیشه سیاسی اسلام (1968) <nowiki>ISBN 978-0-85224-403-6</nowiki>
* تأثیر اسلام بر اروپای [[قرون وسطی]] (1972) <nowiki>ISBN 978-0-85224-439-5</nowiki>
* اسلامی که گرانقدر بود (1976) <nowiki>ISBN 978-0-275-51870-7</nowiki>
* اسلام چیست؟ (1980) <nowiki>ISBN 978-0-582-78302-7</nowiki>
* مکه محمد (1988) <nowiki>ISBN 978-0-85224-565-1</nowiki>
* برخوردهای مسلمان و مسیحی: برداشت‌ها و تصورات نادرست (1991) <nowiki>ISBN 978-0-415-05411-9</nowiki>
* اسلام اولیه (1991) <nowiki>ISBN 978-0-7486-0170-7</nowiki>
* فلسفه و کلام اسلامی (1987) <nowiki>ISBN 978-0-7486-0749-5</nowiki>
* عقاید اسلامی (1994) <nowiki>ISBN 978-0-7486-0513-2</nowiki>
* تاریخ اسپانیای اسلامی (1996) <nowiki>ISBN 978-0-85224-332-9</nowiki>
* اندیشه سیاسی اسلامی (1377) <nowiki>ISBN 978-0-7486-1098-3</nowiki>
* اسلام و ادغام جامعه (1998) <nowiki>ISBN 978-0-8101-0240-8</nowiki>
* اسلام: یک تاریخچه (1999) <nowiki>ISBN 978-1-85168-205-8</nowiki>
* یک ایمان مسیحی برای امروز (2002) ISBN 0-415-27703-5
* ''The faith and practice of al-Ghazālī'' (۱۹۵۳)
* ''محمد در مکه'' (۱۹۵۳)
* ''محمد در مدینه'' (۱۹۵۶)
* ''Muhammad: Prophet and Statesman'' (1961)
* ''Muhammad: Prophet and Statesman'' (1961)
* ''Islamic Philosophy and Theology'' (1962)
* ''Islamic Philosophy and Theology'' (1962)
خط ۴۹: خط ۸۳:


== منابع ==
== منابع ==
{{پانویس|۲}}
{{پانویس|چپ‌چین=بله|۲}}
 
{{ترتیب‌پیش‌فرض:وات، ویلیام مونتگومری}}
[[رده:اسلام‌شناسان اهل بریتانیا]]
[[رده:اهالی فایف]]
[[رده:پژوهش‌گران تاریخ مسلمانان]]
[[رده:تاریخ‌نگاران سده ۲۰ (میلادی) اهل بریتانیا]]
[[رده:خاورشناسان اهل اسکاتلند]]
[[رده:دانشگاهیان دانشگاه ادینبرو]]
[[رده:درگذشتگان ۲۰۰۶ (میلادی)]]
[[رده:زادگان ۱۹۰۹ (میلادی)]]
[[رده:عالمان مسیحی اسلام]]
[[رده:عرب‌شناسان اهل اسکاتلند]]
[[رده:مسیحیان اهل اسکاتلند]]
[[رده:منتقدان اسلام‌هراسی]]
[[رده:نویسندگان تاریخ اسلام کمبریج]]
[[رده:نویسندگان دانشنامه اسلام]]

نسخهٔ ‏۸ ژانویهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۰۳:۳۸

پرونده:Abdolrashidi & prof watt.jpg
مونتگمری وات در حال مصاحبه با خبرنگار ایرانی علی اکبر عبدالرشیدی در سال ۲۰۰۴ در منزلش در اسکاتلند

ویلیام مونتگمری وات (به انگلیسی: William Montgomery Watt) (۱۴ مارس ۱۹۰۹ – ۲۴ اکتبر ۲۰۰۶) تاریخ‌نگار، کشیش و خاورشناس اسکاتلندی بود. وی از سال ۱۹۶۴ تا ۱۹۷۹ به‌عنوان استاد زبان عربی و مطالعات اسلامی در دانشگاه ادینبرو فعالیت داشت و همچنین از پژوهشگران برجسته در حوزهٔ مطالعات قرآنی به‌شمار می‌رفت.

وات یکی از برجسته‌ترین مفسران غیرمسلمان اسلام در جهان غرب محسوب می‌شود. زندگی‌نامهٔ جامع او از پیامبر اسلام در دو اثر محمد در مکه (۱۹۵۳) و محمد در مدینه (۱۹۵۶) از آثار کلاسیک این حوزه به‌شمار می‌آیند.

زندگی

وات در ۱۴ مارس ۱۹۰۹ در سیرس، فایف، اسکاتلند زاده شد.[۱] پدر او که زمانی که وات تنها ۱۴ ماه داشت درگذشت، کشیش کلیسای اسکاتلند بود.[۱][۲]

خدمت کلیسایی

وات در سال ۱۹۳۹ در کلیسای اسقفی اسکاتلند به‌عنوان دیکن و در سال ۱۹۴۰ به‌عنوان کشیش منصوب شد.[۳] او از سال ۱۹۳۹ تا ۱۹۴۱ دورهٔ کارآموزی مذهبی خود را در کلیسای St Mary The Boltons در وست برومپتون، واقع در اسقف‌نشین لندن، گذراند.[۳] پس از آسیب دیدن این کلیسا در جریان بلیتس، به Old Saint Paul's, Edinburgh منتقل شد تا آموزش خود را ادامه دهد.[۳] او از ۱۹۴۳ تا ۱۹۴۶ به‌عنوان متخصص زبان عربی در خدمت اسقف انگلیکان اورشلیم بود.[۱]

پس از بازگشت وات به دانشگاه در سال ۱۹۴۶، دیگر هیچ‌گاه منصب مذهبی تمام‌وقت نداشت، اما فعالیت‌های کلیسایی خود را به‌صورت پاره‌وقت و افتخاری ادامه داد. او از ۱۹۴۶ تا ۱۹۶۰ به‌عنوان کشیش افتخاری در کلیسای Old Saint Paul's, Edinburgh، که کلیسایی انگلو-کاتولیک در ادینبرو است، فعالیت کرد.[۳] در سال ۱۹۶۰ به اکومنیکال Iona Community در اسکاتلند پیوست.[۲] او از ۱۹۶۰ تا ۱۹۶۷ نیز کشیش افتخاری کلیسای St Columba's-by-the-Castle در نزدیکی قلعه ادینبرو بود.[۳] پس از بازنشستگی دانشگاهی، بین سال‌های ۱۹۸۰ تا ۱۹۹۳ در کلیساهای St Mary the Virgin در دالکیت و St Leonard's در لاس‌وید به‌عنوان کشیش افتخاری خدمت کرد.[۳]

فعالیت دانشگاهی

وات از سال ۱۹۶۴ تا ۱۹۷۹ استاد مطالعات عربی و اسلامی در دانشگاه ادینبرو بود.

از او با عنوان «آخرین خاورشناس» یاد شده است.[۴]

وات همچنین استاد مدعو در دانشگاه تورنتو، کلژ دو فرانس و دانشگاه جورج‌تاون بود.[۵]

سال‌های پایانی زندگی

وات در ۲۴ اکتبر ۲۰۰۶ در ادینبرو و در سن ۹۷ سالگی درگذشت.[۶] او به همراه همسرش ژان، چهار دختر و یک پسر داشت. خانوادهٔ او تعطیلات خود را در کریل، روستایی در اسکاتلند، می‌گذراندند. پس از درگذشت او، نویسنده ریچارد هالووی نوشت که وات «تمام عمر خود را در مبارزه با موج تعصب سپری کرد».[۱]

افتخارات

وات مدال آمریکایی Giorgio Levi Della Vida را دریافت کرد و به‌عنوان نخستین دریافت‌کننده، جایزهٔ انجمن بریتانیایی مطالعات خاورمیانه را برای پژوهش برجسته به‌دست‌آورد.[۲]

او همچنین دکترای افتخاری از دانشگاه ابردین دریافت کرد.[۷]

میراث

آثار وات از جمله آثار کلاسیک در مطالعات اسلامی غربی معاصر به‌شمار می‌روند.[۲] او معتقد بود که قرآن الهام الهی دارد، اما به‌طور مطلق عاری از خطا نیست.[۴]

مارتین فوروارد، پژوهشگر غیرمسلمان مطالعات اسلامی، می‌نویسد:[۸]

کتاب‌های او نقش مهمی در برجسته‌سازی تعهد پیامبر به عدالت اجتماعی داشته‌اند. وات او را همچون پیامبری از عهد عتیق توصیف می‌کند که برای احیای انصاف و ایمان به توحید در میان عرب‌ها برخاست. این ارزیابی برای بسیاری از مسلمانان کافی نیست، اما نقطهٔ شروعی به‌شمار می‌رود. صراحتاً باید گفت که برای مسیحیان دشوار است دربارهٔ دینی مانند اسلام که پس از دین آنان پدید آمده، داوری مثبت داشته باشند؛ همان‌گونه که برای مسلمانان نیز دشوار است بپذیرند که مسیحیان قانع نشده‌اند که مسیحیت تنها مرحله‌ای در مسیر رسیدن به اسلام باشد.

کارول هیلنبرند، استاد تاریخ اسلام در دانشگاه ادینبرو، می‌نویسد:[۲]

او از بیان دیدگاه‌های الهیاتی نسبتاً رادیکال هراسی نداشت؛ دیدگاه‌هایی که در برخی محافل کلیسایی مسیحی بحث‌برانگیز بودند. وات بارها اندیشیده بود که مطالعهٔ اسلام چه تأثیری بر ایمان مسیحی او گذاشته است. او به این نتیجه رسید که تأکید اسلام بر یگانگی مطلق خداوند، او را واداشته تا آموزهٔ تثلیث مسیحی را بازنگری کند؛ آموزه‌ای که در قرآن به‌شدت مورد انتقاد قرار گرفته است.

به‌گفتهٔ هیلنبرند، وات «پژوهشگری بسیار تأثیرگذار در مطالعات اسلامی و چهره‌ای محترم برای بسیاری از مسلمانان در سراسر جهان» بود. با این حال، دیدگاه او دربارهٔ منشأ اسلام با نقدهایی از سوی پژوهشگرانی چون جان ونزبرو، پاتریشیا کرون و مایکل کوک مواجه شد. با وجود این، کرون و کوک بعدها اذعان کردند که فرضیهٔ مرکزی کتاب هاجریسم نادرست بوده است.[۹]

درگذشت

وات در ۲۴ اکتبر ۲۰۰۶ در ادینبورگ در سن ۹۷ سالگی درگذشت.[۱۰] از همسرش ژان چهار دختر و یک پسر داشت.

دیدگاه‌ها

با توجه به عنوان کتاب‌ها او معتقد به آیه ما ارسلناک الا رحمه للعامین بوده است. وات اعتقاد داشت که قرآن همانند کتاب مقدس وحی الهی بوده البته برای زمان و مکان خاصی. او همچنین معتقد است که هیچ‌کدام از این کتاب‌ها مصون از خطا نمی‌باشند.[۴] به گفته محقق اسلام‌شناس مارتین فروارد:[۱۱]

کتب او تأکید زیادی بر تعهد محمد به عدالت اجتماعی دارد؛ وات محمد را مانند پیامبران عهد عتیق می‌دید که آمده بود تا معاملات عادلانه و اعتقاد به وحدانیت خدا را در بین اعرابی، که این موضوعات برای آن‌ها مفاهیمشان را از دست داده بود، احیا کند. از دید بسیاری از مسلمانان این قدر و منزلت کافی برای محمد نیست، ولی این یک شروع است. رک بگویم برای یک مسیحی گفتن هرچیز مثبتی دربارهٔ دینی مانند اسلام که پس از دین او آمده کار سختی است زیرا آن‌ها این‌گونه بزرگ شده‌اند که باور داشته باشند دین آن‌ها تمامی چیزهایی که برای رستگاری نیاز است را داراست، و مشابهاً برای مسلمانان سخت است که با این حقیقت مواجه شوند که مسیحیان با این دیدگاه که مسیحیت تنها ایستگاهی در مسیر اسلام، دین آخر، است ترغیب نمی‌شوند.

کارل هیلنبرند می‌گوید:

او از بیان عقاید تند بحث‌برانگیز در محافل مسیحی هراسی نداشت. غالباً به این سؤال می‌اندیشید که مطالعه او در مورد اسلام چه تأثیری در ایمان مسیحی او گذاشته است. در نتیجه به این استدلال رسید که تأکید اسلام بر یگانگی سازش‌ناپذیر خداوند باعث شده است که او در آموزه مسیحیت تثلیثی خود تجدید نظر کند، چون تثلیث در قرآن کریم به شدت مورد حمله قرار گرفته است. وات تحت تأثیر اسلام، با ۹۹ نام خدا، که هر کدام بیانگر صفات خاص خداوند بودند، به کلمه لاتین پرسونا «persona» بازگشت - که به معنای «صورت» یا «نقاب» بود و نه «فرد» است و در نتیجه او به این فرمول رسید که تثلیث به معنای این نیست که خدا از سه فرد تشکیل شده است بلکه نشان دهنده سه «چهره» متفاوت از خدای واحد است.[۲]

به گفته هیلنبراند «وات یک محقق بسیار تأثیرگذار در زمینه مطالعات اسلامی و نامی بسیار مورد احترام برای بسیاری از مسلمانان در سراسر جهان بود». روایت او از منشأ اسلام با انتقاد دانشمندان دیگری مانند جان وانسبرو از دانشکده مطالعات شرقی و آفریقایی دانشگاه لندن، و پاتریشیا کرون و مایکل کوک که در کتاب خود بنام هاجریه: ساخت جهان اسلام (۱۹۷۷) و کتاب تجارت مکه سعی می‌کردند اسلام را یک الهیات وارداتی از مناطق مدیترانه معرفی کنند که اصالت آن از کشورهای عرب نیست.[۱۲] در حالیکه بن مایه اصلی کتاب 'هاجریه' اشتباه بود زیرا شواهدی که آنها برای حمایت از این تز داشتند کافی نبودند یا از نظر درونی سازگار نبودند.[۱۳]

آکادمیک پاکستانی، ظفرعلی قریشی، در کتاب خود، پیامبر محمد و منتقدان غربی او: نقد مونتگومری وات و دیگران، از وات انتقاد کرده است که زندگی محمد را در آثارش به درستی به تصویر نکشیده است. کتاب قریشی توسط ابراهیم کالین آکادمیک ترکیه تمجید شد.[۱۴]

حقوقدان فرانسوی ژرژ هانری بوسکه کتاب وات، محمد در مکه را به سخره گرفته و آن را به عنوان «تفسیری مارکسیستی از منشأ اسلام توسط یک مسیحی» توصیف کرده است. که شامل اطلاعات «تاریخی» از داستان‌های اسطوره‌ای صرفاً با حذف عناصر معجزه‌آسای آن است.[۱۵]

به گفته شارلت آلفرد، گزارش گری برای مجله‌ای که وات آن را در دانشکده اش تأسیس کرد:[۱۶]

دیدگاه‌های او دربارهٔ اسلام و مسیحیت گهگاه مجادله‌آمیز بوده است. او هم قرآن و هم کتاب مقدس را خطاپذیر می‌داند ولی در عین حال هر دو را وحی الهی می‌داند. او اعتقاد داشت که مسلمانان و مسیحیان چیزهای زیادی دارند که به همدیگر آموزش دهند. در مورد تجربه شخصی خودش این را بیان می‌کند که بررسی اسلام فهم او را از یکتایی خداوند عمیق کرد.

آثار

  • ایمان و عمل غزالی (1953) ISBN 978-0-686-18610-6
  • محمد در مکه (1953) ISBN 978-0-19-577278-4 (آنلاین)
  • محمد در مدینه (1956) ISBN 978-0-19-577307-1 (آنلاین)
  • محمد: پیامبر و دولتمرد (1961) ISBN 978-0-19-881078-0، خلاصه ای از دو اثر عمده فوق (آنلاین)
  • فلسفه و کلام اسلامی (1962) ISBN 978-0-202-36272-4
  • اندیشه سیاسی اسلام (1968) ISBN 978-0-85224-403-6
  • تأثیر اسلام بر اروپای قرون وسطی (1972) ISBN 978-0-85224-439-5
  • اسلامی که گرانقدر بود (1976) ISBN 978-0-275-51870-7
  • اسلام چیست؟ (1980) ISBN 978-0-582-78302-7
  • مکه محمد (1988) ISBN 978-0-85224-565-1
  • برخوردهای مسلمان و مسیحی: برداشت‌ها و تصورات نادرست (1991) ISBN 978-0-415-05411-9
  • اسلام اولیه (1991) ISBN 978-0-7486-0170-7
  • فلسفه و کلام اسلامی (1987) ISBN 978-0-7486-0749-5
  • عقاید اسلامی (1994) ISBN 978-0-7486-0513-2
  • تاریخ اسپانیای اسلامی (1996) ISBN 978-0-85224-332-9
  • اندیشه سیاسی اسلامی (1377) ISBN 978-0-7486-1098-3
  • اسلام و ادغام جامعه (1998) ISBN 978-0-8101-0240-8
  • اسلام: یک تاریخچه (1999) ISBN 978-1-85168-205-8
  • یک ایمان مسیحی برای امروز (2002) ISBN 0-415-27703-5
  • The faith and practice of al-Ghazālī (۱۹۵۳)
  • محمد در مکه (۱۹۵۳)
  • محمد در مدینه (۱۹۵۶)
  • Muhammad: Prophet and Statesman (1961)
  • Islamic Philosophy and Theology (1962)
  • Islamic Political Thought (1968)
  • The Majesty That Was Islam (1976)
  • Islam: A Short History (1999)

منابع

  1. ↑ ۱٫۰ ۱٫۱ ۱٫۲ ۱٫۳ Holloway, Richard (14 November 2006). "William Montgomery Watt". The Guardian. Retrieved 1 June 2016.
  2. ↑ ۲٫۰ ۲٫۱ ۲٫۲ ۲٫۳ ۲٫۴ ۲٫۵ Hillenbrand, Carole (8 November 2006). "Professor W. Montgomery Watt". The Independent. Retrieved 1 June 2016. خطای ارجاع: برچسب <ref> نامعتبر؛ نام «obit - Independent» چندین بار با محتوای متفاوت تعریف شده است
  3. ↑ ۳٫۰ ۳٫۱ ۳٫۲ ۳٫۳ ۳٫۴ ۳٫۵ "William Montgomery Watt". Crockford's Clerical Directory (online ed.). Church House Publishing. Retrieved 1 June 2016.
  4. ↑ ۴٫۰ ۴٫۱ ۴٫۲ "Interview with Profs. William Montgomery Watt". www.alastairmcintosh.com. خطای ارجاع: برچسب <ref> نامعتبر؛ نام «al» چندین بار با محتوای متفاوت تعریف شده است
  5. ↑ [نیازمند منبع]
  6. ↑ The Herald, The Scotsman, The Times, 27 October 2006
  7. ↑ "Lecture by Professor Carole Hillenbrand in event: Islamic Studies in Scotland: Retrospect and Prospect" (PDF). University of Edinburgh, Islamic and Middle Eastern Studies. 2016-12-13. Retrieved 2017-03-25.
  8. ↑ "The Prophet Muhammad: A mercy to mankind". Archived from the original on 4 September 2006.
  9. ↑ Khan, Ali (2005). "Hagarism: The Story of a Book Written by Infidels for Infidels". SSRN Electronic Journal. doi:10.2139/ssrn.944295.
  10. ↑ The Herald, The Scotsman, The Times, 27 October 2006
  11. ↑ «The Prophet Muhammad (PBUH): A mercy to mankind». بایگانی‌شده از اصلی در ۴ سپتامبر ۲۰۰۶. دریافت‌شده در ۱۹ اکتبر ۲۰۰۸.
  12. ↑ Patricia Crone, Meccan Trade and the Rise of Islam, Princeton University Press. 1987 [۱]
  13. ↑ Khan, Ali (2005). "Hagarism: The Story of a Book Written by Infidels for Infidels". SSRN Electronic Journal. doi:10.2139/ssrn.944295. ISSN 1556-5068.
  14. ↑ Ibrahim Kalin, Prophet Muhammad and His Western Critics: A Critique of W. Montgomery Watt and Others
  15. ↑ Roggema, Barbara (2009). The Legend of Sergius Baḥīrā: Eastern Christian Apologetics and Apocalyptic in Response to Islam (به انگلیسی). Brill. p. 52. ISBN 978-90-04-16730-8.
  16. ↑ Obituary by Charlotte Alfred. Edinburgh Middle East Report Online. Winter 2006.
برگرفته از «https://www.islamical.org/w/index.php?title=ویلیام_مونتگمری_وات&oldid=163480»