خانقاه

خانقاه محل گردهمایی صوفیان و برگزاری آیین‌های آنان است. دربارهٔ زمان و محل نخستین خانقاه گزارش‌های متفاوتی وجود دارد و گاه آن را به قرن دوم هجری نسبت داده‌اند.

واژه‌شناسی

خانقاه به مکانی گفته می‌شود که صوفیان و درویشان در آن گرد می‌آیند و آیین‌ها و مراسم خاص خود را برگزار می‌کنند. این واژه معرّب «خانگاه» فارسی است و از دو جزء «خانه» و «گاه» به معنای جایگاه یا محل تشکیل شده است.

کاربرد

ایجاد خانقاه به عنوان محل گردهمایی صوفیان در دوره‌های بعدی تاریخ اسلام پدید آمد و در منابع تاریخی زمان و محل دقیق آغاز آن به‌روشنی مشخص نیست. برخی صوفیان پیدایش آن را به «صفّه» در کنار مسجد مدینه در آغاز هجرت نسبت می‌دهند؛ جایی که گروهی از مسلمانان تازه‌وارد که در مدینه آشنایی یا محل اقامت نداشتند، به‌طور موقت در آن سکونت می‌کردند. با این حال، صفّه بیشتر محل اقامت موقت نیازمندان و مهاجران دانسته شده است، در حالی که خانقاه به عنوان مرکزی برای گردهمایی صوفیان و برگزاری آیین‌های آنان شناخته می‌شود.

تاریخچه

در برخی گزارش‌ها گفته شده است که نخستین خانقاه در منطقه‌ای از شام ساخته شد و در روایتی دیگر، پیدایش آن به قرن دوم هجری و هم‌زمان با دوره سفیان ثوری نسبت داده شده است.

پانویس

منابع

• اختری، عباسعلی (۱۳۹۰). «خانقاه». دایرةالمعارف جامع اسلامی. تهران: آرایه.