ذیقار

ذیقار نام موضعی در عراق و از مکان‌های شناخته‌شده در تاریخ عرب پیش از اسلام است. این محل به سبب وقوع نبردی میان برخی قبایل عرب و نیروهای وابسته به شاهنشاهی ساسانی شهرت یافته است. در منابع تاریخی، از این رویداد با عنوان «جنگ ذیقار» یاد شده و آن را نخستین پیروزی عرب‌ها بر نیروهای ایرانی دانسته‌اند.

موقعیت جغرافیایی

ذیقار موضعی یا آبی در سرزمین عراق دانسته شده است که در نزدیکی کوفه قرار داشته است. بر پایه گزارش‌های تاریخی، علی بن ابی‌طالب در مسیر حرکت خود از مدینه به بصره در این محل توقف کرد و افرادی را به کوفه فرستاد تا مردم آن شهر را برای پیوستن به سپاه خود فراخوانند. از این گزارش چنین برمی‌آید که این موضع در ناحیه جنوبی کوفه قرار داشته است.

جنگ ذیقار

شهرت ذیقار بیشتر به سبب نبردی است که در همین محل میان قبیله بنی‌شیبان و نیروهای وابسته به خسرو پرویز، شاه ساسانی، رخ داد. این جنگ در اوایل دوره بعثت پیامبر اسلام روی داد و در منابع تاریخی از آن به عنوان یکی از رویدادهای مهم پیش از اسلام یاد شده است.

بر اساس گزارش‌ها، زمینه این جنگ به کشته شدن عدی بن زید عبادی به دستور نعمان بن منذر لخمی نسبت داده شده است. در پی این رخداد، درگیری میان عرب‌های بنی‌شیبان و نیروهای وابسته به خسرو پرویز که از نعمان پشتیبانی می‌کردند شکل گرفت و در نهایت عرب‌های بنی‌شیبان در این نبرد پیروز شدند. در برخی منابع این واقعه به عنوان نخستین پیروزی عرب‌ها بر نیروهای ایرانی یاد شده است. در برخی روایات نیز نقل شده است که پیامبر اسلام روزی گفت که در همان روز عرب بر عجم پیروز خواهد شد و پس از آن خبر پیروزی عرب‌ها در جنگ ذیقار گزارش شد.

پانویس

منابع

• اختری، عباسعلی (۱۳۹۰). «ذیقار». دایرةالمعارف جامع اسلامی. تهران: آرایه.