غزوه خیبر
غزوه خیبر – پیروزی مسلمانان بر قلعههای خیبر
در سال هفتم هجری قمری، بعد از پیمان صلح حدیبیه، پیامبر اسلام (ص) تصمیم گرفت برای رفع خطرات و تحریکاتی که از سوی یهودیان خیبر و قبایل متحدشان علیه مسلمانان صورت میگرفت، وارد منطقه خیبر شود[۱]و تاکید شد این نبرد در محرّم تا صفر همان سال آغاز و به فتح کامل خیبر منتهی گردید .[۲]
📍 موقعیت جغرافیایی خیبر
خیبر در حدود ۱۶۵ کیلومتر شمال مدینه واقع بوده و شامل قلعهها، مزارع و نخلستانهای سرسبز در منطقهای کوهستانی است. آب و خاک مناسبی داشته و محصول اصلی آن خرما بود [۳] منطقه به دلیل دارابودن قلعههای متعدد، به «قلعهگان» معروف گشت [۴]
🔍 علت وقوع نبرد
یهودیان خیبر مأمن یهودیان بنینضیر بودند که پس از اخراج از مدینه به آنجا پناه برده و با تحرک علیه مسلمانان، قبایل عرب را تحریک میکردند [۵] پس از آنکه برخی قبیلههای عرب نیز تحت تأثیر آنها قرار گرفتند، رسول خدا (ص) تصمیم به پاکسازی این منطقه خطرناک گرفت [۶]
⚔️ جریان نبرد
سپاه مسلمانان با هدایت پیامبر به سوی قلعههای خیبر پیش رفتند. ابتدا پرچم به ابوبکر داده شد اما بازگشت، سپس به عمر سپرده شد و او نیز ناتوانی در فتح را نشان داد. «پرچم» در نهایت به امیرالمؤمنین علی (ع) سپرده شد و ایشان با رشادتی بینظیر موفق به فتح قلعه قموص و سایر حصون شدند [۷]
در یکی از معروفترین نبردها، مرحب، پهلوان یهودان خیبر، با ضربتی از ذوالفقار علی (ع) کشته شد که سبب سرنگونی روحیه مدافعان گردید [۸]
📈 نتایج نبرد
مسلمانان موفق به فتح همه قلعهها شدند و منابع اقتصادی مهم خیبر را در کنترل گرفتند [۹]
یهودیان به جای اخراج کامل، با موافقت پیامبر اجازه یافتند در منطقه بمانند و کشاورزی کنند، به شرط پرداخت نصف محصولاتشان به مسلمانان [۱۰]
تا زمان خلافت عمر بن خطاب، یهودیان در آن منطقه باقی بودند ولی بعدها به اجبار اخراج شدند [۱۱]
- ↑ ابن هشام، السیرة النبویة، ج۲، ص۳۲۶.
- ↑ ابن عبدالبر، الاستیعاب، ج۲، ص۴۷۵.
- ↑ ابن عبدالبر، الاستیعاب، ج۲، ص۴۷۵.
- ↑ طبری، تاریخ الأمم و الملوک، ج۲، ص۳۶۹.
- ↑ ابن هشام، السیرة النبویة، ج۲، ص۳۲۶.
- ↑ کلینی، الکافی، ج۵، ص۲۸.
- ↑ ابن هشام، السیرة النبویة، ج۲، ص۳۲۶.طبری، تاریخ الأمم و الملوک، ج۲، ص۳۶۹.
- ↑ طبری، تاریخ الأمم و الملوک، ج۲، ص۳۶۹.ابن هشام، السیرة النبویة، ج۲، ص۳۲۶.
- ↑ طبری، تاریخ الأمم و الملوک، ج۲، ص۳۶۹.
- ↑ ابن هشام، السیرة النبویة، ج۲، ص۳۲۶.طبری، تاریخ الأمم و الملوک، ج۲، ص۳۶۹.
- ↑ طبری، تاریخ الأمم و الملوک، ج۲، ص۳۶۹.