|
مسابقه دانشدخت |
| اسلامیکال از تاریخ ۱۵ دی تا ۲۰ بهمن، میزبان یک همایه با موضوع زنان است. شما میتوانید در مسابقه مقالهنویسی دانشدخت، شرکت کنید و با نگارش مقاله، از جوایز آن بهرهمند باشید. اگر به موضوعات مربوط با زنان علاقهمندید، این فرصت را از دست ندهید. فهرستی از مقالات پیشنهادی جهت ایجاد یا ویرایش در اینجا وجود دارد. |
سیمین بهبهانی
سیمین بهبهانی (۱۳۰۶–۱۳۹۳) از برجستهترین شاعران معاصر ایران است؛ شاعری که به دلیل دگرگون ساختن ساختار و زبان غزل فارسی، از او با عنوان «نیمای غزل» یاد میشود. سیمین نهتنها در عرصه ادبیات، بلکه در میدان دفاع از حقوق زنان و انسانگرایی نیز حضوری پررنگ و اثرگذار داشت.
آثار او آمیزهای از احساس لطیف زنانه و نگاه اجتماعی ژرف است. در غزلهایش، سنت کهن شعر فارسی با موضوعات مدرن درهم میآمیزد. از میان مجموعههای شاخص وی میتوان به «خطی ز سرعت و از آتش»، «ارژن»، «چلچراغ» و «کاغذین جامه» اشاره کرد.
ریشههای خانوادگی و دوران پرورش
سیمین با نام اصلی سیمین خلیلی در خانوادهای فرهنگی و روشناندیش چشم به جهان گشود. پدرش، عباس خلیلی، شاعر، نویسنده و مدیر روزنامه اقدام بود و مادرش فخرعظمی ارغنون، معلم زبان فرانسه، روزنامهنگار و از پیشگامان جنبشهای زنان به شمار میرفت.
فخرعظمی که در خانوادهای اشرافی و اهل علم پرورش یافته بود، از نخستین زنانی بود که در انجمن نسوان وطنخواه و نشریهی آینده ایران فعالانه حضور داشت. سیمین در فضایی پرورش یافت که گفتوگو از شعر، عدالت و آزادی همواره در آن جریان داشت. خود او بعدها گفته بود: «مادرم هرچه داشت به من بخشید؛ صداقت، ذوق سالم، و عشق به شعر.»
تحصیل، عشق و زندگی شخصی
سیمین از نوجوانی به سرودن شعر پرداخت و در چهاردهسالگی نخستین سرودههایش را در نشریات منتشر کرد. پس از پایان دبیرستان، تحصیل در دانشکده حقوق دانشگاه تهران را آغاز کرد.
او در سال ۱۳۲۵ با حسن بهبهانی ازدواج کرد و نام خانوادگی همسرش را برگزید. حاصل این ازدواج سه فرزند به نامهای علی، حسین و امید بود، اما این پیوند در سال ۱۳۴۹ پایان یافت.
چندی بعد با منوچهر کوشیار، از همدورههای دانشگاهی خود ازدواج کرد؛ پیوندی که تا درگذشت کوشیار در سال ۱۳۶۳ پایدار ماند.
وداع سیمین
در واپسین سالهای عمر، سیمین از بیماری قلبی و مشکلات تنفسی رنج میبرد. او در مرداد ۱۳۹۳ در بیمارستان پارس بستری شد و پس از چند روز اغما درگذشت. پیکرش با بدرقهی دوستداران و اهالی ادب از تالار وحدت تشییع و در قطعه هنرمندان بهشت زهرا به خاک سپرده شد.
فعالیتهای اجتماعی و فرهنگی
سیمین بهبهانی نهتنها شاعر، بلکه نماد کنشگری مدنی و صدای آزادیخواهی زنان ایران بود. در دهههای ۴۰ و ۵۰ خورشیدی در دفاع از آزادی اندیشه، حقوق بشر و مشارکت زنان نقش فعالی ایفا کرد.
او از اعضای مؤثر کانون نویسندگان ایران بود و در تهیهی بیانیهها و اعتراضهای صنفی مشارکت داشت. همچنین سالها ریاست انجمن شاعران ایران را برعهده داشت و همواره بر استقلال شعر و آزادی بیان تأکید میکرد.
در دههی ۱۳۸۰، حضورش در تجمعهای مدنی و بیانیههای حقوق بشری، جلوهای تازه از شجاعت و انساندوستی او را نمایان ساخت.
پیوند دو سیمین؛ بهبهانی و دانشور
شباهت نام دو بانوی نامدار، سیمین بهبهانی و سیمین دانشور، همواره برای ادبدوستان جالب توجه بوده است. آشنایی آنها به اواخر دهه ۱۳۴۰ بازمیگردد و دوستیشان تا سالهای پایانی عمر ادامه داشت. بهبهانی بعدها در گفتوگویی، دانشور را «خواهری مهربان و شنوا» توصیف کرد.
نگاه به جلال آل احمد
در نامهها و گفتوگوهای سیمین، جایگاه ویژهای برای جلال آل احمد دیده میشود. او در اثرش با عنوان نامههایی به شاعر، از جلال بهعنوان نویسندهای تأثیرگذار بر ادبیات معاصر یاد کرده و نقش اندیشههای اجتماعی او را ستوده است.
برگزیدهای از آثار شاخص
آثار بهبهانی پلی میان سنت و نوگرایی در غزل فارسیاند. او موضوعات عاشقانه را با دغدغههای انساندوستانه و اجتماعی درآمیخت.
مهمترین دفترهای شعر او عبارتاند از:
- چلچراغ (۱۳۳۰): غزلهایی در سبک کلاسیک
- رستاخیز (۱۳۳۶): بازتاب دیدگاههای اجتماعی شاعر
- مرمر (۱۳۴۱): سرودههایی عاشقانه و لطیف
- رز رکسانا (۱۳۴۷): آمیزهای از احساس زنانه و نگاه نو
- چلچله (۱۳۵۶): بیانگر اعتراضات اجتماعی
- خطی ز سرعت و از آتش (۱۳۶۰): شعری در خدمت انتقاد اجتماعی
- دشت ارژن (۱۳۶۲): ترکیبی از حماسه و روایت زنانه
- کندوی خواب (۱۳۷۶): بازتاب شعر نوگرایانهی او
- یکی مثنوی، یکی غزل (۱۳۸۰): سرودههایی اجتماعی و انسانی
- کاغذین جامه (۱۳۸۶): حاصل سالهای پختگی شاعر
ویژگیهای سبک و زبان شعری
در شعر سیمین، سادگی بیان در کنار عمق اندیشه جاری است. او زبان روزمره را به شعر آورد، اما لطافت و آهنگ کلام را حفظ کرد. غزلهایش مملو از موسیقی درونی، تصویرسازی نمادین و سخن اجتماعی است.
بهبهانی با وفاداری به قالب کلاسیک، محتوای غزل را به قلمرو دغدغههای زنان، مردم و جامعه معاصر گسترش داد.
افتخارات و جوایز بینالمللی
سیمین بهبهانی نهفقط در ایران، بلکه در جهان نیز بهعنوان نماد ادبیات متعهد شناخته شد. از مهمترین افتخارات او میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
- نامزد جایزه نوبل ادبیات
- برندهی جایزه هلمن–همت از سازمان دیدهبان حقوق بشر (۱۹۹۹)
- دریافت مدال کارل فون اوسیتسکی از انجمن قلم آلمان (۲۰۰۹)
- جایزهی یانوش پانونیوش از انجمن نویسندگان مجارستان
- دکترای افتخاری دانشگاه سوربن