خواستگاری
خواستگاری مرحله درخواست ازدواج است. در متون دینی بر رعایت حقوق دیگران در این مرحله تأکید شده و خواستگاری از زنی که پاسخ مثبت به دیگری داده، زن شوهردار یا زن در عده رجعی ممنوع دانسته شده است. همچنین در حالت احرام نیز خواستگاری و عقد ازدواج جایز نیست.
در فرهنگ اسلامی
خواستگاری به معنای درخواست ازدواج با زنی است و در فقه اسلامی با عنوان خطبه نیز شناخته میشود. در این مرحله مرد تمایل خود را برای ازدواج با زن یا خانواده او مطرح میکند تا در صورت توافق، ازدواج انجام شود.[۱]
در روایتی آمده است که محمد، پیامبر اسلام گفته است: مرد مسلمان نباید زنی را که مرد مسلمان دیگری از او خواستگاری کرده است خواستگاری کند، مگر آنکه از او اجازه بگیرد. این حکم برای جلوگیری از اختلاف و کدورت میان افراد بیان شده است. در روایتی دیگر، مغیرة بن شعبه نقل میکند که از دختری از انصار خواستگاری کرده بود و موضوع را با محمد در میان گذاشت. از او پرسیده شد که آیا آن دختر را دیده است یا نه. وقتی پاسخ داد که او را ندیده است، به او گفته شد که پیش از ازدواج او را ببیند، زیرا دیدن زن و مرد پیش از ازدواج میتواند موجب افزایش محبت و سازگاری میان آنان شود. مغیرة به خانه آن دختر رفت و موضوع را با خانواده او مطرح کرد. پس از گفتوگو، دختر اجازه داد که به توصیه محمد یکدیگر را ببینند و سپس با یکدیگر ازدواج کردند. او نقل میکند که این ازدواج بسیار موفق بود و تا پایان عمر زندگی همراه با محبت داشتند.[۲]
در فقه اسلامی
از نظر فقهی، خواستگاری از زنی که قبلاً به خواستگاری مرد دیگری پاسخ مثبت داده است جایز نیست، زیرا این کار میتواند باعث اختلاف میان افراد شود. با این حال، اگر کسی برخلاف این نهی اقدام به خواستگاری کند و زن آن را بپذیرد، عقد ازدواج از نظر فقهی صحیح دانسته شده است، هرچند برخی فقیهان این کار را مکروه دانستهاند.[۳]
همچنین خواستگاری از زن شوهردار و نیز از زنی که در عده رجعی است حرام شمرده شده است. حتی اشاره و کنایه به پیشنهاد ازدواج در چنین شرایطی نیز جایز دانسته نشده است؛ برای مثال بیان عباراتی که بهطور غیرمستقیم تمایل به ازدواج را نشان دهد.[۴]
در برخی متون فقهی آمده است که خواستگاری از زن از محرمات حالت احرام نیز بهشمار میآید؛ بنابراین شخصی که در حال احرام است نه میتواند خواستگاری کند، نه عقد ازدواج جاری کند، نه برای دیگری عقد بخواند و نه شاهد عقد باشد، و اگر چنین عقدی انجام شود باطل خواهد بود.[۵]
پانویس
ارجاعات
منابع
- اختری، عباسعلی (۱۳۹۰). «خواستگاری». دایرةالمعارف جامع اسلامی. تهران: آرایه.