حقوق زنان در ایران

مسجدالقصی

مسجدالاقصی، مجموعه‌ای واقع در بخش قدیمی شهر اورشلیم، در نقطهٔ پایانی سفر محمد در واقعهٔ اسراء قرار دارد و نخستین قبله و سومین مکان مقدس در آیین اسلام به‌شمار می‌رود. این مجموعه، افزون بر اهمیت مذهبی، از نظر معماری و تاریخی نیز ارزش فراوانی دارد. با این حال، به دلیل ادامهٔ درگیری‌ها و آسیب‌های ناشی از مناقشات سیاسی و نظامی در منطقه، این میراث فرهنگی در معرض خطر قرار گرفته است.نام مسجدالقصی در آیهٔ اول سورهٔ اسراء ذکر شده است.

مسجدالقصی در لغت

مسجد اقصی . [م َ ج ِ دِ اَ صا] (اِخ) مسجد الاقصی. المسجد الاقصی. اسم بیت‌المقدس که مسجدی است درشام. (غیاث) (آنندراج). جامعی است در قدس در کنار جامع عمر. (از اقرب الموارد). مسجد بیت‌المقدس. مزگت بیت‌المقدس. جامعی است بزرگ در جنوب قبةالصخرة، ولیدبن عبدالملک در فاصلهٔ سالهای ۷۰۵ تا ۷۱۵ م. آن را بساخت. از اماکن بسیار مقدس مسلمین است.

تاریخچه

مسجدالاقصی، یکی از اماکن مقدس در تاریخ ادیان ابراهیمی (یهودیت، مسیحیت و اسلام) است که در سرزمین شام و شهر بیت‌المقدس واقع شده است. بنابر شواهد تاریخی، حضرت داوود (ع) نخستین بار در محل این مجموعه اقدام به احداث معبدی نمود و حضرت سلیمان (ع) آن را تکمیل کرد. در آن دوره، این شهر با نام‌های اورشلیم یا یوروشالاییم شناخته می‌شد. واژهٔ «اورشلیم» ترکیبی از دو واژهٔ عبری «اور» به معنای آتش، روشنایی و مقدس، و «شلیم» به مفهوم شهر، صلح یا سلامتی است. بعدها این مکان با نام‌هایی چون ایلیاء (شهر خدا) و در زمان یهودیان با عنوان بیت‌هامیکداش (خانهٔ مقدس) نیز خوانده می‌شد. نام «ایلیاء» تا زمان ظهور اسلام بر شهر باقی ماند و به‌تدریج نام‌هایی نظیر بیت‌المقدس، بیت‌القدس، قدس شریف و مدینهٔ مقدس نیز به کار گرفته شدند.

مسجدالاقصی در هر دوره، متناسب با نام شهر و خاستگاه خود، تغییر نام داده و اسامی متفاوتی را تجربه کرده است. از جملهٔ این اسامی می‌توان به معبد اورشلیم، معبد ایلیاء و بقعهٔ ایلیاء اشاره کرد.مسجدالاقصی پیش از دوران خلافت عبدالملک بن مروان و پسرش، ولید بن عبدالملک (دو حاکم بنی‌امیه)، توسعهٔ چندانی نیافته بود و در آن زمان به «حرم قدسی شریف» معروف بود. در سال ۶۹۱ میلادی، عبدالملک بن مروان، مسجدالاقصی را در مساحت کنونی آن توسعه داد و مهم‌ترین بنای آن، یعنی قبةالصخره، را احداث نمود.

ارزش و فضیلت

مسجدالاقصی تا پیش از واقعهٔ تغییر قبله در سال دوم هجری قمری، به عنوان قبلهٔ نخستین مسلمانان شناخته می‌شد.ز این رو، برخی از شیعیان ایرانی در دورهٔ قاجار و پهلوی، در جریان سفر حج (یا به صورت مجزا)، اماکن مذهبی بیت‌المقدس، از جمله مسجدالاقصی، را نیز زیارت می‌کرده‌اند.در منابع حدیثی، مسجدالاقصی در کنار مسجدالحرام، مسجدالنبی و مسجد کوفه، یکی از چهار مسجد بافضیلت (مساجد اربعه) دانسته شده است. فضیلت نماز گزاردن در مسجدالحرام، مسجدالنبی و مسجدالاقصی برابر با هزار نماز در دیگر مساجد دانسته شده است.

بازسازی مسجدالقصی

مسجدالاقصی در طول تاریخ و در دوره‌های مختلف، مورد مرمت و بازسازی قرار گرفته است. حکومت‌هایی چون عباسیان، فاطمیان، ایوبیان و عثمانیان از جملهٔ حاکمان تأثیرگذاری هستند که در امر بازسازی این بنا دخیل بوده‌اند.لازم به ذکر است که منصور دوانیقی (حکومت: ۱۳۶–۱۵۸ق) نیز در این زمینه سهمی داشته است.

منابع