آیه رضاع
آیه رضاع، آیه 233 سوره بقره است. این آیه به تبیین وظایف پدر و مادر در دوران شیرخوارگی کودک و برخی جزئیات دیگر میپردازد. افزون بر این، مفاد این آیه در ایجاد حرمت نکاح به سبب رضاع نیز مورد استناد قرار میگیرد و به همین دلیل در میان مذاهب اسلامی از اهمیت ویژهای برخوردار است.
نامگذاری
به آیه 233 سوره بقره، ایه رضاع گفته میشود. رضاع در لغت از ریشه رضع گرفته شده است که به باور راغب اصفهانی لغتشناس سنی مذهب، رضع به معنی شیرخوردن است.[۱] و در لغتنامه قاموس قرآن ارضاع به معنای شیردادن ذکر شده است.[۲] به عقیده طباطبایی از مفسرین شیعی، كلمه" ارضاع" مصدر فعل" يرضعن" است، «یرضعن» باب افعال و از ماده رضاعة و رضع گرفته شده است، كه به معناى مكيدن پستان به منظور نوشيدن شير از آن است.[۳]
متن و ترجمه
به گزارش طبرسی، مفسر شیعه، متن آیه رضاع، عبارت است از:
(وَ الْوالِداتُ يُرْضِعْنَ أَوْلادَهُنَّ حَوْلَيْنِ كامِلَيْنِ لِمَنْ أَرادَ أَنْ يُتِمَّ الرَّضاعَةَ وَ عَلَى الْمَوْلُودِ لَهُ رِزْقُهُنَّ وَ كِسْوَتُهُنَّ بِالْمَعْرُوفِ لا تُكَلَّفُ نَفْسٌ إِلاَّ وُسْعَها لا تُضَارَّ والِدَةٌ بِوَلَدِها وَ لا مَوْلُودٌ لَهُ بِوَلَدِهِ وَ عَلَى الْوارِثِ مِثْلُ ذلِكَ فَإِنْ أَرادا فِصالاً عَنْ تَراضٍ مِنْهُما وَ تَشاوُرٍ فَلا جُناحَ عَلَيْهِما وَ إِنْ أَرَدْتُمْ أَنْ تَسْتَرْضِعُوا أَوْلادَكُمْ فَلا جُناحَ عَلَيْكُمْ إِذا سَلَّمْتُمْ ما آتَيْتُمْ بِالْمَعْرُوفِ وَ اتَّقُوا اللَّهَ وَ اعْلَمُوا أَنَّ اللَّهَ بِما تَعْمَلُونَ بَصِيرٌ )233
بهاءالدین خرمشاهی، مترجم شیعه در ترجمه این آیه آورده است:[۴]
و مادران فرزندانشان را دو سال كامل شير دهند، اين براى كسى است كه بخواهد دوران شيرخوارگى را به حد كمال برساند و خوراك و پوشاك آنان در حد عرف بر عهده پدر فرزند است، هيچكس جز به اندازه توانش مكلف نمىشود، هيچ مادرى نبايد به خاطر فرزندش رنجه شود و نيز نبايد پدر به خاطر فرزندش رنجه شود، وارث [و قيم] نيز همين حكم را دارد، و اگر به توافق و مشورت، قصد از شير گرفتن فرزند را كردند، گناهى بر آنان نيست، و اگر خواستيد براى فرزندانتان دايه بگيريد، چون به درستى دستمزد آنان را بپردازيد، گناهى بر شما نيست، و از خداوند پروا كنيد و بدانيد كه خدا از كار و كردار شما آگاه است.
قرائت
اهل بصره، ابن کثیر و قتیبه (لا تضار) را با تشدید راء و به صورت مرفوع قرائت کردهاند. و ابوجعفر با تخفیف راء و سکون آن قرائت کرده است. و بقیه قاریان راء را با تشدید و به صورت مفتوح قرائت کردند.[۵]
مکان نزول
این سوره در شهر مدینه بر پیامبر اسلام نازل شده است.[۶]