دیه زن در اسلام

دیه، مبلغی است که به‌منظور جبران خسارت ناشی از فوت فرد در نتیجهٔ قتل عمد، شبه‌عمد یا خطای فاحش پرداخت می‌شود. در صدر اسلام، مبنای تعیین دیه شتر بود، اما در دورهٔ معاصر، محاسبهٔ میزان دیه بر اساس مبانی و معیارهای متفاوتی انجام می‌گیرد. در صدر اسلام، با توجه به ارزش اقتصادی و میزان دسترسی، شش قلم کالا شامل شتر، گاو، گوسفند، حُلّهٔ یمنی (پوشاک تهیه‌شده از پارچه‌های بُرد یمانی)، دینار و درهم به‌عنوان مبنای تعیین دیه مورد استفاده قرار می‌گرفت. بر این اساس، دیه به‌صورت پرداخت مقادیر معینی از دارایی‌های باارزش تعیین می‌شد؛ از جمله صد شتر، دویست گاو، هزار گوسفند، صد حُلّهٔ یمنی، ده‌هزار درهم یا هزار دینار که از سکه‌های رایج در سرزمین‌های اسلامی به‌شمار می‌آمدند.با تغییر شرایط اجتماعی و اقتصادی نسبت به صدر اسلام، قانون‌گذاران با استناد به متون فقهی و استفتائات انجام‌شده، به‌جای شش کالای یادشده، معادل پولی آنها را به‌عنوان دیه تعیین کردند. از آنجا که برخی از این اقلام، مانند حُلّهٔ یمنی و سکه‌های درهم و دینار، در شرایط کنونی در دسترس نیستند، هیئت‌های کارشناسی مبلغ دیه را بر پایهٔ ارزش اقتصادی کالاهای باقی‌مانده، از جمله شتر، گاو و گوسفند، محاسبه و اعلام می‌کنند. در صدر اسلام، دیه به‌منظور جبران خسارت واردشده به بازماندگان فردی که در اثر قتل ـ اعم از عمد، شبه‌عمد یا خطای فاحش ـ جان خود را از دست داده بود، مقرر می‌شد. هدف از این حکم آن بود که خانوادهٔ متوفی بتوانند در نبود نان‌آور خود، برای مدت طولانی به تأمین معیشت و ادامهٔ زندگی بپردازند؛ مدتی که در برخی منابع تا حدود سی سال نیز ذکر شده است.