خواجوی کرمانی
خواجوی کرمانی (۶۷۹–۷۵۳ ق) با نام اصلی کمالالدین ابوالعطا محمود بن علی کرمانی، شاعر برجسته سده هشتم و از ارادتمندان علاءالدین سمنانی بود. او با حاکمان آلمظفر و ابواسحاق اینجو معاصر بود و در شیراز با حافظ معاشرت داشت. مهمترین اثر او دیوان اشعار و خمسهای شامل پنج مثنوی به تقلید از نظامی گنجوی است. خواجو در غزلسرایی از سعدی پیروی میکرد و خود بر حافظ تأثیرگذار بود.
زندگی
کمالالدین ابوالعطا محمود بن علی کرمانی، متخلص به خواجو، شاعر و عارف سده هشتم هجری است. او در ۱۵ شوال ۶۷۹ قمری در کرمان زاده شد. خواجو پس از فراگیری دانشهای زمانه در زادگاهش، به سیر و سیاحت در سرزمینهای مختلف پرداخت و با بزرگان و طوایف گوناگون دیدار کرد.[۱]
خواجو با حاکمان معاصر خود از جمله ابوسعید بهادرخان (ایلخانی) و وزیرش غیاثالدین محمد، و همچنین برخی سلاطین آلمظفر در ارتباط بود و آنها را مدح کرد. او مدتی در شیراز اقامت داشت و با بزرگان آن شهر از جمله حافظ معاشرت میکرد. حافظ در غزلسرایی به شیوه سخن خواجو نظر داشته و از آن تأثیر پذیرفته است. از دیگر ممدوحان او میتوان به ابواسحاق اینجو و وزیرش شمسالدین محمود صاین، و همچنین تاجالدین احمد عراقی از بزرگان کرمان اشاره کرد.[۲]
سفرها و گرایشهای عرفانی
او در طول سفرهای خود به دیدار علاءالدین سمنانی، از بزرگان صوفیه، رفت و به او ارادت پیدا کرد. خواجو در اشعار خود به این ارادت اشاره کرده و در رباعی مشهوری، پیروی از راه علی بن ابیطالب را مایه رسیدن به سرچشمه حیات و رهایی از وسوسه شیطان، همانند مرشد خود سمنانی، دانسته است.[۳]
آثار
خواجو علاوه بر دیوان اشعار، خمسهای به سبک نظامی گنجوی سروده است که شامل مثنویهای زیر است:[۴]
- همای و همایون: داستانی عاشقانه که در سال ۷۳۲ ق در بغداد به پایان رسید. در این اثر تأثیر سبک شاهنامه فردوسی نیز دیده میشود.
- گل و نوروز: مثنوی عاشقانهای بر وزن خسرو و شیرین نظامی که در سال ۷۴۲ ق به نام تاجالدین عراقی سروده شده است.
- کمالنامه: مثنوی عرفانی بر وزن هفتپیکر که در سال ۷۴۴ ق به نام ابواسحاق اینجو نظم یافته است.
- روضة الانوار: به استقبال از مخزنالاسرار نظامی و در بیست مقاله که در سال ۷۴۳ ق به نام شمسالدین محمود صاین ساخته شده است.
- گوهرنامه: مثنوی در زمینه اخلاق و تصوف بر وزن خسرو و شیرین که در آن مبارزالدین محمد مظفر را مدح کرده است.
خواجو در قصاید عرفانی و غزلسرایی پیرو سبک سعدی بود. او سرانجام در سال ۷۵۳ ق درگذشت و آرامگاه او در تنگ اللهاکبر شیراز قرار دارد.[۵]
پانویس
ارجاعات
منابع
- اختری، عباسعلی (۱۳۹۰). «خواجوی کرمانی». دایرةالمعارف جامع اسلامی. تهران: آرایه.