ستم
سِتَم به معنای ظلم، تعدی و آزار دیگران است. در منابع اسلامی، ستمگری از زشتترین گناهان شمرده شده و آیات و روایات متعددی در نکوهش آن و بیان کیفرهای دنیوی و اخروی ستمگران وارد شده است. این رذیله اخلاقی نه تنها موجب تباهی آخرت فرد، بلکه سبب زوال دولتها و کوتاهی عمر نیز دانسته شده است.
در منابع اسلامی
در روایات نبوی، ستمگری با تعابیر تندی محکوم شده و پیامدهای دقیقی برای آن در قیامت تصویر شده است:
- انتقال حسنات: پیامبر اسلام سوگند یاد کرده است که در روز قیامت، ستمگر با نیکیهای بسیار میآید، اما به سبب ستمی که در حق دیگران کرده، نیکیهایش را به مظلوم میدهند تا جایی که حسنهای برایش نماند. اگر مظلوم دیگری باقی باشد، از گناهان او برداشته و بر نامه عمل ستمگر میافزایند.
- فرجام ستمگران: وی ستمگران و همکاران آنان را اهل دوزخ دانسته و فرموده است: «از ستم بپرهیزید که ستم در قیامت مایه تاریکی (ظلمات) است.»
- انتقام الهی: در حدیثی قدسی نقل شده که خداوند به عزت و جلالش سوگند یاد کرده است که از ستمگر و همچنین از کسی که مظلومی را ببیند و توان یاری او را داشته باشد اما سکوت کند، انتقام خواهد گرفت.[۱]
علی بن ابیطالب در سخنان خود بر قبح ستمگری و لزوم پرهیز از آن تأکید فراوان داشته است:
- ترجیح رنج بر ستمگری: وی سوگند یاد کرده است که اگر شب را تا صبح بر روی خارهای مغیلان بیدار بماند یا در غل و زنجیر بر زمین کشیده شود، نزد او محبوبتر از آن است که خدا و پیامبر را در حالی ملاقات کند که به بنده ای ستم کرده یا مالی را غصب نموده باشد. او با اشاره به کوتاهی عمر انسان، آلودن خود به چنین جنایتی را ناروا دانسته است.
- فرجام دنیوی ستم: وی معتقد بود ستمگر با کار خود در حقیقت به سود مظلوم (در آخرت) و به زیان خویش میکوشد. همچنین تأکید کرده است که هر کس ستم کند، عمر خود را در هم شکسته و ستمش بر او بازمیگردد.
- سیاست و ستم: در نگاه وی، ستم بر رعیت موجب نابودی دولت و شتاب گرفتن در هلاکت فرمانروا میشود.[۲]
در علم اخلاق
در آموزههای اخلاقی اسلام، نه تنها ستمگری، بلکه کمک به ستمگر نیز به شدت نهی شده است. در روایتی آمده است که هر کس ستمگری را یاری رساند، خداوند همان ستمگر را بر او چیره و مسلط خواهد ساخت.[۳]
پانویس
ارجاعات
منابع
- اختری، عباسعلی (۱۳۹۰). «ستم». دایرةالمعارف جامع اسلامی. تهران: آرایه.