لیلة المبیت

لیلة المبیت

شب نخست ماه ربیع‌الاول در سال سیزدهم بعثت، به “لیلة المبیّت” شهرت یافته است؛ همان شبی که علی در بسترخوابید. این اقدام زمانی صورت گرفت که پیامبر از طریق وحی الهی دریافت که مشرکان مکه قصد جان او را دارند.این اقدام، یکی از نشانه‌های برجسته‌ی فضایل علی است؛ حقیقتی که ایشان در شورای شش‌نفره نیز برای اثبات حقانیت خود به آن استناد کردند.

مفسران، نزول آیه “شِراء” یا همان آیه “لیلة المبیّت” را با این واقعه مرتبط دانسته و بر شأن نزول آن بر حضرت علی (ع) تأکید می‌ورزند.

ابن طاووس گزارش می‌دهد که محمد در خطبه غدیر، این واقعه را مأموریتی از جانب خدا برای علی دانست.همچنین بر پایه روایات، وقتی علی در بستر محمد خوابیده بود، جبرئیل بالای سر او و میکائیل پایین پایش آمدند. جبرئیل گفت: “خوشا به حال کسانی چون تو ای فرزند ابوطالب، که خدا در برابر فرشتگان به تو مباهات می‌کند.

آیه لیلةالمبیت

متن آیه

 وَ مِنَ النَّاسِ مَن یشْرِی نَفْسَهُ ابْتِغَاءَ مَرْضَاتِ اللَّـهِ وَ اللَّـهُ رَءُوفٌ بِالْعِبَادِ آیهٔ 

ترجمه آیه

و از مردم کسی است که جانش را برای خشنودی خدا می فروشد [مانند امیرالمؤمنین (علیه السلام)] و خدا به بندگان مهربان است.

برتری مقام ایثار علی و تسلیم اسماعیل

ابن طاووس، ایثار و خوابیدن علی در بستر محمد را با تسلیم اسماعیل فرزند ابراهیم در ماجرای ذبح مقایسه کرده است. از نظر او، ایثار علی از تسلیم اسماعیل برتر است؛ چراکه اسماعیل آماده بود تا به دست پدرش ذبح شود، اما علی خود را برای کشته‌شدن به دست دشمنانش آماده کرده بود.

نقشه قتل پیامبر

طبق گزارش‌های تاریخی، مشرکان قریش در دارالندوه گرد هم آمدند تا در خصوص چگونگی برخورد با پیامبر تصمیم نهایی را اتخاذ کنند. در این جلسه ،تصمیمی شوم طراحی شد و آن هم انتخاب نماینده‌ای از هر قبیله برای انجام یک حمله‌ی شبانه‌ی دسته‌جمعی ، با مشارکت تمامی قبایل بود که مسئولیت خون ایشان را میان همه‌ی قبایل تقسیم کنند؛ بدین ترتیب، بنی‌هاشم توان مقابله‌ی نظامی با تمامی طوایف را نداشته باشند و ناچار به پذیرش دیه شوند.در پی اتخاذ این تصمیم، جبرئیل بر پیامبر نازل شد و ایشان را از جزئیات این توطئه آگاه کرد.به همین علت پیامبر تصمیم گرفت قبل از آمدن مشرکان ،خانه خود را به سمت مدینه ترک کند.

تجلی فداکاری؛ شبِ حضور علی در بستر پیامبر

بر پایه روایت علامه مجلسی، پیامبر اکرم به علی فرمود: «مشرکان قصد دارند امشب مرا به قتل برسانند؛ آیا حاضری در بستر من بخوابی؟»علی) پرسید: «در این صورت، سلامت شما تضمین می‌شود؟» پیامبر پاسخ داد: «آری». در این هنگام، علی تبسمی کرد و سجده شکر به جا آورد. پس از آنکه سر از سجده برداشت، چنین فرمود: «آنچه را که مأمور به انجامش شده‌ای، به انجام رسان که چشم، گوش و قلبم فدای تو باد.»پیامبر ،علی را در آغوش گرفت و هر دو گریه کردند و از هم جدا شدند.

مشرکان از آغاز شب، خانه‌ی پیامبر را محاصره کرده بودند و قرار بر این بود که در نیمه‌ی شب به حمله برخیزند؛ اما ابولهب با این استدلال که در این ساعت، زنان و فرزندان در داخل خانه حضور دارند و در آینده عرب آن‌ها را به بی‌حرمتی نسبت به فرزندان عموی خویش متهم خواهند کرد، مانع از این اقدام شد.آنان با پرتاب سنگ به سوی علی که در بستر خوابیده بود، درصدد اطمینان از حضور کسی در آن جایگاه برآمدند، در حالی که در مورد رسول خدا شک و تردیدی نداشتند.با سپیده‌دم، هنگامی که به خانه هجوم بردند و علی را در بستر پیامبر مشاهده کردند، پرسیدند که محمد کجاست؟ علی در پاسخ چنین فرمودند: «مگر او را به من سپرده بودید که از من می‌خواهید؟! کاری کردید که او ناچار به ترک خانه شود.» در این هنگام، به سوی علی یورش بردند، ایشان را مورد آزار قرار دادند و سپس از خانه بیرون کشیدند و مورد ضرب و شتم قرار گرفتند. در نهایت، ساعتی نیز ایشان را در مسجدالحرام زندانی کرده و سپس آزاد نمودند.

پانویس

منابع

خبرگزاری رسمی حوزه،https://hawzahnews.com/x9qsZ ،کد مطلب ۸۷۰۲۳۹

صندوق ،الخصال، ۱۳۶۲, ج ۲، ص ۲۶۲

ابن‌ابی‌الحدید، شرح نهج‌البلاغه، ۱۴۰۴ق، ج۱۳، ص۲۶۲

سید بن طاووس، الیقین، بی‌تا، ص ۳۵۰

طوسی، الامالی، ۱۴۱۴ق، ص۴۶۹؛ حسکانی، شواهد التنزیل، ۱۴۱۱ق، ج۱، ص۱۲۳

سید ابن طاووس، اقبال الاعمال، ۱۴۰۹ق، ج۲، ص۵۹۵-۵۹۶

طبرسی، اعلام الوری، ۱۴۱۷ق، ص ۱۴۵

ابن‌اثیر، الکامل، ۱۴۱۷ق، ج۱، ص ۶۹۴

حلبی، السیرة الحلبیة،‌ دار المعرفة، ج۲، ص ۳۲

مجلسی، بحار الانوار، ۱۴۰۳ق، ج۱۹، ص ۶۰

طوسی، الامالی، ۱۴۱۴ق، ص۴۶۶

طوسی، الامالی، ۱۴۱۴ق، ص۴۶۶-۴۶۷

مجلسی، بحار الانوار، ۱۴۰۳ق، ج۱۹، ص۹۲