فراماسون

فراماسون به اعضای سازمان فراماسونری گفته می‌شود؛ سازمانی که در منابع مختلف به‌عنوان جامعه‌ای جهانی با هدف اعلام‌شدهٔ برادری، تعاون اجتماعی و کمک متقابل معرفی شده است. تشکیلات فراماسونری از قرن سیزدهم میلادی به‌تدریج سازمان‌یافته‌تر شد و از قرن چهاردهم میلادی در لندن شکل تشکیلاتی یافت. این سازمان از اوایل قرن هجدهم میلادی، به‌ویژه از سال ۱۷۱۷م، در آمریکا و آسیا نیز گسترش یافت و بعدها در کشورهای مختلف اروپا، هند و دیگر مناطق جهان لژهایی تأسیس کرد. فراماسونری در دورهٔ ناصرالدین شاه قاجار نیز به ایران راه یافت.

نام و مفهوم

واژهٔ «فراماسون» در قرن سیزدهم میلادی برای پیشه‌ورانی که با تیشه کار می‌کردند، از جمله تیشه‌داران و هیزم‌شکنان، به‌کار می‌رفت. از قرن سیزدهم به بعد، این واژه برای کسانی که در حوزه‌های سازمان فراماسونری فعالیت می‌کردند نیز به‌کار رفت.^[۱] فراماسونری جامعه‌ای جهانی معرفی شده است که هدف ظاهری آن تبلیغ برادری، تعاون اجتماعی و کمک‌های متقابل است. در این سازمان حوزه‌هایی با عنوان «لژ» وجود دارد که بر پایهٔ گزارش منبع، از یک کمیتهٔ مرکزی دستور می‌گیرند. فراماسونری سازمانی توصیف شده که در عین آنکه سازمانی سری نیست، اسرار پنهان بسیاری دارد.^[۲]

گسترش فراماسونری

تشکیلات فراماسونری از قرن سیزدهم میلادی به بعد سامان یافت و تأسیس تشکیلات آن از قرن چهاردهم میلادی در لندن آغاز شد. از اوایل قرن هجدهم میلادی، به‌ویژه از سال ۱۷۱۷م، فراماسونری در آمریکا و آسیا نیز نفوذ کرد و در همان قرن لژهایی در ایرلند، هند و دیگر کشورها شکل گرفت. این گسترش به‌تدریج ادامه یافت و در طول ۴۰ سال در شهرهای معروف هند، از جمله بنگال، کلکته، مدرس و بمبئی، لژهای فراماسونری تأسیس شد.^[۳] در فرانسه نخستین حوزهٔ فراماسونری در سال ۱۷۳۲م برپا شد و پس از آن سازمان‌های فراماسونی در کشورهای مختلف شکل گرفتند. بر اساس گزارش منبع، این کشورها و سال‌های شکل‌گیری سازمان‌های فراماسونی در آنها عبارت‌اند از: آلمان در ۱۷۳۳م، پرتغال در ۱۷۳۵م، هلند در ۱۷۳۵م، سوئیس در ۱۷۴۰م، دانمارک در ۱۷۴۵م، ایتالیا در ۱۷۶۳م، بلژیک در ۱۷۶۵م، روسیه در ۱۷۷۱م و سوئد در ۱۷۷۳م.^[۴]